Full text of "Epistulae imperatorum pontificum aliorum inde ab a. CCCLXVII usque ad a. DLIII datae Avellana quae dicitur collectio"

See other formats

ny: mE n
4 aret ih

τ αν tut hut " M ite t ji Ee Mte "
Με d uri μὴν Cre ἐλ εκ): d s ! PLU SEU e ὁ , ^ ^ t dee. » rit Pe i ἔρος MEHR TED rn 5t it^ noL
" MP iet it

ris ei dup ERR / p Med A ILLUC ἐδῶ T " ire Pos ὩΣ τ Ξ A DE
εἶ, aie in. » » ' » ΄ 4 4€ MSS rie.
TELA HOM M MeL Ν : ΣΟ ng t utut ibo γεν" (tet bon Mte
ferri Py A "a OC detulit ete inen A rtt MUSEUMS EUMD VER ere, etus hs! vis Pon M,

e iie tret, a teta! efi lat to (
rit ite eer e is die CPP AME,

iter he! TRAP)

s
ifa * ἐπ τες 2: oe i M ent MU

| 200 7 Modan. d 4 Mid jr VILIS Jm ? 2
fierttg ah "n δ t Ul M vt LA / ii a'etetet etg, ite d Ted H

CLA ^ " iste (a 4f 6a à

ἡ τς
n d
IPM » n
CM MR det
2 δ
le . "PAPE Mf, (469 Ga P afa a LL UE UL SEU tet THESE 5»,

SA MOERDEA Pbi e MEME DAHUE QNEM LH A LLLIUPRLH ELE 1 17 UD *
afe / Ptstititut itus, iita attenta nh . Mat MUI
BEA d mee : Mine e»t i ^ et "a "ut ;' d nn it AME. DAE pif etl i PP DUE t
OMA IM MIHI "t Ms RARO ὍΣ ΠΗ
pe : ΠΑΝ
n LEURS oi
P
tos

dt
; /
Mit » tet ΝΣ ᾿ tta ΡΝ, ^
) riot utat ἐγ εὐ εἶ d Ht te ΤΡ / PME tr A
eU UG MOLDE HET PELA ρα DM ME rt it eras ins d TR δὲ 5 t IMs "ns DEP LA ADEM EAT ne ΤῊΣ
Mitth t MetaSatet ΟΣ ὅρος Der, » Ct ἘΡΉΜΗΝ tet Mid ΠΡ ΤΗΝ
e DC ;' MN tah ts potu , Metti i e $,

' SORABR MEME atn Mee 1rd
ΣΎΝ Ἃ 5^ en LUN Ud att MOREM itetat Ἢ nnnm Ben is
ur (ri 006 itat PS, itta tita ^ (c ἜΡΙΝ DD jt "t iti ΗΝ, HE ΩΣ, FN
i itte t PM Meer ΣΕ, PIU DLE Vefiditetetetei rii Ha HT att t TT
Ms deii tetas DODPMPEH AL HET RIVELA 4 fe d "i ;

Mate τῇ »
» ide t
1 ; " v OE
2 s P" ᾿

" )
ΜΝ
^ Ho ,

"t
VE PS

j^ ;
OPEP pat

in MEME 4 Md

dida fitit AH du , iate heb htt HU E 2
VEpr iet Mit t j j » PP

, dite tà
fits HMM ALPE (t "s Jj Mtt
fur »

;' LE
ttt Me tt teft
Mte ie us ΟΡ pe

at n M
itt ed x, Vm: det ^
t ᾽ν
» ut ΡΟΣ
"t rM ii VI "m i t
B Ἧς Dn Or
iid GOTT ji ) H
opt D Ὧν o 1 uu
More i e HH
iin (ne io ,

;1 tet
DOO CoL HEP te ^ δι DOE eite τ
titatatetetat dn d
Vids iis t ὍΝ f 4E ht M une p Suae
POE ΠΡ ΜΑΙ SPHERE) TH
MAINE τ E p Miete E: τ ' Uu EEHECEM js uum
ΤΡ ΤΡ de ettet ted ela
ASIE RN OSSA mE

RUtitetid

teat

? tet C STE
"s dm E ide IM»
t node ΜῊΝ
; " » uc
i D LU ἘΠ i ἡ d tnnt ii pott , di n

ot
dut
?!
ies

XX.

; (teta
inde TEE ir

DARREN δια

Mat

;« ἐς ἐς A

lets (e; M, MERO
i ) Ἵν Pur) 5
EP 1

e rac"

i » x TO inh dtt
"t bie to ΜΝ d
ds E s "HA E Tot ue MERERI REREES s Dip
i iet Sn d tit DIA annu Ut δ ADEM (js PER iiti tt ; iR Ms dd: x is " n a
δ ς fefifateiete i id ! ) i fii | : IHRE
did d its Hp ht Das ttti PE ἐμ ΜΗ ἜΝ f 4 nr "m H B t DOE
Hs RUN (eie VH ERREUR δ Σ ΤῊ " ) t ei PEPPER hir d iria Hon t |
: ἢ POSEE

ADEM Uus "d

SOS

S XUL.

)

ΣΎ GIGS 6 ἜΣ n ns t dits i

SERE iia T EPI Mob) d Uno ie HYHHERIE j
utei iie tat itt iit
ΗΝ din DERE.

dtt '*e Mnt it

»!

'd (uude
SERIEM
M

CH PERO
Pete
"

-
dx.
ere

ccs OY
y:

» :
t (num

1 ith nuts en

s OPERAE

itte tu

ΡΝ iti itat

l je VOTO 4 T aiti atate tatit " et fet

ἜΡΗΜΟ dette ^ HIEMS M lieeete t innt atte “ qoe nnd "n
eitis 7 ες TR τ itat etta bab glaub Caef aded de 0t " VIDE τ
etn ORO IUS etie Doe ] ΟΝ, it m ifti ietitetet teet titii iMatetefat Sie D » idis
[PPM inns iit M P LPEESE PERS "n eite δ ἜΝ: DUROS dde Nite dtm Dapper Hii iti MM
ELM dtefet dii , ined ΡΝ Matta ttfebat Lett ΣΉΜ tite Pan bh» D

τ te fetta? tet PORRO HEMER let patet H deett! ἐγ ΗΝ ἌΡ taf ga atti : bivio MH
attt ye Apt: (feta DOO tt Δ Ρ ΡΝ i obe SE p" ?

TERRE

MG PIE
ME

RRPRE REN

nn: n"
" diet ΠῊΣ
i bt

»
t

e --
c

v
XM.

Án ratos "1 ἢ

Suc

ἔ *u Ld AUN

Tnt

" zen [
᾿ Mh, ieri CUM. ε
ER 1. s Zn «ur
: ied BT vea τῷ
| ΗΝ
; f i τως 1^ YS
L

Mo "ai ἂν LM / suu bu: i
ον ara Le rro be M ak a
δε λό, ν᾿, et ap ta jM Nc s
Di 1 ν᾽ πῶ ΛΑ͂ : C ὩΣ
PP UMOR 19
πο hA 1054
ἮΝ ALLEE
ZI

db x A^

n rd "i m Mf s εν a M » " "a
i t » 4
Meg e RR UHR 0797 Νὴ ^» sil
ἢ , e eA MN LAE d
ida " diu.
m pU d
* Τὴ

»
Sienna δια. genti

et Cmn εἰ
— ud E A

ir D
᾿ JU P d

2 L]
"
a VU nt jd in ἢ
/ am Ὁ ν

- ἐγ $E [T
ht.

P E M ΤῸ. ᾿ 4/ AU M A γ " "Ur I Ὕ » A : E ? "T

Digitized by the Internet Archive
in 2013 |

http://archive.org/details/epistulaeimperatO1gnth

CORP VS
SCRHIPTORVM. ECCLESIASTICORVM
LATINORVM

EDITVM CONSILIO ET IMPENSIS
ACADEMIAE LITTERARVM CAESAREAE
VINDOBONENSIS

VOL. XXXV
EPISTVLAE

IMPERATORVM PONTIFICVM ALIORVM
INDE AB A. CCCLXVII VSQVE AD A. DLIII DATAE
AVELLANA QVAE DICITVR COLLECTIO

EX RECENSIONE

OTTONIS GVENTHER

PARS I
PROLEGOMENA. EPISTVLAE I—CIV.

PRAGAE VINDOBONAE LIPSIAE
F. TEMPSKY F. TEMPSKY G. FREYTAG

BIBLIOPOLA ACADEMIAE LITTERARVM CAESAREAE VINDOBONENSIS

MDCCCLXXXXYVYV.

"T ^ / / : :
δ). ζει doa fL t aea

CPISTVLAE.
IMPERATORVI. PONTIPICIM. ALIORYN

INDE AB A. CCCLXVII VSQVE AD A. DLIT DATAE

AVELLANA QVAE DICITVR COLLECTIO

—

RECENSVIT COMMENTARIO CRITICO INSTRVXIT
INDICES ADIECIT

OTTO GVENTHER

Sra do eau Ὁ Ga
XU AV

PARS I
PROLEGOMENA. EPISTVLAE I—CIV.

PRAGAE VINDOBONAE LIPSIAE
F. TEMPSKY F. TEMPSKY G. FREYTAG

BIBLIOPOLA ACADEMIAE LITTERARVM CAESAREAE VINDOBONENSIS.

MDCCCLXXXXV.

PROLEGOMENA.

Plus decem anni praeterlapsi sunt, ex quo Paulus Ewald
societatis in honorem Caroli Savigny constitutae opibus ad-
iutus auetoritate illustris academiae scientiarum Uindobonensis
negotium suscepit Auellanae quae dicitur collectionis noua uel
potius principe editione emittendae?). neque uero uir doctis-
simus id quod suscepit perficere potuit; immo eum anno 1887
praematura morte obiret, nihil absoluerat nisi collationem
codicis Uatieani 4961, quem cum multis aliis et ipse per-
suasum habebat unum esse recensendae collectionis funda-
mentum. itaque cum anno 1888 ego editionem illam perficere
iuberer, tota mihi res ab ouo incipienda erat, praesertim cum
eodem fere tempore Guilelmus Meyer Spirensis inueteratam
illam de Uatieani 4961 uirtute opinionem funditus euerteret.
anno igitur 1889 in Italiam profectus sum, ut Auellanae co-
diees adeuratius examinarem, ubi fere annum moratus redii
Gottingam ibique editionem perfeci, nisi quod ad nonnullos
codices denuo inspielendos hieme anni 1893 iterum duos
menses Romae degi. iam uero editione ad finem perducta
nihil restat, nisi ut hic quoque gratias agam quam maximas
et societati Sauignianae academiaeque Uindobonensi, quae opi-
bus suis illa, haec sua beneuolentia effecerunt ut opus satis
prolixum multique sudoris omnino possem absoluere, et mul-
ts illis hominibus liberalissimis, qui aut benigne permiserunt
ut eodieibus suae curae demandatis uti possem aut ipsi libros
manuscriptos in meum usum comiter inspexerunt; inter quos
eum multi ali Italiae Galliae Austriae Heluetiae Germaniae

1) ef. Zeitschrift der Savigny-Stiftung für Rechtsgeschichte V (1884)
p. 237 sqq.

XXXV pars 1. a

II Prolegomena.

uiri doctissimi tum primo loco nominandi sunt et Leopoldus
Delisle bibliothecae nationalis Parisinae administrator liberalis-
simus et humanissimi duo bibliothecae Uaticanae praefecti,
Isidorus Carini et Iohannes Bollig, quorum utrumque hoe
anno morte defunctum lugent etiam Germanorum quotquot
ueterum litteris incumbunt. eximiae deinde grates agendae
sunt Guilelmo de Hartel, qui me non solum in corrigendis
plagulis benignissime adiuuit sed etiam de singulis lectionibus
dubitantem aut confirmauit aut correxit.

Colleetionem quam editurus sum adcuratius descripserunt
fratres Ballerinii (De antiquis collect. canon. II cap. 12 —
Append. ad S. Leonis opera p. CLVIII sqq.), qui a codice Auel-
lano ei nomen imposuerunt Auellanae, et Fridericus Maassen
(Geschiehte der Quellen und der Literatur des canonischen
Rechts I p. 787 sqq-;-Sitzungsberichte der phil.-hist. Classe
der kais. Akademie der Wissenschaften LXXXV, 1877, p. 227
Sqq.). continentur ea epistulae edicta indiculi circiter 244
annis 367—553 cum ab imperatoribus magistratibusque Ro-
manis ac Byzantinis tum a papis episcopis sacerdotibus syn-
odis data. ante alias uero similes collectiones corpus Auel-
lanum eo imprimis insigne est, quod earum epistularum plus
quam ducentas nobis solum seruauit. epistularum autem
recentissima cum sit ep. 83, Uigilii papae constitutum quod
dieitur de tribus capitulis die 14 Maii a. 553 emissum, cum
Balleriniis concludendum uidetur collectionem saeculo etiam
sexto haud multo post Uigilii aetatem Romae compositam
esse. obseruandum tamen Auellanam non esse collectionem
ex omni parte perfectam atque ut exempli causa collectionem
decretalium Dionysii Exigui in omnium usum compositam
atque euulgatam; immo non desunt uestigia, quibus elucere
uidetur eam nihil esse nisi siluam quandam ac materiam
historiae a nescio quo corrasam atque sub hac quidem forma
non nisi priuatis usibus destinatam.

Prolegomena. III

Atque de compositione quidem ae fontibus, unde collector
singulas epistulas hauserit, cum propediem alio loco expli-
catius expositurus sim, hie dixisse sufficiat distinguendas ui-
deri partes seu collectiuneulas eius quinque, quarum primam
efficiunt epp. 1—40 cum de alis rebus tum de schismatis
Ursini et Eulalii agentes, alteram epp. 41— 50 ad historiam
pertinentes Pelagii annorum 417 et 418 haustaeque e fonte
quodam ad scrinia Aurelii Carthaginiensis episcopi redeunte,
tertiam epp. 51—55 Leonis I aliunde ignotae, quartam epp.
536—104, quae exceptis epp. 82—93 casu quodam hie insertis
spectant res ecclesiasticas sub pontificatu Simplicii Felicis
Gelasii Symmachi gestas, quintam denique epp. 105—243
annis 514—521 aut ab Hormisda papa aut ad eum datae;
quae enim restat ep. 244 de duodecim gemmis rationalis ab
Epiphanio Constantiensi ad Diodorum Tyri episcopum scripta
ad ipsam collectionem non pertinere sed ei posteriore demum
tempore adnexa uidetur.

Iam uero recensio collectionis adeuratius explicanda. quam
quidem rem ita instituam, ut primo capitulo agam de codicibus
manu Scriptis, altero de editionibus impressis, tertio de eis
epistulis, quae etiam aliis locis nobis traditae sunt.

CAPUT PRIMUM.
DE CODICIBUS.

Collectionis Auellanae codices manuscripti mihi innotuerunt hi:

I. Codices membranacei aetatis uetustioris.
1) Uatie. lat. 3787 saec. XI ineuntis.
2) Uatie. lat. 4961 saec. XI ineuntis.

II. Codices chartacei aetatis recentioris.

3) Mareian. Uenet. Tur. canon. 13 anno 1469 absolutus.
4) Marcian. Uenet. Tur. canon. 14 saec. XVI.

9) Uatie. lat. 3786 saec. XVI.

6) Ottobon. lat. 1105 saec. XVI.

1) Uatie. lat. 5617 saec. XVI.

IIII Prolegomena.

8) Angelicanus 292 saec. XVI/XVII.
9) Uatic. lat. 4903 saec. XVI.
10) Corsinianus 817 saec. XVI/XVII.
11) Eseorialensis c II 21 saec. XVII.
Àec primum quidem agam de duobus codicibus uetustis,
Uaticanis 3787 et 4961. |

1) V — Uatic. lat. 3787 membran. saec. XI ineuntis.

Est codex foliorum 163, duabus columnis scriptus. folio
praefixo et numero carenti agglutinatum est folium chartaceum,
in quo manus saeculi fere decimi quarti haec inscripsit: [Ὁ
hoc uolumine infra scripta continentur widelicet. Tabula. episto-
larum. plurimarum. .Epistole numero 243 (de gestis) 1) pluri-
morum summorum pontificum | Et. plurimorum. imperatorum.
Temporibus (widelicet) liberii pape et Damasi pp (circa annos
XVIII post siluestirum papam) Temporibus etiam. Ualentiniani
Theodos et Archadii imperatorum usque ad iustinianum àm-
peratorem Nec non temporibus paulini nollan? episcopi, Augu-
stini, Iohannis Constantii et hieronimi doctorum ecclesie. Usque
ad iempus hormásde pape qui mulia walde gessi et scripsit.
Epiphanius consiantinopolitanus episcopus diodoro episcopo de
duodecim lapidibus preciosis. quibus alia manus saeculi fere
16/17 addidit: Er pluteo VII in quo extant Canonistg. In
bibliotheca publica. ad. sinistram. ingredientibus per portam ma-
iorem. Dibliothece Apostolicae, rursusque alia sed eiusdem fere
temporis initio huius folii scripsit: Zreneus.

In folii 1 margine superiore uetus numerus 903 deprehen-
ditur, in inferiore numerus, quo codex hodie signatur, 9787.
in eodem folio primo statim uetus incipit scriptura ac primum
quidem hic inuenitur totius codicis index: ?)

CONTINET HIC CODEX RELEGENS QUAE CREUERIS INFRA.
TABULA EPISTOLARUM.
Quae gesta suni inter Liberium et Felicem?) episcopos (1).
!) Quae cancellis cireumsaepsi, alia manus addidit.

22) Adscribam cancellis cireumsaeptos numeros meae editionis:
3) felices V

Prolegomena, V

Libellus *) quorumdam. schismaticorum (2).

De constructione basilicae sancti Pauli. (8).

Gratulatoria de ordinatione Sirica (4).

Ubi Ursinus et qui cum eo sunt ab exilio relaxantur. (5).

Ubi redditur. basilica. Sicinini. (6).

De expellendis sociis Ursini extra Romam (7).

De?) rebaptizatoribus (13).

De?) his quae inter Bomnifatium et | Eulalium*) gesta sunt
quando utrique episcopatum Eomanae urbis peruaserunt (14).

KExemplum. sacrarum. litterarum (15).

KExemplum velatum. Symmachi prefecti urbis ad. principem (16).

Exemplum. precum. presbyterorum pro. Bonifacio (17).

Ad. peticionem presbyterorum sacrum. rescriptum. (18).

Item relatio praefecti urbis. Symmachi (19).

Exemplum sacrarum. litterarum ad. synodum (20).

Ubi imperator Bonifacium et Eulalium ab urbe) iussit discedere
et interim Spolitinum episcopum. sacra mysteria celebrare (21).

Exemplum. sacrarum. litterarum. ad. Achilleum Spolitinum | epi-
scopum. (225.

Principis oratio ad. senatum (23).

Eiusdem. principis edictum ad. populum (24).

Kiusdem prineipis epistola ad. sanctum. Paulinum | episcopum
Nolanwum (25).

KE/usdem ad Afros (26).

Eiusdem. ad. sanctum. Aurelium. Carthaginensem. episcopum (2/7).

Kiusdem ad. Augustinum. Alypiwm .Euhodium 5) et ceteros epi-
scopos wniformis (28).
1). Errauit indicis auctor, cum initio ep. 2 legatur Explicit libellus

quorumdam schismaticorum (i. e. ep. 1), éncipitt epistola catholicorum.
?) Epp. 8—12 auctor indicis ideo non adtulit, quod eis in corpore

collectionis simili modo atque eis quae praecedunt argümentum non inue-

niebat praenotatum.
8) Re uera hic titulus spectat ad epp. 14—37; inscriptionem ep. 14 .

propriam auctor indicis non descripsit.
*) Ulalium V

5) ab urbe bis V
$ Eubodium V

VI Prolegomena.

Relatio Symmachi praefecti urbis ad. Constantium (29).

Epistola Constanti comitis ad Symmachum (30).

Exemplar sacrarum litterarum αὐ Symmachum (31).

Exremplum relationis Symmachi ad. Constantium patricium (82).

Exemplar sacrarum. litterarum. Simmacho p. wu. (33).

Exemplar relationis de ingressu papae Bonifacii (34).

Exemplar sacrarum litterarum. proconsuli Africae (35).

Epistola Largi proconsulis ad. Aurelium. episcopum | Cartagi-
niensem (36).

Epistola imperatoris Honorii ad Bonifacium episcopum — Ro-
manum. (31).

Exemplar sacrae Honorii Augusti missae!) ad imperatorem
Orientis Arcaduum- de persona sancti Iohannis episcopi Con-
stantinopolitani (38).

Mazimi tyranni ad. Ualentinianum. Augustum iuniorem contra
Arrianos οὐ Manicheos (39).

Uictor magnus Maximus Syricio parenti (40).

Epistola Innocenti Aurelio Augustino et alüs episcopis (A1).

Innocentius Hieronimo (42).

Innocentius dilectissimo fratri Iohanni (43).

Innocentius Aurelio (44).

Zosimus Aurelio et uniuersis episcopis per Africam consti-
tutis (45).

Zosimus ad eosdem (46).

Libellus Paulini diaconi «aduersum» ?) Caelestium | Zosimo
episcopo datus (41).

Xysto presbytero Augustinus (48).

Cirille Eusebius (49).

Zosimus Aurelio et celeris qui in concilio Carthaginiensi af-
fuerunt (50).

Leo episcopus Leomi Augusto (51).

Leo episcopus Gennadio episcopo Constantinopolitano (52).

Leo Tünotheo episcopo catholico Alexandrino (53).

ἢ augustinensc V
?| aduersum om. V relicta lacuna fere 8 litterarum.

Prolegomena. VII

Leo presbyteris et diaconibus Alexandrimis (54).

Leo Teophilo et ceteris episcopis AegyptüWs (55).

Symplitius episcopus Zenoni Augusto (56).

Simplicius Acatio episcopo 1) Constantinopolitano (57).

Symplicius Acatio (58).

Symplicius presbyteris οὐ archimandritis apud Constantinopolim
constitutis (59).

Symplicius Zenoni Augusto (60).

Item ?) Symplicius Zenoni Augusto (62).

Symplicius Acatio (61).

Symplicius Acatio (63).

Symplicius Zenoni Augusto (64).

Symplicius Acatio (65).

Symplicius Zenon? Augusto (66).

Symplitius Acatio (6).

Symplitius Acatio per. Uranium (68).

Symplicius Acatio (69).

Sancía synodus apud beatum Petrum. apostolum | congregata
wniuersis presbyteris οἱ archimandritis horthodoxis Constan-
tiÀnopoli et. Bithimiae constitutis (10).

Epistola Felicis papae ad Petrum Anthiocenum episcopum de-
ponens ewm quia passionem corporis Christi 3n irimitate
praedicabat (71).

Epistola Quintiani episcop? Asculani ad. eundem. Petrum. Anti-
ocenun, (72).

Epistola lustini episcopi ad eundem Petrum de eadem cau-
sa (73).

Epistola Antheonis episcopi Arsenoae ad eundem (74).

Epistola Faustini Apolloniados ad ipsum (15).

Epistola Pamphili episcopi Auidorum ad eundem (16).

Epistola Flaccini episcopi Rodope ad ipsum (77).

Epistolu Asclepiadis episcopi Tralensis ad eundem (78).

Gelasius uniuersis episcopis per Dardaniam constitutis. (19).

1) episcopo bis V; postea correctum est.
7) Tituli epp. 61 et 62 inter se transpositi sunt.

VIII Prolegomena.

Gelasio episcopi Dardani 1) (80).

Gelasius ad. Laurentium episcopum. de Lignido. (81).

Agapitus episcopus lustiniano Augusto (82).

Uigilius. Iustimiano Augusto ubi de professionibus episcoporum
memoriam faci cum subiectis capitulis de causa trium
capitulorum (83).

Iohannes?) episcopus lustiniamo Augusto (84).

Justinianus Augustus. Iohanni archiepiscopo turbis omae.

Johannes lustiniano.

lohanni Reparatus Florentinianus et ceteri episcopi qui apud
Justinianam Kartaginem. affuerunt. (85).

Agapitus?) episcopus Reparato episcopo Cartaginiensi (81).

Agapitus lustiniano Augusto*) (88).

Exemplar libelli?) Menae presbyteri qui factus est episcopus
Constantinopolitanus (90).

Agapitus 5) Iustiniano Augusto (91).

lustiniamus Augustus Agapito urbis Romae archiepiscopo ac
patriarchae *).

Justiniano Augusto Uigilius (92).

Menae patriarchae. Uigilius (93).

Item Gelasius contra Pelagianam heresim (94).

Gelasius ad Dardanos (95).

1) episcopis dadarnie V
3) Qui sequuntur tituli tres, ad unam pertinent ep. 84 a Iohanne ad
Iustinianum datam; cui cum inserta sit Iustiniani ad Iohannem epistula,

indieis auctor unamquamque ex tribus totius epistulae partibus suo de-
signauit titulo.

3) Titulus ep. 86 (4gapitus episcopus Heparato Florentiniano etc.)
excidit facili librarii cuiusdam errore.

4) Iustinianus augustus V

5») Excidit titulus ep. 89 et ipse incipiens uerbis Jwemplar libelli
(Justiniani quem dedit Agapito).

6) Qui sequuntur tituli duo, rursus ad unam spectant ep. 91 ab Agapeto
ad Iustiniamum datam, cui quidem epistulae altera illa a Iustiniano ad
Agapetum data inserta est.

7) arpatriarche V

Prolegomena. : VIIIT

Gelasius?) ad. Honorium. episcopum. (98).

Incipit in causa fidei christianae cui ab exordio sui mumquam
defuisse probantur inimici (99).

Kiusdem papae Gelas aduersus Andromachum senatorem ct
ceteros?) Romanos qui Lupercalia secundum morem pristinum
colenda. constituunt (100).

Gelasius wniwersis episcopis per JDardaniam οὐ Hiliricum
constitutis (101).

Libellus quem | dederunt apocrisiarit Alexandrinae — ecclesiae
legatis αὖ urbe Roma Constantinopolim. destinatis (102).

Exemplar gestorum de absolutione Meseni (103).

Symmachus | episcopus episcopis presbyteris diaconibus archi-
mandritis et uniuerso ordini et plebi per Hillirieum |. Dar-
daniam et utramque Datiam (104).

Hormisdae .Dorotheus (105).

Hormisda .Dorotheo (106).

Anastasius Augustus Hormisdae (107).

Hormisda Anastasio Augusto (108).

Anastasius Augustus Hormisdae papae (109).

Hormisda. Anastasio Augusto (110).

Anastasius. Augustus .Hormisdae papae (111).

Hormisda Anastasio Augusto (112).

Anastasius Augustus senatui urbis Romae (113).

Hescriptum. senatus urbis Romae ad. Anastasium (114).

Hormisda Anastasio Augusto per Ennodium et?) Fortunatum
episcopos (115).

Indiculum | quod. datum est Ennodio οὐ Fortunato episcopis
Uenantio presbytero Uitali diacono et Hilario notario (116).

Item. capitula. singularum. causarum (116 a).

Exemplum libelli per Ennodium et ceteros supra scriptos (116 b).

Exemplum relationis Iohannis episcopi Nicopolitani (117).

Hormisda Iohanni episcopo NNicopolitano (118).

1) Librarii errore exciderunt fituli epp. 96 et 97, quarum prior et ipsa
est Gelasii ad Honorium.

?) eetos V
5 ai V.

X Prolegomena.

Exemplar 1) relationis synodi Epiri ueteris (119).

Hormisda synodo Epiri ueteris per Rufinum. diaconum (120).

Hormisda lohanni episcopo ANicopolitano per Pullionem | sub-
diaconum (121).

Indiculum per. Pullionem. subdiaconum (122).

Hormisda. Iohanni episcopo JNicopohtano per lohannem dia-
conum (123).

Hormisda lohanni episcopo Nicopolitano (124).

Exemplar sacrae Anastasii Augusti Hormisdae Papae per
Ennodium et Fortunatum episcopos et supra scriptos alios (125).

Hormisda Anastasio Augusto per Ennodium et Peregrinum ?)
episcopos (126).

Hormisda Anastasio Augusto per eosdem (127).

Hormisda Tmotheo episcopo Constantinopolitano (128).
Hormisda wniuersis episcopis. im Orientis?) partibus consti-
tutis (129). :

Hormisda episcopis orthodoxis (130).

Hormisda Possessori episcopo (131).

Hermisda clero populo et monachis orthodoxis Constantinopoli
consistentibus (132).

Hormisda Dorotheo episcopo Thessalonicensi (133).

Hormisda .Ennodio et Peregrino episcopis (134).

ltem ad eosdem (135).

Exemplar relationis Awiti episcopi Galli (136).

Hormisda Awito episcopo wel wniuersis episcopis prouinciae
Uiennensis (137).

Anastasius Augustus Hormisdae (138).

Exemplar relationis archimandritarum et. ceterorum | secundae
Syriae (139).

Hormisda ad. eosdem (140).

lustinus Augustus Hormisdae (141).

Hormisda Ilustino Augusto (142).

lustinus Augustus Hormisdae (143).

ERU -
?) peregrinos V
3) episcopis morientis V

Prolegomena. XI

Hormisda. Iustino Augusto per Gratum (144).

Hormisda Iohanni episcopo Constantinopolitano (145).

Exemplar relationis Iohannis episcopi Constantinopolitani (146).

Exemplar. epistolae. Iustinian?. (147).

Hormisda. Iustiniano (148).

Hormisda ad eundem?!) per German οὐ Iohannem episcopos
Felicem οὐ .Dioscorum | diacones οὐ Blandum ?) | presby-
terum (149).

Hormisda Iohanni episcopo Constantinopolitano (150).

Hormisda eidem?) (151).

Hormisda | Celeri οἱ Patricio a paribus*) (152).

Hormisda praefecto praetorio Thessalonicens? οὐ ceteris illu-
stribus a paribus (153).

Hormisda. Iustiniano illustri (154).

Hornmisda Iustiniano illustri ?).

Hormisda Theodosio archidiacono | Constantinopolitano οὐ uni-
wersis catholicis a. paribus (155).

Hormisda. .Éuphemiae Augustae. (156).

Hormisda Anastasiae οὐ Palmatiae a. paribus (157).

Indiculum. quod. acceperunt. legati qu? supra, (158).

Exemplar libelli « dohannis episcopi » δ Constantinopolitani (159).

Justinus Augustus Hormisdae papae (160).

Exemplar relationis Iohannis episcopi Constantinopolitani (161).

FEixemplar. epistolae Iustiniani (162).

Femplar. epistolae Pompeii. (163).

Exemplar epistolae Iulianae Aniciae (164).

Exemplar. epistolae Anastasiae (165).

Jixemplar epistolae. Theodoriti episcopi .Litanidensis (166).

Suggestio Dioscor. diaconi per. Pullionen. subdiaconum. (167).

!) Immo ad Iustirum.

2) bandum V

3) eisdem V

3) patribus V

?) Hie titulus ut dittographia delendus est.

$) Iohannis episcopi om. V

AIT Prolegomena.

Hormisda*) Iohanni episcopo Constantinopolitano (169).

Hormisda Germano οἱ ceteris quibus supra. (170).

Hormisda, Iohanni episcopo Constantinopolitano (111).

Hormisda Thomae et Nicostrato episcopis (172).

Hormisda Dioscoro diacono (173).

Hormisda Pompeio (174).

Hormisda Dioscoro diacono (175).

Hormisda lusti niayno?) dlustri (176).

Item. .Hormisda. (177).

Hormisda Grato wiro. spectabili (178).

Hormisda?) Iulianae Anitiae (179).

— Hormisda Anasítasiae (180).

lustinus Augustus Hormisdae papae (181).

Exemplar relationis Iohannis episcopi Constantinopolitani (182).

Item relatio Iohannis episcopi Constantinopolitani (183).

ltem exemplar relationis « Iohannis»*) episcopi Constantino:
politani (184).

Suggestio Germani episcopi Felicis et IDioscori diaconorum οἱ
Bland presbyteri (185).

Indiculum | quod | directum. est. α Iohanne episcopo uel ab
Epiphanio presbytero de Thessalonica. (186).

Exemplar epistolae lustiniami (187).

Item. exemplar epistolae lustinmiam? (188).

Hormisda lustimiano (189).

Hormisda eidem (190).

Exemplar epistolae ?) Iustiniani (191).

lustimus Augustus Hormisdae papae per Germanum et
ceteros (192).

Jtem. lustimus Augustus Hormisdae papae (193).

Euphemia Augusta: Hormisdae papae (194).

Exemplar relationis Epiphanii Constantinopolitani (195).

1) Librarii errore excidit titulus ep. 168 Hormisda lustino Augusto
22 iustino V

3) homisda V |

5) Iohannis om. V

?) explg V

Prolegomena. XIII

Exemplar epistolae Iustiniani illustris (196).

Exemplar epistolae Celeris illustris (1977).

Exemplar epistolae lulianae Aniciae (198).

Exemplar sacrae lustimi Augusti (199).

Exemplar epistolae Iustiniani (200).

Hormisda lustino Augusto (201).

Hormisda*) Euphimiae Augustae (203).

Hormisda Epiphanio episcopo Constantinopolitano (204).

liem?) eiusdem ad ipsum (205).

Hormisda lustiniano illustri (206).

ltem ?) idem ad. eundem (207).

Exemplar relationis Dorothei episcopi Thessalonicensis (208).

Jtem eidem (209).

Hormisda Heliae et Thomae et ANicostrato episcopis (210).

Hormisda Germano illustrissimo (211).

Justinus Augustus Hormisdae papae (212).

Exemplar suggestionis Germani et lohannis episcoporum ac
Felicis οὐ Dioscori. diaconorum ac Blandi presbyteri (213).

Jtem suggestio quorum supra (214).

Exemplar relationis Andreae episcop? Praeualitani (215).

Suggestio Dioscori diaconi (216).

Suggestio Germans el. sociorum. (217).

liem. suggestio quorum supra (218).

Hormisda Germano et sociis (219).

Hormisda*) quibus supra legatis (221).

ltem) suggestio Germani et sociorum (223).

Item. suggestio .-Dioscori diaconi (224).

liem suggestio Germani et sociorum (225).

Hormisda Germano et sociis (226).

Jtem. .Hormisda Germano et socis (227).

Hornisda quibus supra (223).

1) Excidit titulus ep. 202, qui est idem atque titulus ep. 201.
5 Jie V

S He-V

4) Excidit titulus ep. 220 Hormisda quibus supra.

5) Excidit titulus ep. 222 Item suggestio DDioscori diaconi.

XIIII Prolegomena.

Hormisda Germano episcopo et socWs (229).

Exemplar relationis .Possessoris episcopi Afri (230).

Hormisda Possessori episcopo (231).

lustimus Augustus Hormisdae papae (232).

Exemplar precum. (232 a).

Exemplar?) relationis synodi | Constantinopolitanae de ordi-
natione Epiphanii episcopi (234).

Exemplar epistolae Iustiniani (235).

Hormisda lustino Augusto (2306).

Hormisda Epiphanio episcopo Constantinopolitano (237).

Hormisda lustino Augusto (238).

Hormisda Epiphanio episcopo Constantimopolitano (239).

-Horimisda synodo Constantinopolitanae de ordinatione Epiphanii
episcopi (240). ;

lustimus Augustus Hormisdae papae (241).

Exemplar relationis Epiphanii episcopi Constantinopolitani (242).

Exemplar epistolae Iustiniani wiri sllustris (243).

Epiphanius de lapidibus ad. Diodorum episcopum (244).

Hune indicem in codice V excipiunt singulae epistulae.
epistula 244 ad finem perducta non est; deficit enim in media
fere columna altera folii 163" uerbis p. 773,, milibus quinqua-
ginta. duobus, siue quod archetypus nostri codicis in fine
mutilatus erat siue quod is, qui hane epistulam addidit,
eam iam mutilatam acceperat.

Codex ita seriptus est, ut archetypi partes dissolutae, id
quod haud raro factum esse inter omnes constat, describendae
inter plures diuiderentur librarios.

1) librarius primus scripsit quattuor primos quaterniones
(I—IV). sed eum ad quartum rite explendum ea, quae descri-
benda acceperat, non sufficerent, non solum septimum eius
folium exseeuit sed etiam in dextra columna folii 31" singulas
litteras maioribus spatiis distinxit atque postremo inde a uerbis

') Excidit titulus ep. 233 Exemplar relationis EpiphanW episcopi
Constantinopolitani.

Prolegomena. XV

148, qui per occasionem usque ad 148, symplicioribus litteris
maiusculis üsus est.

2) librario secundo, qui incipit inde a uerbis 148, ore sacri-
lego, describenda data erant pauca. neque tamen ea unus cepit
quaternio, quo faetum est, ut librarius integro quaternioni
(V — fol. 32—39) adnecteret duo folia inter se cohaerentia
(VI — fol. 40 et 41); quorum prius inscripsit totum, poste-
rioris autem non compleuit nisi partem anticam paginaeque
auersae tres quartas columnae sinistrae. desinit hic librarius
uerbis 223, westris delata est.

3) librarius tertius duos scripsit quaterniones (VII— VIII
— fol. 42—57) incipiens ab eisdem uerbis 223, (de»lata est,
in quibus desiit secundus, uerbisque 292, nepote quodam. epi-
scopo ita desinens, ut folium 57" non totum expleuerit sed
ultimam columnae dextrae lineam uacuam reliquerit.

4) librarius quartus quaterniones scripsit quattuor uel, ut
rectius dieam, tres (IX— XI — fol. 58—81) et dimidium (XII).
quem dimidium quaternionem eum ne ipsum quidem totum
posset explere, secundum eius folium exsecuit et in ultimae
paginae (fol. 84") columna dextra litteras quam maxime dis-
traxit. incipit inde a 292, egypti iia fecisse desinitque uerbis
406, absit. Chrisli re«mediis».

9) librarii quinti sunt folia 85—112 i. e. quaterniones tres
et dimidius (XIII—XVTI). eui quaternioni dimidio adiunxerat
singulare quoddam folium, quod cum ea ipsa re, quia cum
ceteris non cohaerebat, deperisset, saeculo XVII suppletum
est folium chartaceum (fol. 113). itaque manus librani quinti,
quae incipit a uerbis 406, «re»mediis non egere, hodie desinit
uerbis 526, iactorum seminum, cum manus illius saeculi XVII
sint uerba quae sequuntur 526, radir per succedentes usque
ad 527,, antecellat.

6) librarius sextus scripsit duos quaterniones (XVII—XVIII
— fol. 114—129) incipiens a uerbis 527, eelo autem. desinens-
que 600, titulo ep. 151 .Hormisda lohanni episcopo Constan-
tinopolitano. ne huic quidem ea quae describenda acceperat
sufficiebant ad duos illos quaterniones rite complendos; itaque

XVI Prolegomena.

inde afine ep. 146 post singulas epistulas singulas lineas uacuas
reliquit indeque a fol. 128 spatio ita abusus est. ut in singulis
uersibus non nisi singula uel bina uel terna scriberet uocabula.

7) librarius septimus uno quaternione (XIX — fol. 130—137)
absoluto pauca, quae ei describenda restabant, et ipse in sin-
gulari quodam folio exarasse uidetur. quod cum eodem easu
deperisset, quo uetus fol. 113, haec quoque lacuna saeculo
XVII expleta est inserto folio chartaceo (fol. 138). pertinet
igitur antiqui librarii seriptura inde ab inscriptione ep. 151
Hormisda loanni episcopo Constantinopolitano (600,), quam
post librarium sextum hic sui pensi initio repetiuit, usque
ad 639, docentes de his quae recensque illa saeculi XVII
manus suppleuit uerba quae sequuntur usque ad finem ep.
184 plurimum salutamus (641,).

8) librarius octauus unum scripsit quaternionem (XX — fol.
139—146) pertinetque eius scriptura inde ab initio ep. 185
Suggestio Germani 641, usque ad 676, discipuli in. synodo.
idem uaeuos reliquit columnae dextrae fol. 146" quattuor
uersus ultimos.

9) qui agmen claudit, librarii noni sunt duo ultimi quater-
niones (XXI—XXII — fol. 147—163) inde a uerbis 676, Cal-
cedonensi proposuerunt usque ad finem collectionis.

Codicem, ex quo V descriptus est, et ipsum litteris minuscu-
lis seriptum fuisse exempli eausa his mendis comprobatur:
130, et 144, uacum pro ut cum, 164,, si« pro sif, quae cor-
ruptelae nos relegant ad litterae τ formam quandam resu-
pinam e litterae a similimam; 231i; «mis pro wicariüs,
237. amanam pro arrianam; 93947,4, seruentia ..sSeritas pro
feruentia .. feritas, 597, seruescat pro feruescat. ἴῃ eodem
archetypo singula uerba male inter se distincta fuisse etiam
codicis V multae testantur lectiones, cf. ad 86,, 123,; 357,9 358;
964, 398, 399, 623, 624, 695,. Abbreuiationes in co-
dice V fere nom nisi eae adhibitae sunt, quae illo tempore
ubique erant usitatae, uelut ut de aliis taceam prare (— prae-
stare), dr (— dicitur), dà (— Dauid), li (— hoc), h (— haec),
he (— hunc).

Prolegomena. XVII

Codicem V quam diligentissime contuli annis 1889 et 1890.

oper es Uatic. lat. 4901 membran. saec. XI ineuntis.

In folio praefixo manus saeculi 13 ut uidetur haec inscri-
psit: Léber epistolarum. super controuersia duorum (sic!) liberi
et. felicis. Ines Que gesta sunt (et alique epistole pontificum. et
alique inperatorum addidit manus altera ipsa quoque fere sae-
culi 13). sequitur uetus numerus CLXXVIII. — deinde manus
saec. 16 exeuntis adposuit: 4961 Uat. aliaque manus eiusdem
fere aetatis: Emptum ex libris Cardinalis Sirleti. ἴῃ eiusdem
folii pagina auersa manus recentior adnotauit: JApographwum
huius codicis extat im Cod. 4903 (nec mon cod. 3786 addit
manus alia).

Codex ipse duabus columnis scriptus folia habet 109, e
quibus folia 1—108 optinet collectio Auellana prorsus eadem
forma, qua eam obfert Uaticanus V. praemisso enim eodem
uersu, quem etiam V initio exhibet, Continet hic codex wele-
gens que creueris infra inde a fol. 1 eadem incipit Tabula
epistolarum, quam supra ex V totam descripsi. quam singulae
sequuntur epistulae, quarum ultima, Epiphanii ad Diodorum,
in folii 108" columna altera eodem modo atque in V desinit
uerbis qwinquaginta duobus idque ita, ut eiusdem columnae
fere dimidia pars uacua relicta sit. in folio 109 manus ali-
qua ab eis, quae folia 1—108 exararunt, plane diuersa sed
eis fere coaeua addidit fragmentum aliquod (— ΕἾ ad epi-
stulas 1038 et 104 collectionis nostrae pertinens, de quo infra
p. XXXX sqq. explieatius dicam. ἴῃ eiusdem folii 109 mar-
gine inferiore manus saeculi XIV inscripsit: Zste liber est mo-
nasterii sancte. Crucis fontis Auellane Eughubin dioc., quibus
alia addidit: hunc librum adquisiwit domnus Damianus S. 7.

Hie quoque eodex ita scriptus est, ut archetypus eius inter
plures homines describendus diuideretur:

1) librarius primus octo exarauit quaterniones, e quibus
cum oectauum totum non posset explere, ultimum eius folium
exsecuit foliique paenultimi (63) columnae ultimae fere dimi-
diam partem uacuam reliquit. desiit autem in uerbis 473,,—

XXXV pars 1. b

XVIII ; Prolegomena.

474, EXPL DIONISIVS EXIGUVS ROME DE CRECO (1) CON-
VERTI; EXEMPLAR GESTORVM DE ABSOLUTIONE ME.
SENI FLAVIO VICTORE VIRO CLARISSIMO SUB TERCIO
IDUUM MAIARUM IN BASI?).

2) librarius secundus, qui scripsit quàternionem unum et
duo folia (fol. 64— 85), incipit eadem repetendo, in quibus
desiit primus: Dionisius exiguus Eome de greco conuerti. Exem-
plar gestorum etc.; ultima, quae scripsit, sunt uerba tituli
ep. 151: Hormisda loanni episcopo Constantinopolitano. folii
83" columna dextra uacua relieta est.

3) librarius tertius scripsit quaterniones duos (fol. 84—99);
incipit repetendo inscriptionem ep. 151: Hormisda loanni epi-
scopo Constantinopolitano desinitque uerbis 704, colentes toto
animo.

4) librarius quartus incipiens inde a 704,, odentes amathe-
matizamus scripsit ea quae restant fol. 100—108 i. e. qua-
ternionem unum unumque folium. foli 108" columnam dex-
tram mansisse uacuam iam supra commemoraui.

De manibus recentioribus, quae codicem correxerunt, infra
p. XXXIII sqq. dicturus sum. post Ewaldium, cuius schedas aca-
demia Uindobonensis mecum communicauit, ego ipse quoque
totum codicem quam diligentissime excussi.

De aetate ac uirtutibus codicum V et « cum multi homines
doeti uerba fecerint, eorum sententiae hic breuiter uidentur
repetendae esse.

Àc primum quidem omnes fere in eo consentiunt codicem «
uetustiorem esse quam Uatieanum V. ueluti Ballerinii?), qui
primi collectionem nostram adcuratius descripserunt, codicem
V saeculo XII scriptum esse iudicantes codicem « omnium
adpellaueruut celeberrimum et antiquissimum, qui quod olim
fuit monasteri S. Crucis Fontis Auellanae, ipsi collectioni
nomen indiderunt Auellanae. Cacciarius?), qui tacet de Uati-

ἢ sic! LICA.B.PETHRI add. man. recentior.
?) Append. ad opera S. Leonis p. CLVIII
3) Leonis opp. II p. LXVI.

Prolegomena. X VIIII

cano «a, codicem V et ipse putat saeculo XII scriptum esse.
Thielius!) codicem « uix saeculo X aut initio saeculi XI anti-
quiorem, Uaticanum autem V saeculo XI aut XII exaratum
esse contendit. Krueger?) tacet de Uaticano V, codicem a
saec. X uel XI seriptum putat. Peiper?) qui utrumque
codicem adhibuit ad edendas duas epistulas, Auiti alteram,
alteram Hormisdae, codicem «a saeculo X, codicem V saeculo
XII adtribuit. denique ipse Ewaldius*^) Uaticanum V saeculo
XII, Uaticanum « saeeulo XI uindicandum esse censuit.

Haee illi de aetate codieum aliique similiter. sed plurimi
eorum longius procedentes aut expressis uerbis Uaticanum V
ex Uaticano « deseriptum esse contenderunt uelut Fogginius?),
Thielius, Peiper, aut quod idem ualet codicem α adpella-
uerunt unicum uelut G. B. de Rossi?); quin etiam Ewaldius
probabile esse contendit V ex « descriptum esse. ceterum
quod adfirmauerunt homines illi docti, id lectionibus codicum
comprobare ne unus quidem adgressus est atque etiam Ewal-
dius, cuius schedas mihi concessas esse jam supra commemo-
raui, adquieuit in conferendo codice « codicisque V lectiones
uix tribus uel quattuor epistulis adnotauit. faetum nimirum
etiam hie, quod fieri solet: sententia semel grauiter atque
cum ui pronuntiata per longam seriem annorum propagatur
neque-fere quisquam in animum inducit, ut sitne uerum, cuj
omnes consentiunt, examinet),

1) Epistolae Romanorum pontifieum genuinae I, Brunsbergae 1868,
Praefat. p. XXV sq.

?) Codex Iustinianus (Berol. 1877) p. 14.

?*) Monum. Germ. Hist, Auct. antiquissimi VD, Prooem. p. X.

*) Zeitschrift der Savigny-Stiftung für Rechtsgeschichte V, Germanistische
Abtheilung, p. 238; cf. Sybels Historische Zeitschrift N. F. IV p. 155.

?) S. Epiphani de XII gemmis liber ad Diodorum (Roma 1743) p. XVIII.

9) Bulletino di archeol. crist. 1871 p. 21.

*) Friderieus Maassen, qui unus post Ballerinios uberius de collectione
nostra egit, cum nec codicem V nec « inspexisset, ipse de eis sententiam
non protulit satisque habuit quae iudicassent alii breuiter admotasse; cf.
Sitzungsberichte der phil-hist. Classe der kais. Akademie der Wissen-
schaften LXXXV (1877) p. 29 et Geschichte der Quellen und der Litera-
tur des canonischen Rechts I p. 787.

Po Prolegomena.

Et mihi quidem quid de aetate codicum statuendum uidea-
tur, inferius exponam; praestare enim uidetur id quod de eis
demonstraturus sum demonstrare palaeographiae primum qui-
dem nulla ratione habita.

Inueteratam illam de ratione codicum V et o sententiam
infregit Guilelmus Meyer Spirensis, qui in Indieibus scho-
larum Gottingensibus annorum 1888 et 1888/9 luculenter
demonstrauit V ex a non posse descriptum esse. qui quae
exposuit, eis hic paucos addam locos, quibus idem satis super-
que comprobatur, eos scilicet, ubi in « propter homoioteleuton
uerba aliquot exciderunt, quae recte leguntur in V: 350,
peruerse aut fideliter dubitare V: om. a . 3524 permulttatis
imminui quae si turbentur, quod. non credimus, aut minuantur
in aliquo V: om. α 3644, sine baptismate remanere sed bapti-. -
zatos sinant ad dexteram salutarem sacra |regenera| regenera-
tione V: om. α 419, Zn wictoria ubi esb mors V: om. «a
458, quae sunt pro westra salute sublata sed quid dicitis wos
ipsi qui Lupercalia V: om. α 5474, nonne oues pascunt pa-
stores V: om. a 768, exceptis quippe ruben et neptalim V:
om. a |

Quod si idem Meyer codicem « utpote paucis nullius mo-
menti lectionibus exceptis nihil boni ferentem, quod non et
ipse haberet V, ex hoc codice descriptum esse coniecit, id
quamquam aliquo modo fecit probabile, certo tamen ideo de-
monstrare non potuit, quia utriusque codicis nil nisi exiguam
partem ipse habebat conlatam. immo etiam post ea, quae ille
exposuit, suo iure ad eam aliquis peruenire potuit sententiam,
ut utrumque codicem ex communi quodam archetypo putaret
descriptum esse (cf. Petschenig, Neue philol. Rundschau VIIT,
1888, n. 24). quae quidem sententia retineri non poterit con-
sideratis eis, quae de duobus codicibus proferam.

Àc primum quidem singulae aliquot lectiones codicis a
mirae atque obscurae illustrantur atque explicantur, si eas e
scriptura codicis V exortas esse sumamus. uelut 79, V ex-
hibet ausu, sed a inter scribendum ex : (— ef) correcta est:
οὐ usu a. 4352. seminis Nom haberet V, sed huius codicis

Prolegomena. XXI

librarius quintus litteram JN uncialem ut solet etiam hic sic
fere pinxit /?, ut litteris f; aliquo modo similis sit: seminis
fi on haberet a. — 465, quam qui in hoc mundo] uocabulum

quam V sic ex g (— qui) correxit: q.; quo male intellecto is,
qui hane partem codicis « scripsit, exhibuit ma qui $n hoc
mundo. | 546, ipsa mon quaeri| negationem «on V usitato
modo reddidit per » sed » inter scribendum ex « correxit,
unde effecta est litterarum quaedam coniunctio litterae ὦ non
dissimilis: ipsa ἃ quaerit a. — 706,, nestoriaw' (— nestorianus)
V sed littera » uetusta atramenti macula ita obruta, ut fere
agnosci nequeat: nestoria exhibet a relicto deinde duarum fere
litterarum spatio.

Omissis alis id genus exemplis transeundum uidetur ad
aliud argumentum, quo et ipso codicem « ex V descriptum
esse certo certius demonstratur. supra explieaui codicem α
scriptum esse ἃ compluribus: quod non ita factum esse, ut
alius alii succederet, cum ea re patet, quod librarius primus
in medio desiit uocabulo et secundus initio repetiuit aliqua
ab illo iam in fine scripta, tum eo demonstratur, quod et
primus et secundus librarius pensis suis perfectis seu maius
seu minus spatium uacuum reliquerunt. qua quidem ex re
sequitur archetypum codicis dissolutum singulasque eius partes
adtributas fuisse singulis eodem tempore describendas. quae
cum ita sint, eisdem uerbis, quibus in « desinunt librarius
primus et secundus, in archetypo eius necesse est desiisse
folia, uerisimile est desiisse quaterniones uel terniones siue
quo alio modo codicis folia sumamus composita fuisse. quod
quidem re uera cadit in codicem V: eisdem syllabis ZN B ASI,
quibus desinit primus librarius codicis α (cf. supra p. XVIII),
terminatur quaternio decimus quartus codicis V; eisdem uerbis
episcopo Constantinopolitano, quae in « sunt ultima librarii
secundi, desinit codicis V quaternio duodeuicesimus.!)

1) Uerba colentes toto animo, quibus desinit codicis « librarius tertius,
in V nec quaternionis nec folii nec paginae finem efficiunt. sequitur
etiam ea, quae librarius quartus exarauit, adtributa fuisse librario tertio

XXH Prolegomena.

Hucusque quae exposui cui nondum persuadent non posse
codicem « ex V descriptum non esse, ei paucis uerbis tertium
propono argumentum, quo certius esse omnino non potest.
uidimus Uatieanum V exaratum esse ἃ nouem librariis. ex
quibus fere unusquisque quasdam habet scribendi proprietates
ab octo reliquis alienas. quae proprietates cum in « ita recur-
rant, ut non nisi ad eas pertineant epistulas, quas in V sin-
guli quique exarauerunt librarii, etiam hac re patet a ex V
descriptum esse. adferam pauca. codicis librarius primus par-
ticulam famen paulo inusitatius reddere solet compendio fm:
idem compendium in « occurrit in eadem parte, quam ille in
V exarauit, neque uero postea inuenitur. idem librarius primus
syllabam ?ws fere semper pinxit compendio i, cuius loco in «
semper occurrit 18,1) nisi quod perpaucis locis, ubi in V extat
cui uel ei, in « recte legitur cwius et eius. iam uero codicis
V librarius secundus, qui incipit a uerbis 148, ore sacrilego,
compendio illo numquam utitur neque inde ab eisdem uerbis
in « deprehenditur syllaba 15 falso pro ?ws scripta. ^ librarius
quartus particulam sed scribit fe, particulam e£ nota t. utrum-
que non nisi in epistulis, quae illius sunt in V, occurrit etiam
in «. solus librarius quintus uocabula ewangeliwm, euange-
lista et quae sunt similia scribit per duplicem litteram τ:
euuangelium, euuangelisía ete. solusque uerba ?d est exprimit
compendio τ: utrumque inuenitur in α sed hic quoque in
eis tantum epistulis, quae in V sunt librarii quinti.

Plura id genus possum adferre sed iam nunc uereor ne
fuerim longior in re iam nullis, sicut spero, dubitationibus
subiecta. sane ego equidem raro euenire puto, ut codicem
aliquem ex certo aliquo alio descriptum esse tot tamque certis

describenda sed huic duobus quaternionibus conscriptis nescio quam ob
causam successisse alium quendam. ceterum librarium quartum pensum
suum non simul cum ceteris adgressum esse sed accessisse foliis 84—99
iam confectis ueri quam simillimum iam eo efficitur, quod librarius
tertius in ipso desinit fine paginae ne minimo quidem spatio uacuo
relicto.

!) Nonnulla exempla contulit Meyer in programmatis prioris p. 6.

Prolegomena. XXIII

argumentis possit euinci quam quibus Uaticanum « compro-
baui descriptum esse ex Uaticano V.

Sed iam pauca de aetate ac fatis utriusque libri addenda
sunt. ^ ex uerbis saeculo XIV ultimo folio codicis a inscriptis
hunc librum. adquisiuit domnus Damianus S. Y: elucet codicem
in monasterium S. Crucis fontis Auellanae peruenisse dum
est eius abbas Petrus Damianus, id est intra annum fere 1043 ")
et annum 1058, quo Petrus factus est cardinalis?). ueri
autem similimum est codicem non multo ante scriptum esse,
quam in monasterium illud deferretur; litterarum enim ductus
esse potius saeculi XI ineuntis quam exeuntis saeculi X uidetur.
itemque propter scripturae similitudinem quam maxime proba-
bile est non multo ante codicem « scriptum esse Uaticanum V.
quem qui attribuerunt saeculo XII, eos longe errasse ex sola
ratione palaeographiea hodie unumquemque puto mecum
iudieaturum, qui postquam paulo maiorem numerum codicum
Latinorum saec. X XI XII inspexit, ad illum accedet. et
mihi quidem etiam antea quam scirem « ex V descriptum
esse uterque codex saeculo XI exaratus uidebatur. qua quidem
in re adsentientes habeo duos homines artis palaeographicae
inter paucos peritos, Guilelmum Meyerum, qui iam anno 1874
ad eandem sententiam peruenit?), et Augustum Mau, quem
ex ratione palaeographiea Meyeri coniecturae, seilicet ἃ ex V
descriptum esse, nihil obstare ipsi Meyero adfirmasse scio.
Latieanus autem V quod ueloci eum oculo pereurrentibus
plerisque recentior uisus est quam nos statuimus, id sine
dubio eo faetum est, quod a pluribus librariis eisque ut
uidetur et senioribus et iunioribus seripíus est. qua quidem
re effieitur, ut (id quod et ipsum iam Augustus Mau pro-
nuntiauit) duo ultimi eius quaterniones aliquanto uetustiores
uideantur quam omnes qui praecedunt. sed etiam uetustiores
uideri quaterniones illos quam unamquamqae partem codicis
a idem Mau praefracte contendit.

1) ef. A. Capecelatro, Storia di S. Pier Damiano (Firenze 1862) p. 61.
?) cf. Capecelatro l. c. p. 254.
3) cf. Index lect. Gotting. 1888 p. 6.

XXIIIT Prolegomena.

Itaque quin Uaticanus V saeculo XII uetustior sit, etiam ex
sola ratione palaeographiea mihi quidem dubium mon uide-
tur quem qui exeunti quam ineunti saeculo XI uindicare
malint, eos uelim in memoriam sibi reuocare ut satis facile
esse codicem Latinum saec. XI distinguere a codice et
saeculi X ineuntis et saeculi XII, ita ad diiudieandum
difücilimum, utrum eodex aliqui ineunte an exeunte sae-
culo XI seriptus sit. qua quidem in re si ei, qui palaeo-
graphiae operam dant, etiam hodie saepissime in tenebris
errant, eo magis gaudendum est, si ratione duorum codicum
ad idem fere tempus pertinentium ex aliis quam palaeogra-
phieis eausis constituta nouum hine eis idque solidum ad-
surgit fundamentum, in quo disciplinam suam possint
extruere.

Itaque, ui repetam quid sentiam, Uatieanus V initio
saeculi XI exaratus uidetur et non ita multis annis post ex
eo descriptus est codex a. ac de fatis quidem Uaticani V
nihil eompertum habeo: Auellanum « constare uidetur per
quadringentos fere annos in monasterio illo mansisse, cui
eum Petrus Damianus adquisiuerat. neque enim est, eur
fidem derogemus Henrico Norisio adseueranti a religiosis uiris
monasterii S. Crucis Fontis Auellanae donatum eum esse
Mareello Il papae, cum Eugubinam antea administraret
ecclesiam.!) ^ postea codicem in manus uenisse Guilelmi

! cf. H. Norisius, De uno ex trinitate passo — Operum tom. III
(Ueronae 1729) col. 868. Ballerinii (l. c. p. CLIX) codicem « olim
Marcelli II fuisse colligunt *ex notatiuncula, quae ipsius manu scripta
est in pagina secunda eiusdem codicis, in quam notationem ibidem minu-
tiori caractere haec adnotata fuerunt: lila werba fuerunt addita a
Marcello II cum esset adhuc Presbyter Cardinalis Romanus. sed er-
rauerunt fratres doctissimi. primum enim notatiuncula illa, quam dicunt,
uerba scilicet Quae wera sunt wenerans lector quae in. detractionem vro-
mani pontificis et in defensionem hereticorum inueneris caue post titulum
ep. l addita, extat iam in Uaticano V a prima manu scripta et in co-
dice « suppleta est non a Marcello sed ἃ manu quadam saeculi XI (27),
quam permultos codicis « locos ex Uaticano V correxisse infra demon-
strabo. deinde adnotatiuncula illa a Balleriniis non prorsus adcurate

Prolegomena. AR

Sirleti cardinalis et Marcello II et Pio IV successori eius
familiarissimi docemur uerbis «Jmptum ex libris Cardinalis
Sirleli, quae exeunte saeculo 16 folio praefixo inscripta esse
dixi. ueri autem simillimum est in bibliothecam Uaticanam
eum perlatum esse non ante mortem Sirleti itaque intra
annos 1585 et 1591, quo anno studio Antonii cardinalis Carafae
ex hoc *uetusto codice Uaticano' plurimas collectionis nostrae
epistulas editas esse infra uidebimus.

Eorum, quae hucusque exposui, summa ea est, in edenda
collectione nostra Uaticani a utpote ex V descripti rationem
habendam esse nullam.!) sed inueniuntur in eo non paucae
eaeque diuersarum et manuum et aetatum correctiones. de
quibus priusquam uerba faciam, ex re erit breuiter recensere
ceteros collectionis nostrae codices, quos omnes aetatis esse
multo recentioris jam supra commemoraui.

9) Mare. Uenet. Iur. canon. 18 (lat. 171) chartac.
absolutus anno 1469.

Incipit eodem modo atque Vae uerbis Continet hic codex ete.
desinitque uerbis quinquaginta duobus Epiphani ad Diodorum
epistulae. fragmentum F, quod dixi ab alia manu scriptum in

descripta Illa werba fuerunt addita a papa Marcello 2? cum esset adhuc
presbyter. cardinalis ecclesiae Romanae non in « inuenitur sed in Uati-
eano 5617, unde transiit in codicem Angelicanum 292 ipsum Balleriniis
notum. quam qui Uaticano 5617 adscripsit ut eum quoque errasse in
propatulo est, ita causa erroris manifesta: sciebat nimirum Auellanum
v olim fuisse Marcelli II papae, in quo codice cum uerba illa Quae wera
sunt etc. a manu posteriore addita uideret, ab ipso codicis possessore
coniciebat adscripta esse.

1) Codices V et « quamquam, quod uniuersum adtinet, inter se simil-
limi sunt, tamen non paucis locis « lectionem deprauauit. praesertim in
ultimis eius partibus semel atque iterum singulorum uerborum ordinem
mutauit, id quod ideo uno uerbo moneo, ne quis forte miretur, si
meam editionem cum Carafae uel Thielii conferens multa uerba trans-
posita inueniat. ^ Codicem « hic illic aliquid rectius habere quam V ut
certum est, ita non mirum; sunt enim, ut ex adparatu meo unusquisque
ipse facile uidebit, omnes ei loci ita comparati, ut uel stultissimus libra-
rius eos paene necessario debuerit corrigere.

XXVI Prolegomena.

fine codicis a extare, a codice abest, in cuius fine leguntur
haec: Jste liber fuit scriptus in domo et de mandato R* in
Christo patris et domini domini Bessarionis diuina misera-
Hone episcopi Sabinensis sacrosancte Romane ecclesie presbiteri
cardinalis .Niceni. ac. patriarche | Constantinopolitani. .Expletus
ultima die mensis febroarii Anno domini MCCCOLXIX pon-
tificatus sanctissimi in. Christo patris e£ domini nostri domini
Pauli diuina prowidentia pape secundi anno quinto. in folio
primo codex habet insignia Bessarionis, in folii praefixi parte
auersa haec uerba manu aliqua saeculi 16 scripta: 1582 24
di febraro. Epistole pontificum et imperatorum de diuersis rebus
et gesta inter Liberiwm et») Felicem episcopos. munus cl"
d. jacobi Contareni.

Codicem hunc ex Uaticano V descriptum esse non recte
contenderunt DBallerinii?); immo originem duxit aut ex ipso
codice o aut, id quod ueri uidetur similius, ex aliquo eius
apographo. ueluti et ipse cum « contra V exhibet 8,, adwuer-
sum, 11,, exemplo illo, 21,4 fidelibus, 24,, correptio itemque
cum « contra V omittit inscriptiones epp. 38 et 39, 90,, sem-
per, 945,4, uestram οἱ custodientes statum. et. unitatem, 458,,
quae sunt pro westra salute sublata sed quid dicitis uos ipsi
qui Lupercalia,

4) Marce. Uenet. Iur. canon. 14 (lat. 172) chartac.
saec. 16.

In folio primo legitur: Hic liber continet Epistolas Ponti-
ficum. et Imperatorum de diuersis rebus Et gesta inter Liberium
εἰ Faelicem episcopos. DBibliotecae Sereniss. Reipubl. Uenetae
Jacobi Contareni Senatoris Munus. descriptus est ex Marciano
171, quem tam fideliter reddit, ut ne subscriptionem quidem
eius: Jste liber fuit scriptus in domo .. anno quinto in fine
omittat.

ἢ et hodie propter chartam perforatam abest.
2) De antiq. collect. canonum (— Leonis opp. III) p. CLVIII.

Prolegomena. XXVII

9) Uatican. 3786 chartac. saec. 106.

Etiam hie codex iam Balleriniis notus erat. in primo eius
folio alia manus inseripsit: Aliud exemplar prorsus simile extat
in hac bibliotheca n.* 4903, Autographum wero mum? 4961 et
3787. praecedit collectioni idem index, qui est in V et a, in
quo ultimum locum obtinet: Epiphamus de lapidibus ad. Dio-
dorum. episcopum. quibus uerbis eadem manus, quae illa in
folio 1 adnotauit, adiunxit: deest «m hoc codice sed reperitur
in alio simili codice n. 4903. reuera Epiphanii epistula in cor-
pore collectionis omissa est. fragmentum F in codice non
inuenitur. cuius quicumque uel paucas paginas contulerit,
statim uidebit descriptum eum esse ex codice V,?) quocum
omnes fere corruptelas habet communes. ex archetypo autem
codicis V uel codice aliquo eius gemello ideo descriptus esse
non potest, quod in ep. 119, ubi in V antiquo folio deperdito
hiare lacunam diximus a manu recentiore suppletam, Uatic.
3786 concordat non cum codice a ex V descripto, antequam
folium illud periret, sed cum eis, quae addidit in V folio
chartaceo inserto manus illa recentior; cf. 526,, ephesi a,
ES et recens illa manus codieis V et Uatic. 3786.

6)o— Ottobonianus 1105 chartaceus saec. 16.

Notitiam huius codicis eis, qui ante me de Auellana ege-
runt, ignoti debeo Ludouico Bethmanno (Archiv der Ges. für
àltere deutsche Geschichtskunde XII p. 365). in primo eius
folio recentior manus inscripsit: x codicibus Illustrissimi et
Jixcellentissimi Domini Ioannis Angeli Ducis ab Altaemps.
post fragmentum Epiphanii ad Diodorum epistulae (ep. 244)
in eo idem inuenitur fragmentum F epp. 103 et 104, quod

1) Errauit Ewaldius, Historische Zeitschrift N. F. IV p. 155.

?) Non ex codice a, ut contendit idem Ewaldius 1. c. et Zeitschrift der
Savigny-Stiftung für Rechtsgeschichte V p. 238; cf. e. gr. 8, aduersus
V Uatic. 3786: adwersum o; 10, enim et V Uatic. 8186: emim o; ll,
illo exemplo V Uatic. 3786: exemplo illo «; 29, wexationem V Uatic.
9786: wexatione o; 22,, iwdicandi V Uatic. 3786: windicandi «o; 24,
correctio V Uatic. 3786: correptio α; 90,, semper V Uatic. 3786: om. «

XXVIII Prolegomena.

supra dixi extare in ultimo folio codicis α ab alia manu scrip-
tum. deinde legitur haec subseriptia: Hunc librum acquisiuit
domnus Damianus s. 7. Iste liber est ab originali quem. habet
monasterium. sanctae crucis fontis Auellanae .Eughubinae dio-
cesis de uerbo ad uerbum fideliter rescriptus, cui alia ut ui-
detur manus addidit haee: .4nno domini nostri lesu Christi
MDL. in fine totius codicis extat index rerum alphabetico
ordine dispositus.

Iam ex eis, quae modo adtuli, satis elucet Ottobonianum o
originem duxisse ex codice a. quod idem euadit singulis com-
paratis leetionibus, quarum ex ingenti numero, ne sim mole-
stus, eas exscribam duas, quae mihi schedulas meas euoluenti
primae forte occurrunt: —352,, beati apostoli V, beati petri
(i. e. uocabulam petri subducta linea deletum) apostoli o,
beati petri apostoli o — 600, post inscriptionem ep. 151 Hor-
máisda loanni episcopo Constantinopolitano in codice o una
pagina uacua relicta ac deinde inscriptio illa iterum repetita
est; οἷ. quae p. XVIII de codice a exposui.

Neque tamen o ex ipso « descriptus est sed ex aliquo apo-
grapho eius nune deperdito. demonstratur hoc exempli causa
uerbis quae extant 619,,, ubi cum V et « exhibeant »os et
conira respondimus uocabulo eft ex e deprauato, in o legitur
nos eb contra caetera respondimus, ex qua lectione apparet in
archetypo codicis uocabulo coníra suprascripsisse nescio quem
ut coniecturam uocabulum caetera iam errore eius, qui codicem
o exarauit, simul eum coníra in uerborum ordinem receptuni.
uel ut alium locum addam, 303,, sqq. in Va iegitur quomodo
autem fieri potest μέ im quo Christus loquitur dei habere dubi-
teiur?, ubi ante uel post dei excidisse uocabulum spiritum ex
eis euadit quae uerbis illis praecedunt. iam uero in o exta
ut in quo Christus loquitur dei spiritus habere dubitetur;
quod cum sensu omnino careat, manifestum est in archetypo
quidem codicis recte spiritum additum fuisse, id autem in ipso
o male abiisse in spiritus. ^ quae cum ita sint, in aperto est
subscriptionis supra adlatae ne eam quidem partem, quae est:
Iste liber est ab originali quem habet monasterium sanctae crucis

Prolegomena. XXVIIII

fontis. Auellanae .Eughubinae diocesis de werbo ad werbwm fide-
liter vescriptus, ad ipsum pertinere Ottobonianum o sed ab
eo, qui hunc exarauit, ex eius archetypo deseriptum esse.

Eis, quae exposui, demonstratum est codicem o ad recen-
sendam Auellanam nullius esse momenti. a quo priusquam
discedamus, dicendum est de duabus manibus principali
scriptura non multo recentioribus, quae codicem correxerunt.
ac primum quidem ipso saeculo XVI nescio quis pallidiore
usus atramento cum ipsis codieis uerbis tum margini sexcentis
locis adscripsit lectiones, quas eum non ex alio quodam libro
manu scripto desumpsisse sed sua adsecutum esse coniectura
non solum eo comprobatur, quod lectiones illae permultis
locis falsissimae certissimisque coniecturarum signis notatae
sunt, sed etiam eo, quod qui eas adscripsit. fere semper eis
adposuit litteram p, i. e. puto. ceterum grammaticus ille,
quisquis fuit, certe non caruit ingenio, neque enim negari
potest eüm multis locis inque eis compluribus satis graui
corruptela deprauatis rectam adhibuisse medelam. ^ Ab hae
manu facile plerumque discernitur alia manus eaque robustior,
quae eum et ipsa aliquos locos ex coniectura correxerit, tum
non pauca adscripsit, quae desumpsit ex codice V, cf. exempli
gratia: 28, faceret V et o corr.: facit ef à o — 547,4 nonne
oues pascunt pastores V et o corr. om. ao . 768,, exceptis
quippe ruben et meptalim V et o corr: om. ao. post
epist. 140 in codice «a manus saeculi XIV addidit uerba
IncipWunt epistole lustini (mperatoris ad. Hormisdam et Hor-
müsde ad lustinum; quae cum etiam in Ottobonianum o
transiissent, ea manus, de qua nunc agimus, adposuit wacat,
scilicet ut significaret a V uerba illa abesse. adscripsit autem
haec manus lectiones codicis V nonnumquam etiam eis locis,
ubi V mendum contraxit sed uera lectio ab o iam restituta
erat, uelut 19,4 execrabilis V αἱ et o corr.: execrabiles recte o;
29,4 exilio V α et o corr.: exilium recte o. Accedunt correctiones
quaedam alicuius tertiae manus (et fortasse etiam quartae),
quam ab ea, quam secundo loco commemoraui, plerumque

XXX Prolegomena.

haud-facili opera dignoscas. quae quas adscripsit lectiones, et
ipsae coniecturarum speciem quam apertissime prae se ferunt
etiamque eis plerumque littera p addita est.

Quae cum ita esse intellexissem, operae pretium non duxi
tres uel quattuor illas manus diuturno difficilique labore inter
se distinguere satisque habui omnium manuum recentiorum
coniecturas codici o adscriptas in adparatu meo adnotasse
adiecta littera o7.

7) p — Uatic. lat. 5617 chart. saec. 16.

Continet collectionem | Auellanam sed epistularum aliae
transpositae, aliae omissae sunt; hie enim earum occurrit
ordo: epp. 42—44, initium ep. 41 usque ad uerba 92, susce-
pimus animo, epp. 45—50, 51—72, 94— 243, prooemium
ep. 244 usque ad uerba 745,, locaque dicemus, 84— 93,
1—2, 30—41.

Exarauerunt hane eodicis partem manus duae: una scripsit
epp. 931—72 et 94—-243, altera et ea, quae epistulae 51
praecedunt (epp. 42—44, initium ep. 41, epp. 45—50), et
ea, quae epistulam 243 secuntur (prooemium ep. 244,
app. 84.— ΒΞ ὡς 2 Τὺ:

Auellanàm excipit primum scripta ab ea manu, quae
Auellanae exarauit partem mediam, donatio Gregori Magni
"Quotiens laudis uestrae Ἢ, deinde scriptum a manu aliqua
ἃ duabus illis, de quibus dixi, plane diuersa breue Clementis
IV?) ad Petrum Grossum *Muwitis de mostra promotione ?),

1 — Marini, papiri diplomatici p. 137. ubi quae legitur subscriptio
Faleonii scriniarli s. Romanae sedis, ea etiam in Uaticano extat.

?) Inter donationem Gregorii et breue Clementis recentiore tempore
insertum est folium formae minoris continens Gregorii l epistulam ad
Maximum abbatem 'Comwersiomis meae primordia! (— Registr. ed. Ewald
I 142). hoc folium uetere signatione caret.

3) Potthast 19051 — Martene, thesaur. anecdot. II 110 n. 21. Uati-
canus noster hanc exhibet subscriptionem: Hanc epistolam sanctissimus
papa Clemens IV .. misit cuidam nepoti suo, quam scriptam comperies
in quodam libro sacristiae monasterii praedicatorum Barchinonensium
fol» 240 estque ligatus cum cathena, reconditus intra axmarium (r add.
man. rec.) wulgo dictum dels massals.

Prolegomena. EXXI

denique notata quaedam breuissima ad res spectantia di-
uersas.

Quod Auellanam adtinet, apographum epp. 42—44, 41,
45—50 ceterarum epistularum apographo iam ad finem per-
ducto praefixum esse inde apparet, quod antiquior quaedam
foliorum signatio incipit ab ep. 51 pertinetque usque ad
finem eodieis (fol. 1— 252). cui corpori posteaquam praeposita
sunt 14 folia, quae continent epistulas illas 42—44, 41, 45—50
a manu illa altera scriptas, uetus signatio locum dedit re-
centiori inde ab initio totius libri usque ad finem porrigenti
(fol. 1— 263).

Codicem p pertinere ad propaginem codicis o, ubi primum
paucarum epistularum lectiones adeuratius examinaueris, statim
elucet; cf. exempli causa: 618,, congregatis episcopis V:
episcopis congregatis ap — 645,, memoriam facere V: facere
memoriam oap — 677, religionis homines V : homines religionis a.p ;
originem eum duxisse ex Ottoboniano o eo demonstratur, quod
permultas earum coniecturarum, quas codici o recentiores
manus adsperserunt, in codiee p aut in uerborum ordinem
receptas aut eodem modo atque in o uel margini uel ipsis
uerbis ἃ prima manu adsceriptas inuenis. uelut p, ut duo
exempla adferam pro sexcentis, 348, permuttitis et hanc in
ipso textu, 4083, et , seripturarum p(uto) et est temere p(uto')
à prima manu scripta in margine exhibet.

Nobis codex p ob unum id nonnullius momenti est, quod
idem homo, quem supra dixi exarasse epp. 51—72 et 914—243,
non solum his ipsis epistulis sed etiam eis, quae ab illa
altera manu absolutae sunt, multas adscripsit üarias lectiones
quas ab eo per eoniecturam inuentas esse testatur littera
p. (— puto) etiam hic paene omnibus adposita. quae coniecturae
quamquam ex magna parte temerae sunt, tamen multis locis
inque eis nonnullis satis graui corruptela turbatis ueram
medelam adtulerunt.

Quae eum ita sint, litteram p eis adponam lectionibus haud
ita multis, quas duo illi librarii, qui codicem exarauerunt,
statim in ipso eo describendo emendauerunt; littera uero p*

XXXIII Prolegomena.

et eas significabo conieeturas, quas toti libro peracto adspersit
is, qui ipse mediam eius partem exarauerat, et eas quam
paucissimas, quas aliis temporibus aliae manus hie illie codici
adscripserunt.

8) Angelicanus 292 (olim C. 6.18) chartac. saec. 16/17.

Descriptus est codex iam Ballerinüs non ignotus?!) ex
Uaticano p eo tempore, quo ille initio nondum habebat
fol. 1—14 (— epp. 42—44, fragmentum ep. 41, epp. 45—50) ?);
exhibet enim nonnisi hasce hoc ordine epistulas: 51—72,
094—243, fragmentum ep. 244, 84—93, 1—2, 30—41.
epistulam 41 eodem modo atque in p excipiunt Donatio
Gregori I et Breue Clementis IV ad Petr. Grossum. locos
qui in p relicti erant deprauati, is, qui codicem Angelicanum
exarauit, de suo emendauit perpaucos. |

9) Uatic. lat. 4908 chartac. saec. 10.

Codex et ipse Balleriniis notus post Epiphanii ad Diodorum
epistulam exhibet fragmentum F. in fol. 2 manus saec. 17
adnotauit: JAljud exemplar prorsus: simile extat im hac biblio-
theca n*. 3786, quibus alia manus addidit haec: AAwtographum
uero huius codicis habes m. 4961. quae ultima falsa sunt; de-
scriptum enim esse Uatic. 4903 ex Ottoboniano o non modo
inde sequitur, quod in fine exhibet et eandem subscriptionem
Hunc librum. acquisiuit dominus Damianus s. 1. Iste liber est
ab originali quod habet monasterium sancte crucis Fontis Auel-
lane eughubine diocesis de uerbo ad uerbum. fideliter reseriptus.
Anno domini nostri iesu christe MDL et eundem indicem re-
rum, quae in o extant, sed etiam inde, quod plerasque eas
lectiones uarias, quae codici o adsperserunt eae manus, quas
littera o* significaui, Uaticanus 4903 in ordinem uerborum rece-
pit; cf. exempli causa 162, creuisti o: curawisti o? Uatic.

1) cf. Leonis opp. III p. CLVIII. nuper codicem descripsit Henricus
Nardueci (Catal. codd. manuscript...in biblioth. Angelica olim coenobii
S. Augustini de urbe, I, 1893, p. 156 sqq.), quem tamen fugit continere
eum collectionem Auellanam quamuis aliquo modo turbatam.

2) cf. supra p. XXXI.

Prolegomena. XXXIII

4903 . 164, par esse o: parem te o? Uatic. 4903 — 164,, sed
iam. o: sed etiam o? Uatie. 4903 . 164,, wenerabiliwm: o: ue-
nerabiles o? Uatic. 4903 — 339, postea o: praeterea o? Uatic.
49083 | 383,, inwicta o: iniuncta o? Uatic. 4908.

10) Corsinianus 817 ehartac. saec. 16/17.

In primo folio manus alia inscripsit: Cod. 817 De Gestis
Romanorum | pontificum αὖ anno. salutis CCCLII usque ad
annun DXXIII Monumenta Uaria Et epistolae Quarum elen-
chum. uersa pagina exhibet. Ex cod. Uaticamo 4961 diligentis-
sime íranscriptus. ^ codicem et Dallerinüs (Leonis opp. III
p. CLVIIT) et Fogginio (Epiphani de XII gemmis liber p. XVIIT)
notum re uera redire ad codicem a ea re demonstratur, quod
in fine et ipse exhibet fragmentum F. uidetur autem non ex
apographo quodam ecodieis « sed ex hoc ipso descriptus esse.

11) Escorial. e II 21 chartac. saec. 17.

Hune codicem, quem unum ipse non uidi, descripsit P.
Ewald, Neues Archiv d. Gesellseh. für àltere deutsche
Geschichtskunde VI (1881) p. 335. in fine collectionis ex-
hibet fragmentum F, qua quidem re demonstratur eum de-
seriptum esse aut ex ipso codice a. aut ex aliquo eius apographo.

Haec quidem de codicibus aetatis recentioris. uidimus eos
omnes pendere aut ex ipso codice V aut ex apographo eius
« itaque prorsus abiciendos, nisi quod in codicibus o et p
recentiores manus aliqua ex coniectura emendarunt. iam uero
necesse est parumper redeamus ad codicem Auellanum a,
quem super diximus complurium manuum correctiones exper-
ium esse, et inquiramus sitne his correctionibus proprii ali-
quid momenti tribuendum.

Àc primum quidem codicem « permultis locis correxit
manus aliqua et ipsa ut uidetur saeculi XI quamque minuto
seripturae charactere pallidoque colore atramenti facile di-
gnoscas. signifieabo eam hic littera à". quae manus quos locos

XXXV pars f. "

XXXIIII Prolegomena.

codicis α deprauatos correxit, ei ad unum omnes recte leguntur
in V. uelut plurimis locis suppleuit aut titulos aut subscrip-
tones epistularum in « aut tota aut ex parte omissa sed in
V extantia, cf. exempli gratia: 47,, Gratulatoria de ordina-
tione pape Syrüi Voc: om. α 48, Data VI. K1 Mar Me-
diolam; Vc: om. α 48,, Ubi Ursinus et qui cum eo sunt
ab exilio relazantur Vo: om. α 49, Ubi redditur basilica
Sicininà. Va: om. α 49,9 De ezpellendis sociis Ursini extra
Romam (roman a") Vo: om. α 50, Data pridie Idus Ia-
nuar. Triu. AA. conss. Vo: om. a — 544, De rebaptizato-
ribus Va: om. « 59, De his quae inter usque ad , consti-
tutum Vo': om. α 60, Daía IIII. K4. lanuarias Vo:
om.a 297, JDilectissimo fratri lohamu Va: om. α 98,,
JDilectissimo fratri Aurelio Vaà*: om. α 1174 Leo episcopus
Leomi Aug. (Aur. a") Vo: om. α 120, Dat. XV. Kalen-
darum lul. Magno et Apollonio (pollonio a") css. Per Filoxe-
mum agentem in rebus Vo": om. α 183, Dat. QV (RV«)
ld. lam. consu. Và": om. « | quorum exemplorum numerus
multo potest augeri. sed etiam in ipso epistularum tenore αὖ
multa ita correxit, ut restitueret lectionem codicis V, cf. l,,
firmarunt Va: firmauerunt α 4, agatur Va": agitur α 16,4
liberentur Va: libent & 21. praeiudicare Vo*: praedicare a.
22. quia tantus Va": quantus αὐ 115, qnwiolabilis αὐ: in-
wiolabis a l78,, subsistentias Vo": subsiancias a — 178,
subsistentiam Vo": subsianciam α 224. sectatorum Va": sec-
tarum α 248,4, inducatur Va": indicatur α 2118, additur
γα": addicitur a — 600, concedere Va: condere α 681, uobis
γα": nobis α 685,, praeter Va: om. α 686,4, entroducere
γα": introcere α 691,, sic Vo: sia. 691,, iubentur Va^:
iubetur « 718.ς sq. Esaias misericordia .. ut supra Va:
om. a. etiam hie pauca exempla adtuli pro sexcentis. lec-
tiones autem, quas littera a" significaui, re uera ex ipso V in
codicem « translatas esse cum ideo uerisimillimum est, quod
nulla earum in V non reperitur, tum certum fit comparatis
hisce locis: 2.5 episcopum] V man. 1 epsé correxit ex epcc,
a usitatiore compendio adhibito scripsit epm, id quod in epsé

Prolegomena. XXXV

mutauit oa". | 8,4 haeo mors V leui corruptela pro Aaec mors;
corruptelam intellexit is qui scripsit codicem «a restituitque
h mors, iam uero o" litterae ἢ superscripsit litteras eo. — 53,,
V uerba subseriptionis «ale ampeli k(arissime) a(tque) a(man-
&issime) sic pinxit, ut littera Κα litterae 7; ualde sit similis:
o subscriptionem omisit, αὐ inseruit waleampeli R aa. ^ 89,,
CARTAG V idque ita, ut littera Οὐ simillima sit litterae 4:
&' addens titulum ab « omissum re uera addidit caríaa.

Praeter eam manum, de qua modo dixi, aliae codicem «
correxerunt inprimis tres. ex quibus una (a?), quam esse sae-
culi fere XIV uel XV putauerim, soli epistulae 105 paucas
lectiones adseripsit. quas lectiones si non omnes, certe ex
parte haustas esse ex codice aliquo manuscripto eo ipso appa-
ret, quod duobus locis adnotantur praemisso uerbo a/ias (ads),
cf. 495, et ,,. ἃ codice V eiusque propagine lectiones illae
omnino distant neque de fonte, ex quo fluxerint, quidquam
diei potest.

Uenimus ad manus correctrices à? et αὐ. e quibus illa prin-
cipalem codicis scripturam satis accurate imitatur, ut ab ea
Saepe uix possit discerni; haec nigriore atramenti colore ple-
rumque facile cognoscitur. utraque manus uerba eodieis innu-
meris locis correxit, αὐ haud raro etiam interpunctionem ad-
didit. | iam quod adtinet uirtutem illarum correctionum, ne-
que a? neque a* quidquam praebent, quod redoleat pretiosam
traditionem ueteris alicuius codicis deperditi; uelut, ut unum
adferam, nulla lacunarum, quibus uerborum tenorem in Uati-
cano V saepius turbatum esse nemo non uidet, correctionibus
istis expleta est. immo quae mutauerunt a? et a*, si recte
mutauerunt, ita comparata sunt, αὖ unusquisque emendationem
ex coniectura facillime posset inuenire. ex altera uero parte
non desunt loci, ubi uerba ab a? seu αὐ nouata merae deberi
coniecturae ea ipsa re adprobatur, quod temere nouata sunt.
cf. exempli causa 308, orthodoxo sensu Vo: orthodoxum .sen-
sum, à?; id quod uerum est orthodoxo sensu restituit o? ^ 309,;

i
causas eius de sancii synodo (pro causas eiusdem. sanctae syn-
Ο

XXXVI | Prolegomena.

odi) V: causas eius de sancta synodo o? ^ 184,, secundum
canones recte V, secundum canone leui corruptela a: secundo
canone αὐ . 198,, praeceptores witatis (pro mowitatis, cf. uerba
originalia Graeca χαϑηγησαμενοὺς ἐν χαινοτομίαις) Va: praecep-
lores ueritatis αὐ (et o) | 340, sqq. sequacem horwm factum
nec mon et participatione Va: partwipatorem correxit αὖ: scri-
bendum esse »ec non €et perseuerontes m eorum communione»
et partwipatwne docet locus geminus 342, sqq. — 371,4, cunc-
tos.qu. ul (pro τ — uel) Va: cunctos quw ultra a* — 441,,
Theodosium principis expetiui Va: Theodosium principem cor-
rexit αὖ, ueram lectionem Teodosi(i praesidiyum principis
seruauerunt ei codices, qui praeter Áuellanam epistulam illam
exhibent.

Suffieiant haec exempla ad demonstrandum correctionibus
ab a? et αὐ codiei Auellano inlatis proprii nihil inesse mo-
menti. sed longius posse progredi multi docent loci, e quibus
paucos hie proponam:

24,, episcopatum ao: episcopatu o? 21, ecclesia ao: eccle-
siam a? — 7l,, dignum ao: dignus Va?o* | 142, catholicum
ao: catholicam a?o? | 198,, propaternos ao: propter mos o?o?
202, uulnerat ao: uulneras o?o? | 238, amanam ao: arria-
nam a?o? , 332,, disciplimi et a: disciplinae a?, disciplinis
eí o — 400,. colere xo: colore a?o? — A57,, pestilentia a: pesti-
lentias a?, pestilentiam ὁ 460,, turbinis ao: turbinibus aj,
turbine o?

123,, obolenda ao: abolenda a*p ^ 123,, mulla «o: mullae
aío 136,, impietas ao: pietas α' 202,4 eu tychianis íante
ao: eutychianistam tie a*o? ^ 338,, plemissimas ao: plenissi-
mos a*o? | 42'4,. proficiendo ao: pro faciendo aíp?, profitendo
o? 438, nobis ao: nowis ao? | 467,, demonibus a, daemo-
nibus o: de moribus a*.

Ex quibus lectionibus, quibus sicut dixi facili opera sex-
centas addideris alias, id quam certissime euadere uidetur,
correctiones a? et a* codici α demum adspersas esse, postquam
ex eo descriptus est Ottobonianus o uel potius is codex, cuius
Ottobonianus apographum est. quod si concedamus, sicuti

Prolegomena. XXXVII

concedere necesse est, fieri non potest, quin correctiones illae
uel certe maxima pars earum codici « adscriptae sint ex codice
aliquo ad propaginem pertinente ipsius codicis Ottoboniani.
innumerae enim lectiones communes sunt et manibus correc-
trieibus o? siue αὐ et scripturae aut Ottoboniani seu non
eorrecti (o) seu correcti (o?) aut etiam correcti Uaticani 5617
(p?) ex Ottoboniano descripti. uix autem casu fieri potuit, ut
exempli causa 198,, et a? et o? ex sua uterque coniectura
pro eo quod falso legebatur in ao propaternos rescriberent
propter nos; uel ut aliud exemplum adferam, si statuerimus
archetypum Ottoboniani ex Uatieano a descriptum esse manu
a* nondum correcto atque uideamus pro eo quod 534, legitur
in V mentis perturbatione mouerunt et primam manum Otto-
boniani et in rasura manum correctricem a* exhibere mentes
perturbatione uestras deuotas esse, elucet correctionem ab αἵ
codici Auellano inlatam fluxisse ex codice uel ipso Ottoboniano
uel aliquo ex hoc descripto. neque uero in eo haerendum
est, quod nec omnes correctiones Ottoboniani eiusque familiae
ab a? siue αὐ in codicem « transeriptae sunt et paucae
reperiuntur manuum a? et αὐ correctiones, quae in Ottoboni-
ano uel eius propagine non leguntur; sicut enim labor fuisset
multi sudoris magnique sine dubio taedii totum codicem ex
toto ad uerbum adeurate conferre atque corrigere, sie facile
euenire. potuit, ut hoc siue illo loco corrigentibus subnasceretur
coniectura quaedam ab Ottoboniani seu principali lectione aliena
seu etiam correctione diuersa.

Sed iam satis superque de correctionibus a? et a*, de
quibus breuius egissem, nisi Meyer Spirensis!) suspicatus
esset correctiones illas fluxisse e codice aliquo deperdito, qui
codicibus V et a fuisset integrior. quod ita esse eis, quae
exposui, satis arbitror refutatum esse. id unum addiderim,

1) ef. prioris Meyeri programmatis p. 7. ceterum Meyer non distinxit
neque inter αὖ et ceteras correctiones neque inter o? et a*. idem si cor-
rectiones illas in ep. 2 desinere ad(irmat, errat, cum manus et αὖ et a?
et αἱ, licet hic illic rarius inueniantur, tamen per totum codicem oc-
currant.

XXXVIII Prolegomena.

quod sane codicum ratione perspecta nemini mirum uidebitur,
in adparatu critico me coniecturis quibusdam commemorandis
litteram a? uel αὐ tum demum adseripsisse, si distarent a seri-
ptura Ottoboniani eiusque propagine, congruentibus uero coniec-
turis e& manuum o? uel a* et Ottoboniani uel eius propaginis
(p, cod. Angelic.) adposuisse non illarum sigla sed potius horum.

Praeter manus o", α΄, 9?, αὐ haud multis locis etiam aliae
quaedam codicem Auellanum correxerunt, de quibus nihil
dicendum nisi correctiones earum ad res leuiusculas pertinere
neque ullius proprii esse momenti.

Addenda pauca de duabus manibus quae haud ita multis
locis correxerunt codicem V. ac primum quidem dicam de V
man. 2, quae fere non occurrit nisi in epp. 66, 72, 95, 140.
principali seriptura haud ita multo ut uidetur recentior insignis
est ductu grandi et quodammodo agresti. quae quos locos
emendauit, ei ex parte ita sunt comparati, ut eos quiuis de
suo potuisset emendare. tamen codicem aliquem corrigenti
praesto fuisse inprimis his euincitur locis: 192,0 Aorum
(patrum se esse iudicant quomodo se potius mon ostendunt
horum alie»nos existere; quae uncis inclusi, desiderantur in
V ae ne in archetypo quidem eius fuisse significatur litteris
hd (— hie deest) ἃ prima manu inter horwm. et nos insertis.
quae desunt, in margine addidit V man. 2 praepositis litteris
hp (— hic ponendum ?) eaque non ex coniectura suppleta esse
demonstratur lectione codicis Berolinensis B, de quo in capite
tertio horum Prolegomenon dicendum erit. simili modo V man. 2
in margine suppleuit 391, Znducere, 394. et communicando
haereticis subrogatis facto tali consensise, 9895, cum suis
consortibus promulgandam. qui solus pro omnibus suis consortibus.
quarum lectionum ea, quam ultimo loco posui, comprobat, id
quod expectaueris, codicem, ex quo V man. 2 hausit, et
ipsum codicem fuisse collectionis Auellanae; uerba enim cum
suis consortibus per dittographiam orta recte absunt ab omnibus
codicibus, qui praeter Auellanam hane epistulam seruauerunt,
sed pari modo extant in codice R, in quem eam ex Auellanae

Prolegomena. XXXVIIII

quodam codice transisse alio loeo demonstrabo. neque
tamen omnibus locis ea, quae nouauit V man. 2, recta sunt;
cf. 182,, 394,, 582,,, 581, ,, quibus quidem locis corrector
non codice usus esse sed potius de sua coniectura uerba
interpolasse eredendus est.

V man. 9 perpaucis tantum locis (ni fallor unius epistulae
95; ef. 378,,,, 9379,, 380,) aliqua correxit, quae tam leuia
sunt, ut explicatione non indigeant.

Stat igitur id, quod iam supra dixi, unum nobis integrum
fontem esse codicem V, ex quo omnes alii, quotquot. quidem
mihi innotuerunt, duxerunt originem. mirandum sane aliquo
modo eius collectionis, quae epistularum et numero et
praestantia omnes fere alias eiusdem generis facile superauerit,
unum tantum codicem eumque aetatis haud ita uetustae
seruatum esse, sed omnibus temporibus habent sua fata libelli.
ceterum non desunt uestigia quaedam aliorum ocollectionis
nostrae codicum uel antiquiorum Uaticano uel ab eo non
pendentium.

Atque ueri simillimum esse aliquem Auellanae codicem
praesto fuisse ei, ἃ quo exiit ea forma collectionis Dionysii
Exigui, quam Dionysio-Hadrianam appellant, alio loco infra
exponam. | deinde Auellanam nono saeculo Romae fuisse
contendit Maassenus (cf. Sitzungsber. d. phil.- hist. Classe d.
kais. Akad. d. Wissensch. LXXXV p. 248 et 255). qua
quidem de re sicut ne ego quidem ullo modo dubito, tamen
non eo demonstratur argumento, quod ipse Maassenus adtulit.
Anastasius enim bibliothecarius si in Collectaneis (ed. Sirm.
Paris. 1620) p. 10 haec scribit: wnde notandum, quod mon-
nulla, quae Latine fuerunt edita, Latinitas funditus mole
obliwionis obruta deplorasset, misi ex Graecorum post fonte
librorum | haec hausta sitibundo pectore resumpsisset, | sicut
epistulam beati papae Felicis in. Petrum sententiam proferentem
Antiochenum | damnationis, sane elucet respicere eum ad ea
uerba, quae in Auellana subscriptionis instar illi Petri epistulae
(ep. 71) addita leguntur (168,, sqq.): sed quia cum aliorum
itleris ad eundem Petrum directis in Graeco. uolumine. in-

XXXX Prolegomena.

uenimus de Latino translatas, quas munc iterum. de Graeco in
Latinum | necessitate compulsi. transferentes descripsimus | etc.
sed haec adnotatio eisdem fere uerbis epistulae illi praemissa
legitur etiam in collectione codieis Berolinensis lat. 79 (cf.
ad p. 162,) atque in aperto est Anastasium eam non solum
in codice aliquo huius collectionis sed etiam in ea collectione
inuenire potuisse, ex qua multas epistulas et in collectionem
codicis Berolinensis et in Auellanam transisse alio loco uberius
explicabo.

Certum deinde uestigium alius cuiusdam Auellanae codicis
eiusque ἃ V non pendentis deprehendimus eodem fere tempore,
quo ipse V exaratus est. etenim jam supra p. XVII commemo-
raui in codice « Epiphanii ad Diodorum epistulam, quae est
collectionis nostrae ultima, in [011 108" columna dextra ita
desinere, ut eiusdem columnae fere dimidia pars uacua relicta
sit. iam uero folio 109, quod unum restat, ab alia quadam
manu sed fere coaeua inscriptum est aliquod fragmentum,
quod supra, ubi de singulis codicibus uerba feci, littera F
significaui quodque et ipsum ad Auellanam pertinet. incipit
enim initio foli 109" uerbis 480,, ceptionis effectum. epistulae
103 eaque epistula ad eum finem perducta, qui est ei in
collectione nostra, scilicet ad uerba 486,, apostolicae et
sacerdotalis in imo folio 109" desinit uerbis inscriptionem
epistulae 104 efficientibus 487,, sqq. Dilectissimis fratribus . .
Datiam S?machus.

Quod hodie fràgmentum illud in ultimo folio codicis a le-
gitur, duplici modo explicari potest. nam primum quideni
cogitari potest codice α perfecto nescio quem folium 109,
quod cum folio 108 cohaeret sed uacuum relictum erat, ex-
pleuisse addito fragmento illo nescio unde desumpto. quod
ne statuamus, cum id obstare uidetur, quod non etiam ea

1) Ex codice « fragmentum transiit in codices o (et Uaticanum 4905
ex o descriptum), Corsinianum, Escorialensem errauitque Paulus Ewald,
cum se id in omnibus codicibus Romanis a se inspectis repperisse ad-
firmaret (Sybels Historische Zeitschrift N. F. IV 155).

Prolegomena. XXXXI

pars inscripta est, quae in folio 108' uacua remansit, tum eo
prohibemur, quod fragmentum illud in medio incipit uerbo
€re»centionis, id quod uix explicaueris, si fragmentum propter
solam fugam uacui additum existimes. ^ ueri igitur similius
uidetur eum librarium codicis a, qui exarauit ultimum eius
quaternionem integrum (cf. supra p. XVIII) hoe ad finem
perducto, ut adderet pauca illa, quae describenda restabant.
sumpsisse ex aliquo uetustiore codice illum unionem (uenia
sit uerbo!) hodie foliorum numeris 108 et 109 insignitum,
qui nescio quo casu non nisi in altero folio inscriptus erat,
foliorumque complieatione mutata in uacuo eius folio scerip-
sisse ea, quae scribenda supererant. cui coniecturae id quoque
fauet, quod mihi quidem scriptura foli 109 re uera paulo
antiquioris aetatis esse uidetur quam earum codicis «
partium, quae praecedunt. 1) sed quocumque modo de
hae re iudieaueris, certum est fragmentum illud, quod
littera F significaui, neque ex V neque ex « descriptum esse.
quamquam enim plurimis locis easdem quas Va exhibet cor-
ruptelas nonnullisque, ubi Vo ueram lectionem proferunt,
ipsum habet corruptam ?), tamen non desunt, ubi ueram scrip-
turam seruauerit F, corruptam praebeant Vo; cf. 482, mullius
F: nullus γὰ 484; poena F: poenas Va« 487,4 diaconi-

1 Etiam Ewaldius sic iudicasse uidetur, cf. l. c. p. 155: 'Die folgenden
2 Seiten geben nun unzweifelhaft ein Stück einer anderen Auellana-
Handschrift, und zwar wie mir scheint, einer álteren saec. X'. quamquam
paulo post contrariam amplectitur sententiam: 'Die einzige Erklárung
dafür scheint mir, dass man, um die 2 leeren Seiten des Quaternio (?)
zu benutzen, auch die Wiederholung jener bereits gegebenen Stellen an
Schlusse der Handschrift nicht scheute'. denique si idem Ewaldius (p. 155 sq.;
cf. Neues Archiv III 150) dubitationem mouet, num forte uerba Iste liber est
monasterii sancte Crucis fontis Auellane Eughubin dioc. a manu saeculi XIV
margini inferiori folii 109 inscripta (cf. supra p. XVII) ad solum folium
109 pertineant neque uero ad eam codicis partem, quae antecedit, ego
me hoc non intellegere fateor. quo enim tempore haec uerba folia 109
inscribebantur, totus codex « iam diu talis erat, qualis est hodie.

?) Exempla non adferam, cum ex adparatu critico epistularum 103 et
104 ipse facili opera possis colligere.

XXXXII Prolegomena.

bus!) F: diaconis Va. statuendum igitur codicem, ex quo F
fluxit siue ad quem ipsum pertinuit, ut Uaticani V simillimum
ita eo hic illie paulo fuisse meliorem.

Saeculo deinde undecimo collectionem Auellanam notam
fuisse Anselmo Lucensi eo apparet, quod hie sine dubio
ipse ex ea cum alia tum ep. 95 in suam collectionem trans-
tulit (cf. infra p. LXXIIII sq.). quam eandem epistulam ex codice
quodam Auellanae Uaticano V simillimo etiam in codicem
miscellaneum Uatie. 3832 5866. XII (— HR) transisse alio loco
exponam.

Ànno denique 1084 Petrus Crassus iuris peritus ha-
uennas Henrico quarto obtulit libellum, quem se scripsisse
ait ut eo regis aequitas et iustitia et aduersariorum error
lucide declarari posset. cui libello, quem postremus edidit
L. de Heinemann (Monum. Germ. hist. Libelli de lite imp. I
432 sqq.), praeter multos alios locos ex Institutionibus, Codice
Iustiniano, scriptis conciliorum patrum pontificum petitis ali-
quot etiam inseruit ex Auellanae epp. 107 et 108 desumptos,
scilicet. titulum 499,4 Uictor Anastasius . . 499,, patriarchae,
deinde uerba 499,, suauis opinio . . 500, restituatur | ecclesiae,
500,, Gratias ..500,, confidumus ecclesiam, 500,, pax est ..
901, relimquo uobis (cf. editionem Heinemanni 1. e. p. 437),
atque Meyer quidem, cum euerteret sententiam Maasseni
collectionem aliquam Ἵπ qua beatus Gregorius utrasque com-
posuit leges! a Petro Crasso Henrico promissam (cf. l. c.
434,, sqq.) nostram esse Auellanam suspicantis, de fonte unde
frustula illa Petrus sumpserit, nihil contendit adfirmari posse,
sed tamen eum ait usum esse uideri meliore codice quam
nune sint codices Auellanae. cui quidem ego non accesserim.
concédendum fortasse nihil ualere, quod nobis quidem duae
ilae epistulae sola Auellana traditae sunt, ac ne id quidem
magni uideri momenti, quod epistularum illarum altera alteram
eodem ordine in Auellana excipit, quo ex utraque locos Petrus

Ὦ Hanc lectionem hoc loco genuinam esse demonstratur consensu co-
dicis B et editionis 4, de quibus conferas uelim infra p. LXXV sq.

Prolegomena. XXXXIII

adfert. at uelim consideres uerba ep. 108, ubi cum dictum
Sit pace nihil aestimari oportere excelsius, in V ita pergitur
(500,,) ac scilicet facere et cuncta et sustinere conuenit, qui
sanctarum scripturarum probabilis cupit. esse. discipulus; hanc
omnium. bonorum matrem .. Christum . . constat praedicasse di-
scipulis, ubi quin cum o rescribendum sit «pro» hac scilicet
uix dubium esse potest. quod si uerum est, sequitur Petrum
Crassum usum esse codice iam eadem corruptela atque V
deprauato; scribit enim: Aanc scilicet et facere et sustinere
conuenit qui etc., quae uerba apertissime sunt hominis textum
illum deprauatum sua coniectura per uim corrigentis. deinde
inscriptionem a Petro initio ep. 108 propositam Gloriosissimo
et. clementissimo filio Anastasio Augusto Hormisda dei gratia
patriarcha genuinam esse non posse sed a Petro ipso fictam
iam Maassenus (S.-Ber. d. k. Akad. LXXXV p. 236) eui-
denter demonstrauit. sed etiam ceterae lectiones, quibus Petrus
a V distat, ad unam omnes ita sunt comparatae, ut non tam
codiei alicui quam ipsi Petro diuersitas adscribenda uidetur.
uelut 499,, post affectionis uocabulum westrae sine dubio ideo
addidit, quia uerbis 499,, sq. unc autem currens de uobis
omissis putabat necesse esse personam, quam adloquitur
Anastasius, aliquo modo indicari. reliquas uarias lectiones
apud Petrum occurrentes, quas omnes sub ipsis epistulis ad-
notaui, hie non pertractabo; e quibus, ut id repetam, ne
una quidem necessaria uidetur sed omnes fere ita explicandae,
ut Petrus uerbis traditis hic illie- aliquantulum elegantiae ac
facilitatis addere uoluerit. itaque ego quidem non dubito quin
Petrus uerba illa non solum ex collectione Auellana hauserit
sed etiam ex codice si non ipso V eerte huius simillimo.

En Auellanae quaedam uestigia usque ad id fere tempus
decurrentia, quo scriptus est is codex, qui unus integer aetatem
tulit, Uatieanus V. quem quidem in editione mea ita secutus
sum, ut etiam in rebus orthographicis a scriptura eius fere
non recederem atque aequalitatem scribendi eo minus curarem,
quod epistulae illae a diuersis diuerso tempore scriptae sunt.
itaque etiam praepositiones aut assimilatas aut non assimilatas

XXXXIIII Prolegomena.

reliqui prout eas codex exhibuit. ἢ) tamen praesertim in no-
minibus propriis non adeo codicis pressi uestigia, ut in textum
reciperem formas uelut Eutices, Anthiocenus, Macharius, quam-
quam etiam in lapidibus talia inueniri non nescio. sed tenendum,
quantum in his ipsis mutandis singuli librarii suo arbitrio ac
in rebus orthographieis me non mihi constitisse et codicem
aut nimis presse aut parum adcurate reddidisse reprehenderit,
hoc quidem aequo animo feram. in apparatu autem critico
codicis V omnes adnotaui uarias lectiones exceptis talibus:
e uel e pro ae uel oe (celum, pene, heresis, nicenus, pena, obe-
dire, cetus etc.); ae pro e (aecclesia, caeterum); i pro y (sino-
dus, misterium, himmus, mariires, presbiter); ci pro ἐΐ et &
pro ci (dammacio, suspitio); dampno, dompnus, contempno,
calumpnia, sollempnitas pro damno, domnus etc.; promtus, as-
sumius pro promptus etc.; nichil, nichilominus (michilhominus,
nihilhominus), michi pro nihil ete.; set, aput pro sed, apud;
eclesia pro ecclesia; intelligo pro intellego (raro); tanquam, nun-
quam pro tamquam. etc. (rarissime); eumdem, eorumdem, quo-
rumdam, quemdam pro eundem etc. (rarissime).

CAPUT ALTERUM.
DE EDITIONIBUS.

Auellana collectio tota usque ad hunc diem edita non erat,
singulae eius epistulae fere omnes saepius. atque cum ante
annum 1591 perpaucae tantum earum epistularum typis ex-
pressae essent, quae etiam alibi aetatem tulerunt,?) eo anno
prodiit Romae in aedibus populi Romani Epistolarum decre-
lalium summorum pontificum tomus primus confectus studio
Antonii-Cardinalis Carafae postque eius mortem ab An-
tonio de Aquino ad exitum perductus, cuius tomi parti posteriori

!) Semper tamen scripsi imponere, imperator etc. idque ideo, quod
multis locis codex exhibet imp, paucis inp, permultis ip, quod utrum sit
imp an inp diiudicari non potest.

?) Excipiendae sunt epp. Leonis 51—55, de quibus cf. infra p. LIIII.

Prolegomena. ἌΧΧΧΥ

insertas inuenis Auellanae epp. 37—44, 51—71, 79---81,
84—89, 91—101, 103—122, 124—132, 134—176, 178—211,
219—243. atque editor quidem omnibus epistulis ex Auellana
desumptis in margine editionis adscripsit tExr wefusto codice
Uaticano', quem Uaticanum non fuisse codicem V sed Auellanum
« multis lectionibus comprobari potest; cf. exempli causa:
964, sine hoc autem V: sine autem hoc a. Car. 618,4 con-
gregatis episcopis V : episcopis congregatis a. Car. 620,4. 8q.
in ecclesia deo iwuanmte V: deo $wuante $n ecclesia « Car.
622, sq. himni fiducia V: fiducia himmi «Car. 645,.
memoriam facere V: facere memoriam o. Car. 677, religionis
homines V: homünes religionis a. Car. —| 677,4 Paulum nomine
V: nomine Paulum a Car. 679,5 fuerunt communione V:
communione fuerunt α Car.

Neque uero hoc solo codice usus est; innumeris enim fere
locis in textu Carafae eae occurrunt lectiones, quas codici
Ottoboniano o eae adsperserunt manus, quas littera o? significaui
(cf. supra p. XXVIIII sq.). en pauca exempla: 88,, obtabile Va:
€(non» optabile o? Car, 96,4 u£ non Va: utératio»non o? Car.
98,9, sq. pissimwm .. tuas affectiones Va: pussimam . . tuam
affectionem | o? Car. 181, facientibus Va: fauentibus o? Car.
132,4 propagandae posteritatis Va: propaganda posteritas si
o?Car. 1344, soli defuncta V, soli defucta a: sclide iacta o?
Car. 152,, respondit Vx: contendit o? Car. |328,, oppinare
Va: obtinetur o? Car. 8580, erro Va: heretico o? Car. — 432,,
praeuaricandum Va: cauendum o? Car. — 588,, quam sui γα:
quamwis o?Car. | 641,, diligerentur Va: delegareníur o? Car.
681,, ecclastice gratie Va: ecclesia. graeca o? Car. ^ apparet
igitur Carafae aut ipsum Ottobonianum correctum aut correcti
apographum in edendis epistulis praesto fuisse. qua quidem
re fortasse aliud explicatur. quamquam enim dubium non est,
quin uetustus ille codex Uaticanus, quo ipse Carafa se usum
profitetur, re uera fuerit eodex a, tamen haud pauci inueni-
untur loci, quibus editio Carafae non cum « sed cum codice
V consentiat. atqui supra p. XXVIIII exposui inter eos, qui
correxerunt Ottobonianum, fuisse, unum, qui eum ex ipso Uati-

XXXXVI Prolegomena.

eano V corrigeret. quam maxime igitur uerisimile, ubicumque
Carafa a codice « dissentit consentitque cum Uaticano V,
etiam has lectiones eum accepisse ex correcto codice Otto-
boniano. cf. e. gr. 458,, sq., ubi cum uerba quae sunt pro..
qui Lupercalia in « seribenüs errore excidissent, in Otto-
boniano ea corrector ille ex V restituit eademque extant apud
Carafam; uel 547,4, ubi uerba nonne oues pascunt pastores in
& omissa sed Ottoboniano a manu posteriore reddita apud
Carafam non desunt. fatendum sane me non ommes locos, ubi
Carafa a codice « ita distat, ut contra consentiat cum V, eum Otto-
boniano contulisse, ut lectiones Uaticani V non ex ipso V sed ex
correcto Ottoboniano o in Carafae editionem peruenisse quamuis
satis probabile, tamen non ex omni parte uideri possit certum.

Secundo loco inter editores nominandus est cardinalis Baro-
nius, qui annalibus suis ecclesiasticis (Tom. IV— VII: Romae
1593—1596) maximam partem etiam earum epistularum
inseruit, ouae a Carafa omissae erant. atque codicis, ex
quo Auellanae epistulas acceperit, Baronius saepius ipse facit
mentionem. atque primo quidem loco, ubi de eo uerba facit
(ad annum 368, 2) eum dicit peruetustum codicem | Uaticanum,
im quo scriptae sunt epistulae complurium Romanorum ponti-
ficüm. quem codicem fuisse Auellanum « iam eis euincitur,
quae adscripsit epistulae 49 (ad a. 417, 15): Ex eod. Card.
Sirleti manuscript), codicem enim « re uera fuisse illius
cardinalis supra p. XXIIII sq. expositum est. idem ipse ex-
pressis uerbis confirmat duobus alis locis, cf. a. 493, 23:
exscripseramus nos ante ex codice Uaticano collatione facta cum
uetustissimo exemplari petito e monasterio S. Petri in Auellana
in Umbria sito et a. 512, 35: facta collatione cum codice Ua-
ticano. et. alio monasterii S. Petri in. Auellana. quod si his
locis dicit codices se adhibuisse duos, idem etiam alibi pro-
fitetur; cf exempli gratia a. 381, 1; 515, 3, 23, 40; 516, 44;
517, 2. Uaticanum autem praeter Auellanum adhibitum si
quis fuisse putat Uaticanum V, equidem non refragabor, re
uera enim Baronius aliquot locis lectiones obfert non Auellani
a sed codicis V. sed fortasse aliud probabilius idque eo magis,

Prolegomena XXXXVII

quod Uaticano illi ἃ Baronio adlato exemplar Auellanum ut
uetustissimum quodammodo opponitur itaque Uatieani origo
aliquanto recentior indicari uidetur. sieut enim Carafam ita
eliam Baronium usum esse codice aliquo pendentem ex cor-
recto codiee Ottoboniano o multis demonstratur locis; cf.
exempli eausa 551,4, peccatorum. Va (Car.): ceterorum. o? Bar;
604, enim Va (Car. eus o*Bar. (alia exempla uide infra
p. LXIX). quem codicem ex Ottoboniano pendentem ut ego
quidem suspicer fuisse Uaticanum 4903 saec. XVI, quem ex
Ottoboniano iam correcto descriptum esse supra p. XXXII sq.
exposui, inprimis adducor lectionibus aliquot singularibus quae
mihi in epp. 123 et 139 forte fortuna occurrebant. exhibent
enim: 534, securitate Vao: serenitate Uatic. 4903 Bar.; 535,
persecutionem Vao: passiones Uatic. 4903 Bar.; 567, putantes
Vao: sperantes Uatie. 4903 Bar. itaque sane fieri potest, ut
praeter codicem Auellanum Baronius unum adhibuerit Uati-
canum 4908 perque eum ex correcto Ottoboniano o acceperit
lectiones aliquot codicis V proprias. neque uero haec quaestio
maioris momenti est, id enim quàm certissime statuendum
sieu&. Carafam ne Baronium quidem Auellanae codice usum
esse, quin penderet e Uatieano V. sed aliud monendum. pri-
mum enim Baronius, quamquam ei praesto erant codices duo,
tamen eos non semper adiit sed innumeris locis satis habuit
textum deprauatum repetisse Carafae, cuius editionis etiam
numeros suae in margine plerumque adscripsit. deinde cardinalis
doctissimus, quamuis haud paucas lectiones felici coniectura
emendauerit, tamen ipse etiam magis quam Carafa peccauit
Scripborum uerba ex suo arbitrio mutando transponendo inani-
bus coniecturis interpolando. qua quidem in re quo usque
progressus sit, quicumque uult cognoscere, editionem meam
cum illius textu ipse uelim conferat, neque enim ego a me
impetrare potui, ut talia in editione subnotarem.

Auellanae epistulae ex quo Carafae studio e latebris eductae
publici iuris factae sunt, receptae sunt etiam ab eis, qui collec-
tiones instituerunt conciliorum, atque primum quidem a Seue-
rino Binio, cuius Concilia generalia et prouincialia prodierunt

XXXXVIII Prolegomena.

Coloniae Agrippinae a. 1606. qui codicibus non adhibitis satis
habuit in usum uocasse editiones Carafae et Baronii exque
eis prout libuit textum constituisse. quem textum propaga-
uerunt deinde etiam ceterae conciliorum editiones, scilicet.
editio regia (Paris. 1644) et editiones Philippi Labbe
(Lutet. Paris 1671) Harduini (Paris. 1715), Domenici
Mansi (Florent. 1759 sqq.). monendum tamen etiam editores
conciliorum ἃ Binio usque ad Mansium paucas uerborum
corruptelas coniciendo sustulisse.

Restat ut uerba faciam de editionibus Coustantii, editorum
Bullarii Taurinensis, Thielii. atque Petri Coustant epistolarum
Romanorum pontificum tomus primus idemque unicus, qui
prodiit Parisis a. 1721, cum pertineat usque ad annum 440,
Auellanae epistulas non multas continet. de editione ipsa iam
Maassenus (Gesch. d. Q. p. LVIT) rectum tulit iudicium. ad
explieandas enim epistulas cum multa eaque egregia contulerit
doctissimus presbyter, tamen in reddendis ipsorum codicum
uerbis ne ipse quidem eam, quam expectare debueras, adhibuit
diligentiam. quamquam enim e codice Auellano, de quo prae-
fationis suae p. CXXXIII uerba facit, nonnulla contra uulgatam
priorum editorum scripturam restituit, tamen multo pluribus
locis codicis lectione neglecta ac ne uerbo quidem commemorata
tacite repetiuit Baronii alioramque inania inuenta. itaque in
hae quidem parte Coustantii editio non eis digna laudibus,
quibus usque ad nostram aetatem eam prosecuti sunt. idem
Coustantius cum primo illo uolumine uix emisso praematura
morte obisset, reliquit tamem schedas quasdam, quibus
inceptum opus continuarat. quae quidem schedae, quae in
Uaticano adseruari uidentur, cum praesto fuissent et editoribus
bullarii Taurinensis, qui continuationis illius in adnotationibus
saepissime mentionem faciunt, et Thielio (cf. e. g. p. VI, p. XV
editionis eius), ego satis habui ex horum editionibus, ubi-
cumque ex re uidebatur, coniecturas Coustantii enotasse. ἢ)

1!) Praeter Auellanum « etiam alium Uaticanum adhibuit Coustantius,
cf. Thielium p. XXVI, qui eum hic significat littera G?. hic quinam

Prolegomena. ΠῚ

Nostri denique saeculi anno 1867 Augustae Taurinorum
prodiit Bullarum diplomatum et priuilegiorum sanctorum
Romanorum pontificum Taurinensis editionis appendix
(uol. 1). ipsa illa Taurinensis editio cum repetisset editionem
Caroli Cocquelines, qui bullario suo perpaucas tantum Auellanae
epistularum ex impressis editionibus repetitas inseruerat, in
hae appendice permagna pars huius collectionis denuo typis
excusa est. editores autem opus suum ita instituerunt, ut
textui ex uetustioribus editionibus repetito subseriberent sat
multas lectiones promiscue ex codicibus Uaticanis 9786
3787 4908 4961 5617 nec non Ottoboniano 474 1) desumptis
neque tamen de ratione seu pretio horum codicum quidquam
adferrent.

Ultimo loco nominandus est Ándreas Thiel professor olim
Brunsbergensis nunc episcopus Warmiensis, cuius Jpistolae Ho-
manorum pontificum genuinae et quae ad eos scripiae sunt a
S. Hilaro usque ad. Pelagium II. (Tom. 1 A S. Hilaro usque ad
S. Hormiüsdam) editae sunt Brunsbergae a. 1868. atque
Thielium eodem modo quo Coustantium, cuius schedis usus
est, ad epistolas non tam emendandas. quam explicandas
multum eontulisse negari non potest ae ne id quidem nego
editionem eius, quippe quae ommnes paparum illorum epistulas
ex diuersis collectionibus haustas comprehendat atque ordine
chronologico exhibeat, aliquo modo esse utilem et unicuique, qui
historiae ecclesiasticae illorum temporum incumbit, hodie
quoque adeundam. sed mala eadem editio, quod ipsum
epistularum adtinet textum. ego sane non is sum, qni cui-
quam praesertim ampla quaedam seripta edenti in érimine

fuerit, ex perpaucis lectionibus eius a Thielio adlatis diiudicare non au-
sim, praesertim cum ea, quae de singulis singulorum codicum lectionibus
Thielius ipse adfirmat, semper non nisi summa cautione accipienda sint.
codicem G?, quem in praefatione non significatum in ipsa editione hie
ilie Thielius adfert, nostrum esse Uaticanum V compluribus lectionibus
comprobari potest.

!) De hoe codice uide quae initio epistulae 183 subnotaui.

XXXV pars 1 d

L Prolegomena.

ponam, si in conferendo codice aliquo tribus uel quattuor
locis leuiuscula eum fugerint. si uero ipse profitetur Thielius
(p. XXVI) eodicem principem Uaticanum 4961 se denuo
summa diligentia aut ipsum aut per amieos contulisse, pro
dilizentia si substituisset neglegentiam, ad ueritatem pro-
pius accessisset. neque enim solum innumeris locis lectiones
Uaticani illius silentio praeterit sed saepius etiam expressis
uerbis de. eo falsa adfirmat. cuius quidem rei exempla hic
non adfero, uolenti cognoscere e schedis meis libenter exscribam.
sed accedit aliud. quamquam enim p. XVl ipse Thielius
summam se praestantissimorum codicum fidem obseruasse
contraque eam editorum aliorumque nec errores nec arbitrarias
correctiones admisisse ait, tamen jn hac ipsa re sexcenties
peecauit. en locos ex una epistula 102 petitos, quibus codicis
lectione neglecta ac ne uerbo quidem commemorata repetat
errores Baronianos: 469,, a V a: in Bar. Thiel 469,, ad-
spirasse V a.: conspirasse Bar. Thiel | 469,, tradiderunt V a:
crediderunt Bar. Thiel 470, misus V o: wisus Bar. Thiel
470,, conprobentur V a.: comprobarentur Bar. Thiel — 470,, sint
Va: sunt Bar. Thiel 471,nostrae V a: om. Bar. Thiel 471,, se-
cuti-sunt et V a: et secuti sunt Dar. Thiel — 471,, in V à: ad
Bar. Thiel 471,, deexsequentes V &: exsequentes Bar. Thiel
471,. et Maria Vo: ex Maria Bar. Thiel 472. et Va: etiam
Bar. Thiel 472, dei uerbo V a: uerbo de Bar. Thiel 172, sen-
situe V a: senseritue Bar. Thiel 472, Eutychen V, eutichen a:
KEutychetej: Dar. Thiel — 472,4 debere V a: deberi Bar. Thiel
472,, atque V a: et Bar. Thiel 472,, wirg. Maria V «: Maria
uirg. Bar. Thiel 4738, uobis Alex. V a: Alex. wobis Bar.
Thiel 473, archiep. nostrum V a: mostrim archiep. Bar.
Thiel 473,, ueluti V a: uelut Bar. Thiel —473,, neglexerint
V a: -neglererunt Bar. Thiel. cuius neglegentiae cum 60
prooesserit 'Thielius, ut nonnumquam etiam errores soli
typothetae adsceribendos e prioribus editionibus receperit, non
me iudicii iniquitatis spero accusatum iri, sj eum in editione
instituenda ab ea, quam a nostrae quidem aetatis editore
tuo iure postulaueris, diligentia longe afuisse ipsamque

Prolegomena. 11

editionem eerte philologis paene nullius esse pretii con-
tendam.

Haee quidem de eis editionibus, quibus maior quaedam
pars Auellanae hucusque edita erat; de Mignei enim patrologia
Latina ut uerba faciam, non uidetur opus esse, Meyerum
autem Spirensem, qui infracta uetere de codicis « unica
uirtute sententia epistulas 1 et 3—40 in duobus indicibus
Scholarum Gottingensibus a. 1888 et 1888/9 edidit, hoc
munere suo summa ut solet diligentia atque doctrina funetum
esse item uix est quod moneam. superest ut breuiter disseram
de aliquot uetustioribus editionibus, quae paucas quasdam
epistulas ex Auellana petitas forte fortuna typis exeusas
praebent.

Atque epistulas quidem 14—19, 21, 29—34 a Symmacho
praef. urb. uel ad eum datas epistulis Symmachi patris adiun-
xit Iuretus in auctuario editionis, quae prodiit Parisiis a.1604.
neque uero codicem ullum ipse luretus inspexit sed satis
habuit epistulas ex Baronio descripsisse, aliquot tamen locis
à se ex coniectura emendatas fietielisque titulis instructas.
Iureti editio repetita est a Scloppio (a. 1608) et Pareo
(a. 1617).

Tres Zosimi epistulae 45, 46, 50 post Baronium editae sunt
ἃ Ioh. Garnerio in editione operum Marii Mercatoris (Paris.
1673) I p. 202, 203, 209. qui utrum codice aliquo usus sit
necne, ipse non dicit sed unum id profitetur adlaturum se
has epistulas multo emendatiores quam legantur in annalibus
Baronii. reuera tamen ipsius Baronii ita premit uestigia, ut
permagno locorum numero, ubi ille siue neglegentia siue in-
scitia a '*uetere codice Uaticano' recessit, aut plane eadem aut
prorsus similis lectio recurrat etiam apud Garnerium. quod
quidem hic ita comprobabo, ut ex una ep. 46 componam lec-
tiones eas a Baronio contra auctoritatem codicis a temere
prolatas, quas etiam Garnerius exhibet. simul autem, ut rationem
reddam acerbi iudicii, quod supra p. XXXXVIII tuli de fide edi-

tionis Coustantii, etiam huius nomen adponam eis uerbis, quae
d*

LII Prolegomena.

ipse neglectis codicibus manu scriptis male ex editione seu Ba-
ronii seu Garnerii repetiuit. exhibent igitur: 103; postquam B(ar.)
G(arn.) C(oust. ς eius BGC ,, continentes BGC — ,, qui-
dam «se» BGC ς; mec ili (dle εἰ C) supernae sententiae
subiectus BGC ς, etiam hunc BGC 104, sed quamquam
GC (non B) 4 defensor BGC , omnia simia BGC
ss ^oluerunt BGO ς; confessionibus suis BGC 108, uestras
BGC , est ueri BGC ,, suis ac. lumen. semitis suis wir
BGC 106, addit BGC ς per eos BGC — ,, sq. Pauli apo-
βίο BGC — ,4 facie B, facie (faciem G) . . «ad» werecundiam
GC ,g om. BGC ςς ampliate α, unde ampliare BGC
107, sin£ BGC , certo BGC ,4 libidines suas BGC ,, in-
duere BGC ,, wobis BGC ς; iudices BGC 4, ueritate
BGC -ς mon mortuos BGC 108, sq. parituram esse . . fide
laetitiam GC (non B).
Neque tamen negari potest hic illic etiam codicem quendam
ἃ Garnerio inspectum fuisse; quod quidem certissime euadit
eo loco, qui extat 101,, sq., ubi cum apud Baronium legatur
non enim duabus, Garnerius cum codicibus collectionis Auel-
lanae exhibet non» enim statim duabus. sic etiam 100,, ubi
Baronius rafosque, Garnerius secundum codices /antosque edi-
dit, hunc sola coniectura ueram lectionem restituisse haud ita
probabile est. neque uero tales loci multi sunt. at restant non
pauci, quibus nec cum Baronio a codicibus discrepante nec
cum ipsis codicibus, qui quidem nobis seruati sunt, Garnerius
consentiat. quae tamen lectiones ad unam omnes ita compa-
ratae sunt, ut eas non e libris manu scriptis sed ex ipsius
editoris ingenio fluxisse unusquisque facile intellegat. nam
cum interdum Garnerus Zosimi uerba sine dubio feliciter
emendauerit, tamen hae emendationes minime eae sunt, quas
non a plerisque illius aetatis hominibus in talibus rebus me-
diocriter uersatis tuo iure potueris expectare. aliis uero locis,
cum id potissimum spectaret, ut satis eleganter papae uerba
decurrerent, non expediuit nodos sed discidit uerborumque tenori
lectiones intrusit, quas grauissimas esse interpolationes omni
luce clarius est. conferas enim quaeso exempli gratia hos locos:

γ:
1065, sqq.
quotiens adhibita com-
gperendinatio et. aam
(etiam | V, correxi)
sub 4pso fme cería-
minis (ceriamine V,
corr. Bar.) ampli-
ata iudicia? cum
innocent? reo con-
fugitur. (configitur V)
ad mare et transma-
rina, documenta, ut
fides . . sallim | emi-
nus weniat.

115,4, sqq.

habet. enim. tlie (scil.
Petrus) cum omnium.
ecclesiarum. tum hu-
(ws maxime, ubi se-
derat, curam nec pa-
titur aliquid. priwi-
legii sustineri (su-
stinere V, correxi)
aut aliqua titubare
aura sententiae, cui
ipse sui nominis fir-
ma ei nullis laben-
tia. (habentia V , cor-
rexi) motibus consti-
iuit. fundamenta.

Prolegomena.

Baronius:

quoties adhibita, com-
perendinatio — etiam
sub ipso fme certa-
minis ampliare (sie
coniectura pro ampli-
ate quod extat in
cod. a) wd?cta cum
innocenti reo? con-
fugitur αὐ mare et
exitramarina — doca-
menta etc.

habet enim 4pse cum
omniwm, ecclesiarum
tum hwus maxime,
ubi sederat, curam
nec patitur. aliquid
priuilegii aut ali-
qua titubare aura
sententiae, cui ipsa
sui nominis firma et
nullis hebetata mo-
tibus constituit fun-
damenta.

LIII
Garnerius:

quoties adhibita com-
perendinatio — etiam
sub pso fime cerla-
minis ampliare u-
dicia concessit in-
nocenti reo? con-
fugitur ad. mare. et
extramarina — docu-
menta ete.

habet enim. cum om-
wm ecclesiarum tun
huius mazime, ubi
sedit, curam nec pa-
titur. aliquid. amit-
tere priuilegitaut
aliqua. titubare aurd
sententiae, cui wi
ipsa sui mominis
firima, et nullis hac-
tenus acta motibus
constituit. fundamen-
(a.

. Talium Garnerii mutationum, de quibus rectum iam Cou-
stantius tulit iudicium, quieumque plures uoluerit cognoscere,
ipsam eius adeat editionem conferatque eum genuinis uerbis
e codice V desumptis. quas quidem quod ego in adparatu

LIII Prolegomena.

critico omnino silentio praeterii, a nullo fore ut improbetur
spero. certissime enim id statuendum uidetur nullum extare
indicium, quo codice usum esse Garnerium meliore quam quos
etiam nos nunc habemus aliquo modo efficiatur probabile.

Leonis Magni epistulae 51—55 in uulgatis epistularum
huius papae collectionibus non extantes sola traditae sunt
Auellana. quae cum in uetustiores Leonis editiones non essent
receptae, primum eas edidit Laurentius Surius in editione
anni 1569!) fol. 156^ sqq. qui quali Auellanae codice usus
sit, iam inde elucet, quod 119,, ubi is, qui codicem a exara-
uit, pro cognowi, quod exhibet V, litterarum ductu paulo im-
plieatiore deceptus scripsit agnzowi, etiam apud Surium legi-
mus agnow. sed etiam longius licet progredi. usum enim esse
Surium codice quodam, qui originem traxit ab Ottoboniano o
iam emendatrices manus o? experto, ut alios omittam, his
comprobatur locis: | 120,, Awmilium Vo: *hwmilitas p(uto)
addit o?, hwmilitas edidit Surius. 120,, sed tamen (pro se
tamen) V, sed unde corrupte o: sed iamen et se denique ad-
scripsit οὗ, se tantum. denique exhibet Surius. —123,, sq. fra-
ternos eiuuari (pro fraterno se iwuari) V, fraternos euiuari o:
fraterno se uiuere" p(uto) adscripsit οὗ, fraterno se uiuere edi-
dit Surius. — sequitur, ubicumque Surii lectiones a V rece-
dunt, eis nisi coniecturarum uim adtribuendam non esse.

Surii editionem repetiuit Carafa ipsis Uaticanis codicibus
paucis tantum locis adhibitis (cf. 119,, culpam Sur.: causam
VCar.; 119,, ?udicauit recte Sur.: indicauit VOar.; 128, de-
uenit Sur.: peruenit VCar.); deinde in edendis illis epistulis
nemo denuo codices adiit ante Ballerinios, qui cum eisdem
Auellanae libris uterentur, qui etiam nobis praesto sunt, erra-
uerunt tamen hic illic in uerbis eorum adferendis nonnullas-
que nec leues lectiones uarias ne uerbo quidem adtigerunt.

1; D. Leonis..opera..per F. Laurentium Surium Carthusianum, cuius
etiam studio iam recens accesserunt quinque eiusdem Leonis epistolae
hactenus praelo non commissae .. Coloniae Agrippinae apud loannem
Birckmannum anno salutis 1569.

Prolegomena. LV

Epistulae 136 ab Auito Uiennensi ad Hormisdam et 137 ab
Hormisda ad Auitum datae bis editae sunt ἃ Sirmondo, primum
in Conciliorum antiquorum Galliae tomo I (Paris. 1629) p. 190
Sqq., tum in Auiti operibus (Paris. 1643) p. 143 sqq., sed
neque hic neque illic ullo codice adhibito. in editione enim
conciliorum Sirmondus contaminauit scripturas et Carafae et
Baronii id quod unoquoque loco uidebatur praeferendum esse
amplectens paucisque etiam locis propriae coniecturae indulsit,
cf. 560, adhue, 560,4 consulant, 561,; praeferunt (recte; prac-
feruntur Car., proferuntur Bar.), 562, sollicitae, 562,, ,& ser-
uare..exhibere. contra in editione Auiti solam Carafae edi-
tionem adhibuit etiam hic paucis ex coniectura correctis; cf.
exempli gratia 559, conuersionem (cum V: conuersationem
Car), 559, Scythiae, 559,, docentibus et quae sunt similia.

De editione libelli Epiphanii (ep. 244) a Francisco Foggini
Romae a. 1743 confecta uidesis quae subnotaui p. 743.

CAPUT TERTIUM.
DE EPISTULIS ETIAM ALIIS LOCIS TRADITIS.

Auellanae editori ex unius codicis V scriptura genuina scrip-
torum uerba posse restitui semel iterumque desperanti in
paruo tantum epistularum numero subsidium ferunt aliae col-
lectiones ad res ecclesiasticas atque ius canonicum spectantes.
e quibus potissimae hic breuiter recensendae sunt.

De codice Berolinensi B.

Codex Berolinensis lat. 79 (— B), olim Phillippieus 1776,
saeculo IX exaratus inter eas collectiones, quae partem epi-
stularum cum Auellana communem habent, uel primo loco
commemorandus est. nuper codicem, quem Uirdunensem uoca-
tum in edendis epistulis olim adhibuit Iacobus Sirmond, cum
adeuratissime descripserit Ualentinus Rose 'Die lateinischen
Meermann-Handsehriften des Sir Thomas Phillipps in der Kó-
niglichen Bibliothek zu Berlin' (1892) p. 149 sqq., mihi hic

LVI Prolegomena.

quidem hoc labore supersedere liceat. exhibet autem B Auellanae
epistulas hasce triginta: 56—59, 61— 66, 68—81, 95. 99,
101, 103—104, 140; monendum tamen epistulae 76 titulum
solum adferri in indice collectioni praemisso: in ipso corpore
collectionis et haec epistula desideratur et maxima pars ep. 75
et initium ep. 77, ut in codiee aliquo ex quo B originem
duxit aliquot folia intercidisse in propatulo sit. quae omnes
epistulae excepta una ep. 140 ad earum particularum, e qui-
bus supra Auellanum corpus esse conflatum diximus, pertinent
quartam. re uera ex compositione collectionis B et quartae
illius Auellanae collectiunculae demonstrari potest alioque loco
ipse demonstrabo utramque ita ad unum eundemque fontem
X redire, ut haec subesse ratio putanda sit:

(X)

/ / de )
: ll
X Auellana

Ceterum communem fuisse utriusque collectionis fontem
etiam non paucis comprobatur uerborum corruptelis et in V
et in B extantibus; cf. exempli gratia 128, swpplicawit pro
supplicabit, 132, impenetrabilibus pro 1n penetralibus, 143,
offerens pro offerres, 145,, infirmiores pro infirmioris, 152,
catholicum pro catholicus, 154, hae pro hoc, 164g, swmus pro
summus, 184, ueteris pro werteris, 214, ergo pro ego, 468,
dolore pro dolere, 479,, different pro diffiderent, 486, sub-
uenire pro subuemiri, 490,. militiae pro nmulitia. — Etiam in
epistula 140, quam ad communem illum fontem X non per-
tinere dixi, aliquot. locis eadem menda occurrunt; cf. 576,
ille pro ipse, 578,, in conspectu (quae uerba glossema esse
demonstratur etiam uetusta uersione graeca) 582, mundana
pro mundani, 582,, offerentis pro offerentem. uerisimile tamen

Prolegomena. LVII

hane epistulam non ex communi fonte, seilicet registro Hor-
misdae, in utramque collectionem peruenisse sed potius ex
uetusto codice Auellanae in collectionem B transsumptam esse.
De tractatu 99, cuius B paucis locis exceptis hodie recensionem
obfert ab Auellanae plane diuersam ac potius cum codicibus
Monac. 5508 (A) et Uatic. Reg. 1997 (I) congruentem, uberius
agam in commentatione, quam de compositione Auellanae
propediem editurus sum.

Lectiones codicis D, quem in longe plurimis epistularum
supra dietarum mihi primo adhibere licuit, ad emendanda
earum uerba magni esse momenti, quicumque epistulas illas
adcuratius perlegerit, facile uidebit; sat enim magno numero
locorum, qui in V siue lacunis siue aliis corruptelis deprauati
sunt, eo duce tandem competens adfertur medela. attamen
caute ac cireumspecte lectiones eius in usum uocandae, neque
enim solum librariorum seu imperitia seu incuria multo plura
contraxerunt uitia quam lectiones Auellanae sed etiam inter-
polationibus semel atque iterum deprauatae sunt. conferas
uelim 124,, sancta puritas tuae religionis; 125,4 locum
(pro cruentum); 126, tam laudabiliter. esset. exclusus. [qua ui
constanter|; 140,, tacere mon possum gratias sime dubio
perennes [refferens]; 1434, énszdéiatur ut rapiat [pau-
perem] ex Uulgata; 176,, igitur (pro non); 182,, deo [sunt]:
184, lesse] dicit; 188,9, aut post trinitatem | Christum. (pro
Sed. Christum. lesum); 218,, sit [deus]; 476,5 id [quod de-
eretum est]; 574,4 [non] rennuat.?)

1 Aliter iudieandi uidentur loci uelut 372,, communione catholice
«atque apostolica? ; 8T legitime Xueraciterque? ; 380,0 communionem
catholicam «atque apostolicam» ; 381, communione catholica «atque aposto-
lica»; 381,, contagione «uel. communione^; 383,4 fide «et. communione et
ueritate» catholica Katque apostolica»; 3997,; commwunionisque catholicae Xat-
que apostolicae?, ubi ea quae plus habet B, hic non per arbitrium ad-
dita sed in Auellana a librario, quem taedebat inanium uerborum turbae,
suppressa esse putauerim. Obiter monuerim de locis 442, /bona]
adfuit, 448, picca»tum [bona], 449, cui dum [bona] Acacii et si
qui similes reperiuntur. qui quidem ita explicandi sunt, ut uocabulum

LVIII Prolegomena.

Contuli codicem B anno 1892 benigne Gottingam permis-
sum. in adparatu critico non fere adnotaui, si quae ipsa manus
prima inter scribendum correxit; praeterea non subscripsi,
ubicumque scriptum erat e uel 6 pro ae, ae pro e (aecclesia,
antiochaenus, saeruare), e pro oe (federa), ? pro y, adque pro
atque, ereticus pro hereticus, dampnare assumtus pro damnare
asswmptus et quae sunt similia. neglexi etiam diuersitates
pertinentes ad praepositiones adsimilatas aut non adsimilatas
itemque leues in scribendis quibusdam nominibus propriis
(Calcedonensis, Acatius, Nichenus) diuersitates orthographicas.

De recensione libelli Marcellini et Faustini (ep. 2).

Libellum Marcellini et Faustini presbyterorum a. 383 uel
384 Constantinopoli ad Ualentinianum Theodosium Arcadium
imperatores datum praeter Auellanam qui seruant, codices
mihi innotuerun& septem: |

1) x— Paris. lat. 12097 saec. VI/VII; cf. Maassen, G.
d. Q. .. p. 556 et 559 (n. XII). contulit eum quondam in
usum Guilelmi Meyeri Spirensis Iohannes Graeuen amicus meus.

2) *— Paris. lat. 1564 saec. IX; οἷ Maassen l. c. p.
604 et 607 (n. LXI) Faustini libellum mihi contulit Otto
Cuntz peregrinationis Romanae olim sodalis amicissimus.

3) e— Sangall 190 saec. IX; ef. Scherrer catalogum
p. 68. schedas collationis in suum usum institutae mihi qua
est liberalitate Guilelmus Meyer concessit.

4) 9 — Albig. 2 saec. IX; cf. Maassen l. c. p. 592 et 597. ex-
cussit mihi libellum presbyterorum intercedente Maximiliano Bon-
net u. c. Carolus Portal Albigensis Tarnensis regionis archiuarius.

5) x — Tolos. 364 saec. VIII/IX; cf. Maassen 1. c. p.
592 et 597. collationem libelli eodem Bonneto intercedente
debeo u. c. Francisco Antoine professori Tolosano.

6) 604. Paris. lat. 1687 saec. XII.

7) cod. Paris. lat. 1700 chart. saec. XVI exeuntis.
bona (sc. uerba uel sententia) a quodam legente sententiae alicui, quam

adprobabat, superscriptum uel adscriptum postea a librario parum acuto
in ipsum uerborum ordinem receptum sit.

Prolegomena. LVIIIIT

Ex quibus septem codicibus quattuor, scilicet m*' y.
continent collectiones quasdam iuris canonici ut ab Auellana
plane diuersas ita inter se artissime cohaerentes (cf. Maassen,
G. d. Q. p. 572 sq.); ceteri sunt codices miscellanei neque
cum x19 neque cum Auellana ullo alio cognationis uinculo
conexi. iam uero omnibus septem illis codicibus in libello
Faustini communes sunt duae lacunae admodum amplae, quae
a textu Auellanae absunt; desiderantur enim uerba 10,,
ila ut resistentes usque ad 27,, *nuadere mon potuerunt Xtem-
que uerba 35,4, quomodo enim beatus Heraclida usque ad 37,
effugiens et sectans. qua quidem re efficitur eos omnes redire
ad unum eundemque archetypum (€) saeculo ut uidetur sexto
conscriptum illisque iam lacunis adfectum.

Habemus igitur duos ut ita dicam ramos traditionis iam
antiquissimis temporibus ex eadem stirpe profectos: ab una
parte stat V, ab altera €. iam uero cum quinque codicum
zXG(0y ame adhibitorum nullus ex ullo reliquorum descriptus
sit, immo, ut alio loco adeuratius exponam, ea inter eos inter-
cedat ratio, quam simplieius quam uerbis hoc explices stemmate:

[9]
Xa eL
LX] p

[ X]

y, G

o X

in subseribendis uariis lectionibus eam secutus sum legem,
ut, ubicumque cum aliqua probabilitate fieri posset, non
adnotarem nisi eam lectionem, quae iam in uetusto illo arche-
typo 9 fuisse putanda esset, neque uero propria singulorum
codicum uitja curarem. duos codices recentioris aetatis
Parisinos 1687 et 1700 collatos non habui: apparet tamen

LK Prolegomena.

ex lectionibus eorum a Leopoldo Delisle in usum meum benigne
enotatis etiam eos pertinere ad classem X.

De uirtute utriusque familiae si quaesieris, propalam est
codicem € aliqua inteeriora habere quam V, in uniuersum
tamen ab hoc, quamuis aetate sit multo recentior, lectionum
praestantia longe superari. meo igitur iure etiam eis locis,
ubi utrius classis uerba praeferenda sint, possit dubium
uideri, recepi lectionem Auellanae.

Iacobo Sirmond, qui primus libellum presbyterorum edidit
(cf. quae initio ep. 1 subnotaui), praesto fuerunt et codex
aliquis collectionis Auellanae rediens ad Ottobonianum o iam
correctiones manuum recentiorum (o?) expertum et codicis
Angelicani 292 simillimum et codex aliquis ad familiam Φ
pertinens, ni fallor ipse Parisinus * olim Colbertinus.

De recensione ep. 37.

Epistulam 37 ab Honorio Augusto ad Bonifatium papam

datam praeter Auellanam septem seruauerunt collectiones:

1) Z-—*eolleetio Sanblasiana' deseripta a Maasseno,

Geschichte der Quellen.. p. 504 sqq. codices adhibui:

CQ — Sanblas. 6 saec., VI in Meyer usum collatum ab
Anselmo Achatz archiuario S. Pauli in Carinthia;

? — Lucens. 490 bibliothecae capitularis saec. VIII; con-
tuli anno 1889;

C? — Paris. lat. 3836 saec. VIII, cuius lectiones Meyero
subpeditauit Henr. Omont;

* — Paris. lat. 1455 saec. X. continet collectionem a
Maasseno (p. 536 sqq.) dictam Codicis Colbertini,
cuius primam partem ipsa efficit Sanblasiana collectio;
lectiones codicis debeo Ottoni Cuntz.

2) l'— *eolleetio codicis Teatini' (Maassen p. 526)

i. e. Uatie. Regin. 1997 saec. IX per me excussi.

3) ὦ — 'colleectio eodicis Uaticani' (Maassen p. 512).

contuli codicem:

Prolegomena. LXI

ω" — Darberin. XIV 52 saec. IX, qui epistulam 37 exhibet
post supplieationem Bonifatii (Maassen p. 518 n. XLV).
quos praeterea euolui Uatice. 1342 et Laurent. 82
bibl. aedil. Florent., in eis epistula non extat.

4) Δ — collectio codicis Diessensis' (Maassen p. 624)
i. e. cod. Monac. lat. 5508 saec. IX, quem (Gottingae ipse
contuli.

5) D — collectionis Dionysianae ea forma, quam anti-
quissimam esse statuit Maassenus p. 435 quamque exhibent
codices:

ὙΠῸ Paris. lat. 3837 saec. IX in Meyeri usum ab Henr.
| Omont excussus ; de singulis me dubitantem lectionibus
certiorem fecit Ὁ. Cuntz;

d? — Uatic. lat. 5845 saec. IX a me econlatus.

6) H — 'Dionysio-Hadriana'. ex magno numero codicum
a Maasseno p. 441 sqq. adlatorum excussi uetustiores decem
h!h?h?h*h?h$h?h*h?h??, quos infra p. LXXXV enumeraui.

7) Hisp. — Collectio Hispana (Maassen p. 6067). de
editione Gonzalezii ac codicibus a me adhibitis uide infra
p. LXXX sq. ex Hispana epistula transiit etiam in collectio-
nem Pseudoisidori.

De harum collectionum, quod quidem epistulam 37 adtinet,
ratione cum alio loco uberius dicturus sim, hic monuisse
sufficiat redire eas omnes ad unum quoddam epistulae 90
exemplar ab eo, quod in Auellanam receptum est, aliquo
modo diuersum. ipsae uero in duas familias distinguendae:
ad alteram (N) pertinent collectiones ZAl'e, ad alteram (3)
Dionysiana (D) quasque ex ea originem duxisse constat
Dionysio-Hadriana et Hispana. ceterum factum est, id quod
praesertim in codicibus iuris canonici saepissime licet ob-
seruare, ut lectiones alterius familiae transcriberentur in
alteram ibique propagarentur. quam ob rem hodie duarum
illarum familiarum lectiones : non omnibus locis pure secer-
nuntur.

LXII Prolegomena.

De collectione Quesnelliana.

Epistula 41 praeter Auellanam tradita est in ea collectione
admodum uetusta, quam primo a Paschasio Quesnello editam
Quesnellianam uocauit Maassenus (cf. eius *Geschichte
der Quellen... I 486 sqq.) enius collectionis eum codices
aetatem tulerint complures (ef. Maassen ]. c. p. 486—490)
plane abieiendus est is, quo ipse Quesnellus usus erat, sci-
licet Oxoniensis Oriel Coll. 42 saec. XII, quem praeter uetu-
stiorum exemplarum fidem studiosi cuiuspiam arbitrio emen-
datum esse ut iam Ballerinii (Append. ad S. Leonis opp. p. 8 sq.)
suo iure contenderunt, ita demonstratur etiam huius epistulae
lectionibus, quas ex Oxoniensi enotauit mihi Paulus Viereck
amicus. cf. exempli gratia 93, quod petat ad sanandum se
qui sibi V; quod petat ad sanandum si qui sibi Q (i. e. con-
sensus codicum trium Quesnellianae à me adhibitorum): quod
petat ad sanandum, qui sibi Oxon. — 983,4, seu hic illi 1n urbe
sunt, quod nescientes nec manifestare possumus VQ: seu hic
aliqui decepti sunt quos nec manifestare possumus Oxon. — 95,
qui si confidit . , non nostra dignus esse damnatione quod dicit
V, qui se confidit . . non nostra dignum esse damnatione quod
dicat Q: qui (si? se confidit . . non. nostra dignum confirma-
Uone ut confirmet uerum esse quod dicat Oxon. —95,, sqq.
uerbis contra dei gratiam legimus esse conscripta multa per
errorem in archetypo Quesnellianae omissis Oxonienis 95,,
post caleandum de suo addit inuenerimus.

Neglecto igitur Oxoniensi satis habui tres uetustiores con-
tulisse codices:

q' — Einsidlens. 191 saec. IX.

q? — Uindob. 2141 saec. IX.

q? — Uindob. 2147 saec. IX;X.
quorum codieum consensum significaui littera Q propriis sin-
gulorum mendis non curatis. hausisse uero hane epistulam
neque Auellanam ex Quesnelliana neque hane ex illa eis de-
monstratur, quae de communi quodam utriusque fonte alibi
expositurus sum. qui fons erat collectiuneula aliqua ex seriniis

Prolegomena. LXIII

Aurelii Carthaginiensis episcopi profecta, ex qua ut Auellana
mutuata est epp. 41— 50, ita Quesnelliana aecepisse uidetur
omnia quindecim illa capitula (cap. VI—XX) ad res Pelagii
spectantia, de quibus agit Maassenus p. 496.

Ex collectione Quesnelliana epistulam 41 cum sex aliis
eodem modo aut ab Innocentio aut ad eum scriptis (Quesn.
n. 6—12) transisse in collectionem Pseudoisidori (Decre-
tales ed, Hinschius p. 533—544) inter omnes constat. quam
quidem rem ut etiam lectionibus comprobarem, excussi aliquot
Pseudoisidorianae codices, scilicet

roz-Dabie. 3/791 sabe..XII.

1 ΞΞ Dtbobon.93 saec. IX/X.

1 Ξ-- Uatie. 1940 saec. XIV.

1 — Uatiec. 631 saec. XIII.
quorum fontem communem ad idem quoddam corruptum re-
dire exemplar, ex quo q'q?q? originem duxerunt, demon-
stratur exempli gratia duabus lacunis (p. 93,, et 95,,), quae
sicut in q!q?q? ita reperiuntur etiam in i?i*i5si$. ^ sexcentis
autem locis cum Q etiam in leuiusculis uitiis congruunt i?
et i^, qui inter eos sunt codices, quos Maasseno adsentiente
(Pseudoisidorstudien I 4) antiquissimae codicum Ps.-Isidoria-
norum classi adnumerauit Hinschius (l. c. p., XVII sq.); uelut
exhibent p. 92, fofaque Qi*i*; p. 92,4 «doneum Qi*i*t; p. 93,,
animus q*q?i3i*; p. 93, quawis Qi?i; p. 94, se el credere
mau pn. 9b. qui se Quis p. 95, nwostularet Qii*t: p. 95,,
blasphemia Qi*i*. ^ haec omnia ἃ quouis facili opera emen-
dari potuerunt emendataque sunt in codicibus i919. praeterea
uero, id quod obiter monuerim, in codicibus i?i*, quarum 160-
tiones inter se mirum in modum consentiunt, multa corrupte
leguntur, quae cum integra extent in Q, integra etiam in 1510
obueniunt. haec autem persaepe ita comparata sunt, ut fieri
non possit, ut 1515 ea ex coniectura restituerint; immo 15 et
i$ et si qui sunt similes ad codicem redire necesse est codi-
cibus i? et i* multis locis integriorem. ex altera parte negari
non potest interpolationibus iam in i?*i* extantibus 1515 multas.
addere alias.

LXIIHI Prolegomena.

Quam rationem inter Q et collectionem Pseudoisidori inter-
cedentem si contemplati erimus, nihil ualere iudicabimus,
quod duobus locis codices i?—-5 stant contra Q cum Auellana:
94,, poterat Vi?-9: potuerat Q; 94,. aut Vi?—-5: ut 9. — e qui-
bus hune facillime unusquisque emendare potuit, illa uero
Isidorianae lectio eodem casu orta esse potest, quo 93, 1"
cum V exhibent wirfute, cum Q itemque 1516 ueram lectionem
ueritate obferant. in edenda igitur ep. 41 eam secutus sum
rationem, ut lectiones Isidorianae utpote ex eodem codice
deriuatae, ad quem redit Q, omnino non eurarem satisque
haberem eas subsceripsisse, quibus ita a ( recedit, ut con-
cordet cum V, paucasque alias, quibus nisi coniecturarum uis
inesse putarda non est.

De textu Graeco epp. 71—78, 140, 237.

Epistulas 71—78, quales nobis in collectione Auellana et,
nisi quod ampla lacuna foedatus est, etiam in codice Bero-
linensi B traditae sunt, conuersas esse e Graeco, ipsis
docemur uerbis in calce epistulae 71 additis (p. 168,, sqq.):
Sed quia cum aliorum litteris ad eundem Petrum directis in
Graeco. uolumine inuenimus de Latino translatas, quas nunc
iterum de Graeco in. Latinum necessitate compulsi transferentes
descrips/mus; quamquam qui hie textum Graecum non esse
principalem sed ipsum e Latino fuisse conuersum coniecit,
sane quidem quam maxime errauit. neque uero textus origi-
nalis Graece conscriptus deperiit; excepta enim epistula Flac-
eini (ep. 77) omnes illas epistulas fieticlas graece seruauit
antiquissima illa collectio, cui Maassenus (I 753 sqq.) nomen
dedit Sammlung in Sachen des Monophysitismus-.
cuius collectionis, ut uersioni Auellanae textum Graecum ad-
ponere possem libris manu scriptis innixum, ego quidem co-
dices inuestigaui eos quos adhibui quinque:

ἃ — Monac. graec. 186, chartac. anno 1446 conscriptum;

e — Paris. Fonds grec 418, chartac. saec. XV;

9 — Ottobon. graec. 28, chartac. saec. XVII;

Prolegomena. LXV

g — Uindob. Hist. gr. XLVI, chartac. saec. XV exeuntis;

h — Paris. Fonds grec 419, chartae. saec. XVI.

Quorum de ratione cum alio loco!) uberrime egerim, hic
satis habeo repetisse stemma illic inuentum:

Sed faetum est, ut aliorum eiusdem collectionis codicum
notitiam mihi subpeditaret Otto Cuntz amicus Argentoratensis:
sunt uero hi:

1) — Uatie. graec. 832, chartac. saec. XVI;

2) — Uatie. graec. 1182, chartac. saec. XVI;

3) — Uatic. graec. 1179, bombye. saec. XIV;

4) — Paris. gr. Suppl. 308, membr. saec. XV;

9) — Uatic. graec. 1426, chartac. saec. XV.

Atque Cunptzius, qui ipse de ratione codicum quaestionem
ita instituit, ut examinaret subscriptiones concilii Constantino-
politani anni 536 eadem collectione traditi, sicut ea, quae ego
et de duabus familiüs Y et X et de familiae Y codice «a sae-
pius cum gh contra eo coeunte eruisse mihi uidebar, ipse
quam maxime comprobauit,?) ita codd. 1 et 2 familiae Y,
codd. 3 et 4 familiae X adnumerandos esse confirmat: codicem
9 nil nisi fragmentum concilii illius actionis quintae continere
inde a libello monachorum μέλει μέν (Mansi VIII 1050 D 2 sqq.)
usque ad epistulam fere Epiphanii εὐλογητός (ibid. 1074 B 10
$qq.). uix autem est, quod doleas non omnium codicum uarias

!) Nachrichten der k. Gesellschaft der Wissenschaften zu Góttingen.
Philol.-histor. Klasse 1894 p. 119 sqq.

?) Y Cuntzio teste concilii illius subscriptiones exhibet integras, X non-
nisi tria episcoporum nomina subscripta habet.

XXXV pars 1. e

LXVI Prolegomena.

lectiones in editione textus Graeci a me uersioni Latinae e
regione adpositi reperiri, cum etiam ei, quos ego non con-
tuli, aetatis sint satis recentioris. accedit quod Cuntzius se ad
concilii subscriptiones, quae sola familia Y adseruantur,
constituendas satis habuisse adfirmat exeussisse meos co-
dices aeo.

Eisdem codicibus, quibus epistularum 71— 78 textus Grae-
cus originals, nobis tradita est antiqua uersio Graeca epistu-
larum Hormisdae 140 et 237. utraque enim recitata est in
concilio generali a. 536 Constantinopoli contra Anthimum
habito, euius concilii acta nobis seruata sunt eadem illa col-
lectione ad res monophysitarum pertinente. qua de re in
ipsis actis narrantur haec: οἱ ἁγιώτατο: ἐπίσχοποι μερῶν τῆς
Ἰταλίας καὶ οἱ εὐλαβέστατοι τῆς ἀποστολιχῆς χαϑέδρας διά-
γχονοι εἴπον' οἷν ποίῳ τόπῳ ἢ ἀριϑμῷ Σεβῆρον xoi Πέτρον ἤ-
δη πάλαι τῆς ἀποστολιχῆς χαϑέδρας τὰ ψηφίσματα εἶναι ἐφηφί-
σαντο, ἐν ταῖς ἐπιστολαῖς τοῦ τῆς ἁγίας μνήμης πάπα Ὁρμίσδα
πρὸς τοὺς τῆς δευτέρας Συρίας μοναχοὺς xol πρὸς τὸν μαχαριώ-
τατον ᾿Ἐπιφάνιον ταύτης τῆς βασιλίδος πόλεως ἀρχιεπίσχοπον δη-
λοῦται ὡρίσϑαι, ὧν ἔχοντες ἐν ἑτοίμῳ τὴν αὐϑεντίαν ταύτην ἐν
τοῖς παροῦσιν ὑπομνήμασιν ἐπιδίδομεν ἀναγνωσθησομένην . ὃ ἁγιώ-
τατος ἀρχιεπίσχοπος εἶπεν, ἀναγινωσχέσϑων““ xal ἀνέγνω Νηγᾶς
6 ϑεοσεβέστατος ἀναγνώστης . xal σεχουνδοχήριος νοταρίων τοῦ
ἀποστολιχοῦ ϑρόνου τῆς πρεσβυτέρας “Ῥώμης ἐχ τῶν παρ᾽ αὐτοῖς
ἄγτων δύο “Ῥωμοϊχας ἐπιστολὰς γραφείσας ὑπὸ Ὁρμίσδου τοῦ τῆς
ὁσίας μνήμης Ἰενομένου πάπα τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης. ὧν μετὰ
τὴν ἀνάγνωσιν Χριστοφόρος ὃ ϑεοσεβέστατος διάχονος νοτάριος χαὶ
σηχρητἄριος τὴν ἑρμηνείαν ἀνέγνω. ἦν δὲ ἡ ἐπιστολὴ διὰ “Ῥωμα!-
χῶν γραμμάτων, ἢ δὲ ἑρμηνεία αὐτῆς OU “Ἑλληνικῶν γραμμάτων
ἔχει οὕτως ?). deinde sequitur utriusque epistulae uersio Grae-
ca. quam quidem confectam non multis annis post ipsas litteras
conscriptas ut par est adhiberi ad uerborum Latinorum te-
norem aut restituendum aut confirmandum, ita cauendum est
ne ei nimium tribuamus momenti, cum negari non possit

3) Gesch. d. Quellen etc. I p. 753.
?) Mansi, Concil. VIII p. 1021—1022.

Prolegomena. LXVII

interpretem semel atque iterum aut munere suo parum ad-
curate functum esse aut omnino uerborum Latinorum conexum
non intellexisse. cuius rei proponam exempla pauca quidem
sed ad persuadendum aptissima. ep. 140 8 13 initio ut Euty-
chetis Nestoriüque doctrinis quam pertinacissime resistatur
papa his admonet uerbis (580,,): aduersum hos, dilectissimi
fratres, prowisa. remedia illa animi uirtute defendite, qua
im labefactionem. eorum. wadetis haereticos impietate pugnare.
quae graece conuersa sunt ita (581,,): xaxd τούτων, ἀδελφοὶ
ἀγαπητοὶ, προενοήϑησαν ἰατρείαι: ἐχείνας τῇ τοῦ λογισμοῦ
δυνάμει διεχδικήσατε, ἐπειδὴ εἰς ἀνατροπὴν αὐτῶν ὁρᾶτε τοὺς
οἱρετικοὺς διὰ τῆς ἀσεβείας μαχομένους. prouisa remedia
igitur interpretatus est quasi esset nominatiuus supplerique
deberet sunt, deinde ablatiuum /« ad wirtute pertinentem
uelut aecusatiuum rettulit ad remedia et pro qua substituens
ἐπειδή comptam sententiarum nexum penitus euertit. ^ 576.,
nec continue (i. e. semper) gregis sui oues patitur. insidian-
bum. luporum: rapacitate discerpi. interpres (οὐδὲ τῆς ἥνω μέ-
νης αὐτοῦ ποίμνης) siue legit siue intellexit continuae gregis.
582,9 «n regia Ozias reuerentia ct administratione permanserat,
si monitus tantae districtionis exemplo a religiosis institutis,
tamnendo quam. adsumendo meliora, temperasset. interpres non
intellegens femperasset coniungendum esse cum a religiosis
institutis foedissime interpolauit iv τῷ ναῷ 1) ᾿Οζίας ἐν τῇ
εὐλαβεία καὶ τῃ ὑπηρεσία διέμεινεν. εἰ δὲ νουϑετηϑεὶς τῷ ὑπο-
δείγματι τῆς τοσαύτης ἐπιπλήξεως ἀπὸ τῶν ἱερῶν διατάξεων
φοβήϑη μᾶλλον ἢ χατετύλμησε τούτων, ἄμεινον ἂν ἐβασί-
λευσεν. 584, sciant ergo mon esse accepta deo, quae de
mandatis eius a praesumjptoribus adswnuntur, quando wnwn

qu^

!) Thielius (p 828) interpretem scripsisse conicit ἐν τοῦ ἄναχτος ᾿θζίας
ἂν τῇ εὐλαβείᾳ... διέμεινεν, sed haec Graeea esse uereor αὖ ne interpreti
quidem uideri potuerint. ἐν τῷ ναῷ mihi ita explicandum uidetur, ut
interpres 4n regia sumeret pro im arce regia sed recordatus Oziam non
in suo palatio adolere uoluisse incensum super altare thymiamatis sed
ingressum templum domini (Paralip. II 26, 16) pro arce regia substitu-
eret templum.

LXVIII Prolegomena.

(id est Oziam, ef. Paralip. II 26, 19) ad ostensionem sen-
lentiae wiuacis dedecoris poena. seruauit, alios (Nadab scilicet
et Abiu, cf. Leuit. 10, 1 sq.) welox flamma consumpsit. in his
uerbis poena esse nominatiuum elucet posteriore parte sen-
tentiae a/os welox flamma conswmpsit: quasi esset ablatiuus
uertit interpres ὁπότε ἕνα πρὸς ἐπίδειξιν τῆς ἀποφάσεως τῇ τῆς
μεγάλης ἀχοσμίας τιμωρία ἐφύλαξεν (scil. ὁ ϑεός). ep. 287 89
(p. 728,.) nec quiequam Calcedonensis synodus, quod utile quaelibet
diligentia potuisset excogitare, praeterüt, quae praecedentium
quoque dogmata wel clarius manifestauit uel. repetita, auctoritate
firmawit, interpres repetita rettulit ad synodws uertitque ἢ
ἐπαναληφϑεῖσα τῇ αὐϑεντία ἐβεβαίωσεν.

Ceterum praeter formam collectione Auellana traditam primum-
que in Carafae editione expressam epistulae 140 et 237 eodem
modo quo 71—78 totaque collectio ad res monophysitismi spec-
tans etiam altera recensione Latina aetatem tulerunt, quam
esse uersionem uersionis Graecae unicuique primo patet aspectu ;
cf. Maassen, Gesch. d. Q. 1 753 sqq. edidit eam primus Merlinus
ip secundo tomo conciliorum generalium (Paris. 1524) fol. XIV
56. quae postea prodierunt conciliorum collectiones, partim
secutae sunt Merlinum ut Crabbius, Surius, Biuii editio prima,
Editio regia; partim ut Labbeus, Mansius nec non Fronto
Ducaeus in editione Iohannis Zonarae in canones apostolorum
commentarii repetiuerunt Carafam, ita tamen ut pauca uelut
in ttulis ac subscriptionibus desumerent ex uersione Graeca.
Baronius epistulam 237 et ipse e Carafae editione transseripsit
(ad a. 521, 28), epistulam autem 140 ita exhibuit (ad a. 518, 3),
ut conflare& uersionem a Merlino expressam cum forma ori-
ginali in collectione Auellana tradita perque Carafam publici
iuris faeta; en unum exemplum pro multis:

Prolegomena. LXIX

que luctatio!) to- |tus pertinaces uetus|exitus, quae luc-

lerantibus, que hi- historia. laude|tatio toleranti-
storia laudum secuta | persequitur. bus, qua wetus hi-
est. storia lawde eos

prosecuta est.

De Uigilii constituto de tribus capitulis (ep. 83).

Epistula 83, qua nec longior est nee recentior in Auellanam
colleetionem recepta, est Constitutum quod dicitur de tribus
capitulis a Uigilio papa die 14 Maii a. 553 ad Iustinianum
imperatorem missum. quod primus edidit Baronius ad a. 553,
50 ipseque profitetur celeberrimus cardinalis nactum se illud
in Uatieana bibliotheca, ubi antiquitus sériptum adseruaretur.
re uera nisi in Auellana collectione traditum non est. Baronius
autem, ut solitus est, etiam in hoc edendo magis quam *co-
dicem peruetustum' librum illum recentiorem secutus est deri-
uatum ex Ottoboniano o lam coniecturis adfecto, de quo supra
p. XXXXVII uerba feci. quod quidem, ut alios omittam, demon-
stratur his locis: 240, prabat (i. e. praestabat) ei V, para-
bat ei o: parabat eum o? Bar. 251, et Vo: etiam o? Bar.
258, widendos Vo: widentes o? Bar. 287, dixisse V,
tradixisse a, traduxisse o: tradidisse o? Dar. 909,, reli-
datur Vo: 4nwratur o? Bar. 314, utendum Vo: widendwum
o?" Bar. 318,, effetamus Vo: refutamus o? Bar. sed
etiam contra recentiorum codicum auctoritatem quam plurima
temere mutauit Baronius, ut si in edendo Constituto omnes
eius uarias lectiones subscribere uoluissem, finem prorsus non
fuerim reperturus. sed hoc illum etiam in ceteris Auellanae epi-
stulis commisisse iam supra monui. Minus graue fortasse
quispiam id putauerit, quod decimae concilii Chalcedonensis
actionis magnam partem a Uigilio libello suo insertam (p. 297 sqq.)
ita subsecuit Baronius, ut exprimeret solum initium, adpositis

!) Legebat igitur is qui hanc uersionem confecit uerba Graeca iam eisdem
corruptelis deprauata, quibus foedata occurrunt in codicibus nobis ser-
uatis (ἔξοδος pro ἐξόδοις, πάλη pro παλαιά eto.).

LXX Prolegomena.

tamen uerbis e£ cetera usque ad fmem Actionis decimae (ad
ἃ. 553, 189). uerum enim uero etiam magnam partem eorum
suppressit, quibus de illa concilii actione ipse Uigilius uerba
faeit, neque hic quidquam adiecit, quo aliquid ἃ se omissum
esse significaret (cf. ad p. 302,,). qua quidem re factum est,
ut eum eorum. qui post Baronium Constitutum typis expri-
mendum curauerunt, nemo ad codices recessisset, re uera libel-
lus ille, quo Garnerio uidebatur nihil melius saeculo sexto
reperiri editum, adhuc legeretur non solum sexcentis locis de-
prauatum sed duobus etiam mutilatum.

Sed aliud quoque animaduertendum, quod ad iudicandam
uel doctissimorum illius aetatis hominum edendi curam non
parui uidetur esse momenti, scilicet Baronium aliquot loeis,
ubi Uigilius acta coneili Chalcedonensis ad uerbum recitat,
non codices secutum esse sed tacitum inseruisse quaedam
ex ea actorum recensione, quae in libris impressis tunc ab
omnibus uoluebatur. nam cum Uigilius ea fere usus sit con-
cilii illius recensione,!) quae antiqua adpellatur quamque hodie
obferunt codex C! — Paris. lat. 16832 (Notre Dame 88) saec.
X et codex N — Uatie. Reg. 1045 et ipse saec. X (cf. Maas-
sen, Gesch. d. Q. I p. 139 et 739), apud Baronum eontra
codices collectionis Auellanae hic illie eam uerborum formam
deprehendimus, quae ex recensione Rustici profecta inde a
Crabbio per editiones propagabatur.?) cuius rei, ne longus sim,
pauca tantum proponam exempla. exhibent
Bar. cum editionibus Crabbii.

IN. E
VO'N: Surii etc.:
Ad io tenentes locwin. sedis apo- — tenentes locum. sedis apo-
stolicae stolicae, quia missi apo-

stolici semper in synodis
prius loqui et confirma-
re soliti sunt

!) Hoc aliquot exemplis iam probauit Baluzius, Noua Collect. Concil.
(1683) 958 n. VII.

2) Baronium de suo uulgatam uersionem Uigilii uerbis intulisse iam
idem Baluzius (l. c. 1307) suspicatus erat.

Prolegomena. LEXI

297,6 catholicum orthodoxwm
298, qui ante modicum pro eo. qui pro eo paulo ante
factus est, tractandwm — — factus. est, existimatio-
es a reuerentissimo nis erit uenerabilis epi-
wiro episcopo Scopi
298. formari formari edd. ueteres sed
in margine adponentes
statui

formari siue statui Bar.
sed haec quidem de editione Baronii; nunc ad aliud trans-
eundum.

Inde ἃ ὃ 29 Uigilius libello suo inseruit sexaginta capitula
Theodori Mopsuestini, quae inuenit in prima chartacei
uoluminis parte sibi ab imperatore per Benignum Heracleae
Pelagoniae episcopum transmissi (cf. p. 236 init. ὃ 28).
eadem capitula excepto uno omnia!) in sessione quarta concilii
quinti Constantinopolitani (die 12 uel 13 Maii a. 553) recitata
et in acta illius sessionis recepta sunt. ubi cum plane eisdem
legantur uerbis, patet eandem uersionem Latinam, quam
Uigilius accepit, praesto fuisse etiam concilio.

Acta concili generalis quinti qui continent, Maassenus
(G. d. Q. I 759) codices adfert duos:

C! — Paris. lat. 16832 (ol. Notre Dame 88) saec. X, inde

1). Quae ratio intercedat inter capitula Theodori in Constitutum recepta
et ea, quae leguntur in actis concilii quinti, hac doceberis tabula:

Constituti : Concilii V conlationis 4:
capp. 1—12 E capp. 1—12
18 abest
14—350 Es 15—29
abest 90
91—41 ΞΞΞ 31—41
42—48 Es 42 (duo capitula in unum coniuncta)
44—59 -- 48—58
absunt 59—60
60 e 61

absunt 62—1

LXXII Prolegomena.

a fol. 134. contuli codicem benigne Gottingam
transmissum aestate a. 1892;
C? — Sangall. 672 saec. IX. continet inde ab initio usque
ad pag. 112 acta concilit usque ad conlationis quartae
uerba cum magna suppleuit subtilitate (Mansi IX 221),
quae uerba extrema sunt capituli 54 (actorum 53).
deinde in ima pag. 112 margine scriptum est: priora
sunt de initis concili? constantinopolitani. Sequentia
uero de wuliimis. qug et mnecessariora uidebantur.
sequuntur p. 113 damnationes concili (Mansi IX
375—890). itaque Theodori capitula, quibus in Uigilii
constituto numeri 55—60 praeseripti sunt, in Sangal-
lensi non leguntur. hune quoque codicem ut a. 1892
Gottingae excutere possem, eorum, qui Sangallensi
bibliothecae praesunt, egregia beneuolentia factum est.
Primus acta huius concilii ex codice aliquo ignotae originis
edidit Surius.) quam editionem Romani conciliorum editores
codice, ut ipsi profitentur?) nullo adhibito ita repetiuerunt,
ut uerba quam plurimis locis de suo interpolarent. deinde
Labbeus, cum nouam conciliorum institueret collectionem,
nactus est ille quidem codicem Parisinum €! sed lectionum
eius perraro habuit rationem. totum codicem Οὗ, quamquam
non ubique ea qua par erat diligentia, excussit Stephanus
Baluzius collationemque edidit in Noua collectione conciliorum
I (1683) col. 1491—1548. Baluzi notas adhibuerunt Har-
duinus Coletius Mansius, sed ne hi quidem ea qua decebat usi
sunt diligentia, ut saepissime etiam apud Mansium in uerborum
ordine editorum Romanorum inania deprehendantur inuenta.
Praeter Parisinum C?! Baluzius adhibuit codicem quendam
Bellouacensem (€?) nobis non seruatum eique simillimum,
quo usus erat Surius. uterque enim codex, et Suri et

1) Tomus secundus conciliorum omnium (.. per F. Laurentium Surium
Carthusianum), Colon. Agripp. 1567 p. 490 sqq.

?) Concilia generalia ecclesiae catholicae Pauli V. Pont. Max. auctori-
tate edita. Tom. II (1609) fol. 2" .

Prolegomena. LXXIII

Bellouacensis, a Parisino aliquot locis quam maxime distant,
inprimis ea re, quod Parisinus cum aeta collationis primae
et secundae hie illie duobus illis exhibet uberiora), tum in
actis collationis septimae scripta aliqua obfert, quae in illis
omnino non leguntur?). quod quidem sitne re uera ita expli-
candum, ut forma breuior contrahendo omittendo ex Parisini
recensione orta sit, hic non examinauerim, praesertim cum in
eis partibus, in quibus nobis uersandum est, duarum illarum fami-
liarum nulla extet differentia. sufficiat statuisse cum Belloua-
censi Suriique codice stare etiam Sangallensem (( 5), quippe
qui in actis primae et secundae collationis (septimam enim non
iam exhibet) eandem quam illi obferat formam breuiorem.
Adhibui igitur in recensendis Theodori capitulis a Uigilio
in Constitutum receptis et codicem Parisinum C! et, quantum
quidem extat, Sangallensem C?; contra Bellouacensis deperditi
lectiones non nisi eis adnotaui locis, ubi diserte de eis
Baluzius uerba fecit: cauendum enim esse, ne ex silentio
Baluzii de codieum lectionibus quidquam concluderemus,
ubi primum paucas Parisini paginas denuo contuli, ilico
perspexi. deinde in ea parte, ubi non solum C! sed
etiam C? nobis praesto est, consensum eorum significaui
littera C neque in eadem parte, ubicumque aut Οἱ aut C*
cum V eoncordat, codicis discrepantis leues corruptelas
adnotaui. quibuscumque enim locis aut VC! stant contra C?,
aut VC? contra C!, ueri quam simillimum uidetur lectionem
duobus communem iam: in eo fuisse codice, quem eundem
(aut cuius apographa inter se simillima) legebant et Uigilius
et synodus quinta Constantinopolitana.?) quem codicem minime

1) οἵ. Hefele, Conciliengesch. II? 865 adn. 1; Mansi IX 181 sq.
194—198.

?) Conferenda sunt de hac re, quae disputauerunt Baluzius l. c. 1475
sqq. (— Mansi IX 163 sqq) et Hefele 1. c. 8 267.

3) Duo loci fortasse excipiendi: 255, solus C? recte exhibet dif-
ferentiam .. tantam (διαφορὰν... τοσαύτην uerba Graeca apud Leontium
seruata), differentiam ..tamtwm falso VC!; 2934, conferri recte C?
et; teste Baluzio C? (ἀντιβληϑῆνα! textus Graecus), confiteri corrupte V C!. qui

LXXIHII Prolegomena.

fuisse mendis uacuum, exempli causa probatur communi eaque
falsa codicum VC'C? leetione 258, falibus (pro falis) uel
corrupta scriptura codd. VC! (C? deest) 289,, oboedientiam
(pro noboedientiam). |
Superest, ut moneam partem capitulorum Theodori, quorum
uersio Latina legitur apud Uigilium et in actis synodi
quintae, etiam Graece aetatem tulisse, seruatam uidelicet a
Leontio Byzantio. edidit ea A. Mai in scriptor. ueter.
nouae collectionis tomo VI p. 299 sqq., cuius textum ego
subseripsisse satis habui codice ipso denuo non inspecto.

De eollecetione Anselmi Lucensis:

Collectionis Anselmi Lucensis usque ad hunc diem nondum
editae codices inspexi hos: i

A! — Uatic. 1364 membr. saec. XII.

A* — DBarberin. XI 178 membr. 5866. XII.

A? — Uatic. 4983 chart. saec. XVI,
de quibus conferas Ballerinios in Áppendice operum Leonis I
p. CCXCV sqq. Anselmus quas cum Auellana communes
habet aut epistulas integras aut particulas epistularum, eas
non omnes ex Auellana hausit. immo ex codice quodam
deteriore Codicis lustiniani transsumpsit epistulam 84 (Α΄:
lib. I 88; A?: lib. I 91), ex collectione Hispana uel potius
Pseudoisidori !) epistulae 37 uerba 84; ,, den?que praedicante. .
studia. profutura (A1: lib. VI 14; A?: lib. VI 17) et frustula
quaedam ep. 160 (Α΄: XI 31; A?: XII 31), scilicet initium
usque ad 611, iudicaueras et 611, 4, negatum. est. . correcti.
contra ex Auellana hausit et particulas illas ep. 103, de
quibus uide ad p. 483, et 484, (A!: XII 23; A?: XIII 22)

loci ita uidentur explicandi, ut uerae lectiones in C? (et C?) occur-
rentes aut coniectura restitutae sint aut casu quodam et in V et in
ΟἹ eadem corruptela deprauatae.

1) Uerisimile hoc efficitur exempli gratia his Anselmi lectionibus:
84, exhibet forte, 84,4 sua studia; 610, in titulo Sacratissimo ac bea-
tissimo archiepiscopo almae urbis Romae et patriarchae Hormisdae; 611,
nobis (cum Isidoro), 611, «obis consentiunt (cum Isidoro).

Prolegomena. WXXWV

et, quod in adparatu commemorare neglexi, uerba quaedam
ep. 101, seilicet. 467, ἡ nec quisquam ... discretam quibus
ipse eundem quem V praeposuit titulum: Gelasius uniuersis
episcopis per Dardaniam siue per Illiricum. constitutis (ΑἹ:
XI 30; A?: XII 50).) denique ex codice quodam Auellanae
etiam integram ep. 95. mutuatus est (Αἴ: XI 69; A*:
XII 68) quamquam, ut alio loco uberius explicabo, interpolatam
hie illie leetionibus eius formae epistulae breuioris. quam
littera X significaui.

De recensione epistularum 95 et 99.

De recensione harum epistularum cum uberius agendum
sit quam harum paginarum angustiae uidentur permittere, hic
eis, quae sub initio utriusque adnotaui, nihil addo sed relego
ad ea, quae de haec re propediem alibi exponam.

De recensione epistulae 104.

Epistula 104 (Quod plene fieri cupimus) a Symmacho papa
ad Orientales data antequam per Carafam depromeretur ex
codicibus collectionis Auellanae, iam edita erat in libro satis
raro, quem mihi suppeditauit regia nostra bibliotheca Beroli-
nensis quique inscriptus est *Gesta duorum conciliorum, quae
inter reliqua. minus | reperiuntur, nempe | Magunciaci | quod
celebratum. est. anno. salutis DCCCX XXIII V Idus Iun et
Vuormaciensis XVII Calendas Iunii .. Dasileae excudebat
Henricus Petrus. in fine additum est 'Basileae excudebat
Henricus Petrus mense augusto anno MDXXXITI'. quo
quidem in libro actis duarum illarum synodorum p. 57
*eoronidis uice! subiungitur nostra epistula, quam unde
sumpserit editor quamuis non profiteatur, tamen hane edi-
tionem (Φ) non dependere ex Auellanae codicibus nobis
etiamnune seruatis demonstratur talibus locis, quibus contra V
stet cum codice Berolinensi DB. uelut, ut non nisi paulo
grauiora adferam, exhibent:

1) Ex Anselmo haec desumpsit Gratianus (C. 24 qu. 2 c. 4), qui ex
ipsa Auellana nihil hausit.

LXXVI Prolegomena.

488,, nestorii contagione laborauerit B: om. V

488,, scaeuo DB, saeuo *$: cerebro V
489,, mutata B o: mutua V
492,, ista B ᾧ om. V.

sed ne ex codice D quidem uel simili eius fratre originem
duxit $, cum permultis loeis consentiat cum V, distet a B.
immo fortasse non desunt indicia, quibus «concludi possit
$ ne ex eodem quidem fonte fluxisse, ad quem et V et Β redire
statuendum est; οἷ. 489, sq. Apamiae Tyri VB: Apameac
Ethyri $, ubi certissime legendum est 4pamiae et Tyri;
490, maiorum B, malorum V: maiora recte $4. quamquam
haec et pauciora et leuiora sunt, quam unde certi quidquam
ausim colligere. id tamen tenendum est editionem $, quamuis
permultis corruptelis ineptisque mutationibus deprauata sit,
tamen ideo nonnullius esse momenti, quod ubicumque V et B
inter se dissentiunt nec facile dixeris, utri maior fides habenda
sit, eius codicis scriptura uera genuinaque uidetur, quocum
illa consentit.

Repetiuerunt editionem : Petrus Crabbe in Conciliorum
omnium tam generalium quam particularium . . tomo I (Col.
Agr. 1551) p. 1028 et Orthodoxographia theologiae sanctae
(Basil. per Henr. Petri 1555) p. 910; nonnullis locis eam
adhibuit iam Baronius (ad a. 512, 36), qui exempli gratia
lacunam ilam in V eiusque propagine initio 83 p. 488,,
extantem ex illa expleuit.

De collectione Hispana.
Hispana quae dieitur collectio cum Auellana communes
habet epistulas quinque:
1) rescriptum Honorii imperatoris ad Bonifatüum Scripta
beatitudinis?) — Auellanae ep. 37.
2) epistulam Iohannis Constantinopolitani ad Hormisdam
Redditis mihi litteris?) — Auellanae ep. 159.

!) Collectio canonum ecclesiae Hispanae (ed. Gonzalez): Tom. II Ep.
stolae decretales ac rescripta Romanorum pontificum, Matriti 1821, p. 39.
7?) ibid. n. 88 p. 144.

Prolegomena. LXXVII

3) epistulam Iustini Augusti ad Hormisdam Scias effectum)
zAuell.- ep. 160.

4) epistulam Hormisdae ad Iustinum nier ea quae ad
unitatem ?) — Auell. ep. 236.

5) epistulam Hormisdae ad Epiphanium Constantinopoli-
tanum Julio gaudio?) — Auell. ep. 237.

E quibus cum epistulam 37 e Dionysii Exigui decretalium
collectione una eum ceteris huius collectionis epistulis in
Hispanam transisse iam supra*t) commemorauerim, restat, ut
pauca addam de quattuor reliquis epistulis aut scriptis ab
Hormisda aut ad eum ab 4118 datis. quas quidem ne ex
Auellana in Hispanam translatas esse statuamus, obstant plura.
sane quod haud paucis earum locis Hispana lectionem seruauit
integram, quibus corruptam obfert V, id nihil ualet, neque
enim per se ullo modo ueri dissimile putandum esset ei, qui
Hispanae decretales in unum collegit, Auellanae codicem
praesto fuisse Uaticano nostro aliquanto emendatiorem.

Neque uero desunt loei, ubi in Hispana eam deprehendas
recensionem, quae ex Auellana fluxisse non possit. omissis
alis duo adferam exempla ex epistularum inscriptionibus
repetita. ^ epistulae 236 titulum Auellana, ut in hac quidem
parte solet, quam maxime exhibet contractum: JHormisda
Justino Augusto; pleniorem inscriptionem: Gloriosissimo atque
clementissimo filio Iustino .Hormisda episcopus | (salutem)
praefigi& Hispana eamque ita comparatam, ut non sit, cur
eam non esse genuinam putes. eodem modo ne ep. 237
quidem inseriptionis in Auellana quidquam relictum est praeter
Hormisda | Epiphanio episcopo Constantinopolitano, id quod
eodem modo una excepta in omnibus epistulis ab Hormisda
ad aliquem episcopum datis faetum est. at Hispana hic quoque
titulum exhibet pleniorem JDilectissimo fratri Epiphanio

1) ibid..n. 87 p. 143.
?) ibid. n. 86. p. 141.
3) ibid. n. 93 p. 150.
2 eL p. LXI

LXXVIII Prolegomena.

episcopo Hormisda, qua àdloquendi episcopos formula Hor-
misdam re uera usum esse testantur non solum omnes fere ἷ)
ceterae huius papae epistulae in Hispana seruatae (Thiel,
Hormisdae epp. 24, 25, 26, 142, 143) sed etiam nounullae
eiusdem epistulae alibi traditae, scilicet duae, quas dedit ad
Caesarium Arelatensem (Thiel n. 9 et 150), et una illa, de
qua supra dixi, etiam in Auellana pleniore inscriptione praedita:
Auell. ep. 106 JDilectissimo fratri Dorotheo episcopo Horinisda
episcopus.

Sed accedit aliud. Auellana enim collectio si re uera ei,
qui Hispanae decretales collegit, praesto fuisset, hune etiam
alias inde epistulas collectioni suae inserturum fuisse quam
maxime ueri simile est. sed neque ullum extat indicium, ex
quo omnino ullum Auellanae exemplum antiquis temporibus ?)
in Hispaniam perlatum esse aliquo modo concludi possit, et
certo demonstrari potest, quomodo quattuor illae epistulae,
quas Hispanae cum Auellana communes sunt, eo peruenerint.
ipsum enim Hormisdam singula epistularum 159, 160, 2306,
237 exemplaria in Hispaniam misisse ipsius edocemur uerbis,
ac primum quidem mense Iulio a. 519 ad Iohannem Illieitanum
datis ?) : De qua parte ut ad dilectionem tuam plenius perfectum
gaudium peruenirct, libelli Iohannis fratris et / consacerdotis
nostri Constantinopolilani episcopi (— ep. 159) et lustimi
clementissimi principis Orientis sacrarum litterarum (— ep. 160)
exemplaria pariter credimus destimanda ; deinde eis, quae
haud ita multo post a. 521 d. 26 Martii seripsit ad episcopos
per Baetieam prouincias constitutos *): Mox post nostrorum
reditum ab Orientalibus sissa legatio est. certa sperawit, certa
consuluit. sed facimus «de his, quae fuerunt dicenda, compendüun,

1) Epistula ad Iohannem Illicitanum data (Thiel n. 88) in uetustis
Hispanae codicibus adloquendi formula omnino carere uidetur, cf. edit.
Gonzal. II n. 89 p. 145.

?) Unum Auellanae codicem hodie ex Hispania notum (Eseor. e II 21)
pendere ex codice Uatic. α saec. XI exarato p. XXXIII demonstraui.

*) Thiel ep. 88 p. 885.

* Thiel ep. 143 p. 981.

Prolegomena. LXXIX

ipsa polius ad 4nstruendain. notitiam. uestram, quae. ὦ nobis
sunt responsa, dirigentes, quibus responsis nemo non uidet
denotari ep. 236 ad Iustinum et ep. 237 ad Epiphanium
datas, quippe quas una cum epp. 238 et 239 die 26 Mart.
datas Constantinopolim detulerint Iohannes Claudiopolitanus
ceterique legati ab Epiphanio Romam missi. ἢ) hoc igitur modo
quattuor illae epistulae 1n Hispaniam peruenerunt; ubi cum essent
diuulgatae, ?) factum est, ut insererentur collectioni Hispanae.

Itaque statuendum est Hispanam ex Auellana non pendere.?)
quod quamquam ita est, tamen non desunt loci, sane paueis-
simi, ubi duae illae collectiones eandem obferant uerborum
corruptelam. nam cum £609,. in libello fidei a Iohanne
Constantinopolitano ad papam dato et V et Hisp. exhibeat
quod. si ὧν aliquo a professione mea dubitare temptauero,
his, quos condemmnaws, et per condemmationem propriam con-
sorlem. we esse profiteor, pro dubitare restituendum esse
dewuiare et per se patet et comprobatur altero eiusdem
libelli exemplo, quod e scrinio sedis apostolicae editum
Hormisda subiunxit epistulae (Thiel n. 26) ad omnes episcopos
Hispaniae datae, ubi dewiare recte legitur (Thiel p. 796, 6).
deinde in eadem lohannis epistula 608,, et V et Hispanae
editio Gonzalezii uetustis Hispaniae codicibus innixa exhibet:
ommibus aclis a sanctis 4stis quattuor synodis .. de confirma-
tione fidei .. adsentio et nilul titubare de bene sudicatis patior
sed. et conantes aut enisos usque ad. unum. apicem placiturwum
perturbare lapsos esse ὦ sancta dei generali et apostolica.
ecclesia. scio, in quibus uerbis placiturum ineptum esse nemo
non uidet. Pseudoisidorus haud bene mutauit placitorum, eum
sine dubio scriptum fuerit placita «ea»rum.

1) ef. O. Günther, Beitráge zuf Chronologie der: Briefe des Papstes
Hormisda (Sitzungsber. d. k. Akad. d. Wiss. CXXVI n. XI) p. 40, p. 42.

7) ef. Hormisdae ad Iohannem Illicitanum uerba (Thiel p. 885): Ea
wero, quae significare curawimus, in eorum sacerdotum, qui fraternitati
tuae uicini sunt, curabis perferre notitiam .

3) Auellanam quattuor illas epistulas [eia ex F ospaus non uereor
ne quisquam autumet.

LXXX Prolegomena.

Hae igitur Auellanae Hispanaeque corruptelae!) ad eundem
quendam fontem referendae sunt; qui quis fuerit, dubium
esse nequit. certum enim est sedi apostolicae antiquis illis
temporibus in adseruandis epistulis a papis et ad papas
scriptis eundem fuisse morem, quem secuti sunt fere unius-
cumusque aetatis homines: epistulae seu ab ipso papa seu a
notariis eius conceptae priusquam emitterentur, describebantur
in libro ut ita dicam copiali eundemque in librum referebantur
quascumque epistulas papa ab alis accipiebat. iam fac in
describenda lohannis Constantinopolitani epistula errores illos
commissos esse: nonne paene necessarium erat transferri eos
non solum in collectionem Auellanam sed etiam in illud
exemplar. quod ipsum quoque e libro copiali descriptum
mittebatur ad Iohannem lllicitanae ecclesiae episcopum ? ?)

Pauca hie addere licet de ratione, quam in Hispanae lectio-
nibus adnotandis secutus sum. uetustos enim codices eius in
Hispania adseruatos (cf. Maassen, G. d. Q. p. 667 sqq.) eum
ipsos adire non possem, inprimis adhibui editionem Gonzalezii
supra commemoratam, quae codicum illorum fundamento inni-
titur. sed cum uni Gonzalezio fidem habere nollem, quippe
quem in subscribendis uariis lectionibus multo parciorem fuisse
inter omnes constet, primum quidem?) eontuli codicem

i'—— Uatie. 1941-8366 X;

Ὁ Addendum videtur, quod 721,, et in Hispana et in Auellana (et
Hadriana) legitur: anne aliud expectat quod; neque enim persuasum
habeo ipsum Hormisdam pro spectare dixisse expectare.

?) Ea quae dixi de hisce Hispanae epistulis ex registris sedis apostolicae
deriuandis non pugnant neque cum eis quae supra dixi de genuinis epp. 236
et 237 in Hispana inscriptionibus neque cum eis, quae alio loco exponam
de contracta quam Auellana exhibet titulorum forma iam ad ipsa illa
registra referenda. quid enim mirum, si iubente papa epistularum qua-
rundam apographa addi litteris ad aliquem episcopum mittendis in illis
non breuis forma titulorum retinebatur propter solam notariorum com-
moditatem in registris adhibita sed ab ipso notario plenae usitataeque
restituebantur inscriptiones?

3) Codicem Passioneum a Maasseno p. 667 commemoratum in biblio-
theca Angelicana ut inuenirem, non contigit; cod. Uatic. Palat. 575 non est
integer neque earum epistularum, de quibus nos agimus, ullam exhibet.

Prolegomena. LXXXI

de quo adcuratissime egit Maassenus in Studiorum Pseudo-
isidorianorum parte altera (— Sitzungsber. der K. Akademie
der Wissensch. CIX, II. quem codicem Maassenus ad eam
formam Hispanae referendum esse demonstrauit, quam ipse
dixit Hispanam Gallieam quamque etiam puriorem exhibet cod.
Uindob. 411. ad quem codicem Uaticanum proxime acce-
dunt codices collectionis Pseudoisidori, quem priusquam col-
lectionem suam Galliea Hispanae forma innixam emitteret. ad
uelandam fraudem idem Maassenus quam maxime reddidit
probabile alteram adornasse collectionem, eam scilicet, quam
hodie obfert Uaticanus ille 1941. Pseudoisidorianae igitur co-
dices exeussi duos:
1? — lat1e:/ 630" saec. XI*);
j? — Uatie. 3791 saec. XII*).

iam lectionibus eodd. ili^i? eomparatis cum editione Gonza-
lezii uidi, id quod expectaueram, in uniuersum quidem illas
cum hae consentire neque tamen deesse locos, ubi i15? ab
editione Matritensi ita distarent, ut potius concordarent cum
lectionibus Auellanae. quod quidem minime ita uidetur expli-
candum esse, ut Pseudoisidorus Hispanae uerba ex Auellana
mutauerit; immo omnes illos locos, si adcuratius examinaue-
ris, ita esse comparatos uidebis, ut Gonzalezium eis non ue-
tustorum illorum codicum lectiones reddidisse sed aut errore
aut falso corrigendi studio pro codicum uerbis substituisse
sua paene certum sit. quae cum ita essent, eam secutus sum
rationem, ut ubicumque consentiunt V et Hispanae editio
Matritensis, non fere curarem nec interpolationes codicibus
111} eommunes nec uniuscuiusque eorum menda propria; ubi-
cumque autem V et Gonzalezii editio inter se distant, siglo
Hisp. tantummodo eas significarem lectiones, quae communes
sunt et editioni illi et i, id est consensui codicum 1!i?i?, eas

!) Ipsum Uindobonensem, cum Uindobonae degerem, ad nescio quem
hominem doctum foras datum conferre non potui.

?) ef. Maassen, Sitzungsberichte., CVIII p. 1065, Decretales Pseudo-
Isidor. ed. Hinschius p. LXI sqq.

3) ef. Maassen l. c., Hinschius p. XXXII.

XXXV pars 1. f

LXXXII Prolegomena.

uero lectiones editionis Matritensis, a quibus et V et i pariter
discedunt, adnotarem litteris *Gonz. adpositis.

De collectione Dionysio-Hadriana.

Eis, quae exposui de ratione inter Auellanam et Hispanam
intercedente, apte adiciuntur pauca de epistulis et Auellana
et Dionysio-Hadriana traditis.

Principalis forma collectionis decretalium a Dionysio Exiguo
institutae, qualem prae ceteris exhibet eod. lat. Paris. 3837,
cum Auellana nullo uinculo conexa est; epistulam enim 37,
quae et in hac legitur et in illa. neque ex Auellana transisse
in Dionysianam neque ex hae in illam quam certissime ex eis
euadit, quae p. LX sq. de hac epistula breuiter adumbraui. plures
quamquam ne eae quidem multae epistulae Auellanae commu-
nes sunt cum ea Dionysianae forma recentiore, quam siue
Dionysio-Hadrianam siue Hadrianam adpellare consueuimus,
exhibet enim Hadriana praeter ep. 37 Auellanae epistulas hasce:

1) Hormisdae ad presbyteros etc. secundae Syriae epistulae
Lectis litteris (— Auell. ep. 140; initium usque ad uerba 572,,
considerans propheta: cf. Maassen, Gesch. d. Q... p. 448 n. 20 d,

2) epistulam lustini ad Hormisdam Quo fuimus semper
(— Auell. ep. 232) una cum adnexa sacerdotum Orientalium
supplieatione Haurite aquam (— Auell. ep. 232*); cf. Maassen,
l. c. n. 20a b.

3) epistulam Hormisdae ad lustinum Zmter ea quae ad uni-
tatem (— Auell. n. 236), quam supra uidimus extare praeterea
etiam in collectione Hispana; cf. Maassen l. c. n. 20c.

Quas Hadrianae epistulas si contuleris cum uerbis Auel-
lanae, et hane et illam statim uidebis plane eandem exhibere
recensionem; eadem enim forma inscriptionum, eaedem sub-
seriptiones, eaedem denique haud paucae corruptelae. quarum
adtulisse sufficiat has: 104, sq. et V et magna pars
codicum Hí(adrianae) praebent: /fomíes salutis euangelicas ueri-
tates praedicationes manifeste ostendens, ubi uerifates cum ali-
quot Hadrianae codicibus in werifatis corrigendum uidetur.
705,, sq. dominus noster lesus Christus unus est er sancía ct

Prolegomena. LXXXIII

wnius essentia irimitatis VH; id quod unum uerum est «wnius
essentiae trinitate et hic et 705,, et 706,, dudum restitutum
est. |705,, deum uerbum incarnatum est et V et H falso pro
deus uerbwm incarnatus est. | 705,, secundum. dei uerbi nati-
uitatem VH corrupte pro secundam dei werbi matiwitatem.
706, sqq. passibilem carni 4mpassibilem. deitati, cireumscriptum
corpori non circumsceriptum spiritui VH; in quibus uerbis librarii
describentis errore uno loco commisso factum esse uidetur,
ut etiam pro ceteris casibus ablatiuis ponerentur datiui. neque
enim credo eum, qui hànc supplicationem e Graeco in Lati
num sermonem transtulit nec meliorem nec peiorem quam
quo omnes fere litterati eius temporis homines utebantur,
datiuos Graecos falso etiam in Latino expressisse datiuis,
praesertim in formula illa passibilem carne, 4mpassibilem. dei-
tate tunc unicuique Latine uel mediocriter docto abunde nota.
707, sqq. supplicamus igitur uestram clementiam sollicitudinem
de perfecta ecclesiarum | unitione. sanctarum habere debere, ut
unitas, quae cum. dei facta fuerit iuuamine, mec ullo deinceps
rationabili aut. inrationabili occasionis fomite inquietari paz
possit VH, nisi quod V omittit de et facía. aliquid turbatum
esse in propatulo est; ego post éwuamiüne inserui custodiatur.

Itaque cum Auellana ex Hadriana hausisse non possit, tres
ilas epistulas Hadriana aut ex ipsa Auellana desumpsit aut
ex fonte Auellanae i. e. registris sedis apostolicae. quorum
utrum statuendum sit. facile perspicies adhibitis lectionibus,
quas in ep. 256 obfert Hispana. ubi cum aliquot loci repe-
rintur, quibus ueram lectionem seruauerit una Hispana, cum
eandem corruptelam deprehendas in V et H,'") apparet eum,

ἢ cf. 7144 remansit Hisp.: om. VH; 720,0 doctrinam Hisp.: doctrina
VH addenda uidentur uerba, quae leguntur 719,, sqq.:
Hisp.: VH:

magnum cst sanctae οἱ incompre- | magnum est sunctae et incompre-

hensibile mysterium trinitatis: deus | hensibile mysterium trinitatis: deus

pater, deus filius, deus spiritus | pater, deus filius, deus spiritus

sanctus trinitas indiuisa, et tamen | sanctus trinitas indiuisa, et tamen

notum est, quia proprium est pa- | motum est, quia proprium patris,

LXXXHII Prolegomena.

qui epistulas illas Dionysii decretalium collectioni addidit, non
ipsis sedis apostolicae registris sed exemplari quodam usum
esse Auellanae iam illis corruptelis adfecto. quod exemplar
codice nostro V aliquanto fuisse emendatius tuo iure expec-
taueris comprobaturque eis haud paucis locis, quibus uera
lectio ab Hispana seruata etiam in Hadriana inuenitur, cum
V aut lacunis aut aliis corruptelis deprauatus sit. itaque cum
in recensenda ep. 236 hoc trium collectionum stemma statu-

endum sit
Es Auellana

Hispana

Hadriana

iris, ut generaret. filium, proprium
filii dei, ut ez patre patri nasce-
retur aequalis, proprium spiri-
tus sancti, ut de patre et fi-
iio procederet sub una sub-

ut generaret filium, proprium filii
dei, ut ex patre patri masceretur
aequalis, notum etiam, quid
sit proprium spiritus sancti.
proprium autem filii dei etc.

stantia deitatis. proprium quo-

que filii dei etc. |

ubi quin genuinam lectionem seruauerit Hispana, dubium non est, neque
enim credi potest Hormisdam, cum proprias duarum trinitatis persona-
rum qualitates dilucide ac perspicue enumerasset, de tertia persona ita
uerba fecisse, ut non solum, quod formam dicendi adtinet, ea quae pro-
ferret cum prioribus illis quam minime conuenirent sed etiam, quid
spiritus sancti proprium esset, ipse non tam tacuisse quam ignorasse
uideretur. immo uerba, quae praebent VH, interpclata sunt; quod ita
factum esse putauerim, ut cum ante uerba proprium quoque filii dei
etc. facili librarii cuiusdam errore excidissent uerba proprium spiritus
sancti wt de patre et filio procederet sub una substantia deitatis, alius
librarius, qui ut tertium quoddam membrum deesse bene perspiciebat, ita
ecclesiastica doctrina minus erat imbutus, lacunam expleret insertis uerbis
ilis anotwm etiam quid sit proprium. spiritus sancti quam maxime fri-
gidis atque inertibus.

———"——————— — ὙἋ

———————q———————É—————

nasiibesiindi:

Prolegomena. DANN NV

apparet, ubicumque V et Hadriana inter se distant, eam lec-
tionem genuinam esse, cui accedit Hispana.

Superest, ut rationem reddam de Hadrianae codicibus a me
excussis, neque enim ut adquieseerem in libris impressis !)
adhibendis, posteaquam iterum iterumque uidi, quanta et
incuria et libidine uel doctissimi saeculorum XVI et XVII
homines in editionibus instituendis usi essent. ἃ me potui
impetrare. sed cum omnes Hadrianae codices, quorum numerum
ingentem esse nemo ignorat, nec possem euoluere nee uellem,
praeter aliquot Monacenses satis habui eorum contulisse
antiquiores, in quos Italiam peragrans forte fortuna incidi.
sunt uero hi:

h! — Monac. lat. 6242 saec. IX/X; cf. Maassen, Gesch.

d. Q. p. 442 n. 29;

h* — Monac. lat. 6355 saec. IX ; cf. Maassem p. 442 n. 20:

ἢ} — Uatie. Reg. 1021 saec. IX; cf. Maassen p. 441 n. 5;

h* — Ottobon. 312 saec. X/XI; cf. Maassen p. 442 n. 33;

h? — Lucens. 125 saec. X: cf. Maassen p. 443 n. 59;

h5 — Uatic. Reg. 1043 saec. X ; cf. Maassen p. 442 n. 32;

h' — Uatic. Palat. 578 saec. IX/X ; cf. Maassen p. 442 n. 25;

Ὁ — Monac. lat. 3860 saec. X ; cf. Maassen p. 443 n. 55;

h? — Monac. lat, 3860, saec. X: cf. Maassen p. 443 n. 56;

h!? — Uatie. 1337 saec. X ut mihi uidebatur; cf. Maassen

p. 443 n. 36;
quibus, quod tres illas epistulas adtinet, adiungendus est

d^ *— Date. 5845 saee: TX,
qui eum genuinam Dionysii decretalium collectionis formam
exhibeat, post hane tamen ipsa illa obfert additamenta, quae
alio ordine disposita Dionysio-Hadrianae propria sunt ?).

Quos codices si ita in usum uocaui, ut non adnotarem
nisi lectiones aut omnibus aut certe parti eorum communes
nec fere respicerem recentiorum manuum correctiones, hoc

ἢ Extant tres editiones annis 1525, 1609, 1687 emissae; cf. Maassen
p. 444, 8 587 n. 1—3.
2) cf. Maassen p. 450.

LXXXVI Prolegomena.

omnibus spero probatum iri, neque enim ad id, quod nos
agimus, singuli singulorum librariorum errores aut lectiones
ex his libris in ilios interpolatae quidquam faciunt. deinde
per se patet, ut qui e multis codicibus elegissem paucos
forte oblatos, me non esse conatum horum stemma quod
dieitur eruere. quod num in Hadrianae codicibus, qui etiam
magis quam ceterarum collectionum libri manu scripti alius
ex alio esse correcti atque interpolati uidentur, omnino
possit fieri, aliquo modo dubito. sufficiat igitur de codicum
illorum adfinitate adumbrasse pauca sed ea satis certa. δᾶ
unam familiam pertinere codd. h'h*h?h*, ad aiteram ἢ ἢ ἢ
h?h'?d? inde uidetur euadere, quod 717,, uerba quid emm est.
quae cum Auellana et Hispana exhibent etiam h!h?h?h*.
omissa sunt?) in h'h*h'h*h?h!", quibus cum accedat d?, aut
(id quod non satis ueri simile uidetur) archetypum quendam
codieum h'h?h?h* ex Auellana seu Hispana correctum esse
àut eos falli necesse est, qui eam totius Dionysianae formam,
quam d? exhibet, Hadriana putant antiquiorem esse.?) deinde
inter codices illius classis non solum h? et h? artissimo
uinculo conectuntur?) sed etiam h? et h! ita uel in leuissimis
uitiis concordant, ut non uideatur fieri posse. quin ex uno
eodemque exemplari deseripti sint. ^ quod alteram familiam
adtinet, inprimis monendum est de libris ÀAugustanis h$ et h?,
qui eum ipsi quoque inter se quam simillimi sint, fluxisse
uidentur ex archetypo quodam hie illie Hispanae lectionibus
inquinato; cf. e. gr. 719,, essentiam Hisp. h?h?: essentia
uel esseníiae ceteri codd. H; 719,, esí Hisp. h?h?: om. V
et:ceteri codd. H. neque aliter iudicandi uidentur alii haud
pauci loci ex adparatu critico facili opera colligendi, ubi
omnibus ceteris Hadrianae codicibus eodem uitio deprauatis
integram lectionem cum Hispana (et Auellana) obferunt h?h?.

!) Omittuntur etiam in Hadrianae editionibus supra commemoratis.

2; ef. Maassen p. 449 sqq.

3) οὗ quae de his codicibus exposui Neues -rchiw für dáltere deutsche
Geschichtsforschung XVI p. 239 sqq., p. 249.

Prolegomena. LXXX VII

Initium ep. 140 atque integrae epp. 37 232 232* 236 ut
in Dionysio-Hadriana leguntur etiam in duabus aliis collecti-
onibus eum principali Dionysiana cognatis. ex quibus eam,
quam Maassenus adpellauit Hadrianam auctam (cf. Maassen
p. 454 sqq.), ideo non euraui, quod ex Hadriana eam originem
duxisse inter omnes constat. altera ea est Dionysianae forma,
cui Maassenus nomen dedit Dionysianae Bobbiensis (1. c. 471 sqq.).
in qua cum eaedem inueniantur Hilari Simplicii Felicis Hor-
misdae Gregorii II epistulae, quae in Hadriana extant, iam
Maassenus coniecit eas ex hac in illam transisse. quod quidem
eo eomprobatur, quod 717,,, ubi uerba qwid enim est pars
codicum Hadrianae omittit, pars recte seruauit, haec uerba
desunt etiam in codicibus Dionysianae Bobbiensis Ambros.
S. 88 sup. et Uercell. CXI. itaque in recensendis illis epistulis
ne huius quidem collectionis ratio habenda erat.

De epistula 29].

Epistula 231 ab Hormisda ad Possessorem episcopum data
iam ante quam a Carafa ex Auellana collectione depromeretur
typis descripta erat inter opera Iohannis Maxentii, quae una
eum scriptis Fulgentii Ruspensis prodierunt Hagenouiae
ἃ. 1520 curante loh. Cochlaeo. quae editio quo nitatur
codice, et ipse Cochlaeus et Willibaldus Pirckheymer duabus
litteris ad Charitatem Pirckheymer uirginum Sanctae Clarae
abatissam Norimbergensem directis luculenter exponunt (cf.
pag. II et XC editionis eommemoratae). fuerat codex 'per-
uetustus, Longobardieis et insuetis atque adeo incognitis huic
saeculo litteris perscriptus' antea loannis Tritemii, quo mortuo
Pirckheymer optinuit ut sibimet describendus permitteretur.
qua opera haud sine magna difficultate Ioh. Cochlaeus tum
Norimbergae uersatus ita perfunctus est, ut tempore instante
ipse nil nisi Fulgentii opera absolueret, Maxentii uero opuscula
eodem codice comprehensa per alium describenda curaret
descriptaque Franeofurdiae cum archetypo, quem in hac
nouissimaà parte minus dicit fuisse integrum, ipse conferret.

LXXXVIII Prolegomena.

ita faetum est, ut Fulgentii Maxentiique opera coniuncta
ἃ. 1520 prodirent. de reliquis codicis fatis nihil ut uidetur
compertum est omnesque, qui postea edidere Maxentium, inde
ab editione Coloniensi anni 1526 satis habuerunt repetiuisse
editionem principem Cochlaei.

Hormisdae epistula, de qua hie agitur, inter scripta Maxentii
extat fol, XXVIII. lectiones eius littera 9 significaui. et quidem
ὃ haud paucis locis uerba MHormisdae integriora reddere
quam V ex adparatu critico ipse doeeberis. animaduertendum
autem omnino $3 aliam prae se ferre recensionem quam quae
collectione Auellana tradita est, id quod hisce inprimis locis
euadit: 696,0, Hormisda Possessori episcopo V: Dilectissimo
fratri. Possessori Hormisda 9 099, deciperent V: possint
aliquos decipere 9 — 700,4 praeceptis V (alias *disciplinis? V
man. 1 in marg.): disciplimis 9. | etiam uerba deus te in-
columem. custodiat frater charissime, quae 700,, post agnoscat
exhibet ὃ. uix librarii errore factum est, ut in V desint; immo
talha scribebantur in eis epistularum exemplaribus, quae re
uera papa misit, omittebantur in schedis seu apographis, quae
retinebantur in scriniis sedis apostolicae.

Aliud ad epistulae huius uerba restituenda subsidium praebet
ipsius Iohannis Maxentii tractatus a Cochlaeo fol. XXIX editio-
nis commemoratae expressus (— t). quem tractatum ut redar-
gueret ea, quae ad Possessorem Hormisda scripserat, ita
Maxentius instituit, ut papae uerba, quae extant inde a S 1
usque ad initium ἃ 10, paene ad litteram frustatim ipse
repeteret repetitaque perstringeret. praebet uero p eandem
quam $9 recensionem, nam, ut alia omittam, 699, ubi in V
legitur deciperent, non solum 4$ sed etiam q exhibet possint
aliquos decipere.

Sed aliud obiter monendum. 698,, sqq. Hormisda monachos
Scythieos ita depingit: eo «sque tumoris elati, μὲ ad. arbitrium
suum. utriusque orbis putent inclinandum esse 4udicium, mec in
numero fidelium deputantes sequaces traditionis paternae, si
suae widerint cedere nolle sententiae. pro cedere, si Cochlaeo
fides habetur, uetus codex, ex quo et 9 et μι fluxerunt, in

Prolegomena. LXXXIX

utraque epistula minus bene exhibuit credere, id quod librarii
tantum errori adtribuendum esse in propatulo est. quem
errorem nisi quis iam a notario sedis apostolicae, qui iussu
papae epistulam Possessori transmittendam litteris mandauit,
commissum ac dein per omnia exemplaria propagatum esse
putauerit (id quod haud ita ueri uidetur simile esse), aliquo
modo probabile fit iam ipsum Maxentium papae epistulam
suo tractatui praeposuisse coniunetaque edidisse et hune et
ilam. neque enim facile credideris id epistulae Hormisdae
exemplum, quod nescio quis quandoque Maxentii scriptis
inseruerit, casu quodam loco illo idem uitium contraxisse,
quo deprauatum erat aut exemplar epistulae ad Maxentium
delatum aut tractatus Maxentii exemplum, quo utebatnr is,
qui ei Hormisdae epistulam adiunxit.

Sed hoc ipse confiteor paulo esse incertius. in edenda uero
epistula eam secutus sum rationem, ut recensionem V quam
accuratissime redderem emendaremque ex 9$ eis tantum
locis, ubi sola librariorum incuria aliqua aut omissa uide-
rentur aut deprauata esse, neque tamen reciperem ea, quae
a recensione V aliquo modo afuisse cogitari possent.

Seribebam Berolini mense Octobri a. 1895.

0. Günther.

XXXV gars 1.

Corrigenda.

39,, leg. Eutychi — 50,, leg. dissentienti — 131, tenendum erat aesti-
mans, cf. exempli gratia locos a Woelfflino in editione regulae Benedicti
Ρ. 81 8. ἃ. 'nominatiuus absolutus' congestos. 201,, leg. τετράδα 228
adnot. lin. 10 leg. librarius tertius — 320 adnot. lin. 10 leg. 1364 saec.
XII; epistula 87 edita est etiam BTA I 489. 342 ep. 91 edita est
etiam BT'A I 519. | 431 adnot. lin. 1 leg. (Xloqueretur» de solo). 44
adnot. lin. 11 leg. 10 aput.

ΒΡ ΔΕ

IMPERATORUM PONTIFICUM ALIORUM

INDE AB A. CCCLXVII USQUE AD A. DLIII DATAE

AUELLANA QUAE DICITUR COLLECTIO

Conspeetus siglorum quae inprimis
adhibita sunt.

Collectio Auellana.
V — Uatic. 3787 saec. XI ineuntis,

F — fragmentum saec. X/XI extans in fine cod. Uatic. 4961.
α — Uatic. 4961 saec. XI ineuntis ex V descriptus.

o3 — cod. « posterioribus manibus correctus.

αι

o -— Ottobon. 1108 saec. XVI ex apographo codicis α descriptus.
— o0 posterioribus manibus correctus.

p — Uatic. 5671 saec. XVI ex o descriptus.

p? — p posterioribus manibus correctus.

Angelico. — Angelic. 292 saec. XVI/XVII ex p descriptus.

B — Berolin. lat. 79 (Phillipp. 1776) saec. IX.

Q — collectio Quesnelliana.
q! — Einsidl. 191 saec. IX.
q? — Uindob. 2141 saec. IX.
q? — Uindob. 2147 saec. 1X/X.

D — Dionysianae forma antiquissima.
d! — Paris. 3837 saec. IX.
d? — Uatic. 5845 saec. IX.

H — collectio Dionysio-Hadriana.
h! — Monac. 6242 saec. IX/X.
h? — Monac. 6355 saec. IX.
h? — Uatic. Regin. 1021 saec..IX.
h* — Ottob. 312 saec. X/XI.
h5 — Lucens. 125 saec. X.
h$ — Uatic. Regin. 1043 saec. X.

(1.)
QUAE GESTA SUNT INTER LIBERIUM ET FELICEM EPISCOPOS.

Temporibus Constantii imperatoris fili Constantini durior
orta est persecutio Christianorum ab impiis haereticis Arrianis
annitente Constantio, qui et Athanasium episcopum resistentem
haereticis persecutus est et, ut damnaretur ab omnibus epi-
Scopis, imperauit. quod etiam metu principis facere tempta-
uerunt omnes ubique pontifices inauditum innocentemque
damnantes; sed Liberius Romanus episcopus et Eusebius
Uercellensis et Lucifer Caralitanus et Hilarius Pictauensis
dare sententiam noluerunt. hi ergo mittuntur in exilium pro
fide seruanda. cum Liberio Damasus diaconus eius se simulat
profieisci. unde fugiens de itinere Romam redit ambitione
corruptus. sed eo die, quo Liberius ad exilium proficiscebatur,
clerus omnis id est presbyteri et archidiaconus Felix et 1086
Damasus diaconus et cuncta ecclesiae officia omnes pariter
praesente populo Romano sub iureiurando firmarunt se uiuente
Liberio pontificem alterum nullafenus habituros. sed clerus
contra fas, quod minime decebat, cum summo periurii scelere

1. Edidit una cum m. 2 et 2a Iac. Sirmond, Marcellini et Faustini
libellus precum .. Parisiis 1650; n. 1 et 8—40 edidit Gwil. Meyer
Spirensis in Indicibus scholarum Gottingensibus 1888 et 1888[9. 1 Ti-
iwlo 1N HOoC CODICI CONTINENTUR EPISTOLE COXLII. QUE GESTA SUNT .. 77)
margine V man. 1 adscripsit: Quae uera sunt uenerans (uenerare o?)
lector, quae in detractionem romani pontificis et in aefensionem hereti-
corum inueneris, caue. his à» codice p addit g?: Illa uerba fuerunt addita
a Papa Marcello 2? cum esset adhuc presbyter cardinalis ecclesiae RKo-
manae. de quo errore wide quae exposui Prolegom. cap. 1 2 Constantii o?:
constantini V 8. arianis V 4 annuente o S?rm. ὅ dannaretur V
omibus V . 10 mittanvur V, corr. o? 11 simula V, corr. « 18 quod V,
corr. Sirm. 106 romano o: umano V . 18 dicebat V, corr. o

XXXkV, 1

2 Quae gesta sunt inter Liberium et Felicem episcopos

Felicem archidiaconum ordinatum in loco Liberii episcopum
susceperunt. quod factum uniuerso populo displicuit et se ab
elus processione suspendit. post annos duos uenit Romam
Constantius imperator; pro Liberio rogatur a populo. qui mox
annuens ait fhabetis Liberium, qui, qualis à uobis profectus
est, melior reuertetur. hoc autem de consensu eius, quo
manus perfidiae dederat, indicabat. tertio anno redit Liberius,
eui obuiam eum gaudio, populus Romanus exiuit. Felix notatus
a senatu uel populo de urbe propellitur. et post parum tem-
poris impulsu clericorum, qui peiurauerant, inrumpit in urbem
et stationem in «€basiliea» Iuli trans Tiberim dare praesumit.
quem omnis multitudo fidelium et proceres de urbe iterum
eum magno dedecore proiecerunt. post aunos octo Ualentini-
ano et Ualente consulibus X Kalendarum Decembrium die
defunctus est Felix. Liberius misericordiam fecit in clericos,
qui peiurauerant, eosque locis propriis suscepit. itemque
octauo Kalendas Octobr. Gratiano et Dagalaifo consulibus
Liberius humanis rebus eximitur. tune presbyteri et diacones
Ursinus Ámantius et Lupus eum plebe sancta, quae Liberio
fidem seruauerat in exilio constituto, coeperunt in basilica
luli procedere et sibi Ursinum diaconum pontificem in loco
Liberii ordinari deposcunt; periuri uero in Lucinis Damasum
sibi episcopum in loco Felicis expostulant. Ursinum Paulus
Tiburtinus episcopus benedicit. quod ubi Damasus, qui semper
episcopatum ambierat, comperit, omnes quadrigarios et im-
peritiam multitudinem pretio concitat et armatus fustibus ad
basilicam Iuli perrumpit et magna fidelium caede per triduum
debacchatus est. post dies septem cum omnibus periuris et

2 uniuerso, V, quod moneo contra Meyerum 4 constantinus V, corr. o?
9 habebitis dubitanter Meyer 11 iuli Vatic. 3786: vili V, iulii οὔ;
basilica, quod ante Iuli inserui (cf. ὃ 5), ante trans inseruit o 185 cle-

ros V, corr. 9? 16 in locis « Sirm. 17 Kalendas Octobris Sirm.:
Kalendis octob Y dagalaif: fort. c? 20 exio V, corr. o basi-
licam Meyer 22 periuria V, corr. o 23 epfé ex epéé corr. V

26 armatus Sirm.: armatos V, quo seruato pro perrumpit dubitanter
perducit proponit Meyer

N
[I]

Epist. I 3—9. 8

arenariis, quos ingenti corrupit pretio, Lateranensem basilicam
tenuit et ibi ordinatus episcopus et redimens iudicem urbis
Uiuentium et praefectum annonae Iulianum id egit, ut Ursinus
uir uenerabilis, qui prius fuerat pontifex ordinatus, cum
Amantio et Lupo diaconibus in exilium mitteretur. quod ubi
factum est, coepit Damasus Romanam plebem, quae sibi
nolebat procedere, fustibus et caede uaria perurguere. presby-
teros quoque numero septem detentos per officium nititur ab
urbe propellere, sed plebs fidelis occurrens eosdem presbyteros
eruit et ad basilieam Liberii sine mora perduxit. ^ tunc
Damasus eum perfidis inuitat arenarios quadrigarios et fossores
omnemque clerum cum securibus gladiis et fustibus et ob-
sedit basilicam hora diei secunda septimo Kalendarum Nouem-
brium die Gratiano et Dagalaifo conss. et graue proelium
eoneitauit. nam effraetis foribus igneque subposito aditum,
unde inrumperet, exquirebat; nonnulli quoque de familiaribus
eius tectum basilicae destruentes tegulis fidelem populum
perimebant. tunc uniuersi Damasiani irruentes in basilicam
centum sexaginta de plebe tam uiros quam mulieres occiderunt;
uulnerauerunt etiam quam plurimos, ex quibus multi defuncti
sunt. de parte uero Damasi nullus est mortuus. post tres
autem dies sancta plebs in unum conueniens coepit aduersus
eum domini mandata recitare dicentis: nolite timere eos
quioeciduntcorpus, animam uero non possunt oeci-

5 dere; psallebat etiam in laudibus et dicebat: posuerunt

mortalia seruorum tuorum escas uolatilibus caeli,
carnessanetorum tuorum bestiisterrae; effuderunt
sanguinem eorum uelut aquam in eircuitu Hieru-
salem et non erat, qui sepeliret. saepe igitur eadem
plebs adunata in basilica Liberii clamabat dicens *Christiane
imperator, nihil te latet. omnes episcopi Romam ueniant.

23 Matth. 10, 28 25 Psalm. 78, 2 sq.

l eranariis V, corr. o? 6 sibi V: se Sirm. 11 eranarios V,
corr. o?
] s

4 Quae gesta sunt inter Liberium et Felicem episcopos

agatur eausa. quintum iam bellum Damasus fecit. a sede Petri
homicidas foras! dei autem populus episcopos conuenire
multis precibus exorabat, ut memoratum tanta impietate
maculatum sententia iusta percellerent; quem in tantum ma-

10 tronae diligebant, ut matronarum auriscalpius diceretur. uoces

ergo plebis ad Ualentinianum principem sunt delatae, qui
pietate commotus reditum concessit exulibus. tunc Ursinus
cum Amantio et Lupo diaconibus septimo decimo Kalendarum

Octobrium Lupicino et Iouino conss. ad urbem rediit. eui

llplebs sancta gratanter occurrit. 864 Damasus tantorum sibi

conscius scelerum non mediocri timore coneussus redemit
omne palatium, ne facta sua prineipi panderentur. imperator
nescieus quid Damasus perpetrasset edictum prorogat, ut
Ursino exilio relegato nulla ulterius populos contentio nefanda
collideret. tunc Ursinus episcopus uir sanctus et sine crimine
consulens plebi tradidit se manibus iniquorum et sexto decimo
Kal. Decembr. iussione imperatoris ad exilium sponte prope-

12rauit. . sed populus timens deum multisque persecutionibus

fatigatus non imperatorem, non iudices nee ipsum auctorem

scelerum et homicidam Damasum timuit sed per coemeteria :

martyrum stationes sine clericis celebrabat. unde cum ad
sanctam AÁgnem multi fidelium conuenissent, armatus cum
satellitibus suis Damasus irruit et plurimos uastationis suae

13strage deiecit. | quod factum cerudelissimum nimis episcopis

Italiae displicebat. quos etiam eum ad natale suum sollem-
niter inuitasset et nonnulli conuenissent ex eis, precibus apud
eos molitur et pretio, ut sententiam in sanctum Ursinum
proferant. qui responderunt nos ad natale conuenimus, non

14ut inauditum damnemus. ita praua eids intentio caruit quo

nitebatur effectu.

2 dei V: ideo Meyer 9 ioueno fort. ex jouino corr. V 12 omnem V,
(ΟΥ̓. ὁ 14 ursinus exilio V, corr. οἷ: Ursino in exilium JMeyer
16 sexta V, corr. o. ^ 17 Kalendas Decembres Srm.: kalendis decem-
bribus V 18 nullisque S?rm. 19 Iudicem Sirm. 24 trage V,
corr. o

Epist. I 9 — II 2. 5

EXINDE PRESBYTERI DIUERSIS MODIS AFFLICTI PER EXILIA ET
PEREGRINA LOCA DISPERSI SUNT. EX QUIBUS MARCELLINUS ET FAU-
STINUS PRESBYTERI DE CONFESSIONE UERAE FIDEI ET OSTENTATI-
ONE SACRAE COMMUNIONIS ET PERSECUTIONE ADUERSANTIUM UERI-
TATI PRECES UALENTINIANO THEODOSIO ET ARCADIO, PRINCIPIBUS
OPTULERUNT ITA:

(2.)
Deprecamur mansuetudinem uestram, piissimi imperatores
Ualentiniane Theodosi et Arcadi, ut haec in contemplatione
Christi filii dei, qui uestrum iuuat imperium, infatigabiliter

10 legere dignemini. sublime regnum uestrum tunc ad sublimiora

dei patris omnipotentis et Christi unigeniti filii eius opitulati-
one conscendit, cum nee in exiguis hominibus despicitis ueri-
tatem nec in multis uel potentibus mendacium roboratis. hoc
enim iustissimum est et saluberrimum apud regnum iustitiae,
ut personae probentur ex merito ueritatis, non ueritas prae-
sumatur ex potentia personarum; siquidem ius saeculi ideo
scriptum est, ne contra uerum aequumue potentia uel multi-
tudo praeualeat, etiamsi ab exiguis uindicéetur. ^ quod si haec

1—6 in V $psa quoque litteris minusculis scripta seiunzi ab eis quae
praecedunt wt eius, qui primam collectiunculam (epp. 1—40) conflawit
2 faustus V, corr. o 3 uere V et ostent. Meyer (cf. titulum ep. 2
quem exhibet ): ex ostent. V 6 ita EXPLICIT LIBELLUS QUORUMDAM
SCHISMATICORUM. INCIPIT EPISTOLA CATHOLICORUM [7

2. Libellus datus est Constantinopoli a. 383 qel 384. Praeter
Auellanam collectiónem extat in codicibus hisce: 1) Paris. lat. 12097
(— τὸ; 2) Sangall. 190 (— 5); 3) Paris. lat. 1564 (— x); 4) Albig.
2? (— 9); 5) Tolos. 364 (— y). 9? — consensus codicum ποχφχ aut
omnim Qui, ubi wnus alterue deest, reliquorum; X — consensus codd.
nox, Y — consensus codd. oy. cf. Prolegom. cap. III — "6 titulum Incipit
de confessione uere fidei et ostentatione sacrae communionis (communis
χα) et persecutione (persecutionis «c) aduersante (aduersanti Y) ueritati
(ueritatis xs) praepomnit €, mis? quod his omissis Incipit epistula epi-
scoporum ad imperatores breuis statutorum praefigit x 9. Christi om. ᾧ
fii e 12 conscendet V in om. Y dispicetis π, dispicites o,
dispieitis x, despectis o, dispectis y 14 etenim Φ 15 ueritas om. Φ
16 ius saeculi Sirmond: eius saeculi V, om. ᾧ

6 Marcellini et Faustini de confessione uerae fidei etc.

tanta cura etiam in rebus rei publieae a uestra tranquillitate .

et prouisione seruanda est, ut contra omnem uim potentiamue
etiam in minimis ius ueri optineat, quo possit tradita uestro
imperio dei nutu florere res publiea, quomodo in negotiis
diuinis sanctae fidei ueritas impiorum caterua et fraudulen-
tissimis eorum eireumuentionibus obfuscatur et premitur?
maxime eum uos principes Romani imperii piam Christianae
religionis fidem puritatemque tot uestris constitutionibus
uindiceetis: totum quidem quia ueneratores Christi filii dei
pro fide catholiea decernitis et omni nisu contra haereticos
et perfidos imperii uestri auctoritate conscribitis, non quasi
aliqua propriae sententiae noua temptantes, sicut quidam
anteriores principes in suam aliorumque perniciem conati sunt,
sed ut ostendatis uestras sententias uestramque piam fidem
cum sacris scripturarum diuinarum sententiis et piis confessi-
onibus conuenire. sed hoe cum magis post atrocissimas
prioris temporis persecutiones iuuare sanctam deberet ecclesiam,
magis affligit, eum idem ipsi egregii episcopi, qui eam ante
hoe sub adsertione uel adsensu haereseos persecuti sunt, nunc
quoque sub auctoritate catholiei nominis persecuntur et, quanto
nunc sub ementita piae fidei professione hoc fraudulentius
agunt, tanto et perniciosius grassantur et dolentius aestuat
ueritas, quod ei adhuc non licet nec sub uobis imperatoribus,
qui piam fidem defenditis, respirare. sed ne hoc ad inuidiam
sime rei probatione referre uideamur, causam ut possumus
explieamus; quaesumus autem, supplices quaesumus, ut regias
aures uestras nobis exiguissimis commodetis, dum ostendimus

2 seruandae istud Φ 3.ius 9: eius V ueri V: ueritatis Φ
obtineat Φ uestri imperii $ 5 fraudolentissimis Φ . 8 puritatis-
quae Φ 9 quia V: qua X, quae Y . 10 omni nisu V: omnes Ym,
ois c, omnisx 18 suam X: sua VY quanati Φ 14 piam fidem Φ:
fidem piam V . 17 proprioris Φ 21 ementia V, corr. o: mentiti X,
mentite Y . piae X: pia V, pii Y 22 et om. x crassantur Vx
aestuat er aestuas corr. V: est ut Φ 23 ei om. x sub om. Y
24 respirare V — inuidam V 25 possumus (possimus X) explicare b
26 autem om. Φ quaesumus om. 9

σι

[un
E51]

Epist. II 2—6. 7

non nos esse hàereticos et tamen quasi haereticos uehementer
adfligi, cum nec ipsi, qui nos uehementer adfligunt, uel socii
eorum possint nunc dicere uel probare, quod simus haeretici,
sed ne quidem de se negare, quod superiori tempore haeresim
aui acerrime uindicauerint cum intolerabili supplicio fidelium
aut certe ei manus dederint damnata catholica fide, quam
prius adserebant, dum metuunt pro Christo filio dei esilium
perpeti, pro quo etiam laico fideli quaeuis mors atrocissima
subeunda est, quia nobis donatum est, ut ait apostolus.
pro Christo, non tantum ut in eum credamus sed
ut etiam pro illo patiamur; talis enim mors uel passio
beatae inmortalitatis occasio est.

Non]latet mansuetudinem et deuotam deo religionem uestram,
quam impia quamue pestifera sit haeresis Arriana, contra
quam ἃ patribus nostris apud Nicaeam spiritali uigore con-
scriptum est, ita ut et apostolicae fidei pia confessio serua-
retur atque ipsius haeresecs perpetua damnatio seruaretur, ne
quis falli posset in posteris. sed Arrius ut cor Pharaonis non
credens diuinam in se tunc datam fuisse sententiam nescio
qua ratione subripuit apud Constantinum sperans, quod ipsius
suffragio spiritalium sacerdotum sententia rescissa recipi posset
in ecclesiam. denique idem Constantinus iusserat, ut ei sanctus
aec beatae memoriae episcopus Alexander communicaret, non
ile Alexander, qui fuit diuinae fidei episcopus in Alexandria
(qui et plenus sapientia et spiritu sancto feruens eundem
Arrum primus et detexit et expulit et in perpetuum damna-

9 Philipp. 1, 29

2 cum nec ipsi om. V — 3 eorum V : quorum 4 uel probare om, Φ
8 Ἰοῖοο V 1l ut om. π 15 nicheam Φ spiritali V: tali con-
scripta Φ 16 et om. 4 . confessio Vzxy: confessione co 17 atque
ipsius . seruaretur om. m damnatione «b seruaretur V: fir-
maretur 4m marg. o? Sirm. [18 posset o: posse V, possit arius V
19 diuina Φ 21 spiritalium Vo: spirete talium m, speret et talium »
spiret et alium o, spiret et talium y; specialium Srmond, rescigsa
om, ᾧ 22 deneque V constantius Φ ei V: eis X, eius Y
29 communicaret non ille alexander om. Y 20 früens Φ 26 perpetuo Φ

8 Marcellini et Faustini de confessione uerae fidei etc.

uit), sed iste Alexander, qui in hae Constantinopolitana urbe
fuit et ipse admirabilis episcopus. qui cum uideret, quod
Arrius saeculi istius rege niteretur, exclamauit ex imo pectoris
dolore stans in loco sacrari ad Christum uerum et sempi-
ternum regem et dominum omnium regum, ne illam labem
in ecclesia pateretur intrare. cuius oratio quam constans
fuerit, quam fidelis, hinc probatum est, quod idem Arrius,
antequam intraret ecclesiam, dedit poenas nouas et grauis-
simas usque ad turpem interitum. nam cum pridie quam se
putauit sanctam ecclesiam imperatoris auxilio homo impius
intraturum, eum nihil languoris, nihil doloris in corpore pa-
teretur sed, quod grauius est, solo animi morbo insanabiliter
aegrotaret, humana consuetudine secessum petit atque illic
eum sedit, grauissimo repente dolore cruciatus omnia sua uiscera
et ipsum cor, quod erat thesaurum impietatis, effudit in
stercora atque ita (mirabile dictu!) internis omnibus euacuatis
attenuatus est uel ad momentum sicut luridati corporis tabe
resolutus est, ut per angustias foraminis ei sedilis totus ipse
laberetur. digna haec poena impio, digna haee mors turpis
pestifero haeretico atque de spiritu diaboli foetidissimis mem-
bris digna haec sepultura: nouo enim exemplo et cruciarr
debuit et perire, qui nouas aduersus unigenitum filium dei
commentatus fuerat impietates, dicens eum non uere de patre
natum et quia erat, quando non erat, et quia ex nihilo sub-

1l hac om. 9 2 uiderit 6 3 regni (regno Y) teneretur (teneret «) «b
eximium Φ 4 dolo ^ loca V 6 ecclesiam Sirm. * hic V
9 quam V: iam Φ 10 homo V: immo 11 langoris Vac
12 quod om. o 13 petiit Φ 14 cum sedit X: dum sedit Y, cum
sederet V repente om. Y 15 thesaurus o? 16 dictum Φ inter-
aneis P 17 monumentum V luzridati z, lurididati cx, 1ur1didati Y
tabes est lotus est «y, tabes est solutus est o, tabes lotus est c, tabis
est lutus est π 18 ut om. ^ 19 haec poena impio digna om.
haeo mors 20 menbris V 2] digna. om. ᾧ haec V: ac 9
22 perire qui] fimis folii 47 in y; exciderunt duo folia, ita ut folium,
quod hodie est 48, incipiat inde a uerbis fidem integram nec sub (8 83)
23 impietatis dicente Φ 24 qui erat quod non Φ etom. X

Epist. II 7—12. 9

stitutus est, ne eiusdem substantiae et diuinitatis et sempi-
ternitatis et ommnipotentiae, cuius et pater est, crederetur.
hoe ideo retulimus augustae mansuetudini uestrae, ut uero 9
intenta uestra prudentia animaduertat, quam uenerabilis fides
sit conscripta apud Nicaeam aduersus Arrium, eui et deus
non solum per auctoritatem scripturarum diuinarum sed etiam
per sacratissimam orationem sancti quoque Alexandri testi-
monium dedit, et quam exseerabilis est impia doctrina Arrii,
quam in ipso Arrio nouo genere supplicii sententia diuina
10 damnauit non expectans in illo diem iudieii, ut exemplo poe-
nae eius ceteri perterriti praecauerent, | quo utique exemplo l0
nec illud dubitandum est, etiam hos apud deum esse damnatos,
qui Árrii impiam doctrinam renouandam uel suscipiendam esse
crediderunt. quomodo enim eos perpetua poena disiungit, quos
15 impla doctrina non separat? pares reos etiam uestris legibus
unus carcer includit atque una ferit sententia. sed et illud
ambigi non potest, hos esse uere catholicos, qui per exilia,
per genera suppliciorum, per atrocitatem mortis illam fidem
sine dolo uindieant, quae apud Niecaeam euangelica atque
20 apostolica ratione conscripta est, quam deus apertissime pro-
bauit supplieio Árrii impugnantis eam. — quod si haec apud 11
uos uera sunt, quae apud scripturas diuinas uera roborantur,
aduertite, piissimi et religiosissimi imperatores, in quo rei
sint, qui sub his diuinis regulis et professionibus fidem suam
:; ac deuotionem Christo deo consecrauerunt nullum timorem
diuino timori praeponentes. 864 licet Arrius sit sepultus in 12
stercoribus, reliquit tamen suae impietatis heredes; denique
non defuerunt uermes, qui de eius putrido cadauere nasce-

οι

l.nec X et diuinitatis . . omnipotentiae om. V 2 creditur Φ
9 auguste Vo: augusti x, agusti «c 5 nichenam «o, nicenam o, ny-
cheam x 7 quoque om. o 9 in om. Φ arriano Φ 10 illo diem g?:
illo die VX, illum diem o ut V: sed ut Φ 11 praecauerint πχφ
12 eum Φ 14 poena om. o 17 hos πσ, os o: hoc Vx 20 aplica V
24 diuinis om. x 26 arius V in om. V 27 stercoribus aliquos
famen suae impietatis heredes dereliquit «b reliquid V 28 qui de V
quid xc, qui x? putredines σφ, putridines x, putritudines π

10 Marcellini et Faustini de confessione uerae fidei etc.

rentur. per quos quae gesserit diabolus artifex erroris, longum
est exsequi, etiamsi exsequi possemus; infinita sunt enim et
ineredibilia, non tamen falsa. illud uero nune, quod ad prae-
sentem causam facit, exponimus, quod imperatorem Constan-
tium per fraudulentam disputationem Arrianae impietatis
partieipem fecerunt. dedissent et isti in praesenti poenas, si
non oporteret secundum apostoli sententiam et haereses esse,
18 ut probati manifesti fierent. — habentes ergo hi, quos diximus,
uermes Arrii adsistentem sibi regiam potestatem primum
quidem per singulos in euersionem catholicae fidei et in ex- 1o
cidium sacrae religionis pro Arriana impietate contendunt, ita
ut resistentes aut calumniis adpeterent uel poenis uel exilio
cruciarent et necarent. ubi tamen amplius per suam rabiem
grassati sunt et fecerunt sui ubique terrorem, non iam con-
tenti ire per singulos, postremo cogunt undique in unum ts
episcopos conuenire et datur locus ad synodum Orientalibus
quidem Seleucia Isauriae, Occidentalibus uero ciuitas Arimi-
l4nensis. atque illic primum quidem episcopi pro sancta flde
uenientes confirmant illam expositionem, quae apud Nicaeam
conscripta est, ita ut nihil inde minueretur, eo quod euan- so
gelicam fidem uerbis inexpugnabilibus expliearet et Arriü im-
piam doctrinam diuina auctoritate damnaret. tunc demum
oblatam ab Ursacio, Uakente, Germinio et Gaio huiusmodi
fidei conscriptionem, quae et fidem catholicam reprobaret et
Arrium absolueret, immo et introduceret pestiferam eius doe- 96
trinam, execrantur et damnant tam impiam fidem eorum quam
etiam ipsos, inexpiabile scelus esse iudicantes, qui patrum
fidem uenerabilem uiolent, si hos tam impios atque impiam
]5eorum conscriptionem pateretur ecclesia. ^ mittunt quoque

οι

7 Cor. I 11, 19

2 possimus Φ᾽ 3 uero omzx 4constantinum 9 adsentientem Φ
primus V 11 arrianam impietatem Φ ita ut resistentes «sque ad
inuadere non potuerunt, (8 75) om. ᾧ 12 penis V 14 crassati V

1
sui scripsi: sibi V 17 isaurire V areminensis V 23 ursatio V
27 qui scripsi: si V

οι

Epist. II 12—19. 11

decem legatos ad imperatorem Constantium scribentes, quae
gesta sunt, et hortantes simul, ut ipse quoque decreta patrum

pro fide uenerabili contra haereticos inuiolata seruaret. mit- 16

tunt sane et haeretici legatos: quos tune familiarissime et ut
suos suscepit Constantius; eos uero legatos, qui pro fide
catholica eontra haereticos uenerant, reprobat et per suos nunc
gratia inuitat, nunc minis perterret et interim sola dilatione
diseruciat, ut in ultimum, cum iram regis metuunt, cum non
dignantur pro Christo filio dei exilium perpeti, cum propriis
sedibus et ecclesiarum perniciosissimis possessionibus oblec-
lantur, rescindant, quod pie uindicauerant, et suscipiant, quod

ut impium damnauerant. liceat in hoc apud uos religiosos 17

imperatores in causa dei dolentius ingemiscere: episcopi plus
iram regis terreni timuerunt quam Christum uerum deum et
sempiternum regem; grauius exilium temporale esse crediderunt
quam perpetuam poenam secundum Esaiam indormitabilis
uermis et ignis inextinguibilis; suauiora habuerunt propria
domicilia et possessiones quam in regno Christi beatam et

perpetuam habitationem. — sed Constantius non contentus 18

ruina et labe decem legatorum mittit Ariminum, ut omnes
illie episcopi similiter uerterentur. qui et ipsi malo illo exemplo
legatorum suorum piam fidem patrum, quam uindicauerant,
reprobant subsceribentes in illa fide Arrianorum, quam integro

et libero iudicio damnauerant. ^ aduertit sapientia uestra 19

Ariminensem synodum piissime coeptam sed impiissime ter-
minatam. eadem autem et apud Seleuciam Isauriae ab epi-
scopis impietas commissa est. iudicate, piissimi et religiosis-
simi imperatores, in quo rei sunt et in quo merentur adfligi,
qui nolunt cum talibus episcopis conuenire, qui cum primum
fidem integram uindicarent et impiam fidem reprobarent, postea,
cum metuunt exilium, cum rebus suis et sedibus obleectantur.
uertunt sententias, damnantes ad nutum haeretici imperatoris

16 Esaias 66, 24

10 perniciosis siriis V, corr. o 11 rescindunt V, corr. o — suscipiunt V,
corr.o 18 ingemissere V 24 damnauerunt V, corr. Sirm. 29 quia:qu V

12 Marcellini et Faustini de confessione uerae fidei etc.

ilam apostolieam, quam uindieauerant, fidem et suscipientes
20ilam Arrii, quam reprobauerant, impietatem. ^ nonne gratum
habere debuerunt, si tamen credebant futurum dei iudicium,
omnia mala perpeti quam esse uenerabilis fidei proditores,
cuius uirtus sancti quoque Alexandri orationibus οὖ Arrii s
supplicio fuerat adprobata? maxime cum et gloriosae passionis
praecessisset exemplum licet paucissimorum episcoporum, qui
ne euangelieam apostolieamque fidem uiolarent, ne impiis
adquiescerent, non exilium, non supplicium nee aliquam atro-
2leitatis mortem recusauerunt. denique ante synodum Arimi- 10
nensem Paulinus de Triueris constantissimus episcopus datur
in exilum piam fidem uindieans et execrans consortium
22 Arrianorum. — sed et apostolicus uir Lucifer de Sardinia Ca-
ralitanae ciuitatis episcopus ob hoc, quod bene esset agnitus
per contemptum saeculi, per studium sacrarum litterarum, 15
per uitae puritatem, per eonstantiam fidei, per gratiam diui-
nam, a Romana ecclesia missus est legatus ad Constantium
et ob hoe, quod fidem uenerabilem uindicauit, quod detexit
et conuicit haereticos, ductus est in exilium cum omni atro-
23 citate iniuriarum. similiter et Eusebius a Uercellis nec uon 20
et Dionysius Mediolanensium, Constantio regi primum fami-
liaris, cum adhuc ignoraret eum fautorem esse haeretieorum;
postea tamen quam ei cognitum est et probatum, quod hae-
reticos uindicaret, respuit regis impiam familiarltatem, malens
exilium, ne Christi dei amicitiam perderet, ne sanctorum con- 3$
24sortium non haberet. sed et Rodanius mittitur in exilium
nee non et Hilarius, qui etiam scripta contra haereticos et
praeuarieatores edidit, licet postea uero interruperit fauens
praeuarieatoribus, ut non dicamus interim, quia T ubi et haere-

5 uirtus V: ueritas Sirm. 7 quinec V, corr. o? — atrocitatis mortem V:
mortis atrocitatem Sirm. 15 sacrum V, eorr. Sirm. 21 dionisius V
25 amicitias V, corr. o 29 ubi et corrupte V: fauit Mazochius,
Commentar. Neapol. Kalend p. 576; interim Xhaereticis? quia ubi (prae-
uaricatoribus ibi? et haereticis editor Oxoniensis

Epist. II 20—29. 13

ticis, in quos eloquentiae suae uiribus perorauerat. Maximus 25

quoque de Neapoli Campaniae, eo quod esset inhabili stomacho
et corpore delicatior, primum quidem, ut cederet, diu ad-
flictus iniuriis, deinde ubi ob constantiam animi fideique
uirtutem carnis infirmitate non uincitur, ductus estin exilium

atque illic. martyr in domini pace requieuit. 5868 et Ru-26

fininus, mirae quidem simplicitatis sed admirabilior in tuenda
fide, effusione sui sanguinis praeuenit exilium. denique cum
pro fidei integritate persistit, hune Epictetus atrox ille et
dirus de Centumcellis episcopus ante raedam suam currere
coegit et, cum diu currit, sic in uia ruptis uitalibus sangui-
nem fundens expirauit. sciunt hoec Neapolitani in Campania,
ubi reliquiae cruoris eius in obsessis corporibus daemonia
affligunt, pro gratia utique fidei illius, pro qua et sanguinem

fudit. ^ fuerunt et alii episcopl de Aegypto, licet pauculi, 27

quorum ali in fugam uersi sunt, alii uero in exilium dati,
eo quod nollent cum episcopis impiis et crudelibus conuenire.
quam utique salubre fuerat, quam pulerum quamue gloriosum,
si omnes illi episcopi pari uirtute et simili conspiratione
fidem, quam recte semper uindicauerant, in finem usque ser.
uassent, non exilia neque supplicia pertimescentes ad capiendam
utique futuram in dei Christi regno perpetuam beatitu-

dinem! οὖ tacemus, quod fortassis ipsum illum Constantium, 28

quamuis regni potestate terribilem, tantorum tamen episco-
porum unita constantia confutasset οὖ frangeret, fortassis
etiam et intellegere fecisset magnum pretium esse istius fidei,
pro qua nullus episcoporum exilium proscriptiones tormenta
mortemque recusaret. sed paululum territus tantus episcoporum
numerus cateruatim dederunt manus impietati et ad maiorem
iam uesaniam inealluit impietas tam facili strage multitu-

dinis. non hoc minus sacrilegium est, non haec minor im-29

pietas, quam si sub persecutore gentili idolo sacrificatum est,

9 adflietis V, corr. o 6 Rufinianus Sirm. 10 dyrus V 15 egypto V
27 pscriptiones V, corr. o? 30 incall///uit V (eras. a): incallauit α, in-
caluit o, inclinauit cod. Angelic. 292, Sirm. — 32 super secutore V, corr. o

14 Marcellini et Faustini de confessione uerae fidel etc.

quia et in haeresi perterritum subscribere daemoniis sacri-
fieare est, siquidem docentibus scripturis diuinis doctrina
90 daemoniorum est haeresis, sicut et idolatria. ^ interea quia
apud quosdam multitudo praeponitur ueritati, eo quod pau-
eulos habeat sectatores, et ob hoe affligimur, quod in paucis
sequimur inuiolabilem fidem et multos uitamus propter impias
haereses et sacrilegas praeuaricatorum subscriptiones: quid
censetis in hae causa, o iustissimi imperatores et catholicae
fidei uindices? de his duabus partibus cui caleulum datis?
una est pars, in qua multi sunt episcopi; sed ubi multi sunt, 10
ilie per praeuarieationem sacra Christi fides uiolata est semper
ante defensa, ilic metu regis Arri suscepta impietas est
semper ante damnata. ubi uero paucissimi sunt, illie per
exilia, per cruciatus, per effusionem sanguinis, per ipsam
mortem fides Christi uindicatur et ÁArrii impietas atque omnis 15
3lhaeresis αὖ summum malum execrabiles sunt. 868 etsi non
est dubitandum paucos episcopos esse pretiosos de merito
confessionis et inuiolabilis fidei. multos uero nullificari merito
haereseos uel praeuaricationis, quia in causa ueri, maxime in
causa religionis et sacrae fidel, non numerus numero compa- 20
randus est sed pura illa apostolica fides probata exiliis, pro-
bata cruciatibus licet unius, multorum infidelitatibus praepo-
nenda est: tamen necessarium est damnatae praeuaricationis
diuinum quoque praesens proferre doeumentum, ut sicut in
ΑΥ̓ΤΟ impia secta eius diuina animaduersione punita praeiu- 35
dicat et de sectatoribus eius, quod eadem illos poena maneat,
qua torquetur et Arrius, ita et de praeuaricatoribus sacrae
fidei nihil aliud sentiendum sit, quam quod in uno uel duobus
praeuarieatoribus poenis praesentibus diuino iudicio deter-
32 minatum est. Potamius Odyssiponae ciuitatis episcopus so
primum quidem fidem catholicam uindieans, postea uero prae-
mio fundi fiscalis, quem habere concupiuerat, fidem praeuari-

2 cf. Timoth. I 4, 1

2 est p? Sirm.: et V 8. idololatria Sirm. 6 uitemus V, corr. Sirm,
90 potamus V . odyssipene V: Olysippone c? in marg.

LS
Qt

to
[51]

Epist, II 30—35. “1

catus est. hunc Osius de Corduba apud ecclesias Hispaniarum
et detexit et reppulit ut impium haereticum. sed et ipse
Osius Potami querela accersitus ad Constantium regem minis-
que perterritus et metuens, ne senex et diues exilium pro-
seriptionemue pateretur, dat manus impietati et post tot aunos
praeuarieatur in fidem et regreditur ad Hispanias maiore cum
auctoritate, habens regis terribilem iussionem, ut si quis
eidem episcopus lam facto praeuarieatori minime uelit com-

municare, in exilium mitteretur. ^ sed ad sanctum Gregorium 33

Eliberitanae ciuitatis constantissimum episcopum fidelis nun-
tius detulit impiam Osii praeuaricationem; unde et non ad-
quiescit memor sacrae fidei ac diuini iudicii in eius nefariam
communionem. sed Osius, qui hinc plus torqueretur, si quis
ipso iam lapso staret integram fidem uindicans inlapsa firmi-
tate uestigii, exhiberi facit per publicam potestatem strenuis-
simae mentis Gregorium, sperans quod eodem terrore, quo
ipse cesserat, hune quoque posse cedere. erat autem tunc
temporis Clementinus uiearius, qui ex conuentione Osii et
generali praecepto regis sanctum Gregorium per officium

Cordubam iussit exhiberi. ^ interea fama in cognitionem rei 34

cunctos inquietat et frequens sermo populorum est 'quinam
est ille Gregorius, qui audet Osio resistere?' plurimi enim
et Osii praeuaricationem adhue ignorabant «et), quinam esset
sanctus Gregorius, nondum bene compertum habebant. erat
enim etiam apud eos, qui illum forte nouerant, rudis adhuc
episcopus, licet apud Christum non rudis uindex fidei pro

merito sanctitatis. — sed ecce uentum est ad uicarium et multi 35

ex administratoribus intersunt et Osius sedet iudex, immo οὗ
supra iudicem, fretus regali imperio, et sanctus Gregorius
exemplo domini sui ut reus adsistit non de praua conscientia
sed pro conditione praesentis iudicii, ceterum fide liber, et
est magna expectatio singulorum, ad quam partem uictoria

l ossius V et sic semper per duplicem s hyspaniarum V 3 Po-
tamii Sirm. querela V minisque S?rm.: in his que V — 10 eliberi-
tarie V, corr. p? 16 quod del. g?, om. Sirm. 28 et add, Sirm.: om. V
32 at V, corr. o

16 Marcellini et Faustini de confessione uerae fidei ete.

declinet. et Osius quidem auctoritate nititur suae aetatis,
Gregorius uero auetoritate nititur ueritatis; ille quidem fiducia
regis terreni, iste autem 1iducia regis sempiterni. et Osius
scripto imperatoris utitur, sed Gregorius scripto diuinae uocis
906 obtinet. | et cum per omnia Osius confutatur, ita ut suis 5
uocibus, quas pro fide et ueritate prius scripserat, uindicaretur,
commotus ad. Clementinum uiearium 'non' inquit *cognitio
tibi mandata est sed exsecutio. uides, ut resistit praeceptis
regalibus: exsequere ergo, quod mandatum est, mittens eum
in exilium". sed Clementinus, licet non esset Christianus, 1
tamen exhibens reuerentiam nomini episcopatus in eo maxime
homine, quem uidebat rationabiliter et fideliter obtinere, re-
spondit Osio 'non audeo inquiens 'episcopum in exilium
mittere, quamdiu adhuc in episcopali nomine perseuerat. sed
da tu prior sententiam eum de episcopatus honore deiciens i5
et tunc demum exequar in eum quasi in priuatum, quod ex
94 praecepto imperatoris fieri desideras. αὖ autem uidit sanctus
Gregorius, quod Osius uellet dare sententiam, ut quasi deiectus
uideretur, appellat ad uerum et potentem iudicem Christum
totis fidel suae uiribus exclamans Christe deus, qni uenturus 90
es iudicare uiuos et mortuos, ne patiaris hodie humanam
proferri sententiam aduersus me minimum seruum tuum, qui
pro fide tui nominis ut reus adsistens spectaculum praebeo,
sed tu ipse, quaeso, in eausa tua hodie iudica, ipse senten-
tiam proferre dignaberis per ultionem. non hoe ego quasi ss
metuens exilium fieri cupio, cum mihi pro tuo nomine nullum
supplicium non suaue sit, sed ut multi praeuaiicationis errore
liberentur, cum praesentem et momentaneam uiderint ulti-

20 cf. Petr. I 4, 5 (Timoth. II 4, 1)

4 utitur V: nititur Sirm. scripta S?rm. 6 iudicaretur o 1l ex-
ibens V . in eo o: meo V 12 homine ras. ez homine V 15 dei-
cient V, corr. o? 17 werba ut autem uidit «sque ad iudicare (8 40)
fere ad uerbum adfert Pseudo-Isidorus de uiris illustr. c. 14 18 dare V:
ferre Isidor. deiectum V, corr. p? [19 ad uerum οἷ: aduersum V
20 uisceribus Isidor. 25 dignare Isidor. non ego quasi exilium
metuens fugere cupio Isidor. 26 metves V, corr. o

Epist. II 36—42. 17

onem'. et cum multo inuidiosius et sanctius deum uerbis 98

fidelibus interpellat, ecce repente Osius, cum sententiam
conatus exprimere os uertit, distorquens pariter et ceruicem
de sessu in terram eliditur atque illic expirat uel, ut quidam
uolunt, obmutuit. inde tamen effertur ut mortuus. tunc ad-
mirantibus cunctis etiam Clementinus ille gentilis expauit et,
licet esset iudex, tamen timens, ne de se quoque simili sup-
plicio iudicaretur, prostrauit se ad pedes tanti uiri obsecrans
eum, ut sibi parceret, qui in eum diuinae legis ignoratione
peccasset et non tam proprio arbitrio quam mandantis imperio.

erat tune stupor in omnibus ae diuinae uirtutis admiratio, 99

quod in illo spectaeulum totum nouum uisum est: nam qui

proferre uoluit humanam sententiam, mox diuinam perpessus

τῷ
et

est grauiorem, et iudex, qui iudicare uenerat, iam pallens ut
reus timebat iudicari, et qui quasi reus in exilium mittendus
adstiterat, a iudice prostrato rogabatur, ut parceret quasi

iudex. inde est, quod solus Gregorius ex numero uindi-40

cantium integram fidem nec in fugam uersus nec passus exi-

lium, eum unusquisque timuit de illo ulterius iudicare. —uide- 41

tsne damnatae a deo praeuarieationis mira documenta? scit
melius omnis Hispania, quod ista non fingimus. sed et
Potamio non fuit inulta sacrae fidel praeuaricatio. denique
cum ad fundum properat, quem pro impia fidei subscriptione
ab imperatore meruerat impetrare, dans nouas poenas linguae,
per quam blasphemauerat, in uia moritur nullos fructus fundi

uel uisione percipiens. non fuit auari hoe tormentum leue: 42

moritur, qui propter concupiscentiam fundi fiscalis fidem
sacram uiolauerat et, cum ad fundum properat, poenali morte
praeuenitur, ne uel uisionis solatio potiretur. in saero euan-
gelio legimus uerba improperantis ad diuitem, qui sibi de

2 Osius residens fastu quasi regalis imperii cum Isidor. 9 conatus
scripsi: conatur V, conaretur Isidor. | ceruicem ac de Isidor. 4 illico
Isidor. ὃ tanti V: sancti Isidor. Sirm. 10. mandantis Isidor.: man-
datis V 12 nouum Gans (Kirchengesch. von Spanien II 277): noui-
mus F 18 uersus est nec passus est exilium Isidor. 19 iudicare
Isidor.: uindicare V

XXXV. T

18 Marcellini et Faustini de confessione uerae fidei etc.

conditis uanissime 2loriabatur: stulte, inquit, hac nocte
anima tua abs teaufteretur;quae praeparasti, cuius
erunt? si quis hoc scriptum et de Potamio conuenire con-
sideret, intelleget in eum non leuiter iudicatum, maxime pas-
sum linguae supplicium, in qua et diues ille apud inferos
43 uehementius cruciatur. 5864. et Florentius, qui Osio et Po-
tamio iam praeuarieatoribus sciens in loco quodam communi-
cauit, dedit et ipse noua supplicia. nam cum in conuentu
plebis sedet in throno suo, repente eliditur et palpitat atque
foras sublatus uires resumpsit. et iterum et alia uice cum
ingressus sedisset, similiter patitur nee adhuc intellegens
poenas suae maculatae communionis. nihilominus postea cum
intrare perseuerasset, ita tertia uice de throno excutitur, ut
quasi indignus throno repelli uideretur, atque elisus in terram
ita palpitans torquebatur, ut cum quadam duritia et magnis
eruciatibus eidem spiritus extorqueretur, et inde iam tollitur
4inon ex more resumendus sed sepeliendus. scit hoc, quod
referimus, magna ciuitas Emerita, cuius in ecclesia plebs hoe
ipsum suis uidit obtutibus. sed et hoc considerandum est,
quia Florentius haec passus est, qui nondum subsceripserat so
impietati, sed tantum quod communieauit praeuaricatoribus
45fidei non ignorans eorum praeuaricationem. ^ hoc ideo intu-
limus, ut uideant ili, quid sibi agendum sit, qui cum non
subscripserint ut praeuaricatores, tamen per communionem
praeuaricatoribus sibi cognitis copulati sunt, et puto quod s5
46 intellegant, quid exemplo Florentii timere debeant. sed
longum est referre alia quoque documenta poenis praesentibus
damnatae praeuaricationis, quae diuinum iudicium uariis in
loeis exercuit, ad hoc scilicet, ut qui scripturas diuinas qua-
dam ratione non respicit, uel praesenti ultionis diuinae animad- so
uersione intellegat, quid sibi sectandum sit quidue uitandum.

οι

—

1 Luc. 12, 20

17 more V: morte inepte Gams l. c. p. 315 22 retulimus Sirm.
30 ultionis scripsi: ultione V diuina o — animaduersionis cod. Corsin.
$17 31 uitandum οἷ: utendum V

Epist. II 43—49. 19

uindieare uoluit deus uel in paueos sine dubio et illa ratione,
«ne», quàe per scripturam diuinam de praeuarieatorum futuris
supplieiis minitatur, uelut fabula putaretur, si nune in hoec
saeculo in neminem uindiearet. intellegant nunc omnes 47
5 episcopi praeuarieatores fidei, quam grauissimis suppliciis
reseruati sunt, quando in suos socios in hoc quoque saeculo
ad stuporem omnium uindieatum est. ^ad hoc enim etiam
praesentes poenas praeuarieationis exposuimus, ut quod in
paucos uindiceatum est, credatur et in omnes eorum similes
10 uindieari, maxime cum et scriptura diuina hoc ipsum adse-
ueret, quod et per praesentia documenta monstratum est, et
hoc consideretur, piissimi imperatores, in quo rei sunt. qui
eum talibus diuina sacramenta non copulant, quorum et per-
petua supplicia saeris leguntur in libris et suppliciorum exempla
5 uidentur in saeculo.

Sed quaesumus miram beniuolentiam uestram, ut adhue48
nobis pro contemplatione Christi dei infatigabilem audiendi
patientiam commodetis, dum adhue, summatim licet, ex-
ponimus, in quantum creuit impietas. .execrabiles enim

0 Árriani in partibus Orientis et maxime in Aegypto non
fuerunt hoc solo contenti, ut episcopi dammata fide integra
in eorum impiam sententiam deelinarent, sed hos ipsos, qui
primum fuerant per catholicos episcopos ordinati, ubi pro
eorum desideriis subseripserunt, in laicorum numerum exige

?» bant et postea iterum 608 idem haeretiei episcopos ordi
nàbant, ut non solum fidem catholicam damnare uiderentur
sed etiam ordinationem faetam per catholicos episcopos. ἰη- 49
tendite in hoc aduersus catholicos quasi quendam triumphum
haereticorum et miseram et quasi ultimam et foedissimam

:) captiuitatem in his episcopis, qua damnata pia fide et catho-
lieis episcopis in eorum se dominium delusionemque tradiderunt
metu exilii et ut episcopale nomen apud homines retinere
uiderentur, quod utique iam apud deum post subscriptiones

2 ne add. »? 19 execrabilis V, corr. o 20 egypto V 28 qdam V
90 qua damnata scripsi: quadam nata V, condemnata Sirm. 92 per-
tinere V, corr. o? Sirm.

ΟΣ

20 Marcellini et Faustini de confessione uerae fidei etc.

impias non habebant. sed ideo nominis istius etiam cum omni
dedecore quaerebatur auctoritas, ne illis possessiones ecclesiae
tollerentur, quas utinam numquam fpossedisset ecclesia, ut
apostolico more uiuens fidem integram inuiolabiliter possi-
deret! et nunc his talibus non communicare summa impietas 5
dicitur et hoc sub uobis imperatoribus, qui, ut uestrae con-
stitutiones elocuntur, uenerabilis ecclesiae diuinam sanctimoniam
uindicatis (non est autem mirum, si haec tam atrocia eorum
50 commissa occupati rei publicae prouisionibus ignoratis) has
eorum impietates execrantes episcopi, qui pro fide poenas τὸ
exilii perpetiebantur uel qui se in fugam dederunt, licet essent
corpore discreti per interualla regionum, tamen spiritu in unum
positi per mutuas litteras apostolieo uigore decernunt nullo
genere talibus episcopis posse communicari, qui fidem illo
modo, quo supra retulimus, prodiderunt, nisi si laieam postu- 15
51 lauerint communionem dolentes suisimpietatibus. ^ sed mortuo
Constantio patrono haereticorum Iulianus solus tenuit im-
perium, ex cuius praecepto omnes episcopi catholici de exiliis
relaxantur. solet hoe facere diuinitas, ut etiam per aduersarios
Christianae religioni suae consulat, ut tanto magis, qui cul. 2o
o2tores sunt Christi, pro fidelibus elaborent. | sed non multo
post Iuliano intercepto Iouianus efficitur imperator, qui uin-
dicans fidem catholicam dedit caleulum episcopis catholicis. sed
illi evregii episcopi, quamquam; sub Constzntio integram, quam
uindicauerant, fidem haeretica subscriptione damnauerant, 36
uidentes quod imperator pro catholicis episcopis interuenit,
iterum se ad confessionem fidei catholicam transtulerunt. et
ubi iam fides et ueneratio Christi est, quando pro terreni
imperatoris arbitrio episcopi nune ex catholicis fiunt haeretici
et idem ipsi ex haereticis ad fidem catholicam reuertuntur? so
ὅ8 5648 etsi quidam confessores fatigati in ultimo talium se com
munioni iungendos esse crediderunt euertentes illa statuta,
quae prius aduersus eos prophetica et euangelica atque apo-

20 religionis V, correxi 22 iobianus V 24 quamquam scripsi:
quam V 82 statua V, corr. o?

-
Bt

Epist. II 49— 56. 9]

stoliea auctoritate decreuerant, numquid hoe potest diuinam ob-
ruere ueritatem? numquid hoe potest euangelicis praeiudicare
doctrinis? numquid apostolicas labefactare sententias et illam
praesertim dei uocem dicentis: qui perseuerauerit usque

in finem, hie saluus erit? sed et apostoli Pauli uasis electionis 54

a Christo domino pronuntiati, cuius ad Galatas scribentis haec
uerba sunt: sed etsi nos aut angelus de caelo euan-
gelizauerit praeterquam euangelizauimus uobis,
anathema sit! unde etidem ipse inferius in eadem epistola pro-
sequitur dicens: si enim, quae destruxi, haee iterum
aedifieo, praeuaricatorem me constituo. confessor
utique factus est de euangeliis, de uocibus prophetarum, de dcetri-
nis apostolorum: quis fidelium dubitet hune confessionis
meritum non habere, si scripturarum diuinarum iura subuertens

5» incipiat aedificare, quae destruunt euangelia? an non scripturae :

diuinae impugnantur, quando cum episcopis filii del negatoribus
pax ecclesiastica copulatur? quis est enim, qui considerans uim
diuinae religionis pacem perfidorum deo placere confidat, nisi si,
uta patribus decretum est, in laicorum se numerum tradant suae

perfidiae dolentes? ^ sed esto, habeant pacem cum infidelibus: 56

in quo tamen offendunt, in quo laedunt imperatores, in quo rem
publieam uexant, qui diuini eontemplatione iudicii huiusmodi
pacem respuunt, quae sacrilegos recipit, praeuaricatores fidei
honorat, fauet hypocritis, despicit ueritatem, Christi dei ueri
filii negatores tamquam dominos ecclesiae constituit, populum
perfidiae labe contaminat, euertit euangelia? hine rei sumus,
hinc sub nominis uestri auctoritate patimur persecutiones ab
his episcopis, qui pro nutu prioris imperatoris haeresim uin-
dieantes contra fidem cathclieam perorabant. heu gemitus:
idem episcopi aduersus fideles et catholicae fidei defensores

T MaUh-- 10,22 - ^5 eL Aet. 9,15. 6 Gal. 1; 8. 9 Gal 2, 18

9 uasis..pronuntiati scripsi: uas..pronuntiantis V 6 galathas V
18 fidelium V: fidelibus α, wnde fidelis οΣ, fideles Sirm. ^ quis Hartel:
qui V dubitat Sirm. hune V: tune Sirm. 18 si om. Sirm.

29 dominus ecclesia V, corr. o? Sirm. 29 perhorabant V

ὧς

χκ

99 Marcellini et Faustini de confessione uerae fidel etc.

haeretici prius imperatoris decreta praeferebant, idem et nunc
episcopi aduersus fideles et catholicae fidei defensores catho-
9/liceorum imperatorum iura proponunt! haec cum dolore om-
nium uiscerum loquimur deflentes, non quod non sit fidelibus
gloriosum sub quolibet pro uero perpeti, sed quia tantus 5s
est stupor in saeculo, ut haec illorum tantis inuoluta per-
fidis non agnoscatur impietas, ut nemo intellegat, quomodo
etiam regias aures semper inludunt in uexationem Christiano-
rum et fidelium sacerdotum sed sub uocabulo pacis impietas
tegitur et speciosum nomen unitatis opponitur ad patrocinium 10
o8perfidorum. 864. bene, quod ipse saluator uirtutem suae
pacis exposuit, ne quis simplici pacis uocabulo caperetur et
eam quibuscumque saeculi impietatibus copularet, dicens
pacem meam relinquo uobis, pacem meam do uo-
bis; non sicut hie mundus dat, ego do uobis. pacem 15
suam a mundi pace discreuit. nam si haec pax deo grata est,
quae in ecclesiam recepit episcopos iufideles, quid ergo opus
est in persecutionibus aestus perpeti, carcerem sustinere, ire
obuiam gladiis atque omnia genera suppliciorum mortisque
tolerare, quando quidem post negationem, post perfidiae 2e
sacrilegia propter pacem hanc, quam deo placere confidunt,
securus unusquisque infidelium tamquam inlibatus saluo
o9episcopali honore suscipitur? ^ uani iam secundum hane
adsertionem et martyres iudicandi-sunt. ad quos enim fructus
poenas mortemque ferre maluerunt? si enim, qui metu 536
persecutionis negauerunt filium dei, non habent poenam,
immo potius honorantur, nec martyres coronam passionis
sperare débuerunt, immo potius pendunt supplicia suae
temeritatis. hoc enim necesse est consequatur; non enim fieri
potest, ut non ubi T contraria iudicentur. nonne manifestum so

14 Ioh. 14, 27

9 praeponunt Sirm. 9 pro uero, quod coniecerat Sirm., habet V
12 et eam Sirm.: etiam V 13 quibuscumque scripsi: quecumque V.
quicumque Sirm. 93 uano P, corr. Siri. 80 ubi V: ibi Strm.,
sibi Hartel, sed nescio an post ubi aliqua exciderint

Epist. II 57—683. 23

est, ad quam uocem coartantur uocabulo pacis istius uel
quod pronuntiare cogantur, ut si negatores filii dei recte in
honore corroborantur, credamus martyres tamquam pro sua
temeritate puniri? ^ sed absit: absit, ut hoc admittat con 60

5 scientia Christiana; credimus enim fiiio dei pronuntianti: qui
me negauerit coram hominibus, et ego negabo
eum coram patre meo, et qui me confessus fuerit
Coram hominibus, et ego confitebor eum coram
patre meo. — uerumtamen et in hac causa diuinum iudieium 61

10 eognoscite prolatum praesentibus documentis, ne quis putaret
acceptandam pacem talium episcoporum, etiamsi ad uerae
fidei confessionem reuerterentur post subseriptiones impias
uel nefarias haereticorum eommuniones, quibus scientes sub-
éubuerunt, ne aut possessiones eeclesiae perderent aut hono-

1$ res. sanctus uir Maximus episcopus, cuius supra meminimus,
fidem uindieans rectam consortiumque reprobaus haereticorum
ductus est in exilium. in loco eius praeuarieatores ordinant
nomine Zosimum, qui et ipse prius quidem eatholica uindi-
cabat. res ista in Neapoli ciuitate Campaniae aeta est. cogno-

30 scit hoc sanctus Maximus et de exilio seribens dat in eum
sententiam non solum episcopali auctoritate sed etiam aemu-
latione ac uirtute martyrii feruens in gloriam diuinam. sed 63
post aliquot annos beatus Lucifer de quarto exilio Romam
pergens ingressus est Neapolim Campaniae, ut diximus, ciui-

25 tatem, ad quem Zosimus uenire temptauit illa forte fiducia.
qua scilicet iam de impietate correxisse uidebatur. sed hunc
confessor Lucifer suscipere noluit non ignorans, quae gesserat.
immo et sancti spiritus feruore episcopi et martyris Maximi
sententiam robustius exequitur dicens, quod episcopatum

80 ipsum, quem sibi ut adulter uindicat spiritalis, animaduertentis

c.
bx

9 Matth. 10, 33 et 32

l quo artantur V, correxi — 8 confiteor V, corr. Sirm. 10 probatum
Sirm. 17 exilio V, corr. o praeuaricatorem ..Zosimum quia et
Mazochius 1. c. p. 578 18 fort. quidem «fidem»catholicam 292. feruens
Mazochius l. c : fruens V

24 Marcellini et Faustini de confessione uerae fidei etc.

dei iudieio non habebit «et» hie quoque sentiet poenam suae

O4impietatis. 864 non post multum temporis idem Zosimus

cum in coetu plebis uult exsequi sacerdotis officia, inter ipsa
uerba sacerdotalia eius lingua protenditur nee ualet eam
reuocare intra oris capacitatem, eo quod eontra modum naturae
extra os penderet ut boui anhelo. sed ut uidit se linguae
officium perdidisse, egreditur basilica et (res mira!) foris iterum
in offieium lingua reuocata est. et primum quidem non intelle-
gitur compleri in eum sententiam martyris et confessoris, sed
cum hoe totiens patitur, quotiens et basilicam diuersis diebus
temptauit intrare, ipse postremo recognouit ob hoe sibi linguam
inter pontifieii sollemnia uerba denegari, ut sanctorum episco-
porum in eum rite prolata sententia probaretur. denique cessit

65episcopatum, ut ei lingua, quae cesserat, redderetur. ^ non

res antiquas referimus, quae solent quadam ratione in dubium
uenire: uiuunt adhue praesentia ista documenta, nam et Zosi-
mus hodieque in corpore est usum iam linguae non amittens,
posteaquam maluit cum amissione episcopatus uiuere dolens
suis impletatibus. nonne etiam de similibus praeiudicatum
est nihil illis prodesse, quod quasi sub correctione episcopi
esse perseuerant? non enim correctio est ista sed inlusio,

66 prout sunt imperatorum tempora, fidem uertere. ^ haee, haee

res decepit et Ualentem imperatorem, cum in haereticis uidet
constantiam defensionis, in istis autem egregiis catholicis in-
constantiam fidei. nam utique probatur illi, quod hi, qui se
catholicos adserebant, subscripsissent prius cum haereticis
damnantes quam primum defenderans fidem, et dicebant haere-
ticl δ᾽ nostra fides mala est, quare sub Constantio pro ipsa
subseriptum est ab his, qui nunc se catholicos dieunt hane
fidem uindieantes, quam cum primum defenderent conuicti

1 et add. Sirm.: om. V hie V: sic Sirm. 9 capatitatem V:
meatum Sirm. 6 os o: hos V " basilicam V, corr. Sirm. 10 et V:
in Sirm.-. 11 ob g?: ab V . 14 episcopatu a?.rectius ut puto, episco-
patui Sirm. ^ 20 correptione V, correxi 21 correptio « 30 con-
uinti V, corr. ὁ

— ———————————"————— v—c—w—

Epist. II 64— 69. 95

rationibus sub Constantio damnauerunt?' his rebus Ualens
motus ignorans uirtutem uerae fidei et constantiam cum in-
constantia conferens impietatem haereticorum cum quadam

justitia uindieabat. ^ et tacemus, quod etiam sub Ualente 67

iterum se quidam haereticis tradiderunt, quos nune nihi-
lominus uidemus inter catholicos nominari. inde est, unde
etiam plebes haereticorum ad fidem impiam roboratae sunt,
dum haeretici in malo perseuerant et, qui putantur catholici,

de bono recedunt aliquotiens subeumbentes haereticis. qua

—
—

enim auctoritate hi tales episcopi contra haeresim praedicant,
eui se subseripsisse negare non possunt? et qua fiducia
catholicam fidem plebi suadere nitantur, cum constet, quod

eam implis subseriptionibus reprobauerint? ^ uidetisne etiam 68

uestris temporibus, sed ut credimus ignorantibus uobis, fidem
quidem piam, atque utinam uel uere, sed etsi uere cum quadam
tamen iniustitia uindicari, cum per indignos episcopos uindi-
catur in afflictionem piam fidem defendentium sacerdotum et
in perniciem fidelium laicorum? sed nefas putatur tot prae-
uaricatores deicere et conscientem ad iniustitiam turbam
reprobare. et ubi est iustitia uerae religionis, si addicenda est
impiae multitudini et hoe sub piissimis et religiosissimis im-

peratoribus? — non sie in diluuio iudicatum est, ut turbaó69

uinceeret infidelium, sed et Noe ille iustissimus ideo magis
deo placuit, quod in illo excidio mundi solus iustus inuentus
est. nihilominus etin Sodoma et Gomorra graues poenas dedit
impia multitudo, unde hospitalissimus Loth ob iustitiam libe-
ratus est cum duabus tantummodo filiabus. sed nec dei
aemulator Helias, qui fuit singularis, obtritus est, cum
aduersus illum quadringenti quinquaginta falsi sacerdotes
niterentur, sed omnis turba illa impia sacerdotum luit poenas

25 ΟἿ Genes 7, 1 25 cf. Genes. 19 27 cf. Regn. III 18

9 quidem V, corr. o? 9. quam V, corr. o? 19 consentientem 9? in
marg, Sirm. 21 multitudini/// (eras. s) V — 26 iustissimam V, corr. o -
28 fort. quia obtritus scrépsi: obtentus V . 29 quadringenti o: con-
tingenti V

26 Marcellini et Faustini de confessione uerae fidei ete.

sub unius fidelis manu et hoc spectante rege Achab, qui
70falsos sacerdotes impie uindieabat. ^ sed nec Iehu rex Israel
detulit impiae multitudini sacerdotum; denique omnes falsos
sacerdotes, qui sub rege Achab fuerant in culmine, eum
religiosa fraude in domum religionis impiae conuocasset quasi s
eos post ritus religionis remuneraturus, iussit occidi, ita ut
nemo de his superesset, et legimus, quia ob hoec factum ita
plaeuit domino, ut filii eiusdem regis quarta progenie sederent
7lin throno Israel. sunt et alia multa simillima exempla. ^ quae
quidem nos non ideo dicimus. quasi qui uelimus alicuius τὸ
sanguinem fundi: absit hoc a uotis nostris; hoc enim qui
nune fieri eupit, exorbitat a legibus Christianis. factum est
quidem tune, quia et illo tempore id ipsum diuina lege fieri
licebat, quando adhue totum corporaliter agebatur, donec
cresceret instructio spiritalis. sed non, quia quidem nune non is
licet bonis et fidelibus falsorum sacerdotum sanguinem cupere,
idcirco fideles falsis sacerdotibus addicendi sunt, ita ut grauis-
12simis eorum persecutionibus affligantur. falsum uideatur.
quod dicimus, si non uariis in locis ecclesiae fidelium sacer-
dotum alibi inuasae et alibi destructae sunt, si non interpel- 90
lationibus illorum sancti quique comprehensi et diu ad iniurias
inclusi et postremo missi sunt in exilium, si non etiam et
ceteri quidam in carcere, alii autem tractu et caede muleati
animas reddiderunt, ob nüllam aliam causam, quam quia metu
diuini iudicii nolebant communicare cum perfidis uel sociis 25
73 perfidorum. — in Hispania Uincentius presbyter uerae fidei
antistes quas non atrocitates praeuaricatorum passus est. eo
quod nollet esse socius impiae praeuaricationis illorum. eo
quod beatissimo Gregorio communicaret, illi Gregorio, cuius
supra, ut potuimus, fidem uirtutemque retulimus? contra quem so

2 cf. Regn. IV 10, 19 sqq. 7 Regn. IV 10, 30

1 manum V.corr. o. 2 ieu V 3 multitudini o Sirm.: multitudinis V
4 achah V 12 exorbitat a o: euorbitata V — 14 agebantur V 15 quia
quidem scripsi: quicquid V. qu:à 9? 17 adicendi V, corr. o. 23 mul-
ctati 26 hyspania V

Epist. II 70— 76. 97

primum quidem interpellauerunt Baeticae prouinciae consu-
larem, tunc demum sub specie intercessionis postulatae ex
aliis locis plebeia colligitur multitudo et irruunt die dominica
in ecclesia et Uincentium quidem non inueniunt, eo quod ipse
s praemonitus etiam populo praedixerat, ne illo die procederent,
quando cum eaede ueniebant. hoc enim putauit fieri melius.
si irae locum daret. —sedilli, qui ad caedem parati uenerant,
ne sine causa furor illorum uenisse putaretur, certa Christo
deo deuota ministeria, quae illic inuenta sunt, ita fustibus
10 eliserunt, ut non multo post expirarent. sed quia plebs sancta
Uincentii presbyteri magis eos execrabantur post illas eorum
caedes, quae in dominico factae sunt, egregii episcopi, ut
plebs uniuersa terreretur, ab ipsis principalibus incipiunt;
denique postulant exhibitionem decurionum ciuitatis illius et
15. ut includantur in carcerem. ex quibus unus principalis patriae
suae, eo quod fidem firmiter ut fidelis in deo retineret exe-
crans labem praeuaricationis, inter eos et ipse catenatus fame
frigore necatus est cum fletu et gemitu illius prouinciae,

quae honestam uitam eius optime nouerat. egregii et catho- {Ὁ

20 1101] episcopi Luciosus et Hyginus huius crudelitatis auctores
sunt. et interea inuaserunt quidem basilicam, sed fidem plebis
inuadere «non» potuerunt. denique alibi in agello eadem plebs
basilicam sibi ecclesiae fabricauit, ad quam cum sancto Uin-
centio conueniret. sed satanas, qui nusquam patitur Christum

36 pie coli. inflammat eos et iterum deposita postulatione ex
diuersis urbibus decurionum ac plebeia multitudo colli-
gitur. simul etiam et presbyteri eius ad locum ueniunt,
ecclesiae illius ianuas confringunt diripientes inde, quicquid
ad sacra ecclesiae ministeria pertinebat, et postremo, quod

1 beaticae V, corr. o? | 4 ecclesiam o? Sirm. 5 procederet Sirm.
12 post dominico del. cede V egregii scripsi: egressi V 14 et
supra lin. V: om. Sirm. 15 includantur V sed ἃ ez u corr. 21 sunt V:
fuerunt Sirm. 22 non add. o: om. V denique] rwrsus incipit xb
(excepto y) 28 ecclesiae Vx: ecclesiam «o, eclesia c, om. Sirm.
24 sathanas V 26 plebeia xo: plebea V, plebia x, plebem iam c
27 et om. x» 29 sacrae Φ posttremo V

98 Marcellini et Faustini de confessione uerae fidei ete.

horroris est dicere, ad cumulum perpetrati sacrilegii ipsum
altare dei de dominico sublatum in templo sub pedibus idoli
posuerunt. haec utique illi faciunt, qui paenitentes de impia
subscriptione suscepti sunt ad catholicam disciplinam propter
bonum pacis et unitatis! quid grauius gentilis cultor idolorum

11faceret, si haberet licentiam ecclesiam persequendi? 568

apud Triueros Bonosus presbyter inclusus intestatus ac diu
poenas senex dedit propter obseruantiam intaminatae fidel
ilius, pro qua et inclytus Paulinus eiusdem ciuitatis episcopus
in exilio martyr animam dedit. in ipsa quoque urbe Roma
quam graues persecutiones fidelibus inlatae sunt! ubi et
beatus Aurelius episcopus communicans beatissimo Gregorio
aliquotiens afflictus est; sed hic uir sanctus, licet sit saepe-

78numero afflictus, tamen propria accersione requieuit. in

Macarum uero presbyterum multa impiorum commissa sunt.
hic erat in eadem urbe Roma presbyter mirae continentiae,
non uino stomachum releuans, non carnis esculentia corpus
eurans, sed oleo solo escas asperiores mitigans, ieiuniis et
orationibus uacans. sane pro merito fidei et abstinentia habe-
bat gratiam sancti spiritus in hoe, ut de obsessis corporibus
eiceret daemonia. ideo uitam eius meritumque memorauimus,
ut tanto magis impii iudicentur hi, qui tales uiuere non

(9sinunt in Romano imperio. eodem tempore grauis aduersum

nostros persecutio inhorrueratinfestante Damaso egregio archi-
episcopo, ita ut fidelibus sacerdotibus per diem sacros plebis
coetus ad deseruiendum Christo deo conuocare libere non lice-

lerroris P cum illum X, cum illo 2 perpetratis V 2 altarem ποθ
sublatum..idoli om. Φ 4 catholica disciplina Φ ὃ quid V: que Φ
6 si haberet om. o 7 treuiros x, treueros c, treuerus x2 9 inclytus
Om.o 11 grauis πχῷ persecutionis zx2, persecutionibus x 12 com-
municat X, commune cum Ὁ 14 arcessione «b 15 macharium V«b
(macharioxo) multa V: utia? 16 in V:de«* . eadem om.*P 17 es-
colentiao,excolentia X 18soloV:et4 19 abstinentic, abstinentiae Sirm.
2] eiceret o: eicere V, eiecerit Φ (eieceret c) 22 hii ex? uidere Φ
23 senunt X, sustinent o 25 dies plebes «2 26 coetus V:
colligere (collegere X) et eos «P (et eos..liceret om. x) —seruiendum ce

[^]

jpist. II 76—82. 90

ret. sed quia pro conditione rerum quolibet tempore uel clam
salutis nostrae sacramenta facienda sunt, idem sanctus pres-
byter Macarius dat uigilias in quadam domo conuocans frater-
nitatem, ut uel noctu diuinis lectionibus fidem plebs sancta
roboraret. sed diabolus, qui fauet impiis, quia et impii fauent 80
diabolo, nec in occulto patitur diuina^sacramenta celebrari.
denique tendunt insidias clerici Damasi et, ubi cognouerunt,
quod saeras wigilias celebrat eum plebe presbyter Macarius,
irruunt eum offieialibus in illam. domum et plebem dissipant
10 non resistentem ipsumque presbyterum comprehensum non iam
ducere dignantur sed per silices trahunt, ita ut in coxa eius
perniciosum uulnus fieret, atque alio die sistunt eum ante
iudicem ut magni criminis reum. — cui quidem iudex ueluti 81
sub imperiali rescripto et minis extorquere contendit, ut cum
16 Damaso eonueniat. sed presbyter memor diuini iudicii prae-
sentem iudicem non timens reppulit perfidi communionem
atque ideo datur in exilium et, eum est apud Ostiam, atro-
citate illius uulneris moritur. — euius quidem tanta fuit sancti- 82
tas, ut eum etiam episcopus loci illius nomine Florentius
20 communicans Damaso cum quadam ueneratione suspexerit.
namque cum in quodam uetusto monumento eum fratres sepe-
lissent, non est passus idem Florentius iacere eum illie, ubi
indigna sepultura uideretur, sed transfert eum inde et sepelit
in basiliea martyris Asterü, ubi in loeo presbyterii qui T iuxta
sepulturam. hoe pio suo obsequio, in quantum poterat, Damasi

t2
[311

] wel clam..facienda sunt om. x» 9. macharius ΚΦ conuocans o:
conuocari//// (eras, s) V, conuocant «P 4 ut om. Φ diuina fide ..
roboraretur Φ 6 in om. o 7 et om. ox 8 macharius V 9 in-

ruunt Φ officiliabus y 1l coxsa V 19 sistunt V: statuunt ᾧ
13 uelut ^ 15 praesente iudice Φ 16 perfidiae Φ (perfidei o)
17 est apud om. Φ ostiam o: hostiam xc, hostia//// V, hostia «
atrocitatis Φ 23 transfert V: transferens ox, transfers xs et om. «b
sepelliit X, sepeliens o 24 basilica V — ubiV:ibicb; presbyterii V:
presbiteri X, presbiter 4; iuxta Vro: iusta «o; 26 sepulturam V:
sepulturam habent P; locus corruptus. fort. ubi in loco presbyterii qui-
escit iusta sepultura

30 Marcellini et Faustini de confessione uerae fidei etc.

89 scelus a se faeere eontendebat alienum. ^ aduertat tranquillitas

uestra: si haec fieri uultis in Romano imperio aduersus sanctos
et fideles ab his qui praeuaricatores sunt, nonne metus est,
ne sanguis fidelium Romanum grauet imperium? nam idem
Damasus accepta auctoritate regali etiam alios catholieos
presbyteros nec non et laicos insecutus misit in exilium per-
orans hoe ipsum per gentiles scolasticos fauentibus sibi iudi-
cibus, cum utique uestrae constitutiones aduersus haereticos
decretae sint. non aduersus catholieos, et tales catholicos, qui
tidem integram nec sub haereticis imperatoribus reliquerunt,

84et quidem grauia multa perpessi. sed et nuper temptauit

grauiter persequi beatissimum Ephesium episeopum sanctae
fidei aemulatione feruentem, ordinatum intaminatae plebi
Romanae a eonstantissimo episcopo Taorgio et ipso inlibatae
fidei uiro, sub inuidia falsi impositi cognomenti per suos defen-
sores interpellans iudicem Bassum quasi aduersum Luciferianos.

85sed Bassus olim catholicam fidem uenerans sciebat in Lueifero

nullam haereseos fuisse prauitatem, quippe quem et bene
nouerat pro fide catholica decem annos exilia fuisse perpessum,
et pro constantia suae integritatis reppulit aeeusationes Damasi
negans se facturum, ut homines catholicos et integrae fidei
uiros insequeretur, dicens maxime, quod ipsae constitutiones
imperatorum contra haereticos solummodo promulgatae uide-
antur. non contra hos, qui sanctissimam fidem sine saeculi
ambitione conseruant. et tunc primum erubuit Damasus, quod
inuentus est iudex, qui solus imperialia scripta piissime inter-

86 pretans tueretur. nam et hoc ipsum necessarium est, ut

falsi cognomenti diseutiamus inuidiam, qua nos iactant esse

4 romanorum Φ 7 sibi om. 2 10 fidem integram] incipit rursus 7
12 effesium V, eresium xz;, heresium «2 sanctitate Φ 13 feruente «b
intemante .X, intimante o, intimanite X plebe (plebem y) romana «
15 uero 9 inuidia a falsi V 17 luciferum Φ 18 hereseus cx»,
heresius Y 20 constantiae suae integritate Φ 22 ipse V4, corr. o
23 modo ex modü corr. V . 24 fide zoo, fidei x — 25 conseruans Yc
27 et om. c ipso V 28 falso X, falsum Y iactant esse V:
iactantes «b

-
o

υῷ
I

Epist. II 83— 59. 81

Luciferianos. quis nesciat illius cognomentum tribui secta-
toribus, euius et noua aliqua doctrina transmissa est ad disci-
pulos ex auctoritate magisterii? sed nobis Christus magister
est, illius doctrinam sequimur atque ideo cognomenti illius
sacra appellatione censemur, ut non aliud iure diei debeamus
quam Christiani, quia nec aliud sequimur quam quod Christus
per apostolos docuit, haereses autem ideo hominum appel-
lationibus denotatae sunt, quia et hominum commenta tradi-
derunt. perdit enim in se Christiani nominis appellationem,

qui Christi non sequitur disciplinam. dicant nunc, quid Lucifer 87

nouum docuerit, quod non ex Christi magisterio traditum est,
quod non ab apostolis discipulis saluatoris transmissum est
in posteros. et bene, quod libros scripsit ad Constantium,
non, ut plerique, gloriam captans ingenii sed diuina testimonia
aptissime congerens eontra haereticos et contra ipsum patronum
haereticorum, ad diuinam aemulationem pro filii dei amore
succensus. denotent, quid illie contrarium seripturis, quid

nouum quasi haereticus scripsit. ^ quos quidem libros, cüm 88

per omnia ex integro ageret, suspexit et Athanasius ut ueri
uindicis atque in Graecum stilum transtulit, ne tantum boni
Graeca lingua non haberet. parum est: quin etiam propriis
litteris idem Athanasius eosdem libros praedieat ut prophe-
tarum et euangeliorum atque apostolorum doctrinis et pia
confessione contextos. et quamuis plurimis in eum laudibus
erigatur, tamen non aequat ad meriti eius praeconium, et
quidem eum amplius laudare non posset: ita rerum eius

supereminentia quaeuis laudans lingua superatur. sed Lucifer 89

22 Athanasii ad Lucifer. epist. (VI, Luciferi opp. ed. Hartel p. 325, 8 11)

l tribuisse Φ 2 et V: in $ 5 apellatione V diei (dicere Y)
iure érsp. Φ 6 quia 6: qui V 10 quid V: qui Φ (quae c) luci-
ferum 9 11 magisterium Yz 15 patronum V: tronum Φ 18 eum
om. V 19 uiri Φ 20 uindicis V: uindices X, uindex Y 21 graeca
om. o qui V 29 euangelistarum Sirm. doctrinis] reliqua
om. 5 24 plurimis meritis eius omissis intermediis 26 posset V:
possit et «b eius om. V 27 supereminentiam Yx

| 32 Marcellini et Faustini de confessione uerae fidei etc,

ignarus licet artificiosae eloquentiae, tamen ut prophetico et
euangelico atque apostolico more scriberet, quod super omnem
humanam eloquentiam est, habuit gratiam sancti spiritus ex
merito rectae fidei et sincerissimae conscientiae. per quem
etiam diuinas uirtutes operatus est non solum in Sardinia sed ὁ
in ipsis quoque quatuor exilis usque adeo, ut eum aduersarii
magum dicerent, cum apostolicas uirtutes per eum fieri negare

90non possent. ^ uenit ad hune et sanctus Gregorius et admi-
ratus est in illo tantam doctrinam scripturarum diumarum et
ipsam uitam eius uere quasi in caelis constitutam. iam ie
quantus uir Lucifer fuerit, cum illum admiretur et Gregorius,
qui apud cunetos admirabilis est non solum ex econlisione illa
Osii sed etiam ex diuinis uirtutibus, quas habens in se gratiam

91sancti spiritus exsequitur? ^ quid ergo? et in hoc impii sunt,
«quod» cum Lucifer seeundum scripturas diuinas et crediderit i5
et docuerit et uixerit et in nomine Christi sit uirtutes operatus,
ad opprimendos uerae fidei uindices Luciferi nomen imponant,
nescientes miseri summum se committere sacrilegium, cum
doctrinam Christi sub hominis appellatione designant, sicut et
in hoc impii sunt, quando sacrilegas institutiones pro arbitrio
hominum editas sub Christiani nominis auctoritate defendunt.
an non summa impietas est iniquitates suas et sacrilegia sub
Christi nomine uindieare? an non summa impietas est piam
doctrinam sub Christi nomine consecratam humanis appellati-
onibus denotare? sed haec fraus, haec atrocitas aduersus fideles :
in Hispania et apud Triueros et Romae agitur et in diuersis
Italiae regionibus.

τῷ

τῷ
Q

l artifieiose V: artificium reus Y, artificio reus π, artificior cos x
9 ex P: et V 4 quem X: quae VY * magum Y eí ex magnum
corr. «: magnum Vx fierint X, fierent o, fierent et y 10 constitutam
Sirm.: constitutum V (constituti o?), constituta ? ^ 11 quantum uis d
12 condicione (-nem zx) illa (-am. «) hostiae Φ 13 habent ^
15 quod Znserui: om. Vo et om. Φ 17 primendos V oppo-
nant Φ, imponunt Sirm. 2420 sint V 21 edita V 28 est V: et Φ
pia (impia Y) doctrina & 24 consecrata Φ 25 donari Φ 26 hyspania V
triberos V, treueros x, treuerus Σπ 27 rellllgionibus (eras. li) V

.20

[Δ]
Q

Epist. II 90—94. 33

Adserendum nune necessario est, quod in his partibus gestum 92

est, ubi egregii episcopi non fidei ueritate sed sola catholici
nominis appellatione uestiti non solum per iudices neque
tantummodo per manum militarem fideles et ueros catholicos
dissipant sed etiam interdum per suos clerieos ignorantibus
iudicibus uel etiam dissimulantibus atrocia exercent. et qui
finis erit, si cuncta referamus, quae singuli quique fidelium
passi sunt atque patiuntur? unum tamen atrox persecutionis
facinus ad compendium referendum est, quod in Aegypto apud
Oxyrynehum commissum est sub totius testimonio ciuitatis.

certa pars est apud Oxyrynchum sanctae plebis, in cuius sacro 938

numero plerique quanto intentius ad res diuinas studium
curamue posuerunt, tanto sollicitius diligentiusque fidem catho-
licam inuiolabiliter seruare contendunt, ita ut se nullis haere-
tieis nullisque praeuarieatoribüs per diuina commisceant sacra-
menta. ad hane obseruantiam plerique eorum eruditi sunt
exemplo et motu beatissimi Pauli, qui isdem fuit temporibus,
quibus et famosissimus ille Antonius, non minori uita neque
studio neque diuina gratia quam fuit sanctus Antonius. nouit
hoe et ipsa ciuitas Oxyrynchus, quae hodieque sanctam Pauli

memoriam deuotissime celebrat. ^ sed haec ipsa pars plebis, 94

ubi uidit episcopum illius ciuitatis nomine Theodorum in
impiam praeuaricationem fuisse conlapsum, ita ut non solum
fidem integram «condemnaret neque ut tantummodo impie
subseriberet sed ut etiam laicum se fieri ab impio Georgio
pateretur et denuo ab ipso haeretico episcopum ordinari,
exsecrata est eius communionem habens secum presbyteros et
diacones illibatae fidei, per quos fruebatur diuinis sacramentis

1 adserendum.. partibus om. x necessarium Φ 2. egrigii (sic) V.
aegri 6 3 iudicem ? . neque V: aeque «zx, et que Y 4 militare «b
uiros Yx 5 clos V 7 referimus singillatim quique 8 persecutiones ».
persecutionem V 9 egypto V 10 oxorynchum V: exorynchum mx; exorin-
cum Y et similiter per exo etiam ceteris locis 11 sancte V: sacre «b
18 posuorum V 14 seruare om. π ita om. ^ 1 praedicatoribus «b
17 monitu xo Sirm. 18 minor Hartel 19 ποῦ V 20 sancti Φ 21 me-
moria Φ 23 impiarum zx, impiorum errorum Y 27 exsecreta (corr. o)
es V: exacratam «b 28 fouebatur P (fabebatur x) ^ diuini sacramenti «b

XXXV. 8

34 Marcellini et Faustini de confessione uerae fidei etc.

una cum supra memorato beatissimo Paulo. sed postea etiam
episcopum sibi per tune temporis episcopos catholicos ordi-
nauit sanctum Heraelidam, tanto magis idoneum, quanto et
firmius contra haereticos et praeuaricatores debuit ordinari,
qui et in uita esset perspicuus, a prima aetate deo deseruiens 5
contemptis bonis saecularibus et in fide et doctrina perfectus
existens. unde et pro apostoliea fide, pro doctrina euangelica,
pro conuersatione caelesti apud eunctos illie uenerabilis est,
solis tantummodo haereticis et praeuaricatoribus displicens;
95unde et magis deo placet, cum talibus displicet. ^ sed hic τὸ
tantus ac talis ita coepit exercere pontificium, ut ad opinionem
fidei eius et doctrinae atque ipsius sanctissimae conuersationis
plerique etiam de longissimis regionibus aduenirent execrantes
nefariam praeuaricatorum societatem eiusque sacrosanctum
96 consortium desiderantes. ^ sed ille egregius bis episcopus hoc
non patitur. e£ primum quidem uexat per publicas potestates,
ita ut aliquotiens solum intempesta nocte raptum per lance-
arios de urbe sustulerit. sed eum eaedem potestates non in
hoe perseuerant, in quo temerarie coeperant (quod enim ius
habere poterant contra episcopum eatholicum ? unde et ferito 90
ἃ coepta persecutione cessarunt, maxime unus ex ipsis etiam
diuina plaga admonitus), tunc egregius iste bis episcopus iam
propriis uiribus nititur et mittit turbam clericorum ad eccle-
siam beati Heraclidae catholici episcopi eamque euertit de-
struens undique parietes, ita ut ipsum altare dei securibus ss

—

] una V: sunt z, om. κ, sententia Y — super V 2 eps π, episcopis x,
episcopus Y catholicus Yx 9 sanctam ᾧ eraclidam V: hera-
clidem idoneo 9 6 sclaribus V Τρ aplica V 8 conuersione V
apud V: ἃ populo Φ cunctus y, uinctus xxo 10 deo om. x 12 atque
ipsius] fimés foli 49 4m codice y; excidit folium unum; quod hodie est
folium 50 incipit a uerbis ubi autem idem (pag. 38, 18) 18 aduenerint ox
14 societatem eiusque V: societate que xx, societate atque c SAcro-
sancto (!) fidei consortium Zn£erpolat. o 17 intempestate xo, lanci-
arios o, lanciarius xx 18 eadem V4, corr. 6 19 temerarie ceperant V
20 habere om. € episcoporum V . et om. Φ 21 a cepta o: ac-
cepta V, accepta Φ 2424 heraclyde V

Epist, II 94— 99. 35

dissiparet, cum horrore totius eiuitatis et gemitu, quod illa
ecelesia euerteretur, cuius episcopum etiam diuersae partis
homines rectae et illibatae fidei confitentur. ^ aduertite, quae- 97
sumus, piissimi imperatores et rectae fidei uindices: numquid
5 pro tam impiis episcopis edicta proponitis, ut hi affligantur,
qui ob meritum fidei et sanctissimae uitae mundo ipso preti-
osiores sunt? credite, religiosissimi imperatores, beatum Hera-
eclidam unum esse de illo numero sanctorum, de quibus refert
scriptura diuina dicens: ecircuierunt in melotis et
10 caprinis pellibus, indigentes, in tribulationibus
et doloribus afflicti; quorum non erat dignus
mundus. quomodo enim beatus Heraclida non talis est, 98
qui omnia saecularia respuens oblectamenta per ipsas amari-
tudines confragosae uitae istius aemulans dominica uestigia
156 nudus expeditusque uirtutum iter salutare sectatur, qui 510
pro diuinae fidei amore conspirat, sieuti et sanctos legimus
eonspirasse, nihil habens de saeculo quam pro fide tribulati-
ones et dolores, sic uiuens, 510 incedens, sicuti et illi sancti,
de quibus supra positum est testimonium ? merito ergo et
20 beatus Gregorius ceterique sancti episcopi sanctimoniae istius
uenerabili consortio in tot malis afflietae ecclesiae uelut
diuinis solatiis releuantur. ^ non solum autem in tam uene- 99
rabilem episcopum grassatus est Theodorus sed et in ipsam
sanetissimam plebem eius, quae pro sincerissimi et fidelissimi
sacerdotis doctrina et moribus instituta est. et longum est
referri, quae contra pudorem propositumue sacrarum uirginum
molitus est, quarum monasteria pro merito sanctimoniae earum

τὸ
οι

9 Hebr. 11, 37 sq.

2 uerteretur V parti Φ 8. hominis zo fidei om. Φ auertite V
4 recte Vzo, rictae x ὅ hii adfligant Φ 6 meritis Φ 7. heracly-
dam V, eraclidam o, heraclidem x — 8 esse om. o 9 in om. Φ . me-
lotias x, melotic.s z, melucias o 11 quorum non erat rumerus (!) salutaria
(salutarique o) sacramenta fidelium etc. (pag. 37, 9) omissis intermedüs
12 heraclyd///; V non talis bis scripsit V, corr. o 16 sicuti bis
scripsit V, corr. o 8605 (pro scos) V 28 crassatus V 24 eiusque V
26 sacratum V, corr. Sirm.

100

101

36 Marcellini et Faustini de confessione uerae fidei etc.

ciuitas ipsa uener&tur. sed et ipsos seruos dei aliquotiens
atrocibus afflixit iniuriis, quos magis probauerat sanctiores.
sed quid mirum, si oues ut lupus affligeret, quarum bonum
pastorem frequenter affligit? ecce, qui sub uobis piis
imperatoribus et pro fide catholica uenientibus iactat se esse
catholicum, euertens ecclesiam catholicorum, persequens catho-
licos sacerdotes et seruos Christi nec non et sacras eius
uirgines impie affligens! hie est egregius et sanctissimus ille
episeopus, qui cum fuisset primum ἃ eatholicis episcopis
episcopus ordinatus, postea ab impio Georgio in laicorum
numerum redactus nihilominus ab ipso Georgio episcopus
ordinatus est in uexationem fidelium, sedens et communiecans
in una eademque ciuitate cum Apollonio Melitianorum episcopo
consentienti impietatibus Georgii et cum ipso item Apollonio
idem Theodorus persequens beatum Heraclidam catholicae
fidei uindicem! ecce, cui quasi catholico basilica nune tra-
dita est Apollonii ex generalis edicti uestri auctoritate, cum
utique idem Theodorus, qui quasi catholieus haeretici Apollonii
basilicam aecepit, similiter impie gessit, ut gessit et Apollonius,
nisi quia atrocius gessit Theodorus, cum de episcopo eatho-
lieo fit laieus, damnans piam fidem et subsceribens Arrianae
impietati, ut ab haeretico iterum episcopus ordinetur! sane
hine se uult catholicum uideri, quod et ipse nune quosdam
presbyteros seu diacones Apollonii facit suasu quodam laicos
et eos iterum ordinat, ut uideatur turpissimae istius ordinati-
onis uicem referre, quam passus est. numquid non excedit
omne sacrilegium haec ludibria sub nomine catholico uindicare
in afflictionem fidelium sacerdotum atque laicorum ? — sed et
apud Palaestinam in Eleutheropoli est sacra uirgo Christi
nomine Hermione, generosis quidem edita natalibus sed fide
et sanctimonia multum facta generosior, ipsam uirginitatem

2 quos οἷ: hos V 4 affligitur V, corr. o 11 numero V, corr. Sirm.
12 uexatione V, correxi 14 item Sirm.: idem V . 15 heraclydam V
16 catholica V, corr. o? 24 dicones V, corr. « 25 turpissime V
90 hermiome V, corr. o

n2
Qt

Epist. II 100—105. 37

condecorans contemptu ferum saecularium et humanae gloriae,
ad quam plerique affectant, etiam qui se saeculo et concu-
piscentiae carnis abrenuntiasse gloriantur. ^ haec in quantum
eastimoniam corporis sacro rigore custodit, in tantum animae
puritatem casta piae fidei obseruatione conseruat, non haere-
ticis, non praeuarieatoribus communieans, eo quod intellegat
uirginitatem corporis nihil prodesse, nisi et integritatem animae
sacra confessione tueatur, labem adulterinae communionis
effugiens et sectans salutaria sacramenta fidelium sacerdotum.
denique supplicat religiosis litteris apud beatum Heraclidam,
ut eius sacris uisitationibus iuuaretur. sed pro beato Hera-
clida. sanctus Ephesius uisitat, qui id temporis ob utilitates
ecclesiasticas ad episcopum Heraclidam de urbe Roma uenerat.
hic est Ephesius, quem supra diximus inlibatae plebi Romanae
episcopum a constantissimo Taorgio episcopo ordinatum. sed
cum uenisset Eleutheropolim, non solum Hermione cum suo
sacro monasterio releuatur sed et quidam fidelissimi serui
dei; inter quos etiam nobilis domus religiosi ad catholicam
fidem Seueri ex tribunis, diu quidem non communicans haere-
tieis et praeuarieatoribus sed nondum qui inuenisset catholi-
corum sacram communionem. ubi autem uidit sanctum
Ephesium, post multas examinationes probans eum catholicum
tradidit se ei in sacram communionem, beatum se iudicans,
quod domum suam ex insperato diuina misericordia uisitasset
tam saneti sacerdotis aduentu, ductus in eius admirationem

2 quem V, corr. o 6 non praeuaric. Sirm.: cum praeuaric. V
10 heraclypdam V . 11 beato heraclyda V: beatum eraclidam g,^batum
(beatum man. 2) heraclidam x*, bato heracleda « 12 qui id V.
quid xo 18 episcopum heraclydam V: episcopatum heraclidem x, epi-
scopatum eraclidem o, episcopatum heraclide « 14 hic est V: et ox,
ec inlibatae om. d plebis Φ rome V . 16 eleuteropolem-. o,
eleutheropolem x, eleuteropolim x erminioni o, herminioni x, hermi-
oni « eum suo..releuauit o 18 etiam om. «^ 19 fort. com-
municantis 20 necdum o qui om. πὰ inuenisse x2, uenisse x
22 examinationis o, examinacionis x 25 tam scripsi: tamen ΚΦ, tan-
tam Sirm. sacerdotes «b

108

104

105

106

38 Marcellini et Faustini de confessione uerae fidei etc.

non solum uitae eius puritate sed et quibusdam caelestibus
documentis. est enim tantae fidei et sanctimoniae beatus
Ephesius, ut quocumque perrexerit, eum gratia diuina comi.
tetur. probauit hoe et plebs sancta apud Oxyrynchum beato
Heraclidae communieans, quae ilum ob meritum diuinae
gratiae pia eius dilectione constricta ut quondam Asiani apo-
stolum Paulum eum magno fletu deduxit profieiscentem. non
haee laudandi studio loquimur sed ut scire possitis, quam
sanctae et fideles animae sub uestri nominis auctoritate gra-
uissimis persecutionibus affliguntur ab his, quos constat igno-
rantibus uobis etiam nune usque aut haereticos esse aut
praeuaricatores aut socios talium. sed aduersus sanctum
Ephesium modicum quid conati in Palaestina hi, quibus sacra
ueritas onerosa est, postea destiterunt metuentes in illo et
fidei libertatem et constantiam animi et hoc ipsum cogitantes.
quod magis haeresis eorum et impietas prodi poterat, si sub
uobis catholicis imperatoribus integrae et constantis fidel epi-
scopum acrius inquietassent. ubi autem idem beatus Ephesius
inuitatus fidelium litteris in Africam nauigauit nobis apostolico

more dans praeceptum, ut circa sanctam fraternitatem diuinis

et ecclesiasticis officiis incubaremus, id ipsum sancta illie
fraternitate poscente, egregius Turbo Eleutheropolitanae epi-
scopus ciuitatis nostram exiguitatem despiciens in nos coepit
uelle consummare, quod in sanctum Ephesium consummare
non ausus est, nesciens quod Christi dei gratia etiam mini-

4 cf. Act. 20, 37 sq.

9 effesius V, efesius x, ephisius 9 gratia V: iustitia P 4 hoe V:
eos Φ et om. «c xyrinchum V, oxiscum o, oxyrcum z, oxys cuni v
9 heraclyde V ob V: ut Φ 6 apostolo x9 7 Paulum om. d
deduxerint zx, deduxerunt c 10 afflipantur Sirm. 11 aut V: ut zx.
9m. 9 esse om. Φ 13 effesium V, efesium x, ephisium 9 quod V
palestina ΚΦ hii π 14 distiterunt πρ 17 uobis om. π integre
et constanter «b 18 ubi autem] incipit rursus cod. 7 efesius V»,
ephysius y, ephisius 9 19 in V: ad Φ 20 dat Φ 21 incumbere-
mes o sca illie V: illic se a Φ 24 quod in sanctum Ephesium
(efesium Vz) consummare om. Y 25 nesciens om. Ὁ dei om, π

—

Epist. II 106—109. 39

missimis seruulis eius patrocinetur, maxime pro causa rectae
fidei laborautibus. | namque hice Turbo, posteaquam audiuit
quosdam se integrae fidei copulare et per dei gratiam rem
ueri crescere, nobis exitia minitatur et turbas. sed et Seueri
domui incendium minitatum ueritati, qui tanto magis fidem
dei uindicat, quanto et Romano imperio fideliter militauit.
temptat quoque et sacram uirginem Hermionem insequi, illam
feminam, quam quicumque didicit, ut aliquam de euangelicis
feminis admiratus est. sed et singulis quibusque tendit insidias,
qui nobiscum sacrae communionis consortio copulantur, ueluti
nefas obiciens ex lege illa Babyloniae, quod intra nostra
domicilia sine labe haereseos et sine communione perfidiae
secundum euangelicas et apostolicas traditiones desiderantibus
fidelibus diuina sacramenta celebremus. simili enim furore et
quondam Babyloniae sanctum Danihelum hostilibus odiis in-
secuti sunt, quod in sua domo deum obseruantia diuinae legis
adoraret. ^ hic est Turbo, qui diaconus fuit Euthychi haere-
tici, sub quo beatus Lucifer Eleutheropolitanae ciuitatis patie-
batur exilium, qui et ipsum Luciferum fidem libere uindicantem
multis atrocitatibus uehementer afflxit. sunt adhuc hodie in
Palaestina, qui illo tempore istis insequentibus poenas grauis-
simas dederunt, eo quod cum catholic&e fidei episcopo Lucifero
conuenirent. negent, si non inter cetera sua atrocia ianuam
clausam securibus effregerunt, si non inruentes in Luciferum
fidelissimum sacerdotem diuina quoque sacramenta euerterunt,
unumquemque illic de his fratribus, qui conuenerant, impia

15 cf. Dan. 6

9 rem ueri V: rem uiri «x, remoneri et Y 4 exiit a x, exiet à Y
minitatur et turbus (corr. o?) V: me megatus (necatus x) turbo Φ
9 domui V (ef. Rónsch, Collectan. philol. p. 30): domi Φ, domus Sirm.
minitatem Φ ueritate x, ueritatem x, pro ueritate y, pro ueritatem o;
ueritati del. a* — 8 quam om. ᾧ 9 tend V [10 uelut Φ 11 ne-
fando «xx, nefandi Y 14 celebramus Sirm. 15 Babylonii Sirm.
sanctum 9: secundum V Danielem S?rm. odi V 16 domum Yx
l7 euthici Vm, euthyti x, euthyci y, eutici 9 19 libere uindicantem (uin-
dieante xx) 5: liberam ei indicantem V 28 non *:nc V 25 uerterunt V

108

109

110

111

112

113

40 Marcellini et Faustini de confessione aerae fidei etc.

eaede mulcantes; negent, si non hodieque apud se mystica
uasa, quae tunc impie Lucifero diripuerunt, cum sacris codi-
cibus possident. tunc utique Turbo cum Eutychio haeretico
uersabatur: extunc se catholieum dieens catholicos persequitur
sub auctoritate uestri nominis. auctoritatis piae contemplatione
fidem catholicam uindiceatis: permittetis, piissimi imperatores,
ut sub uestri nominis auctoritate aduersus fideles diu: ubique
dominetur impietas? expedit enim hoc Romano imperio (quod
tamen affectu et fide eius, quam Christo deo exhibetis, obseruan-
tiae dicimus), ut qui Christum pie praedicant. persecutiones mor-
tesque patiantur. ita ut nusquam liceat deo pia altaria conlocare
aut certe, cum conlocata fuerint, destruantur? sub impio Áchab
rege Israel occisis prophetis altarüssque destructis interpellat
Helias deum aduersum Israel in libro regnorum dicens: do-
mine, prophetas tuos occiderunt, altaria tua de-
struxerunt et ego relictus sum solus et quaerunt
animam meam: hane inuidiosam interpellationem etiam
uestris temporibus sinitis ad deum fieri a singulis quibusque
fidelibus sacerdotibus? si enim et taceant, numquid deus
haec ipsa fieri ignorat? quid? putamus, quod sine offensione
dei haec in ueros catholicos et in ueram eius ecclesiam per-
petrentur, quae olim aduersus seruos dei perpetrata grauissime
diuinis animaduersionibus uindicata sunt? et unde sunt tot
plagae, quibus orbis Romanus quatitur et urguetur? non opus

14 Regn. III 19, 10 (et 14)

I multantes «b se mystica V: se habent (habens x) sancta «b

3 ossident V euthycio x, euthicio xz, euticio 9 4 et tunc V catho-.

lieos Vz: catholicus Yx — 5 auctoritate uestri nominis om. V auctori-
tatis piae : auctoritate spei V ^ contemplationis 9 (contemplacione x)
6 uindicantes x, uindecates y ^ permittetis o: permittens V, permitten-
tes Φ 7 aduersum Φ 10 persecutionis (-nes *2) mortisque Φ
mortesque V 11 ut om. Φ 13 regem Yx altariisque V: altares-
que Y, altarisque (-quae x) zx, altaribusque o 14 deum V: dominum Φ
16 sum solus 9 (sum ego solus Vulgata): solus sum V 18 sinites y,
senetis x, finetis x a om. Y 19 sacertibus V 20 sine V: sint «P
21 uiros Yz, uros x in om. * elus Om. - 22 seruos om. «b

-—

**
I

Epist. II 110—116. 41

est nunc nos singula quaeque plagarum recensere, quae tran-
quillitas uestra recognoscit eum aestu et sollicitudine imperii
sui: communem istum dolorem uel tacendo mitigemus, ne
non tam compati quam exuleerare uideamur. sed hoc, quae-
sumus, piissimi imperatores, cogitare dignemini, quibus ex
eausis ista proueniunt, utrum quia fideles serui Christi metu-
entes leges diuinas nolunt cum infidelibus conuenire an quia
ueri eatholici a falsis sacerdotibus obteruntur. ^ quomodo
enim non falsi sacerdotes sunt, qui iam non solum ob causam
praeuaricationis supra expositam deuitandi sunt sed etiam quod
plurimi quique eorum proprias etiam nune haereses uindieant
sub ementita apud uos catholici nominis professione? quis
enim iam timeat episcoporum impia praedicare, quando totiens
commissa impietas honorata est, cum minime deicitur sacer-
dotio? denique cum sint alii eorum Origenistae, alii anthropo-
morphistae, alii autem Apollinaris impii sectam tuentes, triplici
euneo alii aduersum sanctum spiritum diuefsis studiis solis
blasphemantes, sed et ipsi quoque, qui pie inter eos putantur
eredere, patris et filii et spiritus sancti tres esse substantias
uindieantes uel respicientes: nihilominus hi omnes de uestris
gloriantur edictis et sibi ecclesias uindicant, cum has impias
sectas patres nostri apostolica semper et euangelica auctoritate
damnauerint. | quas quidem nunc discutere non est praesentis
opuseuli; sed tamen, quod moueat ad horrorem intentum
uerae fidei animum uestrum, dicimus. una, ut opinamur, haeresis

apud Ariminum sub haeretico rege suscepta est et nunc sub

uobis piis eatholieis imperatoribus tot haereses uindicantur

2 recognoscat P 8. communem V: communione Yz, communionem x
4 sed om. V . 58 excogitare dignamini Φ 6 proueniunt V*: proueni-

ant Yn utra V 72an om. ^. 8 uiri d: obtinentur b 10 ex-
posita V6, corr. o diuitandi xxy 14 sacerdotium 15 alii
eorum V: aliorum Φ antromorphiste V, anthomorphste x, anthro-

mophitae π, anthropitae Y — 16 apollinariis V, apollenariis x, apollenares Y
17 cuneo V: curi eo xx, errore Y — aduersus «b solis om. Φ 18 et
ipsi..filii om. Y 20 respuentes Sirm. hii ᾧ 22 semper aposto-
lica trsp. Φ 24 ab errorem Φ 25 unam Φ

114

115

116

117

118

42 Marcellini et Faustini dé confessione uerae fidei etc.

non minus impiae quam est Arrii impietas. et cum aduersus
se libros uel epistolas singuli quique conscribant, tamen sibi
omnes uel ex directo uel ex obliqua concatenatione communi-
cant, inani studio philosophorum solis disputationibus litigantes,
non etiam ut Christiani ex deuotione sacramenti alter alterum
uelut impium deuitantes, ut iam sieut in scolis ingenii uideatur
inter eos esse certamen, non autem sacra defensio uerae reli-
gionis, quandoquidem inter se sacramenta non separant, cum
impiis sententiis ab inuieem separentur. ^ hoc autem ideo
faciunt, quia quidam eorum gloriae humanae, quidam uero
auaritiae student; et inde est, quod sibi inuicem sub impia
dissimulatione conludunt, ut nee possessiones perdant ecclesiae
nec honores. et interea, ut tot suas uelent impietates, ad in-
lusionem singulorum ueluti benignissimae mentis indicia
praeferentes aiunt ideo se etiam contraria sentientibus eccle-
siasticae communionis consortio copulari, ne bonum pacis in
ecclesia pereat, quasi uero huiusmodi pax Christo deo placeat,
quae in eius ecclesiam tantas recipit impietates. ^ sed hoc
qui ita putant, audiant de se scriptum: et uiam pacis non
agnouerunt; non est timor dei ante oculos eorum.
sed apertius quoque et apud Hieremiam legimus de ea pace
impia et iniqua, sieut exequitur subiectum testimonium: a

pusillo eorum usque ad magnum cuncti perpetra-

uerunt iniqua, a sacerdote usque ad pseudopro-
phetam uniuersi operati sunt falsa et meditaban-
tur obtritionem populi mei pro nihilo eonstitu-
entes et dicentes 'pax, pax!", et ubi est pax? et
intendendum est, quam atrocia de illis prosequatur, qui hae

19 Psalm. 183, 3 22 Hierem. 6, 12, sq.

1 impie Vzo 8 ex ante obliqua om. V obliqua «: obliquam Vx,
sub aliqua. Y concatinatione zx, concatenationem V — 5 alterum Φ:
vtrum V 8 separant o: sperant V«mx, spirant Y 11 auariti^ Y.
abasiae xx sibi om. 9 δ} om. * 12 ecclesiae om. ? 18 suos V
uelent ex uelint corr. V: uellent 4 15 addunt 19 audiant
descriptum V 21 ea om. V — 23 eorum V: et zx, om. Y 26 ob-
tritione y, obtritioni z, obtricioni V . 27 et ante ubi om. π

Epist. II 117—121. 48

uanissima pace gloriantur; sequitur enim: confusi sunt,
quoniam defecerunt et nec 510 quidem confusionem
sustinentes erubuerunt et ignominiam suam non
cognouerunt. propterea cadent in ruina sua et in
lempore uisitationis infirmabuntur. quid mali
committimus, quid impie facimus, si seruantes fidem Christo
huiusmodi pacem respuamus, cuius tanta confusio et ignominia
grauissimique exitus describuntur? sed isti egregii pacis ama-
tores fidelibus sacerdotibus bellum exagitant. quid enim uult
diabolus, quam ut impii et praeuaricatores saeculi pace glo-
rientur? quid enim uult diabolus, quam ut hi, qui pii sunt
et fideles, infestantium persecutione uexentur?

Haec ideo prosecuti sumus, ne per uestri ignorantiam diu fun-
datur sanguis Christianorum piissimam fidem defendentium. quid
enim prodest, si sitis catholicae fidei uindices et patiamini
catholicae fidei sectatores ubique «cruciari, ubique effugari,
nusquam libere piam fidem praedicari? habeant illi basi-
lieas auro coruscantes pretiosorumque marmorum ambitione
uestitas uel erectas magnificentia columnarum; habeant
quoque porrectas in longum possessiones, ob quas et
fides integra Ppericlitata est: quid etiam suis impietati-
bus uindieant communes Romanis omnibus ciuitates, ut
neminem in his pie uiuere permittant, in quibus a plurimis
etiam uana superstitio sine periculo colitur et sine illorum
inuidia uindicatur? liceat saltem ueritati uel inter ipsa uilis-
sima et abiecta praesepia Christum deum pie colere ac fide-
liter adorare, ubi et aliquando natus secundum carnem idem

1 Hierem. 6, 15

2 ne Sirm. si Vo, si * confessionem zY 3 et ignominiam...
cognouerunt om. Φ 6 fecimus Φ christi «b 8 discribuntur Φ
amatoribus Φ 9 quid enim .. glorientur om. V 11 hii ? 18 uestram
Sirm. 15 catholicae .. patiamini om. o $nserens werba et patimini
catholice fidei paulo inferius ante nusquam patimini «P 22 com-
munis Φ 24 uana o: uasa V, om. 9 sine periculo V: cum periculo «b

25 saltim «

119

121

122

128

44 Marcellini et Faustini de confessione uerae fidei etc.

Christus infans iacere dignatus est. ^ hoc, quod petimus, non
ideo petimus, quasi expauescamus pro uero interfici: deus
testis est, qui uerus speculator est cordis, quia per dei gratiam
nobis ut summum refrigerium est et certa spes futurae beati-
tudinis, si pro hac fideli adsertione iugulemur. non ergo quasi
qui timeamus perpeti, ideo sumus ista prosecuti, sed ne
aliorum impietatibus et crudelitatibus sanguis effusus fidelium
Christianorum diu piissimum uestrae principalitatis grauet
imperium. maxime sub te, religiosissime Auguste Theodosi,
qui mira deuotione contra omnes haereticos Christianae religi-

onis pia confessione conspiras, magnum nobis apud deum fore

124

supplicium credidimus, si apud te tam religiosum, tam piissi-
mum imperatorem et Christo deo diuino ac. plenissimo timore
consecratum, quem uere ad imperium deus Christus elegit,
quae sunt uerae fidei ac uerae ecclesiae, taceremus. post haec

non ambigimus, quo sollicitus agas qua pater imperii, ne in

orbe Romano professae fidei communionisque sinceritas affli-
gatur. quicquid in causa sacrae fidei ac professae ueritatis
sanctius gesseritis, tanto gloriosius et hic et in perpetuum
Christi fauore regnabitis. ^ ego Marcellinus presbyter optans
felicissimo imperio uestro securam quietem et in regno Christi
et dei perpetuam beatitudinem, piissimi imperatores. ego
Faustinus, qui non possum dignus uocari presbyter dei, optans
ut et hic multos annos clementissimae diuinitatis auxilio
feliciter imperetis et in futuro Christi filii dei regno perpetuam
eum sanctis beatitudinem consequamini, gloriosissimi impera-
tores.

2 quasi V: ut 6 4 ut V: et Sirm. futura et Vzx —beatitudines V
9 sj om. π 6 perpeti om. Φ θὰ ne om. x» 7 aliquorum 9 effun-
datur $ — 8:diu V: ne diu zx, nedum Y 9 te om. Φ religiosissimi
augusti ᾧ 10 omnes V: eos Φ 11 conspirans Φ 14 dei Φ
18 taceremus post V: acerrimus pontifex Φ 16 ambigemus Φ .sollici-
tius Hartel in om. Φ 17 communionisquo Φ 18 in om. 9 19 san-
ctius V: sanctae Φ 20 regnabitis (regnauetis x) Marcellianus presbyter
obtuli «x reliquis omissis; regnabitis Marcellinus presbyter obtulit epi-
stola explicit feliciter y, regnabitis Marcellinus presbyter obtulit epi-
stolam o reliquis omissis 428 dei p: dedi V

μ᾿

Epist. II 192 — II* 5. 45

AD HAS PRECES ITA LEX AUGUSTA RESPONDIT:

(2a.)
Salue, Cynegi carissime nobis. Etsi nulla humanis pectori-
bus maior quam diuinae legis debet esse reuerentia nec adici

5 quicquam ad eam possit, euius ambitiosa praestantia, mundi

-ι

terraeque moderatrix, omne, quod sub nobis esse uoluit fauor
omnipotentis dei, propitiata custodit: tamen, quia per Fau-
stinum atque Marcellinum plenissimos fidei sacerdotes inter-
pellata clementia nostra, ueriti sumus ne, si per nos nihil
fuisset responsum petentibus, nos uideremur annuere his, qui
diuinae legi, cui seruimus, contra propositum nostrum aliquid
addidissent, atque ideo ita utrumque moderamur, ut petitionem,
quae est oblata, ueneremur, fidei autem nihil ex nostro arbitrio
optemus uel iubeamus adiungi. nemo enim umquam tam pro-
fanae mentis fuit, qui cum sequi catholicos doctores debeat,
quid sequendum sit, doctoribus ipse constituat. et sane pro-
babilis et iusta laudatio precum est, quae omnem prope
serlem haereticae superstitionis, quae contraria est fidei catho-

licae, ordinemque complexa est. nam et unde exorta et quo.

proueeta auctore fuisset, aperuit, quippe cum persuasu quo-
rundam totius saeculi antiquitate mutata acti pro fide in
exilium innocentes uitam cum summa laude posuerunt. sed
cirea eos non est dilata ultio, qui insidiati bonis moribus et
caelestibus institutis paulisper ex contentione non fide sed
factione multorum mentes detestanda insinuatione peruerterent.
nam usque adeo omnipotentis dei mota patientia est, ut poenam.
quae criminosis post fata debetur, in exemplo omnium ante
fata sentirent. sed ne hoc quidem facto conuerti ad prae-
ceptum dei flectique potuerunt: catholicos occultis molitionibus

4 addici V, corr. o 17 propitiata custodit] cf. ep. 60 ὃ 6 custodita
seruauit, ep. 66 $ 1 seruata custodit ^ quia om. Sirm. 8. marcellum V,
corr. Sirm. — fort.Xest;interpellata 9 nesio?S/rm.:nisiV 17 laudatio V:
fort. illatio, cf. $ 6 26 poena V, correxi 421 sq. facta utroque loco
Sirm. in exemplo omnium V: extemplo omnia Sirm.

46 De constructione basilicae sancti apostoli Pauli

urguent insequuntur oppugnant; tanta perseuerantia erroris
est, ut cum aliis diuersae obseruantiae sectatoribus cottidie
peccare malint quam «eum catholicis recta sentire. — in quo
petentum laudanda illatio est, qui communieantes Gregorio
Hispaniensi et Heraclidae Orientali, sanctis sane et lauda-
bilibus episcopis, optant in fide catholica sine oppugnatione
alicuius ac molestia uiuere nullisque appetentum insidiis con-
uentionibusque pulsari, quippe quibus placeat susceptam semel
fidem omni in aeuum religione seruare. — sit itaque inuiolatum,
quiequid esse meruit aeternum; non conuentio aliquid, non
appetitio, non fraus attemptet aliena; utantur, quo in loco
uoluerint, proposito suo, utantur ad catholicam fidem amore
diuino, Cynegi parens carissime atque amantissime. sub-
limitas tua praeceptum nostrae serenitatis, quo catholicam
fidem omni fauore ueneramur, sine qua salui esse non
possumus, ita iubeat custodiri, ut Gregorium et Heraclidam
sacrae legis antistites ceterosque eorum consimiles sacerdotes,
qui se parili obseruantiae dederunt, ab improborum hominum
atque haereticorum tueatur et defendat iniurüs sciantque
cuncti id sedere animis nostris, ut cultores omnipotentis del
non aliud nisi eatholicos esse credamus.

9.
DE CONSTRUCTIONE BASILICAE SANCTI APOSTOLI PAULI.

UALENTINIANUS THEODOSIUS ET ARCADIUS AUGUSTI SALUSTIO
PRAEFECTO URBIS. Desiderantibus nobis contemplatione uene-
rationis antiquitus iam sacratae basilicam Pauli apostoli
pro sanctimonio religionis ornare, pro quantitate conuentus
amplificare, pro studio deuotionis attollere gratum fuit
tuae sublimitatis officium, quod ad inspicienda uniuersa,

8 recte Hartel 5 heraclyde V 7 circumuentionibusque Sirm. 9 omne
..religiose Hartel 13 Cynegi p. c. a. a. uulgo coniungebantur cwm eis
quae sequuntur — 15 sine scripsi: et sine V: 16 heraclydam V

8. Dat. a. 386. Ed. Baronius, Annal. eccl. ad annum 386, 40.
24 archadius V 29 ad Bar.: ab V

ΠῚ

Epist. Π5 6 — IV 1. 47

ut res exigebat, detulisti e£ omnem situm locorumque faciem
sermonis congrui diligentia nostrae serenitatis auribus inti-
masti. instructiores enim nos iubere decuit, quae iubenda
sunt. quare partieipato examine cum uenerabili sacerdote in-
timatisque omnibus et magnificentissimo ordini et Christiano
populo, quae iubemus, sublimitas tua rem diligentiore tractatu
et plena rerum inspectione discutiat. ae si placuerit tam po-
pulo quam senatui iter uetus, quod basilieae praeterit dorsum
quodque ripae Tiberini amnis adiacet, innouari, ita ut praesens
uia spatiüs futuri operis applicetur, eatenus per architectos
futurae basilieae diriget formam, quatenus se planities ex-
tructioni amica praetulerit, ne ulla inaequalitas splendorem
fabricae amplificentioris oblimet; siquidem in omni moenium
facie decor summus est, quem seruari oportere prima statim
fronte magnarum aedificationum demonstrat intentio. iam illud
ipsa res exigit, ut et synopsis operis construendi fideli tendatur
examine sumptuumque omnium iuxta pretia rerum, quae in
sacratissima urbe, praetaxatio plenius ordinetur atque ad nostram
clementiam debita maturitate referatur; ut communi omnium
consilio nostrae quoque serenitatis nutus accedat, quo facilius
id, quod deuota mens statuit, pro tantae religionis meritis
explicetur. ^ ET ALIA MANU PRINCIPIS: Diuinitas te seruet per
multos annos, parens karissime atque amantissime.

4.)
GRATULATORIA DE ORDINATIONE PAPAE SIRICII.

Haue Piniane carissime nobis. Populum urbis aeternae
gaudere concordia et optimum eligere sacerdotem et populi

1 res o: rex V exigeat V, exigat o, corr. o? 6 diligentiore V,
non diligentiorem, u£ adfert Meyer 8 quo V, corr. Bar. 9 tyberini V
10 spatii V, corr. Petschenig *Neue philol. Rundschaw 1888 m. 24;
spatio Bar. 18 amplificentiori sublimet V, correxi menium V
16 sinopsis V — pendatur Petschenig 17 quae «sunt? Meyer

4. Dat..24 Febr. a. 385. Edd. Bar. ad a. 385, 6; Coustant
Epp. Pont. I 639; Collectiones Conciliorum; Haenel Corp. Leg. 230.
25 syxu V, corr. Meyer 26 habe V

48 Epistulae de schismate Ursini

Romani esse cernimus instituti et nostris gratulamur id euenire
temporibus. proinde quoniam religiosum Siricium antistitem
sanctitatis sic praeesse sacerdotio uoluerunt, ut Ursinum im-
probum aeclamationibus uiolarent, nostro cum gaudio memo-
ratus episcopus esse permaneat, Piniane karissime ac iocun-
dissime; siquidem magnum innocentiae et probitatis exemplum
est in una aeclamatione et ipsum eligi et ceteros improbari.
Data VI. Kal. Mar. Mediolani.

(5.)
UBI URSINUS ET QUI CUM EO SUNT AB EXILIO RELAXANTUR.

Haue Praetextate karissime nobis. Licet iusta uideatur
fuisse uindicta, quae illie turbulenter exercitam factionem
cohercitione sedauit, ubi maxima debet esse concordia, scilicet
in ecclesiae uel sede uel eausa, quarum rerum utraque et
modestiam poscit et cultum: tamen nos omnes, qui nuper
propter illum tumultum deportatione damnati sunt, et propriae
lenitate naturae et ipsius religionis ac legis contemplatione
miseremur, Praetextate karissime ac iocundissime. cunctos

igitur, qui sunt eius et sortis et culpae, praecelsa snblimitas

tua nostri auctoritate iudicii liberabit. hanc uero formam
tenebit in posterum, ut si idem pristino statui restituti aliquid
Spiritu iterum gesserint inquieto, quo tranquillitas reformata
turbetur, seuerissima in eos sententia proferatur. nullam enim
possunt ueniam promereri, qui non desinunt peccare post
ueniam.

1 nostü V, corr. o 2 syriium V . 3 Ursicinum ἐν marg. Bar.,
hane formam alWs locis etiam 4n. textum recipiens; cf. Rade, Damasus
Bischof von Rom (1882) p. 11 adn.1 4 uiolarent V: noluerint minus
apte Coust. 5 ac Bar.: ium V, atque o? iocondissime V — 8 Dat.
VII. Bar.

5. Dat. a. 367 ante diem 15 mensis Septembris. | Edd. Bar. ad
a. 368, 4; Haenel Corp. Leg. 223. 11 liceat V, corr. Bar. 12 ex-
citatam o? 13 sedat V, corr. Meyer maxime Bar. 15 possit V,
corr. Meyer 17 regionis V, corr. o 22 spiritui V, corr. o?

δι

h5
σι

Epist. IV 2 — VII 2. 49

(6.)
UBI REDDITUR BASILICA SICININI.

UALENTINIANUS UALENS ET GRATIANUS PRAETEXTATO P. VU. Dis-
sensionis auctore sublato omnis causa discordiae sopienda est,
ne aliqua manente materia nihil prosit e medio sustulisse
fomitem iurgiorum, Praetextate parens karissime atque aman-
tissime. | quam ob rem praecelsa sublimitas tua defensorum
ecclesiae urbis Romae siue Damasi sacrae legis antistitis
petitione perspecta, qua una tantum ex ecclesiis catholicae
religionis obsequio a dissentientibus adhuc dicitur retentari,
quoniam pro publiea securitate metuendum est, ne aliqui hinc
iterum tumultus oriatur, quandoquidem non parua sit separa-
üonis effigies, si ita aliquid putetur obclusum, Damaso eam
iubebit aperiri, ut singuli uniuersique cognoscant, quo unitas
Studio sit colenda, qua omnibus pace uiuendum, cum ecclesiis
restitutis plenissimam postulet congregatio ubique permissa
concordiam.

(1.)
DE EXPELLENDIS SOCIIS URSINI EXTRA ROMAX.

IDEM AUGUSTI PRAETEXTATO P. Ὁ. Ea nobis est innata mo-
deratio, ut publieam disciplinam. sine cuiusquam calamitate
munire cupiamus. itaque quoniam animaduersionum occasi-
onibus non fauemus, Ursini sociis ac ministris, quos praecelsa
sublimitas tua propter quietem urbis aeternae de medio putauit
esse tollendos, Roma tantum, cuius tranquillitati studetur,

6. Dat. post diem 16 Novembr. 367 et ante diem 12 Ian. 368.
Edd. Bar. ad a. 368, 2; Haenel Corp. Leg. 223. 8yu V 6 pkaa Y:
et sic saepius. — 7 defensoris Bar. 9. ex ecclesiis (wel ecclesia) Meyer
ex ecclesiae V, ecclesia ex Bar. 11 aliquis Bar. — 16 congregationem
o? promissa concordia V, corr. Petschenig

1. Dat. die 12 Ian. 368. | Edd. Bar. ad a. 368, 3; Haenel Corp.
Leg. 223. 21 fine V, corr. « 2422. animaduersionum occasionibus (wel
animaduersorum occisionibus sew occasibus) Meyer: animaduersorum oc-
casionibus V — 25 romam V, corr. o?

X€*XYXwv. 4

ΓΦ

50 | Epistulae de schismate Ursini

excepta, ubicumque maluerint absque aliqua religionis iniuria,
ut peregrinarti potius quam exulari uideantur, proprio liceat
iure uersari, Praetextate parens karissime atque amantissime.
neque enim interest nostra, quem habitationis eligant locum,
dummodo incentiuis dissensionibus ablatis firma sit rursus in
plebe coneordia. Data pridie Idus lanuar. Triu. AA. conss.

(8.)
IDEM AUGG. OLYBRIO P. U. Τὰ quidem, sicut proximis litteris
indicasti, enixissimo studio praestare uoluisti, ut nulla in urbe

φι

Roma possit esse discordia Christianorumque populus profunda 1o

in otio securitate gaudere. sed quantum Aginatii clarissimi
uir uicariae praefecturae scripta testata sunt, adhue aliquantos
plaeata miscere delectat extramuranisque conuentibus frequens
strepitus excitatur, Olybri parens karissime atque amantissime,

quam ob rem egregia sublimitas tua istius auctoritáte prae- 15

ceptionis et patriae praestet et legi, ut populo dissenentiti
nulla intra uiceesimum lapidem uel religio ad ecoeundum possit
esse uel copia, ut, si cessare non uult, migret, ut iussum
est, insana collectio. ita demum enim tumultibus cunetis pro-
eul longeque summotis certa pax plebi in aeuum omne tri-
buetur.

(9.)
IDEM AUGG. AD AGINATIUM UICARIUM. (Omnem his dissensi-
onibus causam, quae, ut prudentia tua» scripsit, sacratissimam
urbem Christianorum populo fluctuante confundunt, auferre

-2 exulare Bar. 9 dissensionis Bar. probante Petschenigio, sublatis
dubitanter Meyer; at cf. ep. 9 ὃ 1 6 1íwvaR V et Bar. in marg.:
Iun. Bar. in textu ταῖν (i. e. Triueris) V: om. Bar. — AA. II Coss. Bar.

8. Dat. wt uidetur sub finem a. 368. Ed. Bar. ad a. 369, 3.
8 olibrio pu. V 10 populos V, corr. Bar. 11 gauderet Bar.
12 aliquantus V, corr. Meyer — 17 regio dubitanter Meyer 20 omne,
quod coniecit Meyer, est in. V (ome)

9. Dat. eodem die quo ep. 8. Ed. Bar. ad a. 369, 4. 24 quae
Bar.:: quem V — tua add. o*

Epist. VII 9 — X 2. 5]
eupientes iubemus his litteris, ut ab his, quos iuuat turbu.
lenta seiunctio, nullus intra uicesimum lapidem conuentus
habeatur, Aginati karissime ac ioeundissime. itaque spectata
sinceritas tua admodum salutare praeceptum et quod nullum
interpretationibus loeum ex aliquo relinquat ambiguo, his
animis exequatur, quos paci tranquillitatique reparandae et
iudex debet et ciuis. habes et urbanae in hoc auxilium prae-
fecturae; nam etiam Olybrium clarissimum atque illustrem
uirum pari serenitas nostra conuenit arbitrio in factiosorum
impios coetus, ut termino, qui euidenter est limitatus, exclu-
deret, quo nec in uicino quidem exoreretur id motus, quod
in urbe non esset. et facile praestabitis duo. quod singuli
praestare possitis.

(10.)

IDEM AUGG. AD OLYBRIUX P. U. Cum nihil possit esse
ioecundius uel abundantia uel quiete ac summa felicitas sit,
quotiens duo ista iunguntur, procul dubio sublimitas tua per-
spleit, quam gratae nobis litterae tuae fuerint, cum et eos
esse compressos, qui sanctissimam legem tumultu et seditione
miseuerant, et annonam communis omnium patriae paulatim
in statum pristinum redire coepisse testatae sunt. ^ sed haee
propemodum non stupemus in noto; talem enim te futurum
esse praesumpsimus, cum detulerimus tuis meritis praefec-
turam, qualem statim in administrationis exordiis inuenimus.
denique non monemus, ut illustris auctoritas tua eandem
effieaciam deuotionemque custodiens penitus statum plebis
uel reformatione pristinae disciplinae uel necessariorum proui-
sionibus commodorum et modestiae gloria et bonis securitatis

3 agynati V δ interpretatioibus V relinquatur V, ur expunzit o
6 pacis V, corr. Meyer 1 ciues V, corr. Bar. 11 id V: is wel quid
Meyer, uel Bar. quod Meyer: qui V

.10. Dat. aliquanto post ep. 8. ἘΔ. Bar. ad a. 369, 5. 15 olibrium
pu. V 18 grae (— gratiae) V, corr. Bar. fuerint ez fuerunt corr. V
21 sint Meyer 29 deneque V, corr. o à (— non) V: nos inepte
Bar. 4217 reformationem V, corr. Meyer

59 Epistulae de schismate Ursini

accumulet, Olybri parens karissime atque amantissime: proprio
quippe cura ingenio; satis est, ut inceptis posteriora respondeant.
neque ita origines criminum meltiaris, ut mansuetudinem
nostram 6. correctionibus singulorum aestimes consulendam,

cum omnia, ex quibus aliqua potest esse confusio, sponte

praeuenias ac sic sollicite uerecundeque compescas, ut nobis
non tam incitandi necessitas relinquatur quam gratia compro-
bandi. |

(11.) |

IDEM AUGUSTI AD AMPELIUM P. U. — lure mansuetudinis nostrae
sensibus uel diuinitus datum est uel tranquillitate naturae,
ne cum delinquentum facinore legum seueritate certemus ac
spe emendationis futurae mitiorem esse uelimus correctionis
iniuriam quam prouocat meritum noxiorum, Ampeli parens
karissime atque amantissime. | dudum Ursini inquietudine
prouocati, fauentes concordiae populi Christiani, quieti etiam
urbis sacratissimae prouidentes uno interim loco intra Gallias
dumtaxat perturbatorem tranquillitatis publicae statueramus
iure cohiberi, scilicet ne applieatione morum late dissensionis
incommodum spargeretur. uerum naturae nostrae mansuetudine
leuigati ita memorato abscedendi copiam dedimus, ne ad urbem
homam uel eerte suburbiearias regiones pedem introferre aut
nequitiae suae contagionem conetur infundere. id etiam de
ceteris erroris eius consortibus, Gaudentio uidelicet, Urso,
Rufo, Auxanone, Auxanio, Adiecto, «Leontio» et Rufino sancimus,
ut quos nequitiae similitudo complectitur, eos eadem etiam

2 cura] scil. est inceptis V — 3 origenes V

11. Dat. simul cum ep. 12, dum gerit urbis praefecturam. Ampelius,
qui successit Olybrio anter 21. Aug. 370 (Cod. Theod. II 10, 5) et
1. Ian. 371 (C. Th. XV 10, 1) et locum dedit Bapponi inter 5. Iul.
(C. Th. VI 7, 1) et 22. Aug. 372 (C. Th. VI 4, 21). | Edd. Bar. ad a.
371, 1; Haenel C. L. 224. 10 idem aa ad ampelium pu. V 19 late V
21 abscedendi Bar.: abstinendi V 25 Rufo οἷ: rufino V Leontio
add. Meyer cf. p. 54,8 sanctimus V, corr. o 26 eos eadem scripsi:
eosdem V, eiusdem Meyer

τ
[9r]

Epist. X 3 — XII 8. 58

conditio emendationis astringat. quod si quispiam ex memoratis
sacrilega intentione statutum mansuetudinis nostrae trans-
grediendum putauerit, non iam ut Christianus sed ut legum
ac religionis ratione seclusus seueritatem publicae animaduer-
sionis agnoscat. ^de hae autem eadem obseruantia ad τι. c.
Maximinum uiearium urbis Romae dedisse nos eonducibilem
iussionem etiam censurae tuae uolumus innotescere, quo circa
memoratorum personas ab his, qui rei publicae nostrae prae-
sident, procliuior statutis exsecutio deferatur maiorque sit
eorum moderatio, qui qualitatem morum suorum atque actuum
ad multorum specula senserint pertinere. ET MANU IMPERATORIS:
Uale Ampeli karissime atque amantissime.

(12.)

IDEM AUGG. MAXIMINO UlCARIO URBIS ROMAE. Est istud diui-
nitus institutum mansuetudini nostrae, ut, etiamsi morum
emendatio in hominum uita sufficiat, numquam tamen ab
indulgendi studio et uoluntate cessemus mitioremque esse
cupiamus correctionis iniuriam quam prouocant merita delin-
quentum. 6. quo oritur, «ut» Ursino, quem propter quietem
populi Christiani et debitam religioni àc legibus disciplinam
uno interim loco morari intra Gallias iusseramus, sub ea
conditione euagandi arbitrium praeberemus, ne uel ad urbem
Romam uel ad regiones suburbicarias audeat commeare.
qui si ingrata pertinacia statutum mansuetudinis nostrae egre-
diendum putauerit, eundem non iam ut Christianum, quippe
quem a communione religionis mentis inquietudo disterminat,
sed ut hominem factiosum perturbatoremque publicae tran-

6. maximum V, corr. o? 9 statuti -Petschenig maior quae V.
corr. α " 1l gr Meyer: i3 V 12 A. (parens? kar. dubitanter Meyer

129. Dat. eodem die quo ep. 11. | Edd. Bar. ad a. 371, 3; Haenel
Corp. Leg. 224. 16 emendatio in V: emendationi dubitanter Meyer
sed ne sic quidem apta euadit sententia — 17 mitiorem ἃ V 18 delin-
quentium Bar. 19 ut add. Bar. 21 iusseramus «discedendi copiam
fecerimus» sub Bar. 22 condione V, corr. « euagandi Meyer: ne
uagandi V ne uel Meyer: neue V

54 Epistulae de schismate Ursini

quillitatis legum et religionis inimicum iuris seueritas per-
sequatur, Maximine karissime ac iocundissime. sinceritas
igitur tua iussionis nostrae serie debita ueneratione praelata
singularum urbium atque regionum, quibus temporarie praeest,
primores atque incolas propria scriptione conueniat, quatenus
sciant ita memorato egrediendi terminos iure praescriptos una
eum inquietudinis suae errorisue consortibus Gaudentio Urso
Rufo Auxanone Auxanio Adiecto Leontio nec non Rufino
licentiam praebitam, ut ab interdictis locis incessum intellegant
abstinendum. sic enim mansuetudinis nostrae indulgentiam
temperamus, ne occasione praestita uicinitate inquietorum ad
aliquam forsitan uociferationem religiosi populi studia prouo-
cemus.

(13.)
DE REBAPTIZATORIBUS.

GRATIANUS ET UALENTINIANUS AUGG. AQUILINO UICARIO. Ordi-
nariorum sententias iudicum aut temporum limes aut con-
tumacis pronuntiatio aut habitum coram partibus sancit examen
et haec mediocris auctoritas labefactari atque conuelli nec a
potentioribus nec ab impudentibus pertimescit: nostra praecepta

per uestram neglegentiam destituta quae tandem poterit ferre
patientia? quam quidem dum despicitis excitatis, ut longae

1 prosequatur V, corr. Bar. 93 probata Bar.

18. Data widetur inter diem 9 Aug. 378 et diem 19 Iam. 379
Ed. Bar. ad a. 381, 1, quem secuti sunt Sirmond Append. 'Cod. Theod.
p. 90; Coustant I 530; Collect. Concil.; Haenel Corp. Leg. p. 226.
Petitionem concilii Romani (— Conc. Hom.), qua μὲ haec Aqwilino
rescriberent imperatores adducti sunt, ex codice aliquo bibliothecae regiae
i. e. Parisinae edidit Sirmond Append. Cod. Theod. p. 78 (— Mansi
III 624). 16 uicario ordinariorum. Sententias Bar., corr. Sirm.
17 sententias (sententiae Sirm.) iudicum aut quae Bar. - eontu-
maciae Sirm. [18 patribus Bar. (corr. Coust. in marg.) sancit .V
sed n uf uidetur ex x corr.: sanxit Bar. examen nec a mediocri
auctoritate Bar. 20 pertimescunt Bar. 21 ferri sententia Bar.,
firmare sententia Sirm. 22 &non» excitetis Bar. longa tolerantia
desperatos sumat accentus Meyer, longae tolerantiae in desperatos sumat
effectum Bar.

q—

Epist. XII 3 — XIII 6. 55

tolerantiae desperatos sumat accentus et offieium metu cogat
agnosci. etiamne uiuidius est, quod Ursini inussit amentia,
quam quod serenitas nostra mitibus persuasit edictis, ut omnes,
qui impios coetus profanata religione temptarent, uel ad cen-
tesimum urbis miliarium pellerentur, ubi pertinax furor ab

Obsequentibus destitutus in eius tantum perniciem rueret,

qui solus erraret, et ut condemnati iudicio recte sentientium
sacerdotum reditum postea uel ad ecclesias, quas contamina-
uerant, non haberent uel integrationem iudicii frustra «4a»
nobis impudenti peruicacia precarentur? repetat laudanda
et spectata sinceritas tua, quales ad uirum clarissimum
Simplieium quondam uicarium litteras clementia nostra trans-
miserit, et desinat iterationem sperare mandati, quia pigendus
mansuetudinis nostrae pudor est instaurare praeceptum. Ursi-
num quidem Gallia cohercet et, ne motus aliquos inquietos
exerceat, cohibet Agrippina secessio; quem tamen ipsum per
oceursàntes obtundentem saepius quam maerentem ad hoc.
ut frequentius abiceretur, audiuimus. Hisacem remotus Hispa-
niae angulus titulo damnationis inclusit, non bene capiti

consulturum, si quid turbarum uesanus agitauerit. Parmerisis -

episcopus eo perniciosior, quod inclytae urbi magis proximus,
et imperitorum multitudinem uicinus exagitat et ecclesiam
de qua iudicio sanctorum praesulum deiectus est, inquietat.
inanem uidelicet gloriam sententiae grauioris exspectans: quem

1 metus Bar. 2.etiamne uiuidius V: at nonne absurdius Bar
iussit Bar. 4 cetus V. uelad V: ad siue ultra (cf. p. 57, 12) Meyer
5 milliare Bar. 9. redintegrationem Bar. a add. Bar. 10 repetat

DBar.: repperta V — 11 tua sinc. érsp. Bar. [12 litteras hic commemo-
ratas Gothofredus putat legem esse anno 374 datam, ex qua nonnulla
seruawit Cod. Theodos. IX 29, 1 15 fort. inquietus 17 obtendentem
(seu obnitentem) Coust. merentem V: monentem ar., mouentem
Coust. 18 frequentius abiceretur temptawi: frequentius abiceret V,
sequentes abjiceret Bar.; saepiusque ammonentem ad hoc, ne frequentius
se obiceret Petschenig Isacem Sirm., Isaacem Coust. hyspanie V
19 angulos V, corr. o? 20 consultum Bar. 22 imperiorum V, corr.
Bar. uicinus V: magis Bar-

“2

ὧτ

56 Epistulae de schismate Ursini

$i quid decessor tuus deuoti uigoris habuisset, porro ultra
tines debuisset extrudere. ^ et Florentius Puteolanus post
damnationem, quam recto iudicio conuictus accepit ac man-
suetudinem nostram inquietare conatus dignum tulit improba
offensione responsum: post quintum decimum annum ecclesiam,
de qua fuerat extrusus, rursus contaminare conatur, congre-
gationes illieitas facere molitur egentemque consili multi-
tudinem perditi animi persuasione deprauat: nostrorum uide-
licet iudicum socordia fretus, qui priuatae gratiae imperialia
praecepta condonant et religionem, quam nos iure ueneramur,
quia fortasse ipsi neglegunt, inquietari patienter accipiunt.
Claudianus etiam ab his, qui contra diuina praecepta initia
religionis instaurani, ab his, inquam, quos expelli iusseramus,
aecitus, quasi parum facinoris aggressus esset, si in Africa
perstitisset, Romae sese dicitur intimasse falsusque praeceptor
uel expertes adhue deuio profanare mysterio uel iam initiatos
ex integro nititur flagitio maiore corrumpere, cum religionis
sanctissimae disciplinam non cumulet iteratio sed euertat.
quem nos Claudianum dissimili poena ac meruit persequentes
repetere tantummodo patriam hactenus commota seueritate
praecepimus. sed residere etiamnune dicitur imperitosque solli-
citans et cassa nomina mercede conquirems perdit animas cor-
porum redemptorum. hine illi insectatores sanctissimae sedis

1 porro V: protinus Bar. 2 poteolanus V . postquam damnationem
recto Meyer 8 ac om. Bar. 4 improba offensione V: in progres-
sione Bar. ὅ quintum decimum V: quintum demum Blondel (De la
primauté en l'église, 1641, p. 194) cf. Conc. Rom. p. 83, 4 (ed. Sirm.)
Florentius Puteolanus posteaquam deiectus est..post sextum annum repsit
ad ciuitatem, tenuit ecclesiam, muitas in oppido Puteolano, de quo deiectus
fuerat, seditiones insolentia concitauit; rescribendum widetur post VI. an-
num, u£ VI librarii errore abierit in VX 0 extr. fueratírsp. Bar. —con-
gressiones Bar. 10 religione V, corr. Bar. 11 quia Petschenig:
qui V, quam Bar. accipiant V, corr. Bar. 12 initia V: uitia Bar.
13 instaurat V, corr. Bar. 14 affrica V 18 insinuasse Coust. in
marg. 18 disciplina V, corr. Bar. se deuertat V, corr. o? 19 pro-
sequentes Bar. 20 remota Bar., summota Meyer, uterque minus apte
21 imperitos sollieitans et cassam omnino mercedem requirens Bar.

Epist. XIII 7—11. 57

non solum dei numine, quod satis erat, sed etiam iudiciorum
examine exploratum mentis sanctissimae uirum, ut etiam diuo
patri nostro Ualentiniano est comprobatum, turpissimis calum-
nis episcopum Damasum inquietare non ueriti, postquam de-
Sperauerunt posse perceli, populum, pro quo ille diuinitati

obses est, inquietant. sed hactenus steterit iners dissimulatio 10

iudieantum; nec necesse est admonere, quo possit sanctio
contempta procedere; hactenus, inquam, steterit apparitorum
supina desidia: posthac nisi omnes, ut nominatim iussionis
nostrae summa complectitur, uel quos turbas istiusmodi
molientes sancti episcoporum concili consensus ostenderit,
ultra centesimum miliarium ab urbe depuleris atque earum
ciuitatum finibus extorres esse praeceperis, quarum plebem
uel ecclesias uel per se uel per simile sui uulgus exercent,
praeter aestimationis iniuriam, cuius apud bonos iactura non

leuis est, piaeulum neglectae sanctionis ineurres. — uolumus 11

autem, ut, quicumque iudicio Damasi, quod ille cum concilio
quinque uel septem habuerit episcoporum, uel eorum qui
eatholiei sint iudicio atque concilio condemnatus erit, si
iniuste uoluerit ecclesiam retentare uel euocatus ad sacerdo-
tale iudicium per contumaciam non «ad»esse, seu ab illustribus
uiris praefectis praetorio Galliae atque Italiae auctoritate ad-
hibita ad episcopale iudicium remittatur siue a proconsulibus
uel uicariis «accitus» ad urbem Romam sub prosecutione per-

9 nostro om. Bar. . 6 steterint V, corr. o?: stertit Bar. ' iudican-

tium Bar. est admonere necesse írsp. Dar. quod V, corr.. Bar.
8 stertit Bar. 9 post haec Bar. 11 sanctorum Bar. concilia V,
corr. Meyer consensu ostenderint Bar. 15 preterea estimationis V,
corr. Bar. non leuis iactura írsp. Bar. 17 consilio V, corr. Meyer
18 VII V 19 sunt Bar. atque V: uel Bar. consilio V, corr.
Meyer fuerit Bar. si iniuste Sirm : si iuste V, et iniuste Meyer

cf. Conc. Rom. p. 85, 22 atque iniuste uoluerit ecclesiam retinere
20 uel V: ut qui Βα}... uel qui Cowst. 21 adesse Meyer cf. Conc.
Rom. p. 96, 2 non adesse: esse V, iuisset Bar. seu V: ut Bar.
ab o: ad V 22 perfectis V, corr. Bar. 428 siue a proc. uel uicariis
post lialiae írsp. Sirm., ante ad urbem imserens ut 24 accitus $nserui

58 Epistulae de schismate Ursini

l2ueniat, aut si in longinquioribus partibus alicuius ferocitas
talis emerserit, omnis eius causae dictio ad metropolitani in
eadem prouincia episcopi deducatur examen, uel, si ipse
metropolitanus est, Romam necessario uel ad eos, quos
Romanus episcopus iudices dederit, sine relatione contendat,
ita tamen ut, quicumque deiecti sunt, ab eius tantum urbis
finibus segregentur, in quibus fuerint sacerdotes. mitius enim
graujter meritos cohercemus et sacrilegam pertinaciam lenius

13quam merentur uleiscimur. quod si uel metropolitani episcopi
uel euiuseumque alterius sacerdotis iniquitas suspectatur aut
gratia, ad Romanum episcopum uel ad concilium quindecim
finitimorum episcoporum arcessito liceat prouocare, modo ne

14 post examen habitum, quod definitum fuerit, integretur. iam
uero illud, quod in negotiis quoque rerum minorum et in
leuibus causae dietionibus animis nostris iustitia naturalis in-
seruit, multo diligentius in causis iustissimis uolumus eonuale-
scere, ne facile sit cuicumque perdito notabili prauitate morum
aut infami calumnia notato personam criminatoris assumere
aut testimonii dictionem in aecusationem episcopi profiteri.

cf. Conc. Rom. p. S6, 3 seu ab illustribus uiris praefectis praetorio
Italiae uestrae siue a uicario accitus ad urbem Romam ueniat 2 cau-
sa edictio α, wnde causae edictio Bar. metropolitàe Bar. 3 dedu-
ceretur Bar. 6 detecti Bar. 7 minus Sirm. 9 meretur Bar.
10 alterius om. Bar. suspectatur Meyer: suspecta/ll] (eras. t) V,
suspectat o, suspecta est o?, est suspecta Bar. 12 accersitum Bar.
17 cuiquam praedito Bar. notabili Bar.: nobili V 19 profiteri]
rescriptum non esse integrum uix recte suspicatur Coust. p. 534

[^1]

EST]

Epist. XIII 12 — XIV 5. 59

DE HIS QUAE INTER BONIFATIUM ET EULALIUM GESTA SUNT QUANDO
UTRIQUE POST MORTEM PAPAE ZOSIMI EPISCOPATUM ROMANAE URBIS
CONTENTIONIS AMBITU PERUASERUNT.

(14.)
EXEMPLUM RELATIONIS SYMMACHI PRAEF, URB. AD HONORIUM PRIN-
CIPEM RAUENNAE CONSTITUTUM.

Quaecumque in urbe Roma geruntur, me tacere non conuenit
pro debito famulatu, quem maiestati uestrae semper exhibeo.
cum diu episcopus Zosimus graui incommodo laboraret usque
adeo, ut frequenter mortuus iactaretur, aecidit, ut secundo die
post ingressum meum uita decederet. statim, ut conuenerat,
populum alloquendo commonui, ut cum quiete clericorum
tractatu omnia finirentur nec se rebus disponendis misceret
turbatio popularis, siquidem certum esset in eligendo episcopo
dei omnipotentis expectandum esse iudicium, domini impe-
ratores Honori et Theodosi pii felices inclyti uietores semper
Augusti. admonui etiam ecorporatos, officio quoque interminatus
sum ac maiores deterrui regionum, ne quis quietem urbis
uestrae perturbare temptaret. ^ quod quidem ita custoditum
est, ut sine strepitu omnia finirentur. uerum cum uir sanctus
Eulalius ad eeclesiam Lateranensem de. exequiis prioris epi-
scopi a populo et a clericis fuisset adductus, ibi per biduum
cum maxima multitudine et cum pluribus sacerdotibus remo-
ratus est, ut expectaretur dies consuetus, quo possit sollem-
niter ordinari. cum haec ita essent, subito aliquanti pres-

byteri cum Bonifatio eiusdem ordinis ad Theodorae ecclesiam

collecto populo properarunt ibique habito tractatu ipsum

1 De his quae etc.: hic titulus pertinet ad epp. 14—37 — BowiFAcIYX V
et sic saepius per litteram c

14. Dat. die 29 Dec. 418. | Ed. Bar. ad a. 418, «9, quem secutae
sunt Symmachi editiones (Iuretus, Auctuar. Symm. n. 19; Scioppius et
Pareus epp. X 71). 9 svxAcHI V — 8 famulatui V, corr. ras. man.
post. o. 1o imperatoris honorii et theodosii V, corr. Bar. [18 regi-
onis V, corr. Iuret. (cf. p. 79, 12) 19 uestrae in ras. V: nostrae «
24 posset Bar. 21 habitu V, corr. o

[ep

60 De his quae inter Bonifatium et Eulalium gesta sunt

ordinare episcopum uelle coeperunt. quod ubi comperi,
omues, qui pariter erant. ad me ut uenirent presbyteros
depoposci ae residens cum uiro clarissimo tribumo Sereniano
eos admonui, ne quid temere fieri paterentur aut contra sacrae
legis ordinem uenirent aut contra consuetudinis rationem.
sed tanta pertinacia restiterunt, ut id quod minati sunt facere
minime dubitarent. nam etiàm presbyterum Bonifatium in
ecelesia Marcelli ordinandum esse duxerunt atque cum eo ad
saneti apostoli Petri basilicam processerunt. et quoniam
pietatis uestrae est de hac parte ferre iudicium, statim pro
competenti sollicitudine uestram maiestatem credidi consulen-
dam, ut quid de hac parte pietas uestra decernat, praecepto
uestri numinis euidenter informer. diu enim, quae contra reue-
rentiam uenerandae legis facta sunt temeritate paucorum, dif-
ferri non conuenit, ne tarditate firmentur, quae oportet inter
exordia resecari. ^ gesta aeclamationum populi, quae singulis
diebus habita sunt, relationi meae subieci; quiequid postea
gestum fuerit, non tacebo. Data IIII. Kal. Ianuarias.

(15.)
EXEMPLUM SACRARUM LITTERARUM.

Gestis omnibus recensitis laudanda sublimitatis tuae relatione
perelaruit in ordinatione uenerabilis sacerdotii quietem ueterem
paucorum insolentiam attemptare uoluisse. nam cum post
abscessum uenerabilis uiri Zosimi circa meritum Eulalii ordine
subrogandi communi iudicio concinens multitudo sonuisset ae
plena erga se omnia, quae regula catholicae posceret disciplinae,
successoris confirmatio custodiret, uehementer miramur aliquos
extitisse, qui sollemnitate contempta cirea ordinationem alterius
festinarent. in quorum castigandum factum mansuetudinem

5 uenirent V: inirent Hartel 9 ante apostoli del. V pauli 16 re-
secari Meyer: recitari V, recidi .Ang. Mai (Script. uet. noua, collect. I
[ed. 2] P. IV 2 p. 44) . 1? subici V, corr. Mai

15. Dat. die 3 Ian. 419. Edd. Bar. ad a. 419, 2; Iuret. Auct.
Symm. n. 20; Sciopp. et Par. X 72. 21 laudandae lwret. 22 sacer-
dotis Iuret. 23 insolentia V, corr. Iuret. 424 absessum V, corr. Bar.

[^]

t
eo

Epist. XIV 6 — XVI 1. 61

nostram rite oporteret insurgere, nisi hoc tamen genere de-
cerneremus eos ad ueniam pertinere, quod lapsum cito pro-
prium contuentes ad deprecandi suffragium sunt relapsi, ignosci
sibi super id, quod uim perpessi conquesti sunt, postulantes.
conuenire ergo uotum et studium nostrum cirea Eulalium
sacrae legis antistitem sublimitas tua clementiae nostrae auc-
toritate praesenti cognoscat, cui competens numerus ordinantum,
legitimi sollemnitas temporis locique qualitas recte uenerandi
nominis apicem contulerunt. eum autem Bonifatio constet
omnia defuisse, superflue expectatam sententiam nostram esse
censemus, eum factum suum episcopum, qui praesumpserant,
ammotis damnasse precibus uideantur. absoluta itaque decer-
nimus iussione extraordinaria praesumptione summota Boni-
fatium interdicta confestim urbe prohiberi: erit uerecundiae
eius, u& morem gerens caelestibus constitutis sponte discedat;
pertinacius resistentem inuitum praecipimus expelli. plebeiae
sane seditionis auctores cum sociis suis sublimitas (tua,
Symmache parens karissime atque amantissime, statuet attineri
atque in eos congrue uindieari, ut res temere praesumpta
non transeat impunita. in qua re AÁfrodisium τι. c. tribunum
et notarium dirigi a nostra mansuetudine placuit, ut prae-
sente eo, quae statuimus, celerius impleantur, quatenus quies
populi nulla perturbatione uexetur et pacata eum ueneretur
uniuersitas, quem secundum ueterem consuetudinem obser-
uata sacrae legis mysteria susceperunt. Data IIL Non. Ian.
Rauennae.
(16.)
EXEMPLUM RELATIONIS SYMMACHI P. U. AD PRINCIPEN.

Ubi primum sacer sermo pietatis uestrae expectationem
populi celeritate praeuenit, omne, quod sibi diuersitas uolun-

1 tamen Meyer: tantum V 7 ordinatum V, corr. Meyer: ordinan-

tium o? 8 legitimi o: legitimis V, legitimus Bar. uenerandum V,
corr. luret. 11 sensemus V, corr. o?: sensimus o Bar. fatum V,
corr. o epm V: ipsi Bar. 20 uc trib' et noz ^V

16. Dat. die 8 Ian. 419. Edd. Bar. ad a. 419, 5; Iuret. Auct.
Symm. 21; Sciopp. et Par. X 73. 28 mELATV smacHI V, corr. Bar.

62 De his quae inter Bonifatium et Eulalium gesta sunt

tatum usurpauerat de episcoporum electione, summouit ac
diuina prouisione inter initia resecauit, quod tarditate impe-
ritae multitudinis erescentibus studiis diffieilius potuisset au-
ferri, domini imperatores. | ob quam rem statim debito fa-
mulatu implere, quae fuerant imperata, properaui et, quod
felicitati clementiae uestrae ascribendum est, res noui exempli
et maximae contentionis magnique certaminis ut «non» sine
commotione populi coepta fuerat, ita salua clementia uestra
eum totius multitudinis quiete finita est. nam cum eo tem-
pore ad me sacra perlata esset auctoritas, quo sancti diei
erat celebranda sollemnitas, statim, ut oportebat, misso primi-
scrinio Bonifatium ut ad me ueniret admonui quod praeceptum
fuerat agniturus ac se ἃ processione, quam sibi inhibitam
didicerat, abstineret. qui conuentione contempta processit atque
eum, quem direxeram, dedit populo uerberandum. ^ quod ubi
nuntiatum est, habito cum u. c. tribuno Sereniano tractatu
ad sanctum apostolum Paulum, quo conuenerat, et sacrae
exemplaria pro cautela direxi, ne quid T iniuriam publicam
de praeceptis immissa multitudo temptaret, et partem ofífici
pariter destinaui. sed neutrum fieri passus cum ad urbem
uellet eum populo remeare, statim ad portas tam contubernales
quam apparitores occurrerunt, qui eum, ut statutum fuerat,
urbem uestram ingredi prohiberent. uerum ipsos quoque con-
temnendos credidit atque uiolenter ingressus a certa urbis
parte pluribus occurrentibus est repulsus nec permissus, quod
cogitabat, implere. quod ubi turba quae comitabatur aspexit,
sine aliquo tumultu dispersa est. ipse uero extra murum
deduetus non longe ab urbe remoratur. qui ne occulte per

noctem ingressus urbem ad ecclesiam conuolaret et rursus

populi studia commoueret, communi tractatu pro competenti

4 D. Imperator Jure. 5 et V (errauit Meyer): eo Bar. — quod οἵ:
quo V 1 maxime V non add. o? 12 Bonifac. ad me uenire Bar.
quod s: quid V 13 agniturum V, correri — ac V: ut Iuret. 14 qui
Bar.: quique V 18«4in» iniuriam Bar. Meyer 19 immissa V: inscia
uel inconscia Meyer; ne quid incuria publica de praeceptis admissa Hartel
temeraret Iuret. 21 et p. 68, 1 fine ut widetur V, corr. «

e^
o

Epist. XVI 2 — XVII 2. 63

sollieitudine contubernales et apparitores quattuor illie sine
iniuria eius obseruare disposui: expectans, quid pietas uestra
decernat, ut quies possit, quae hactenus seruata est, perdurare.
cirea partem uero Eulalii episcopi uenerabilis uiri, qui eo die
5 paene cum omni multitudine ad saneti apostoli Petri basilicam
sollemnia celebrabat, ubi primum pietatis uestrae praecepta
sunt publicata, fuit totius laetitia ciuitatis. ^ unde ea, quae
populus Romanus publico gaudio diuersis aeclamationibus
agens gratias maiestati uestrae credidit publicanda, relationi
10 meae uniuersa subieci, ut agnosceret pietas uestra, et quanta
quiete uobis propitiis correcta sint, quae male fuerant admissa
temeritate paucorum, et quanta gratia suscepta sint, quae
clementia uestra diuino iudicio et pro uenerandae religionis
reuerentia decernenda credidit et pro quiete Romani populi in
1; perpetuum seruanda constituit. ^ Data VI. Id. Ianuarias.

(17.)
EXEMPLUM PRECUM PRESBYTERORUM PRO BONIFATIO.

Petimus clementiam uestram, piissimi et clementissimi
imperatores Honori et Theodosi semper Augusti. Post abs-
90 Cessum sancti Zosimi papae ecclesiae catholicae urbis Romae,
ut fieri mos uolebat atque ipsa religionis disciplina dictabat,
plures in unum conuenimus sacerdotes, ut de constituendo
successore communi iudicio tractaremus. sed quoniam Latera-
nensem ecclesiam obstrusis paene omnibus ingressibus archi-
s; diaconus Eulalius contemptis impie summi sacerdotis exsequiis
diaconibus et paucissimis presbyteris ac multitudine turbatae

9 credidit Meyer: credidi ut V; edidit, ut Sirm., cuius manu factum
apographum epp. 14—36 extat in codice Berolinensi Plill. 1717 (qf.
Meyer l. c. p. 4 adn. 1) uobis — Meyer: ub V 14 im V

17. Dat. die 6 uel 7 Ian. 419. | Edd. Bar. ad a. 419, 8; Coustant
Epp. Pont. 1007; luret. Auct. Symm. 22; Sciopp. ct Par. X 74.
18 Petimus clementiam] cf. similem exordió formulam 4n Orcistenorwum
supplicatione edita a. Mommseno in Hermae μοὶ. XXII p. 317 (II 17)
nec mon onitiwm ep. 47 19 absessum V, corr. Bar. 24 obstructis
Bar. eodem errore quo Cornelissen (Mnemosyne N. S. XIV 302) in
mutando Aman. Marc. 31, 15, 6

64 De his quae inter Bonifatium et Eulalium gesta sunt

plebis obsederat, altero die ad eandem eeclesiam, ubi prius
ab omnibus fuerat constitutum, habita omnium collatione
properauimus ibique participato cum Christiana plebe consilio,
quem deus iussit, elegimus. nam uenerabilem uirum Boni-
fatium, ueterem presbyterum in lege doctissimum ac bonis
moribus eomprobatum et, quod eum magis ornabat, inuitum,
acclamatione totius populi et consensu meliorum ciuitatis
asciuimus: diuinae institutionis ordine consecratum; nam
subscribentibus plus minus septuaginta presbyteris, astantibus
nouem diuersarum prouinciarum episcopis benedictionem com-
petenti tempore constat fuisse celebratam ac post omnia, quae
sollemnitas exigebat, impleta sunt. sed cum supra dictus
Eulalius, qui ante per tres consacerdotes nostros fuerat ex
multorum auctoritate conuentus, ne quid sibi temere praeter
conscientiam cleri maioris assumeret, cireumuentis paucissimis
presbyteris, male acceptis his ac diuersae custodiae mancipatis,
qui àd prohibendum eumi litteris uenerant, exhibito etiam cum
alis Ostiensi episcopo, quem prope mortuum constat accitum
(nam tractum esse nolentem senis aegritudo testatur), in locum
sibi non debitum ineustodito religionis ordine per ambitum
proruisset: coepit factum suum per homines disciplinae inscios
ac religionis ignaros indecenter tueri, aestimans humanis per-
turbationibus se confundere sententiam posse diuinam. οὗ
quoniam clementiam uestram constat falsidica relatione decep-
tam, ut nescio quid in iniuriam diuini iudicii sanciretis (nam
diuinum est, quiequid tantorum confirmat electio), petimus
pietatem uestram, ut remoueri priora constituta iubeatis atque
Eulalium, qui in locum subrepsit alienum, ad comitatum
perennitatis uestrae cum auctoribus suis debere deduci. nos
enim profitemur sanctum papam Bonifatium « eum» nostris con-
sacerdotibus adfuturum. relictis enim singulis per titulos
presbyteris omnes aderunt, qui uoluntatem suam, hoe est dei

l obseruabat Sciopp. 10 bene electionem Bar. in marg. 18. con-
sordotes V, corr. o? 29 serenitatis Bar. deberi V, corr. Bar. — nos
Bar.: non V 80 cum add. Sirm.; Bonif. nostris cum sacerdotibus Bar.

σι

Epist. XVII 3 — XVIII 3. 65

iudicium, proloquantur. iubeat etiam uestra clementia omnes
adesse, quos eausa constringit, eici etiam ciuitate nolentes,
qui se non patiuntur adduci. inuenietis, cum coeperit agitari
interna diseussio, quod non solum diuinis legibus «abhorreat
uerum etiam displicere possit humanis, quo hoe consecuti
agamus aeterno imperio uestro maximas atque uberes gratias.

AD PETITIONEM PRESBYTERORUM HUIUSMODI SACRUM RESCRIPTUM
IMPERATOR P. U. SYMNACHO DESTINAVIT:

(18.)

Post relationem sublimitatis tuae delatam mansuetudinis
nostrae auribus presbyterorum allegatio causam nobis non
superuaeuae deliberationis iniecit: ideo decet ambiguitate
seposita fidem rerum comminus experi quamque partem
praetermissus gestae rei ordo arguat, quam seruatus adiuuet,
multis coram censentibus approbari, ut utriusque facti simul
qualitate perpensa et circa unam rite definita consistat et
circa aliam temere assumpta non maneat, Symmache parens
karissime atque amantissime. ΟὟ quam rem illustris et
praecelsa magnitudo tua suspensis omnibus, quae superius
sunt decreta, nullique interim praeiudicio comparato auctoritate
praesentis oraculi utrumque hoc est Bonifatium et Eulalium
religiosissimos uiros instantia digna conueniet, ut intra diem
sextum Iduum Februariarum Rauennatum ciuitatem praesen-
tiam suam maturare non differant, omnibus aeque admonitis,

2 ciuitate, corr. Bar.: «extra» ciuitatem o? 4 quod non solum οἷ:
qdns V horreat V, corr. Bar.

8 mr V syMACHO V

18. Dat. die 15 Ian. 419. Edd. Bar. ad a. 419, 11; Iuret. Auct.
Symm. 23; Sciopy et Par. X 75. 18 fidelem rerum V. corr. o? Meyer:
fidelem rerum «ordinem» Bar. 14 adiuuet V: adnuat Iwret. 15 fac-
tis V, corr. Bar. 16 rite V, corr. o 16 sq. fort. consistant ..maneant
17 symache V — 21 utrumque Iwret.: ut utrunque V — 23 Rauennatem
Iwret., ad» Rauennatum Meyer 24 aeque Bar. im marg.: atque V,
atque (singulis» Iuret.

XXXV o

(*»

66 De his quae inter Bonifatium et Eulalium gesta sunt

qui auctores utriusque ordinationis existunt, ut amota excusa-
tione non desint, ut facto quisque erga alterutrum proprio
prolatis ecclesiasticae institutionis exemplis defensor existat
seque purgato alium magis in legem catholicam deliquisse
praesumpta inmeriti electione conuincat: iudicium de statu
suo quisque, si adesse neglexerit, sortiturus, dans nimirum
intellegi improuide immo illicite se fecisse, quod coram non
audeat defensare. | nos quoque ex diuersis prouinciis compe-
tentem numerum sacerdotum scriptis nostrae serenitatis acci-
mus, ut rem deductam in dubium absoluat nobis coram dis-
cep«ta»tio plurimorum. «cum autem omnia futuro integra sint
iudicio reseruata, de transactis sibi blandiri neminem decet;
praesentis enim iudicii docebit exemplum, quid in eiusmodi
negotiis obseruari debeat in futurum. Data XVIII. Kal. Feb.
per Aphthonium.

(19.)
ITEM RELATIO P. U. SYMMACHI.

Cum uir clarissimus Aphthonius decurio saeri palatii uestri
cum caelesti praeceptione ad urbem uenerabilem conuenisset,
omni genere festinaui, quatenus praeceptis numinis uestri
oboedientiam commodarem. nam statim conuentis proceribus
sacra iussio publicata et ad religiosos uiros Bonifatium et
Eulalium missa conuentio est, domini imperatores. clericos
quoque eorum praecepi pariter admoneri, ut mihi futuro
eognoscente pietate uestra deesset examini. unde haec omnia
gestorum serie comprehensa ad plenam instructionem subter
annexui. uerum postquam pars utraque populum diuersis
seditionibus excitaret, singulos admonitione missa conueni, ne

2 ut V: et Iuret. 9. acciuimus Juret. ^ 10 disceptio V, corr. Bar.
15 aptonium V

19. Jat. die 25 Ian. 419. | Edd. Bar. ad a. 419, 12; Iuret. Auct.
Symm. 24; Sciopp. εἰ Par. X 76. 17 svwacuio ($ic/) V 18 aptho-
nius V 20 nominis V, corr. Iuret. | 23 D. imperator luret

Epist. XVIII 3 — XX 8. 67

ad unam ecelesiam conuenirent et, quod fieri non licebat,
inter se multitudo confligeret. sed hoc illis uisum est, credo,

suspectum, quod quietem suadendam credidi hominibus per-

t
Qt

turbare uolentibus eiuitatem. ob quam rem ambae partes
calumniosis me crediderunt contestationibus appetendum, ut
errorem suum compositis mendaciis exeusarent. quod nme
in aliquo clementiam uestram lateret, eadem quae optulerunt
actis inserta transmisi, ne quicquam suppressum esse quere-
rentur. superest, ut apud elementiam uestram nullius partis
studiis famuli uestri appetatur absentia, qui semper maiestati
uestrae puris seruitiis approbatus me ab oppugnatione uel
fauore ambarum partium ut decebat credidi separandum.
Data VIII. Kal. Februariarum.

(20.)
EXEMPLUM SACRARUM LITTERARUM AD SYNODUM.

Omnia quidem clementia nostra in praesenti beatitudini
uestrae congrua ordinatione mandauit, ut sequestratis omnibus
uestro iudieio, quid obseruari propter quietem populi deceat,
liniretis. meminimus quoque hoc a nobis imprimis, quod
aequitas expetebat, esse mandatum, ut hi episcopi, quos inter-
fuisse eorum ordinationibus constat uel postea subscripsisse,
sine iniuria sui et manente reuerentia iudices non sederent
nec ullum praestare testimonium possent, ne non tam nouam
prolaturi sententiam quam seruaturi factum praeteritum uide-

rentur. hi ergo, sicut superius diximus, ab ea disceptatione

se abstinere debebunt. illud quoque similiter eustodiendum
beatitudo uestra esse cognoscat, nulli parti praeiudicium com-
paratum, quod a nobis antea claruerat constitutum. cum enim

1quo 7Z,corr. o? 8. quo V, corr. o? Meyer ὅ calumniosis me Meyer:
cealumniosissime V 11 approbat V, corr. Iuret. 12. dicebat V, corr.

Bar. credidisse parandum V, corr. Meyer 18 Februarum V, corr.
Petschenig
20. Dat. a. 419 post diem 8 Febr. Ed. Bar. ad a. 419, 14.

19 quo V, corr. o* 23 ullum οἷ: illum V
5*

68 De his quae inter Bonifatium et Eulalium gesta sunt

celeriter destinata iussa propter quietem populi pietatis nostrae
sequenti auctoritate summota sint, nihil hinc aut uindicare
pars altera poterit aut altera formidare. attendentes ergo
iudieium dei, quod in tali causa uobiscum simul residere
manifestum est, examinatis omnibus id uos custodire decet,
quod infundente caelesti spiritu habere Christianae legis inte-
gram reuerentiam possit.

HAEC SYNODUS INTER SE DISSENTIENS PRAESENTEM CAUSAM
TERMINARE NON POTUIT. UNDE UENERABILIS IMPERATOR HONORIUS
AD MAIUS CONCILIUX HOC CREDIDIT NEGOTIUM DIFFERZNDUM ET
INTERIM PROPTER DIES QUI IMXINEBANT SANCTAE PASCHAE UTROSQUE
BONIFATIUM SCILICET ET EULALIUM AB URBE IUSSIT ABSCEDERE
ET SPOLITINUM EPISCOPUM ACHILLEUM NOMINE SACRA IUSSIT MY-
STERIA CELEBRARE SYMMACHO PRAEF. URBI HOC IDEM SUIS SCRIPTIS
INSINUANS:

(31.)

Magnarum deliberationum non debet citum esse iudicium
nec temere proferenda sunt, quae seruanda in perpetuum
sanciuntur. | saepe de episcopis urbis aeternae «per» alter-
cationem partium sub examine sacerdotum concussa cognitio

est. sed ne quid festiunum celeritate iudiei proferatur, id-

clementiae nostrae sedit arbitrio, ut, quoniam uicinitas sanc-
torum dierum episcopi praesentiam postularet nec in urbe
sacratissima fas esset pascharum praesentim dies sine sacer-
dote celebrare, ideireo, Symmache parens karissime atque
amantissime, illustris magnificentia tua Achilleum nos elegisse

8—18 praeter Baromiwm (419, 15) edd. Ballerimit, De antiq. coil.
can. (— Append. ad Leonis opera) II cap. 12 n. 20. 10 deferendum
Daller. 12 iussit V: ista Baller. — 18 Spoletinum Bar., Spolitanum
Baller. 14 symacho V

21. Dat. die 15 Mart. 419. — Edd. Bar. ad a. 419, 15; Iuret. Auct.
Symm. 25; Sciopp. et Par. X 77. 18 qui V, corr. o? 19 sanctiuntur V
per inserui altercatione Bar. 220 concussa scerips? (cf. Horat. Sat.
I 3, 35): concessa V 22 ut quoniam V: at quoniam Bar., at cum
Meyer —| 25 celebrari dubitanter Meyer symache V

-
c

Epist. XX. 4. — XXIIE 1. 69

cognoscat, quem ἃ fauore partium constaret alienum, qui
mysteria sacrae obseruationis impleret. transactis uero festis
diebus ex iudicio sacerdotum quae debeant custodiri consilio
maturiore tractabimus. monemus sane, ut regionum primatibus
euocatis disciplinae publicae quietique prospicias; quibus de-
cretorum nostrorum praecepta iubeas aperi, ne quis scilicet
ullum tumultum neque seditionem audeat commouere. quam
81 quis insana persuasione conciuerit, non in eos tantum, qui
in perturbatione fuerint deprehensi, sed in regionum quoque
priores intellegant uindicandum. nouimus enim quietem publi-
cam facile custodiri, si incentorum cupiditates ae fomenta
cessauerint.

(53.
EXEMPLUM SACRARUM LITTERARUM AD ACHILLEUM SPOLITANUM
EPISCOPUM.

Quoniam de Romano sacerdotio propter angustias tem-
poris, quas dierum sollemnitas fecit, quae abesse episcopos à
suis ecclesiis non sinebat, dilatum constat esse iudicium,
recte nostra serenitas credidit ordinandum, beatitudo tua ad
(urbem? uenerabilem congrua ueneratione festinet, quatenus
sanctae paschae dies ea qua conuenit quiete cum sollemnitate
consueta populis repraesentes nec consuetudini obsit, quod
differri synodum multiplex necessitas fecit. illud sane in
primis ac praecipue commonemus, ne umquam ulla illorum
mentio fiat, de quibus constat suspensos esse iudicio.

(33.)
PRINCIPIS ORATIO AD SENATUNX.

Scimus, patres conscripti, a uobis eunetationem nostram
non posse reprehendi, quibus semper in re omni probatur

l constat esse alienum Bar. ὅ decretor V, corr. « 7 neque Bar.:
ue quam V 8 conquiuerit V, corr. Meyer: conquiret Bar.

29. Dat. die 15 Mart. 419. Ed. Bar. ad a. 419, 16. 14 Spoli-
tinum ?ndez collection praemissus (cf. Proleg. c. 1), quae forma fortasse
eliary p. 75, 18 et 78, 1 restituenda est. 16 angustiam Bar. 17 quas
Meyer: quam V Bar. 19 «ut» beatitudo Bar. 20 urbem éasérui;

idem post uenerabilem addiderat Bar.
23. Dat. die 15 Mart. 419. Ed. Bar. ad a. 419, 17.

ΓΟ

70 De his quae inter Bonifatium et Eulalium gesta sunt

consiliorum iudielique maturitas. nec sane de summis cita
debuit et potuit esse sententia, quam ut aeternam ita proba-
bilem et ex omni parte decet esse perfectam, inter episcopos,
quos in urbe sacraüssima fauentium studia uel partium
uoluntas elegerat, ab omnibus qui aderant sacerdotibus iusse-
ramus audiri et aliquotiens iterata cognitio est. uerum curü
longiores moras examinatio iustae cognitionis afferret et plura
inquisitio iudicum diligens inuenizet, quibus finis citus non
posset imponi, et festorum dierum celebritas celeritatem defini-
tionis exposceret, ne quid temerarium promeremus, rem omnem
credidimus differendam. ^ missus itaque est Achilleus uir
religiosus episcopus Spolitinae ciuitatis, per quem sanctorum
dierum celebritas impleretur. amplitudinis uestrae est popu-
larium mentes ad quietem consili salubritate retinere. cum
probabilem ac necessariam dilationem nostram dubitare neque-
atis. : Data Id. Mart.

(34.)
EIUSDEM PRINCIPIS EDICTUM AD POPULUM.

Fidei curam, Quirites optimi, maxiniam iudicantes nihil
festinum aut inmaturum credidimus proferendum. ea enim in
causa religionis decerni censemus, quae sine errore ac repre-
hensione sententiae ab omnibus eomprobentur. itaque cum
in cognitione de episcopis, qui in urbe fuerant constituti, sub
iudicio sacerdotum intentionis haereret ambiguum nec na-
scentibus subinde causis finis certantibus studiis posset imponi
ac diu de rebus uariis deliberatio nostra penderet, «in» futuram
cognitionem ad integrum sacerdotum numero pleniore con-
cium omne negotium constituimus differendum, ut causa
ex omni parte librata transactis paschae diebus terminum,

1 nec Bar: ne V 8 epos ez epss V 7 iuste V — 14 salubriter Bar.

24. Dat. die 15 Mart. 419. Ed. Bar. ad a. 419, 185... 28 co-
gnatione V, corr. o? de Meyeri quam de V (cf. p. 71, 128) 26 in
inserui: aut «ad» fut. cogn. et «ad» scribendum aut futuram cognitionem
delendum esse cersuit Meyer 217 consilium V, corr. Meyer 429 trans-
acte V, corr. Bar.

LE
PP

Epist. XXII ἃ — XXV 1. 71

quem aequitas uel religio poscebat, acciperet. simul, quia de
sacerdote nihil poterat definiri, temporarie elegimus, qui re-
uerenda sacris diebus mysteria celebraret, ut uobis, Quirites,
ad honorem sacrae urbis praesto esset sollemnitas sacerdotis.
quare imitati patientiam nostram placidis animis, quae pro
pace publica suademus, accipite: sanctorum cultus dierum
debita tranquillitate transcurrat, quietem publicam seditio nulla
perturbet, fauor proprius circa nullum, qui notetur, appareat.
decet enim suspensis sensibus omnia nostro integra uos reser-
uare iudicio nec furore quodam sed debita probitate expectare
potius quam poscere sacerdotem. ^ quod si prauos incentores
secuti turbas et tumultus potius «quam» quietem ac modestiam
legeritis, quibus fauetis, monstrabitis nec solum uobis sed et
auctoribus uestris, quorum consilis inhaeretis, periculum
salutis, ad quod nos compellitis, imminebit. neque enim uenia
dignus est, qui ab improbitate humanitatis nostrae monitis
non poterit retineri. — Data Id. Mart.

(25.)
EIUSDEX PRINCIPIS EPISTOLA AD.SANCTUM PAULINUM EPISCOPUM
NOLANUXM.

SANCTO AC UENERABILI PATRI PAULINO EPISCOPO. — lam tune
futt apud nos certa sententia nihil ab his sacerdotibus, qui
ad syuodum conuenerant, posse finiri, cum beatitudo tua de
corporis inaequalitate causata itineris non potuerit iniuriam
sustinere. et per absentiam sancti uiri, non quidem optentura,
interim tamen uitia gratulantur, cum praua et uetus ambitio
et cum benedicto uiro sanetaeque uitae diu uelit habere cer-

1 possebat V, corr. o 8. uobis o Meyer: ub V, ibi Bar. 9 integro V,
corr. o? 10 debitam probitatem V, corr. Bar. 12. turbas et οἷ: tur-
barent V, turbarum Bar. quam enserwt Bar. (cf. «d p. 70, 23)
13 uobis o?: uerbis V

235. Data die 20 Mart. 419. | Ed. Bar. ad a. 419, 20. 21 Tam
tunc V, corr. Sirm. Meyer: tantum Bar. 238. finiri scripsi (cf. p. 72, 30
quae ἃ paucis non potuit terminari): diffiniri V, definiri Bar. 25 et
dictum est ut aliis locis et uero

LO]

13 De his quae inter Bonifatium et Eulalium gesta sunt

tamen et eontra haec apostolicae institutionis bona de prae-
sumptis per uim parietibus existimet confidendum. ^ o uere
digna causa, quam non nisi coronae tuae beata uita discingat.
dilatum itaque iudicium nuntiamus, ut diuina praecepta ex
uenerationis tuae ore promantur, qui ea secutus implesti. nec
potest alius eorum praeceptorum lator existere, quam qui
dignus apostoli discipulus approbaris specialiter. itaque
domine sancte, merito uenerabilis pater, iustus dei famulus,
diuinum opus contempto labore tributurus hoc nobis uisita-
tionis tuae, si ita dicendum est, munus indulge, ut postpositis
omnibus, quoniam temperati aeris tranquillitas suffragatur,
synodo praefuturus sine intermissione etiam desideriis nostris
et benedietioni, quam cupimus, te praestare digneris.

(26.)
ITEM EIUSDEM PRINCIPIS AD EPISCOPOS AFROS.

Serenitas nostra cum in omnibus causis tum praecipue in
his. quae ad uenerabilem religionem pertinent, perpensum
cupit habere iudieium. — de sacerdotio urbis aeternae exortam
contentionem etiam trans maria iam credimus nuntiatum.
quae ἃ paucis non potuit terminari et ideo multorum neces-
sarium constat esse iudicium. quapropter sanctitas uestra,
quos uitae bonum et legis doctrina commendat, intra diem
Iduum Iuniarum ad Spolitinam ciuitatem amputatis excusa-
tionibus properare dignetur, ut id, quod ueritas uel religionis
norma dictauerit, deo pariter cunctorum mentibus aspirante
sententia iudicetur, ne diutius apostolicae sedis sacerdotium
differatur.

1 et Meyer: ut V 6 alius ex aliud corr. V 11 temperantia eris V,
corr. Meyer: temperantia aeris et o? 12 synodus V, corr. o?

26. Dat.die 20 Mart. 419. — Ed. Bar. ad a. 419, 21. 15 epse V,
16 serinitas V tunc V, corr. ?? 18 exorta contentione V, corr. ano-
nymus in *Archiv für lat. Lexicographie VI p. 304 23 Iuniarum Bar.:
ianuarium V, Ianuariarum Sirm.

[^L]

€
-

Epist. XXV 2 — XXVIII 1. 73

(21.)
EIUSDEM PRINCIPIS EPISTOLA AD SANCTUM AURELIUM CARTA-
GINIENSEM EPISCOPUYX.

Aliam quidem uidendae uenerationis tuae causam optaue-
ramus euenisse, ut desiderato benedictionis tuae frueremur
aspectu. sed quia aduersus papam urbis Romae ambitio repre-
hendenda certamen iudixit et sanctam uitam in episcopo aesti-
mat non quaerendam, coeptum super hac discussione iudicium
minor numerus sacerdotum, quam synodi consuetudo deposcit,
in plures doctissimosque uiros, quorum sanctitas tua princeps
est, prorogauit. neque enim praemia castitatis et meriti sum-
motis uitüs, quae respuit diuinae religionis sacrosancta prae-
ceptio, per alios quam tales uiros oportuit reuelari. et quamuis
sufficere domni germani mel Augusti principis scripta potue-
runt. etiam mea tamen, quibus aduentum sanctitatis tuae
precarer, adiunxi. quaeso itaque, domine sancte, pater merito
uenerabilis, ut duplex beneficium tributurus et desideratae
nobis benedictionis tuae et necessarii pro beatitudine iudicii
proferendi intermissis omnibus deum intuens, de cuius sacer-
dote firmando labor ueniendi non debet recusari, (te» prae-
stare digneris.

(28.)
EIUSDEM EPISTOLA AD AUGUSTINUM ALYPIUM EUHODIUM DONATIANUM
SILZANUM NOUATUM ET DEUTERIUM EPISCOPOS UNIFORMIS.

Peruenisse ad uenerationem tuam certa est pietas nostra
aduersus papam urbis Romae uitia cum eastitate pugnare et

27. Dat. die 20 Mart. 419. Ed. Bar. ad a. 419, 22. 42). eiusdem
principis] epp. 27 et 28 non Honorii sed Gallae Placidiae esse demon-
strawit Meyer in Indice scholarum Gottingensi 1888/9 p. 10. 4 alium V,
corr. o? 9 depossit V, corr. o 10 quarum V, corr. o? 15 mea, quod
coniecit. Meyer, est in V 19. intermissis omnibus οἷ: intermissionibus V
20 te inserui, cf. p. 72, 13 21 dignetur V, corr. o?

98. Dat. die 20 Mart. 419. Ed. Bar. ad a. 419, 23. 28 eius-
dem] cf. quae initio epistulae 27 subnotaui ALIPIUM V 924 pEvrHERIVv V

74 De his quae inter Bonifatiun et Eulalium gesta sunt

huiusce rei tam diuturnum esse conflietum, ut inter tot sacer-
dotes, qui ad synodum conuenerant, quibusdam dissentientibus
nondum potuerit apostolica praeceptione firmata uita praeferri.
tuam tamen se interdum bene scire astipulanti quoque ea
parte, quae diserepat, sine dubitatione confessi sunt, ut plane
fuerit manifestum expectari tuae iudicium sanctitatis, in cuius
praesentia promenda sententia differretur, qui merito uitae
praecedens recte etiam ex transmarinis regionibus, ut iudicare
possis, expeteris. sed quamuis sacra domni germani mei
Augusti principis ad Italiae synodum conuocans auctoritas
non neglegenda peruenerit, socianda specialiter etiam sereni-
tatis nostrae scripta iudicamus, quibus precor, ut desiderabilem
aspectum benedictionis tuae sine excusatione concedens omni-
potenti deo gratum iudices hune laborem, quod et pro eximio
sacerdote et pro sanctae uitae meritis sententiam prolaturus
remunerationem uexationis huius in praemio diuino intellegis
constitutam. .— Data XIII. Kal. April. Rauennae.

(29.)
RELATIO SYMMACHI P. U. AD CONSTANTIUXM.

DOMINO SEMPER ILLUSTRI. ET CUNCTA MAGNIFICO MERITOQUE
SUBLIMI AC PRAECELSO PATRONO CONSTANTIO SYMMACHUS. —Quae-
cumque subito nullo opinante proueniunt, nec ad culpam
iudieis referri possunt et populum rationis ignarum insperata
nouitate perturbant. ^ uir namque religiosus Eulalius quinto
decimo Kal. April urbem me nesciente meridianis horis in-
gressus est. quem credidi aliquod secum pertulisse praeceptum;
uerum eodem die circa uesperum Spolitinus episcopus missis
litteris me credidit admonendum, quod sacra ad se manante
in urbe diem sanctum paschae iussus sit celebrare. quod

4 tuam (sc. uitam) scripsi: quam V interdum (— interim) V:
in te dubitanter Meyer 11 prouenerit Bar. 14 pro eximio Meyer:
proximo V 17 XIII V: III « Bar.

99. Dat. die 23 Mart. 419. — Edd. Bar. ad a. 419, 26; Iuret. Auct.

Symm. 26; Sciopp. εἰ Par. X 78. 26 aligd (i. e. aliquod corr. ex ali-
quid) V 29 urbem V, corr. Bar.

—"

[^]

Epist. XXVIII 2 — XXIX 6. 79

praeceptum ante penitus ignoraui, domine semper illustris et
cuncta magnifice meritoque sublimis ae praecelse patrone.
quod eum mihi post sancti Eulali innotuisset aduentum,
statim parendum credidi inuietissimi principis imperatis. —ue-
rum cum interiecto die urbem sanctus Achilleus episcopus
esset ingressus, commotio extitit populorum, ut ab una parte
multitudo armata ferro et telis ad forum militari habitu con-
ueniret. e& cum conuocatis proceribus processissem, ut habito
tractatu pro quiete urbis populum alloquendo compescerem,
primo pauci ad conuentum uenerunt, dein, cum expectaretur
saneti Achillei episcopi praesentia, ut quae iussa fuerant
publiearet, multitudine resistente uenire non potuit. et cum
ad forum ÜUespasiani tam ego quam uir spectabilis uicarius
perurguente populo fuissemus egressi, ut quietem utriusque
partis multitudini suaderemus, subito armati serui telis et
saxis, aliquanti etiam ferro, populum partis Eulalii aggressi
sunt, qui inermes conuenerant, ut quid praeceptum de epi-
scopo Spolitano esset agnoscerent, quosque ita sauciauerunt
qui parati aduersus imparatos uenerant, ut me quoque et
uirum spectabilem uicarium crederent appetendos, dum sedi-
tioso furore nullam admittunt penitus rationem. nisi ad libe-
randos nos diuinitas affuiset egressique per secretiorem parteni
ictum saxorum et impetum conspiratae multitudinis uitaremus,
minime potuissemus euadere. quorum maiorem partem in

» seruis constat fuisse, ex quibus aliquanti agniti atque tenti

sunt audiendi. unde, quod partium mearum fuit, excellentiae
uestrae suggerere properaui, ut certum finem rebus, cognitis
quae gesta sunt, magnitudo uestra decernat. cum enim et
sanctus Eulalius fuisset ingressus et tertia die secutus esset
episcopus Spolitinus nec aliqua ad me data uirtutum uestra-

9 interdicto V, corr. Petschemig (cf. p. 75, 29 et p. 81, S) ὃ conuo-
catus V, corr. o? processissent V, corr. o? 9. compescerent V, corr. o?
14 ingressi Bar. 16 populos Iuret. 21 nullum V, corr. o — «et» nisi o?
Meyer 23 conspiratae JPetschenig: conspirante V, conspirantis o?
uitassemus JMeyer

16 De his quae inter Bonifatium et Eulalium gesta sunt

rum, quae sequerer, praecepta uenissent, perturbatio totius
plebis, quae in se et in periculum iudicum saeuiret, exorta
est, et nisi celeri responso ante diem uenerabilem paschae
quid fieri debeat iusserits, minantur se populi inuicem pug-
naturos, dum de Lateranensi basilica alterutrum se aestimant
excludendos. ne quid igitur aduersi (quod sublimitatis uestrae
felieitas auertat) eueniat, peto ut euidenti praecepto excludi
furiosae eontentionis periculosam pertinaciam censeatis. Data
X. Kal. April.

(30.)
EPISTOLA ILLUSTRIS COMITIS CONSTANTII AD SYMMACHUM P. U.

Ut certa possimus quaeque cognoscere et factionum auctores
fideli nuntio et inspectore non lateant, cancellarium nostrum
Uitulum direximus, ut domni inuictissimi principis affatus
atque iudicium ad eximietatem tuam uel ad populum celeri
festinatione deferret, illudque monemus ut, quiequid sacris
auctoritatibus continetur, nulla temeritate uioletur et, quae
praecepta sunt, effectui celeri tradantur instantia, ne augusta
clementia, quod nune agnoscitur distulisse, commota maie-
stàtis suae uigore emendare non differat.

(31.)
EXEMPLUM SACRARUM LITTERARUM AD SYMMACHUNM P. U.

Cum ad sanandum primae perturbationis errorem hoc genus
consilii clementia nostra reparandae pacis cupida repperisset,
ut, donec de confirmatione urbani sacerdotii sententia proce-
deret absoluta, uterque eorum, quorum causa tumultus antea
concreuisset, a sacratissimae urbis conuersatione seiunctus

30. Dat. die 26 Mart. 419. Edd. Bar. ad a. 419, 29; Iuret. Auct.
Symm. 27; Sciopp. et Par. X 79. .11 cóx V syux V — 12 certo
dubitanter Meyer 18 Augusti Bar. 19 commoto Bar, fort. rectius

31. Dat. die 26 Mart. 419. — Edd. Bar. ad a. 419, 30; Iuret. Auct.
Symm. 28; Sciopp. et Par. X 80. 22 svwacuux V 24 cuppida V
27 sacratissima V. corr. Meyer

-
o

"mmn

[5]

Epist. XXIX 7 — XXXI 6. 74

futuri iudicii expectatione penderet spatio, quo contineretur,
alterutri euidenter expresso: aequo animo dissimulare non
possumus praeceptis clementiae nostrae publicum paene bellum
quo calcarentur indictum; mouendi eius caput Eulalium, qui
iussa transcenderit, extitisse, secundum. ordinem praeceptorum
paulisper abesse non passum, Symmache parens karissime.
unde sublimitas tua hoc nos statuisse cognoscat, ut et salu-
bris superior ordo praecepti et moderata synodi ordinatio
debeat custodiri, quod aliter fieri non posse censemus, nisi
Eulalius omnimodis urgueatur, ut omni celeritate ab urbe
discce»dens insolenti populo praesens incitamenta non praebeat
nec innocentibus causa mortis existat. cui esse dubium non
debebit, si in hae praesumptionis obstinatione durauerit, non
solum de statu suo iudicium iam prolatum uerum etiam de
salutis. discrimine proferendum (culpa enim nullam uenia
iam meretur, quae eum praedicitur non cauetur), nihil ex hoc
exeusationis habituro, quod se inuitum a plebe asserat reten-
tari. 81 qui autem ex numero clericorum communicanduin
Eulalio iudieio pendente censuerit, pari se sciat sententia esse
damnandum; laieos uero, qui post interdictum mansuetudinis
nostrae communionem Eulali putauerint expetendam, hone-
stioris loci poenam proscriptionis, seruos uero capitis esse
subituros nec ab hoe periculo dominos, exuendos. primates
uero regionum nisl spiritum plebis inconditae domuerint et
frenarint, sciant se raptos ultimo iudicio esse subdendos.
Spolitinus autem episcopus, sicut dudum fuerat definitum,
sanctis paschae diebus ordinem festae sollemnitatis implebit.
cui ad celebranda mysteria Lateranensem ecclesiam soli patere
decernimus, reliquis qui hoc praesumere uoluerint propulsatis.

2 alterutri o: alteruteri ex alteruter corr. V man. 1 wt uidetur, alter-
uter o? — 6 kar. «aique amantissime» semper in his epistulis scribendum
uidetur Meyero 11 disdens V, corr. «. 12 causà V, corr. o? existat

er existit corr. V — 15 profereidum o: proferei dum V culpat V,
corr. Meyer 17 quod se οἷ: quos ei V 21 eulalio V, corr. Iuret.:
«cum» Eulalio dubitanter Meyer 20 rapptos V

78 De his quae inter Bonifatium et Eulalium gesta sunt

sane si praedictus sacerdos Spolitanae ciuitatis T in loco eius
sanctorum mysteriorum ordinem completurus suscipi debeat
admonemus. per omnes uero titulos uel loca, quae conuentu
celebri frequentantur, haee quae statuimus proponentur, ut
uniuersis liqueat et noluisse nos turbidum aliquid perpetrari
et adhuc ut turbata componi debeant opperiri. sciat sane
sublimitas tua primiserinium et reliquum officium, quod tuis
actibus obsecundat, non solum grauissimae multae dispendiis
affügendum sed et supplicium capitis sortiturum, nisi enixa
opera commodata statutis clementiae nostrae praebere matu-
rarit effectum. — Data VII. Kal. April. Rauennae.

(85.

EXEMPLUM RELATIONIS SYMMACHI PRAEF. URBIS AD UIRUM INL. COM.

CONSTANTIUM PATRICIUXM.

DOMINO SEMPER ILLUSTRI ET CUNCTA MAGNIFICO MERITOQUE SUB-
LIMI AC PRAECELSO PATRONO CONSTANTIO SYMNACHUS. Ubi pri-
mum sacra domini nostri inuietissimi principis praecepta per-
lata sunt, statim, ut conuenerat, debitum tribui famulatum.
sed Eulalius ea obstinatione, qua sine praecepto sacro urbem
ingressus est, etiam egredi constrictus per omnes potestates
pari pertinacia detrectauit. nam uespertinis horis per officium
urbanum id quod praeceperat inuietissimus imperator ea die,
qua perlatum est, ei innotuisse agnoscitur, domine semper
illustrissime et sacratissime, magnifice meritoque sublimis ae

1 si V: ut Bar.; sane 4ui»si praedictus s. S. civitatis «ne quis» in
dubitanter Meyer; sane si «sit» praepeditus . . completurus «ut» suscipi
debeat (quis? de Eulalio hoc $ussisse principem ueri quam dissimillimum
est) Petschenig; fort. sane si praedictus s. S. civitatis «fuerit impeditus,
ne quis alius» in loco eíc. 2 completurum V, corr. Bar. 4 propo-
nantur Sine causa luret. 5 perpetrare V, corr. Meyer 6 ad hoe V,
corr. Iure. 1 quod Bar.: qui V 9 enixe Iuret. 11 £n V post VII
punctum extat ita factum, ut superior pars dimidia mumeri 1 wideri
possit: VIII Bar.

39. Dat. die 29 Mart. 419. | Edd. Bar. ad a. 419, 32; Iuret. Auct.
Symm. 29; Sciopp. et Par. X 81. 21 llloris (eras. s) V 28 innotu-
isset V, corr. Bar.

οι

Epist. XXXI 7-—— XXXI 1 19

praecelse patrone. quo lecto mandauit se diligentius traeta-
turum nec tamen instanter admonitus exire curauit. alia
uero die rursus per omnem apparitionem etiam nocturnis horis
admonitus collecta multitudine Lateranensem basilicam ausu
temerario credidit inuadendam. uerum habito tractatu cum
proceribus omnibus officiis destinatis ut pelleretur iniunctum
est. nam et uir spectabilis uicarius ad eandem basilicam ire
decreuerat, sed primo accedere prae nimio terrore non potuit.
ego autem tam corporatis directis quam omni officio ideo
ilue ire non potui, ne quis mihi aemulus faceret religionis
inuidiam. | tamen salua excellentia uestra irrumpentibus plu-
ribus corporatis et maioribus regionum, qui praeceptis impe-
rialibus seruiunt. de eadem ecelesia fugatus Eulalius de urbe
expulsus est atque adiunetis apparitoribus illuc directus, ubi
iussus fuerat residere. | mandatum etiam, ut uir religiosus
sanctus Achilleus episcopus cum quiete, quae iussa sunt, illo
electo sine strepitu populi pro sanctorum dierum reuerentia
celebraret. nam ad custodiam basilicae Lateranensis apparitores
apposui, ne cui alii redderetur. partis quoque Eulalii aliquanti
eapti sunt eleriei seditionis auctores; de quibus quid iubeatur
expecto. et quoniam de his interim, quae gesta sunt, uniuerse
uirtutibus uestris credidi suggerendum, quicquid sequentibus
diebus pro quiete urbis, quam uestra felicitas regit, gestum
fuerit, singillatim pro rerum fide et ordine melioribus indiciis
nuntiabo.
(83.)
EXEMPLUM SACRARUM LITTERARUM SYMMACHO P. U.

Moderatione praecipua egit nostra serenitas, ne locum possit

inuenire praesumptio. ideo enim in iudicio uenerabilium sacer-

1 mandaui V, corr. Bar. 8 et iam dubitanter Meyer 4 admonitis V,
corr. p? ausu V, a nter scribendum ex et correcta 10 et 14
illud V, corr. o? 21 uniuerse scripsi: uniuersa V, quo seruato 22 sug-
gerenda o? 24 et ex ex corr. V

93. Dat. die 3 Apr. 419 Edd. Bar. ad a. 419, 33; Iuret. Auct.
Symm. n. 30; Sciopp. et Par. X 82. 27 svsacuo V — 28 praecipua
ex praecipue V . posset . ar.

80 De his quae inter Bonifatium et Eulalium gesta sunt

dotum est dilata cognitio, ut quiequid religio, quicquid ueritas
postulabat, absque ulla perturbatione hoc disceptatio tranquilla
decerneret. | sed Eulali usurpatione contra sententiam uene-
rabilis synodi multa illicite commissa fuisse relationis textus
edocuit; qui praesentia sua causam furoris populo submini-
strans totum perire uoluit, quiequid moderatio nostra conser-
uat. nam cum ordinatione nostra et sententia episcoporum,
quorum in synodo maior se multitudo collegerat, consensu
etiam partium et professione id fieri definitum esset, ut sciret
se specialiter esse damnatum, quicumque ad incitandum po-
pulum urbem fuisset ingressus: oblitus sui probauit ex prae-
senti facto, quale uideatur habuisse principium. ^ quoniam
ergo recte hunc post tot admissa urbe constat esse depulsum,
ad quam eum aecedere non debere et clementiae nostrae et
episcoporum uidetur statuisse iudicium: Bonifatium -uenera-
bilem uirum episcopum, ad cuius moderationem auctoritatem
nostram recte censuimus esse lungendam, Symmache parens
karissime atque amantissime, sublimitas tua urbem ingredi
debere nos statuisse cognoscat, ut sub eius gubernaculis reli-
giosae legis reuerentia moderatione solita compleatur. Data
III. Nonas ApriL, accepta VI. Id. Aprl.

(34.)
EXEMPLUM RELATIONIS SYMMACHI 2. U. DE INGRESSU PAPAE BONI-
FATII AD PRINCIPEM SUPRA SCRIPTUM.

Quaecumque deo auctore firmantur, merito diuino pietatis :

uestrae iudicio proferuntur. nuper namque cum ad me famulum
uestrum sacra clementiae uestrae emanasset auctoritas, qua omni
ambiguitate summota uenerabilis uiri Bonifati episcopi maiestas
uestra sacerdotium raborauit, tam grata uniuersis quae iussa

3 eulalius V, corr. Meyer: eulalii οἷ, per Eulalium Bar. 8 collegerat
Bar.: collectuerat V, collecta erat p 11 probabit V, corr. Bar.
12 principum V, corr. «? 13 ego V, corr. c? urbe V, corr. g?
esse per errorem om. Meyer depusum V, corr. o. 21 acc V

34. Dati. post diem 10 Apr. 419. — Edd. Bar. ad a. 419, 34; Iuret.
Auct. Symm. n. 31; Sciopp. et Par. X 83. 28 bonifaci V

τῷ
St

Epist. XXXIII 2 — XXXV 1. 81

sunt extiterunt, ut haec et. ordo amplissimus et Romanus
populus comprobaret, domini imperatores Honori et Theodosi
pii felices inclyti triumphatores semper Augusti. nam cum
statuta caelestia per me essent recitata populis et edictis ex
more ubique positis publieata, tantus fauor et laetitia totius
extitit. ciuitatis, ut sibi et religionem redditam et praestitam
quietis securitatem omnes gratulatione congrua testarentur.
interiecto itaque biduo urbem supra memoratus uenerabilis
episcopus omni occurrente plebe ingressus est, sicut serenitas
uestra constituit: offiei quoque mei obsequia minime defu-
erunt. nec iam aliqua dissensio remanet populorum, cum
omnes diuino iudieio et maiestatis uestrae acquieuerint uolun-
tati. cessantibus igitur studiis unum omnes, quod praecepto
dei admoniti statuistis, sentire coeperunt atque aeclamationibus,
quae subiectae sunt, gaudii sui causas plebs Romana testata
est ac serenitati uestrae gtatias in dies singulos agere non
desistit, quorum prouisio sicut pacem orbis tuetur, ita quietem
urbi restituit populoque concordiam.

(35.)
EXEMPLUM SACRARUM LITTERARUM PROCONSULI AFRICAE.

UICTOR HONORIUS INCLYTUS TRIUMPHATOR SEMPER AUGUSTUS
LARGO PROCONSULI. Inter omnes curas nec illa nos minus
Sollieitant, quae pertinere ad sacerdotium iudicamus. cum
enim de confirmando episcopo urbis aeternae controuersia
tractaretur atque hi, qui in unum positi erant, episcopi de
tanto negotio paucos se aestimarent ad sententiam proferendam,
plaeuerat, sicut sacri apices cucurrerunt, ut ex Africanis uel
Gallieanis prouinciis plures episcopi commearent, ea uidelicet

l et quod est ante ordo supra lin. add. V 2. düi ex düm V — 5 pos-
sitis V, corr. Bar.: propositis Iuret. feruor Bar. ^ testarent V,
corr. o 1l cum V: et Bar. 12 acquieeuerant V, corr. Meyer
15 subiecta V, corr. Iuret. 17 orbis [wret.: urbis V ita V (errauit
Meyer) 18 urbis V, corr. Petschenig

359. Dat. die 7 Apr. 419. | Edd. Bar. ad a. 419, 36; Haenel Corp.
Leg. p. 240. 23 solicitat quam Bar. 2424 confirmanda V, corr. c?

XXXV. 6

82 De his quae inter Bonifatium et Eulalium gesta sunt

ratione, «ne» in medio tempore quicquam praesumeretur «in»
id quod nostra sententia ordinauerat uel quod statuisse synodi
sententia uidebatur. sed his omnibus despectis Eulalius sola
usurpatione moram credidit occupandam. quem, sicut decebat,
nostra auctoritate constat expulsum ac sanctum Bonifatium
episcopum roboratum. οὖ quoniam consumptum negotium
est, incongruum nostra clementia iudicauit, si episcopi naui-
gationis uel itineris iniuriam paterentur. unde sciat spectabilitas
tua synodum fuisse solutam. admone igitur praemissis sacris
affatibus auctoritate tua singulos sacerdotes, ut sciant hanc
ordinationem esse seruandam, quae continet, ut quisque in
ecclesia sua orationibus uacet, ut conuenit, propter quod causa
optimo iudicio iam terminata uideatur. Data sub die VII.
Id. April. |

(36.)
EPISTOLA LARGI PROC. AD AURELIUM EPISCOPUM CARTAG.

DOMINO PARENTI HONORABILI AURELIO EPISCOPO LARGUS. De
merito sacerdotis, quem suis deus idoneum probauit, cessauit
certamen. sanctum igitur ac uenerabilem uirum Bonifatium
urbis Romae episcopum firmauit clementia principalis, cuius
electione dudum sanctitatem tuam praecepit acciri, sicut sacri
testantur affatus sui cum ueneratione prolati. ^ oportet igitur
populos ecclesiasque tuas festinanter inuisas, cui nauigationis
est adempta necessitas. ^ ET ALIA MANU: Incolumem te diui-
nus fauor praestet annis compluribus, domine pater merito
honorabilis.

1 ne add. Bar. omittens in in addidi 4 moram V: Romam dubi-
tanter Meyer 9. admonere V, corr. Bar. 12 propterea p? 18 subd V

96. Dat. sub finem mensis Aprilis 419. Edd. Bar. ad a. 419, 37;
Haenel Corp. Leg. 240. 18 cessauit Petschenig: esse V, «scias sub-
latum» esse Bar., esse certamen «scias finitum» Meyer — 21 fort. electioni
22 sui V: fort. tui (coniungendum cum ueneratione) 24 incolum V
diuinus οἷ: uidimus V, domine Bar.

—

οι

Epist. XXXV 2 — XXXVII 1. 83

(87.)

EPISTOLA IMPERATORIS HONORII AD BONIFATIUM EPISCOPUM ROMA-

NUM QUA STATUIT UT SI DENUO ORDINATI FUERINT DO EPISCOPI
AMBO DE CIUITATE PELLANTUR.

UICTOR HONORIUS INCLYTUS TRIUMPHATOR SEMPER AUGUSTUS
SANCTO AC UENERABILI BONIFATIO PAPAE URBIS AETERNAE. SCrip-
ta beatitudinis tuae debita reuerentiae gratulatione susce-
pimus, omnipotenti deo maximas gratias referentes, quod
sanctimoniam tuam post longum incommodum optatae red-
ditam didieimus sanitati, et ideo reuertentibus uenerabilibus

97. Dat. mense Iulio a. 419 (uel 420). | Hanc epistulam, qua ve-
spondetur Bowifati literis postremo a Meyero in Indice scholarum
Gotting. 1888|9 p. 33 edis, praeter Auellanam | seruauerunt hae
collectiones: I) Z — collectio Sanblasiana 4$. e. consensus codicum
iu sanbtus. 6, — hue: 490... (5 — Paris. 3836, C* — Paris. 1455
ID Y — Vatic. Reg. 1997 III) 9? — Barberin. XIV 52. IV) A — Mo-
nac. lat. 5508 (Diess. 8) V) D — Dionysianae forma antiquis-

sna 4$. e. consensus codicum d! — Paris. 3837 et d? — Vatic. 5845

VI) H — collectio Dionusio- Hadriana 4. e. consensus codicum h*! — Mo-
Aac. 6242, h? — Monac. 6355, h? — Vat. Reg. 1021, h* — Ottob. 312,
h*— Iu 125, h? — Vat. Heg. 1043, h!. — Vat. Palat...578, &9 —. Mo-
nac. 3860, h? — Monac. 3860a, h1? — Vat. 1337 | VII) Hisp. — coll.
Hispana 4. e. consensus editiomis Gonzalez (— Gonz.) eb codicum i
(a. Vat::1941, i? — Vat. 630,39 ——-Vat. 3791) && — consensus
collectionum ZUo?A^ * — consensus collectionum DH Hisp. Non ad-
notabo misi fere eas lectiones, em quibus de ratione collectionum aliquid
concludi potest, omissis leusoribus singulorum codicum mendis manwwm-
que recentiorum correctionibus. |. Edd. Car. I? 110; Bar. ad a. 419, 41;
Collect. Concil.; Coust. 1028; editiones Hisp. (et Pseudoisidor.) et Dionys.
2 Epistola imperatoris Honorii V: Rescriptum (rescribtum ZT) Honori
(Honorii d!A*h5A9^!9 Hisp.) Augusti NS — episcopum V: papam $3, papa N
romanum VDHFVU: om. ZAo?Hisp. 9 qua V: in qua ZXo?, in quo SF
denuo w$5:.0m. V — ordinati VZAo?: romae ordinati, I', romae episcopi
ordinati $ duo fuerint trsp. ^A — episcopi V: om. N3 0 bonifatio N2:
om. V . aeternae VZUAd!H: romae d? Hisp.«? 7 suscepimus... refe-
rentes V : suscepimus (suscipimus (1C2A) quibus recensetis (recensitis Ad!
h58h3 Hisp.) egimus omnipotenti deo maximas gratias NS 9 sanctimonia tua
Zw? 10dedicimus Δ, dicimus C1? sanitatem C!C2C? et ante correctionem ἃ
reuertentibus V5! Dh/h3: reuerentibus N (excepto C!) H (exceptis h'h?) Hisp.
6*

84 De his quae inter Bonifatium et Eulalium gesta sunt

uiris gaudium nostrum sacrorum apicum attestatione signamus
ac petimus, ut cottidianis orationibus apostolatus tuus stu-
dium ae uotum suum circa salutem aique imperium nostrum
dignetur impendere. illud autem pietati nostrae satis pla-
cuisse cognosce, quod sanctimonia tua de ecclesiarum aut
populi perturbatione sollicita est, quae ne aliqua ratione possit
euenire, satis clementia nostra credidit esse prouisum. de-
nique praedicante beatitudine tua id ad cunctorum clericorum
notitiam uolunus peruenire, ut, si quid forte religioni tuae,
quod non optamus, humana sorte contigerit, sciant omnes
ab ambitionibus esse cessandum 80, si duo forte contra fas
temeritate certantum fuerint ordinati, nullum ex his futu-
rum penitus sacerdotem sed illum solum in sede apostolica
permansurum, quem ex numero clericorum noua ordinatione
diuinum iudieium et uniuersitatis consensus elegerit. ^ unde
id obseruandum est, ut omnes tranquillam mentem et paeificos
animos e serenitatis nostrae admonitione custodiant nec aliquid
seditiosis conspirationibus temptare conentur, cum certum sit
nulli partium studia profutura.

2 ac petimus NS: om. Υ ut Vo? Hiísp.:uti ZEADH tui hh
et corr. ex tuus Ch? 4 inpendere δὶ pietatis. dihQh?h3h*h5h* pla-
citum esse H ὅ aut Vl'w?* (ac hh?): aput C!C?, apud ζ5 et ante corr. Δ,
ac C sed manu rec, supra lineam add. | 6 ne Vo?h9h? Hisp.: om. ZA,
eo Γ, ut DH (exceptis h9h9) ὦ clementiae nostrae ZAi, clementiam
nostram «o? credimus C!lo? et ante corr. Δ, credidimus 22222^ 9 uo-
lumus V«A8A9? Hisp.: uoluimus DH (exceptis h9h9) forte religioni tuae

quod Vlo?w: forte religione tua quod A, forte religioni tale quod 6$,
forte aliquod (corr. ex alequod) C', forte tale quod CC* 10 non om. CA
11 ab δὶ (excepto o?) * (ad d': om. Vo? . forte VZAo? Hisp.: om.
DHT fas NS: nefas V 12 certantum V*« (certantes Gomz.) w?:
certandum T' e£ ante corr. (certantum) A, certatim Z (certandum ζ΄ sed
ndum in ras. 18 in (ad d!) sedem (sidem 0?) apostolicam CIO TAow?g!

hih?h3h*h5h$h* 14 nouam (per nouam C4) ordinationem Z, noua ordi-
nationem o? 16 tranquilla mente V — 17 e V: ex N3 (exerenitatis
ra?) 18 seditiosis conspirationibus ΚΓ: seditionis conspirationibus

2*o?, seditionibus conspirationibus Δ (corr. mam. 2 ex cupirationibus),
seditionibus C!C?, seditionis £^ 19 studia Vw: sua studia 5 (etiam d!,
quod moneo conira Meyerum l. c. p. 31, 19)

Epist. XXXVII 2 — XXXVIII 3. 85

(38.)

EXEMPLUM SACRAE HONORIÍ AUG. MISSAE AD PRINCIPEM ORIENTIS

ARCADIUM. DE PERSONA SANCTI IOHANNIS EPISCOPI CONSTAN-
TINOPOLIT.

Quamuis super imagine muliebri nouo exemplo per pro-
uincias cireumlata et diffusa per uniuersum orbem obtrectantium
fama litteris aliis commonuerim, ut talis facti paenitentia et
intermissione propositi rumor aemulus consenescat et, quod
in moribus temporum carpat, publica lingua non habeat;
quamuis etiam super excidio pereuntis Illyrici pio apud uos
prodiderimus affectu esse nobis dolori, cur ista nos detrimenta
rei publieae nolueritis agnoscere et aliis potius indicibus quam
pietatis uestrae litteris fuerint nuntiata: tamen me illud
quidem apud serenitatem uestram dissimulare nos fas est,
quod in rebus diuinis non sine publici discriminis metu nuper-
rime contigisse cita semper malorum enuntiatrix fama non
tacuit et, ut natura fert horainum, quae ad obtrectandum nouis-
semper casibus excitatur, oblata occasione carpendi malitiam
Suam in tempora studio sceaeuae loquacitatis exercet. ^ est
enim proditum nuper apud Constantinopolim sacratissimo
paschae uenerabilis die, cum omnes paene in eundem locum
uieinarum urbium populos religio castigatiore sub praesentia
prineipum ritu celebranda conlegerat, clausas subito catholicas
ecclesias, trusos in custodiam sacerdotes, scilicet ut eo potis-
simum tempore, quo indulgentia principali tristia noxiorum
claustra reserantur, piae legis ei pacis ministros saeuus carcer
includeret, omniaque bellieum in modum turbata mysteria,
nonnullos in ipsis ecclesiae sacrariis interemptos tantamque
cirea altaria uim saeuisse, ut et uenerabiles episcopi in exilium

98. Dat. a. 404 haud multo post diem 20. Iunii. | Edd. Car. 1:
72; Bar. ad a. 404, 80; Collectiones Conciliorum; Coustant I 801.
9 imagine muliebri] scil. Ewdoziae, cuius statuam argenteam extremo
anno 403 Constantinopoli erectam testatur Socrat. VI 18 1l nos,
quod coniecit Coust., est in V 18 fuerit V, corr. c? 17 nouis οἷ:
uobis V 19 sc;eue α, saeuae Car. 22 uicinorum V, corr. p? — 25 tri-
stitia V, corr. ΟΣ 21 omnia que P, corr. e

86 Sacra Honorii ad Árcadium de persona S. Iohannis

truderentur et sanguis humanus, quod dictu nefas est, caelestia
sacramenta perfunderet. ^ his repente comperüis turbatos esse
nos fateor. quis enim in facinore tam cruento dei omnipotentis
non timeret offensam aut quo pacto extra summum Romani
orbis omniumque mortalium putaret esse discrimen, cum ipse
auctor nostri imperii et rei publicae, quam nobis credidit,
gubernator omnipotens deus funestis admodum execrabilibusque
commissis crederetur irasci, domini sancü frater neposque
Augusti uenerabiles: cum, si quid de causa religionis inter
anüstites ageretur, episcopale oportuerit esse iudicium? ad
illos enim diuinarum rerum interpretatio, ad nos religionis
spectat obsequium. sed esto, sibi de mysíicis et catholicis
quaestionibus amplius aliquid principalis cura praesumpserit:
itane usque ad exilia sacerdotum, usque ad hominum caedes
debuit indignatio concitata procedere, ut, ubi castae preces,
ubi uota sincera, ubl sacrificia illibata soluuntur, illie se
gladius haud facile etiam in iugulum noxiorum destringendus
exereret? ^ rebus denique ipsis docetur, quid super his
senserit diuina maiestas. primum quidem hoc praesentis com-
motionis indicium fuit, atque utinam solum! facit enim
humana trepidatio tanti sibi conscia perpetraüi, ut grauius
aliquid (quod auertat omnipotens deus) post terribilis ulüonis
experimenta metuamus: audio ecclesiam sacrosanctam, tot
imperatorum opibus expolitam, pretiosis cultibus nobilem,
tanta supplicantium principum « « flagrasse et illud Constantino-
politanae urbis unicum lumen in fauillas dilapsum deo non
uetante fumasse (exsecrari enim uidetur inquinata mysteria
et auertisse oculos ab eo loco, quem iam sanguis infecerat,
ne obsecrare quis pietatem caelestem sub «cruentis posset
altaribus), aedificia quoque diuina non minore splendore
nobilia ex concitatione saeuientis incendii flamma se latius

12 spectat Bar.: expectat V (tantiquo more pro spectat? Coust.) 17 iu-
gulum οἷ: iugum V 24 operibus « 25 lacunam in V non indicatam
Car. expleuit insertis uerbis oratione augustissimam 31 concitatione Car.:
cogitatione V, agitatione Petschenig, contignatione dubitanter Meyer
flammas elatius V, corr. Car.

οι

Epist. XXXVIII 4—8. 87

effundente consumpta et, quae publicam faciem elaborata
maioribus nostris ornamenta deecorabant, uelut quodam urbis
funere concremata. ^ haec ego quamuis crebris iniuriis laces-
situs tacere debuerim nee coniunctissimum fratrem regnique
consortes tam fideliter admonere, tamen necessitudinem san-
guinis stimulo taciti doloris anteferens hortor ac suadeo,
ut haec, si fieri potest, emendatis in posterum moribus
eorrigantur ae diuina iracundia, quantum re proditur, excitata
uotorum sedulitate placetur. accipite à me summum simpli-
eitatis indieium: idcirco hoe clementiae uestrae insinuandum
putaui, ne me uelut gratulationis occultae faceret apud
quemquam taciturnitas ipsa suspectum neue quis crederet me
talibus factis praebere consensum et, qui saepe ne acciderent
commonuerim, postea quam commissa sunt non dolerem. nam
quis esse possit expers doloris, qui se meminit Christianum,
tantam subito perturbationem religionis inductam, αὖ omnem
catholicae fidei statum necesse sit fluctuare? erat inter epi-
$copos causa, quae collato tractatoque consilio deberet absolui;
missi ad sacerdotes urbis aeternae atque ltaliae utraque ex
parte legati; expectabatur ex omnium auctoritate sententia
informatura regulam disciplinae (integrum nempe esse debuerat
neque quicquam nouari, dum deéfinitio deliberata procederet):
cum interea mirum quoddam praecipitium festümnationis exarsit,
ut non expectatis litteris sacerdotum, qui fuerant mutua
partium legatione consulti, non examinatis rebus in exilium
iruderentur antistites animaduersioni prius dediti quam senten-
tiam iudieii episcopalis experti. denique quam inmaiura illa
damnatio fuerit, res probauit; namque hi, quorum expectabatur
auctoritas, pacifiea Iohanni episcopo communione permissa
sanelendam coneordiam censuerunt nec quemquam putarunt

24a» maioribus Bar. 3 ego Car.: g (— ergo) V 5 consortem Bar.
9 placeatur V, corr. o? 11 facere V, corr. o? 12 eí 30 quenquam V
14 dolorem V, corr. o: dolere cod. Angelic. 15 posset Bar. 926 animad-
uersionis V, corr. o? ^ dediti quam bis V, corr. Meyer: alteri dediti adscri-
psit au (— auditi) o? addicti quam Car. sententia V, corr. o? 927 il-
lam V, corr.o? 28 probabit V, corr. Bar. 80 concordium V, corr. o?

88 Epistula Maximi ad Ualentinianum eontra Arrianos

ante iudicium consortio repellendum. ' quid nunc aliud superest,
quam ut catholicam fidem schismata in diuersum dissociata
dilacerent, quam ut haereses communioni semper inimicae
ex tanta gestarum rerum uarietate nascantur, ut iam populo
paene non debeat imputari, si forte in dissonas partes sectarum
diuersitate discedat, cum ex auctoritate publica discordiarum
materies sit praemissa et fomes quidam nutriendae seditionis

lOÜanimatus? quod ne in magnam aliquam generis humani

perniciem recrudescat, uota facienda sunt, ut ad humanas
prolapsiones patiens deus rem male gestam prosperet ac
secundet. nam, quantum in nobis est, possumus timere, quod
gestum est: quantum ad pietatem semper placabilis dei, non
erii meriti impunitas indulta sed ueniae.

(39.)

EPISTOLA MAXIMI TYRANNI AD UALENTINIANUM AUG. IUNIOREX.
CONTRA ARRIANOS ET MANICHAEOS.

Nisi clementiae nostrae circa serenitatem tuam fides simplex
esset et gratia plenae concordiae, confido etiam quod commoda
rationibus meis esse possent haec, quae nunc agi dicuntur
in partibus tranquillitatis tuae: catholicae legis turbatio atque
conuulsio. quid enim tam optandum possit T ei, siquis esset
inimicus, quam aduersus ecclesias dei, hoc est aduersus deum
ipsum, te aliqua moliri et, ubi error excusabilis non est, ibi
uelle peccare? — sed quoniam serenitati nostrae et in deum
religio maior quam (ut eum» uiolari et ab inimicisimo quoque
optabile nobis arbitremur, et circa serenissimam iuuentutem
tuam tam arta nostri cura, tam sedula est, ut recte facta

89. Dat. α. 886 uel 397. | Edd. Car. I? 48; Bar. ad a. 387, 33;
Collect. Concil. 15 epistola Meyer: Ἐχρι, V iunioniorem V 16 xa-
xicHEos V; «erba et Manichaeos «om ad hanc epistulam pertinent sed
ad eam quae sequitur, cf. ep. 40 ὃ 4 17 fidelis V, corr. o? 18 plena
Car. quod etiam dubitanter Meyer 21 possit V.: esse possit οὗ,
possit esse Car. 25 «ut eum? uiolari serípsi: uiolari V, Cut? uiolari
ceum? ρ2, (αὖ eam? uiolari Meyer 26 obtabile V: «non? optabile o?
arbitremur οἷ: arbitramur V

Epist. XXXVIII 9 — XXXIX 5. 89

magis nos sua quam errata delectent: idcirco perennitatem
tuam credidimus commonendam, ut introspecta ratione numinis
summi et maiestatis ipsius considerata potentia, quid agere
debeas, sollicita mente perpendas. audio enim (nam fama 3
non patitur occultari, praesertim quod agatur in populos)
nouis clementiae tuae edietis ecclesiis catholicis uim illatam
fuisse, obsideri in basilicis sacerdotes, multam esse propositam,
poenam capitis adiectam et legem sanctissimam sub nomine
nescio cuius legis euerti. Ποὺ quam graue sit, poteris in-
tueri, si dei magnitudinem uolueris cogitare. erubesco, si
quam crediderit serenitas tua astruere uellem rationem et
dei agere causam. quid enim, si hoec solum esset? si enim
iam per tot saecula eoalita et confirmata mutares, paruamne
excitare discordiam uidereris? ipsis humanis legibus in hac
mortalitate habet nostra reuerentiam consuetudo et in re
iam uetusta atque usitata aliquid nouum fecisse reprehensio
est. Italia omnis atque Africa hoe sacramento credunt; hac
fide gloriantur Gallia, Aquitania, omnis Hispania, Roma ipsa
uenerabilis, euius etiam in hac parte principatus est, quod
deum sieut sequi uoluit agnouit. confitebor ipse (quod non
sine maerore dietum est): solum dissentiebat Illyricum.
utinam quod errasset non extaret exemplum! utinam illud
incolume Arrianae legis Mursinense oppidum permaneret et
non ad iudicium quondam erroris miseri concidisset, ut, quia
ipsos erudisset auctores, praecipua irati numinis ultione
procumberet! perieulose, mihi crede, diuina temptantur.
uenerabilis memoriae diuus Ualentinianus, pater clementiae
tuae, hac fide fideliter imperauit. nihil ille attingere uoluit,
quod bene constitutum uidebat. hi certe sub eodem episcopi
jam fuerunt: quae tanta mutatio, ut, qui antea sacerdotes,

l serenitatem p? 2. nominis V, corr. p? 4 sollita V, corr. Meyer
audi V, corr. Meyer: audiui o? Car. 6 nobis V, corr. o? edictis]
Cod. Theod. 16, 1, 4 11 uelle V, corr. Car. 18 mutare V, corr. c?
16 fuisse V, corr. o? 18 hyspania V 21lillricum V 22 herrasset V
29 columen Bar. én marg. — Mursense Bar. 24iudicium Car.: inditium V
quoddam g? concidissent V, corr. Bar. 26 procumberent V, corr. Mansi -

00 Epistulà Maximi ad Siricium papam
nunc sacrilegi iudicentur? isdem certe praeceptis, isdem
sacramentis dicati eadem fide credunt, qua ante crediderunt.
an putat uenerabilis mihi serenitas tua conceptam semel in
animis hominum religionem, quam deus ipse constituit, posse
conueli? quantae ex hoc discordiae excitabuntur? quanta
contentio oborietur? quam crebrae et pestiferae seditiones?
quanta et quam peruenientia ad deum uota iustorum, cum
inter Christianos, quod dictu sit nefas, quaedam persecutionis
7 imago nascatur? . uideris, in quam partem hanc sedulitatem
nostram interpreteris; nullo certe maiore genere curam meam
circa, clementiam tuam probare T te posse, quam site horter,
ut desinas: puto enim recognoscas, quod nemo hoc suaderet
inimicus. haec amabiliter a nobis dicta esse opto ut intellegas.
spero quod credas. unde aequum admodum est, ne sancto
numini dicata conuellas, ltaliam omnem et uenerabilem
Romam ceterasque prouincias suis ecclesiis, suis sacerdotibus
reddas neque te medius interseras, cum fas sit iustius, qui
a catholiea ecclesia Arrianorum interpretatione discesserint,
errorem suum uera religione mutare quam recte sentientibus
suam inmittere prauitatem.

(40.)

UICTOR MAGNUS MAXIMUS PERPETUUS TRIUXPHATOR SEMPER
AUGUSTUS SIRICIO PARENTI. Accepimus litteras sanctitatis tuae,
quae nobis fuere gratissimae quaeque plane et nomini sacer-
doüs et dignitati urbis splendidissimae conuenirent. fidei
uero catholicae, de qua clementiam nostram consulere uoluisti,
quo maius circa me et speciale iudicium diuinitatis experior,
hoc me confiteor curam habere maiorem, qui uidelicet et ad
imperium ab ipso statim salutari fonte conscenderim et cui

1 hisdem wiroque loco V 9 sedulitate V, corr. o 11 probare tibi
pessem o?, probare recte possem Hartel, probari credo posse Meyer 12 rec-
cognoscas V 17 medium o? 18 interuentione Bar. in marg.

40. Dat. ut uidetur etiam anno 385. | Eid. Car. I? 48; Bar. ad
a. 387, 65; Collect Concil.; Coustant I 640. 23 Syricdio V X29 con-
uenere dubitanter Meyer

νὰ

Ae) -

Epist. XXXIX 6 — XXXX 4. 91

in omnibus semper conatibus atque successibus deus fautor
affuerit euiusque hodie et, ut spero, perpetuo protector et
custos esse dignetur, pater karissime. ^ ceterum de Agroecio,
quem indebite ad presbyteri gradum conscendisse commemoras,
quid religioni nostrae catholicae possum praestare reuerentius,
quam ut de hoc ipso, cuiuscemodi esse uideatur, catholici
iudicent sacerdotes? quorum conuentum ex oportunitate omnium,
uel qui intra Gallias uel qui intra quinque prouincias com-
morantur, in qua elegerint urbe constituam, ut isdem residen-
tibus et cognoscentibus, quid habeat consuetudo, quid legis
sit, iudicetur. haec enim, quae libris sunt asserenda et
maiorum nostrorum religiosissimis constitutis, ipsi possunt
melius astruere, qui norunt. ceterum id nobis animi et
uoluntatis esse profitemur, ut fides catholica procul omni
dissensione summota concordantibus uniuersis sacerdotibus
et unanimiter deo seruientibus illaesa et inuiolabilis perseueret.
nam noster aduentus ita inquinata aliqua et sceleratorum
labe polluta deprehendit et repperit, ut, nisi nostra prouisio
atque medicina, quae ex dei summi timore ueniebat, his opem
celeriter attulisset, ingens profecto diuulsio atque perditio
fuisset exorta, ut uix sananda postea uitia concreuissent.
ceterum quid adhue proxime proditum sit Maniehaeos sceleris
admittere, non argumenüis neque suspicionibus dubiis uel
incertis sed ipsorum confessione inter iudicia prolatis malo
ex gestis ipsis tua sanctitas quam ex nostro ore cognoscat,
quia huiuscemodi non modo factu turpia uerum etiam foeda
dietu proloqui sine rubore non possumus. ΕἸ MANU IXPERA-
TORIS: Diuinitas te seruet per multos annos.

3 agro eicio V, corr. Meyer: Agricio Car. 8 quinque prouincias]
i. e. Galliae Narbonensis 9 hisdem V 19 atque οἷ: et que V
21 ut V: et Car., et ut dubitanter Meyer 28 argumentis ez argu-

mentü corr. V 421 dictum V, corr. o? mxP V

De rebus Pelagii epistulae

eo
b2

(41.)
EPISTOLA TERTIA SANCTI INNOCENTII AD EPISCOPOS V.

DILECTISSIMIS FRATRIBUS AURELIO ALYPIO AUGUSTINO EUODIO ET
POSSIDIO INNOCENTIUS. Fraternitatis uestrae litteras plenas
fide totoque religionis catholicae uigore formatas Ὁ ambobus
missis conciliis per fratrem et coepiscopum nostrum Iulium
pergrato suscepimus animo, quod earum tenor omnisque con-
textio in consideratione cottidianae gratiae dei et in eorum
correetione, qui contra sentiunt, integra ratione consistit, ut
et ilis omnem tollere possit errorem et idoneo dato quouis
nostrae legis exemplo, quem sequi debeant, dignum possit
praebere doctorem. ^ sed de his jam satis, ut opinor, supra
diximus, cum uestris relationibus respondentes rescripsimus,

41. Jat. die 27 Iam. a. 417; respondet epistulae episcoporum *De
conciliis duobus . .᾽ (Coust. 976). | Epistulam praeter Auellanam seruawit
collectio Quesnelliana: (Q9 — consensus codicum ηἱ — EWnsidl. 191,
q? — Vindob. 2141, 4? — Vindob. 2147, quorum cuiusque propria menda
leuiora non adnotabo (q*! — Oxon. Oriel Coll. 42 quam mazime ànter-
polatus). ex Quesnelliana transit in Pseudoisidorianam (1? — Vatic.
3791, i* — Ottob. 93; ὃ — Vatic. 1340, 15 — Vatic. 631, quorum lec-
tiones quod paucissimis locis adferam. mon ideo faciam, quasi ullum
proprium eis adtribuam momentum; cf. Proleg. cap. III). editiones extant
multae: Merlinus I 128 omnesque post eum Collect. Concil., Car. I? 106,
Bar. ad a. 416, 12 sq. (nom integram exhibet epistulam), Opp. Leomis
ed. Quesnel II 72, Opp. Leonis edd. Ballerin. III 160, Decretal. Pseudo-
isid. ed. Hinschius 542, Garnerius 4n editione operum Mari Mercatoris
(Paris. 1673) I 198, Coustant 900, editiones operum Augustini (ed.?
Maurin. II col. 488). quae fere omnes pendent ex codicibus Quesnellianae
aut Pseudoisidorianae, paucae (Garn., Coust., Ballerin.) hic illic adhi-
buerunt etiam Auellanae lectiones. | 2 PLA $crIA INNOCENTII AD EPOS Y.
V: Incipit epistola papae Innocenti ad suprascriptos Q 3 pniLMIS .,
ΡΟΒΒΙΡΙΟ Innocentius Κ᾽; Innocentius aurelio alipio augustino euodio pos-
sidio episcopis salutem Q ὅ fidei Q totaque Q formatas V (cf.
p. 108, 17): firmatas Q — ambobus missis conciliis V, à duobus missas
conciliis Q, wtrwmque corrupte: a uobis missas et (e 314) conciliis «uestris»
13—6, cet alias» ἃ duobus missas conciliis Garn , ad sententiam utrumque
recte — 9 sentient V [10 idoneum Q cuiuis Car. 11 debeat Q
possit g?g?: possint Vg! 19 respondentes] epistulis widelicet "In requi-
rendis..' (Coust. 888) et 'Inter ceteras Romanae..' (Coust. 895)

—
eo

Epist. XXXXI 1—4. 93

quid uel de illorum perfidia uel de uestra sententia sentiremus.
sed subinde contra eos suppetit et suppeditat, quod dicatur,
nec potest aliquando deesse, quod uincat, cum tam miserum
impiumque sit, quod nostrae fidei uirtute et ipsa plenius
ueritate uincatur. qui enim omnem uitae spem respuit atque
contempsit, inimica damnabilique eor suum disputatione con-
fundens, cum credit nihil esse, quod ἃ deo accipiat, nec
aliquid superesse, quod petat ad sanandum se: qui sibi hoc
abstulit, ulterius quid reliquit? 51 ergo sunt aliqui, quos
in sui defensionem peruersitas tanta deuinxit, qui huic se
dogmati dedant atque coniungant, sperantes hoc ad catholicam
pertinere doetrinam, quod abhorrens longius et penitus ad-
probatur aduersum, infectis illorum et monitis et uerbis, ut
laberentur, inducti, quatenus ad rectum uiae tramitem redeant,
festinabunt, ne diutius mentem obsidens uelut eorum sensibus
pastus error inuadat. nam si Pelagius, quocumque restitit loco,
eorum animos, qui facile uel simpliciter crederent disputanti,
hae adfirmatione decepit, seu hie illi in urbe sunt (quod ne-
scientes nec manifestare possumus nec negare, cum, etsi sint,
lateant nec aliquando audeant uel illum praedicantem illa
defendere uel talia aliquo nostrum praesente iactare et in
tanta populi multitudine nec deprehendi aliquis facile nec
alieubi possit agnosci) siue in quouis terrarum loco degant,
dei nostri misericordia gratiaque credimus quod facile corri-
gantur audita eius damnatione, qui fuerit pertinax et resistens

2 contra Q: intra V . suppetit V: subuenit Q subpeditat ras. ex
subpetit w£ wid. q! (subpedit 23/5) 9 deesse V: esse Q quod Q:
om. V tam Q: tamen V 5b ueritate Qi*5: uirtute Vi*i^ — 8 se V:
si Q 9 reliquid Q: requirit V — 10 deuixit V — qui Vg* et post ras.
q?: quid Q 1l coniugant V . hoc Q: om. V 12 aborrens Vq?q?,
aberrans Car. 13 infecti Q (affectu 'ex ueteri exemplari Colb. Coust.)
et monitis Q: monitis V 14 uitae 510 Merlin redeat festinabundi V
18 uelut Q: desint V ^ uelut pestis eorum sensibus error Merlin, uelut
eorum sensibus (sensus edit. reg.) uastus errot Bini 17 animus q? et
ante corr. q? 19 sint V: sunt Q 20 illa V (cf. p. 94, 8 istius rei iste,
p. 94, 17 ile.. ab illo .. errore): ista Q 21 nostrorum Q 22 nec
om. ῷ 28 quauis Q 24 gratia d V 9 fuerint V

οι

94 De rebus Pelagii epistulae

huius dogmatis auctor inuentus. nec interest, ubi isti fuerint,
dum, ubicumque inueniri potuerint, sint sanandi. nobis
tamen nee persuaderi potest eum esse purgatum, quamuis
et ad nos a nescio quibus laicis sint gesta perlata, quibus
ille auditum se crederet et absolutum. quae utrum uera sint,
dubitamus, quod sub nulla illius concilii prosecutione uene-
runt nec eorum aliquas suscepimus de hac re litteras, apud
quos istius rei iste praestitit causas. quod si de sua ille
potuisset purgatione confidere, hoc magis credimus quod
egisset, quod multo uerius esse poterat, ut illos cogeret epi-
stolis suis, qui diiudicauerant,indicare. uerum cum sint aliqua
in ipsis posita gestis, quae obiecta partim ille uitando sup-
pressit, partim multa in se uerba retorquendo tota obscuritate
confudit, aliqua magis falsis argumentis quam uera ratione,
ut ad tempus poterat uideri, purgauit negando alia, alia falsa
interpretatione uertendo. sed utinam, quod optandum magis
est, iam se ille ad ueram catholicae fidei uiam ab illo sui
tramitis errore conuertat, ut cupiat uelitque purgari, considerans
cottidianam dei gratiam adiutoriumque cognoscens, ut uideatur,

uerum et adprobetur ab omnibus manifesta ratione correctus, :

non gestorum indicio sed ad catholicani fidem corde conuerso!
unde non possumus illorum nec adprobare nec culpare iudicium,
cum nesciamus, utrum uera sint gesta aut, si uera sunt, illum

1 dogmati Q 2. dum ubicumque (ubi quicumque g? et ante corr. q?)
inueniri potuerit Q: om. V 4 et V: om. Q a Q: om. V ὃ cre-
deret V: et credere q!g?, et crederet q? — 7 aliqua suscepimus V, corr. οἷ:
aliquas accepimus Q 10 multa V poterat Vi?-9: potuerat Q
cogeret Q: cognosceret V — 11 qui diiudicauerant V: quid iudicauerant Q
uerba inde a cum sint aliqua usque ad p. 95, 1ueritate purgasse adfert Au-
gustinus de peccato orig. 10 (ed.? Maurin. X col. 172) 12 uitando sup-
pressit partim om. q! 14 confudit V August.: confundit Q aliqua V
magis falsa quam August. 15 alia alia Q August.: alia V 17 iam V
August.: etiam Q (etiam ille se érsp. 1515) illo suo errore August.
18 ut VQ: et August. 20 uerum (i. e. immo) VQ: uere August..
q? man. 2, editiones — 21 iudicio August. g* 22 illorum Q .Augusi.:
om. V culpare (culpari 42 et amte corr. q?) Q Augusi.: purgare V
23 aut V 13—6 August.: ut Q ^ uera sunt Q: uera sint August., uera-
ci: V . ilum om. August.

Epist. XXXXI 5—11. 95

constet magis subterfugisse quam se tota ueritate purgasse.

qui si confidit nouitque non nostra dignum esse damnatione, 8

quod dicit, aut iam hoc totum se refutasse, quod dixerat, non
a nobis acciri sed ipse debet potius festinare, ut possit ab-
solui: nam si adhue taliter sentit, quando se nostro iudicio
quibusuis accitus litteris, cum sciat damnandum esse, com-
mittit? | quod si arcessendus esset, ab his melius fieret, qui 9
magis proximi et non longo terrarum spatio uidentur esse
disiuneti. sed non deerit cura, si medicinae praebeat ille ma-
teriam; potest enim damnare, quae senserat, ac datis litteris
erroris sui, ut regressum ad nos decet, ueniam postulare,
fratres karissimi. librum sane, qui eius esse diceretur, nobis 10
à uestra caritate transmissum euoluimus: in quo multa contra
dei gratiam legimus esse conscripta, multa blasphema et nihil,
quod placeret, nihil, quod non penitus displiceret a quouis
damnandum atque caleandum, cuius similia, nisi qui ista
scripserat, nemo alter in mentem reciperet atque sentiret.
nam hoe loco latius de lege disputare uelut coram posito 11
repugnantique Pelagio necessarium esse non duximus, cum
uobiscum totam scientibus parique nobiscum adsensione gau-
dentibus conloquamur. tunc enim melius haec exempla ponun-
tur, quando cum his, quos harum constat rerum imprudentes
esse, tractamus: nam de naturae possibilitate et de libero
arbitrio et de omni dei gratia cottidiana cui non sit recte

20 ef. Rom. 7,.1

2 sj Vq? man. 2: se Q dignus V 3 dicat Q 4 acciri V: accer-
511 Q debere.V 6 accitus V: acceptus Q (acceptis q*9—6) ^ «se»

sciat g*, «se» esse Merlin committit Q: committi V, committet q*/*5
7 accersiendus Q 11 postularet Q 12 dicebatur :?—6 18 contra dei
gratiam legimus esse conscripta multa V: om. Q 14 blasphemia Q

8e V; om. Ὁ 15 placeat V non om. ηἷ 18 latius Q: om. V
19 repugnantique posito trsp. V duximus ex diximus qQ? et q? man. 2
20 totam scientibus parique nobiscum Q: om. V 22 prudentes Q
28 et V: om. Q 2424 dei gratia cottidiana scripsi: gratia cottidiana V,
dei gratia et cotidiana gratia Q

96 De rebus Pelagii epistulae

]2sentienti uberrimum disputare? ^ anathemet ergo ista, quae

sensit, ut illi, qui eius sermonibus fuerant praeceptisque con-
lapsi, quid tandem habeat fides uera, cognoscant; facilius
enim reuocari poterunt, cum ista a suo senserint auctore
damnari. quod si ille pertinaciter in hae uoluerit impietate
perstare, agendum est, quatenus uel his possit subueniri,
quos non suus sed huius magis error induxit, ne et illis haec
medicina pereat, cum iste talem non admittit nec postulat
curam. ET ALIA MANv: Deus uos incolomes custodiat, fratres
karissimi. Data VI. Kal. Febr. post cons. Theodosii Àug.
et Iunii Quarti Palladii u. c.

(42.)

DILECTISSIMO FILIO HIERONYMO PRESBYTERO INNOCENTIUS. Num-
quam boni aliquid contentionem fecisse in ecclesia testatur
apostolus et ideo haereticorum correptiones primas fieri iubet
magis quam diuturna duci conlatione. quae regula dum neg-
legenter aspicitur, malum non uitatur, quod cauendum est,
sed augetur. tamen quoniam dolor gemitusque tuus ita ui-
scera quatit nostra, ut non « « tractandi consulendique sit, pri-

14 sq. Tit. 3, 9 sq.

1 anathematizet g* editiones 2 sentit V — 3 hat V X 5 illi perti-
natia V ^ uoluerint V 6 persistere Q 7 suos Q ili V 8cum V:
cuius Q 9 et alia manu om. Q 10 VI Q (cf. epistulas Innocentii
eodem die datas quae extant apud Ballerin. III 144 et 164): om. V

febroarii αὶ 'p conf cheodofu aug! & iunn ἅττ: palladí uc. V: om. Q

49. Dat. simul cum epp. 43 et 44 a. 417 haud ita multo post diem
27 Ian. Edd. Car. I? 80; Bar. ad a. 416, 33; Collect. Concil.;
Coust. 907; Vallarsius inter Hieronymi opera (ed. 2) I 1044. 18 5πε-
RONIMO PRESBITERO V 15 primas V (cf. Pauli ad Titum uerba 3, 10
quae spectat papa: haereticum hominem post unam et secundam correp-
tionem deuita): primum o? edd. 16 ducis V, corr. o? 17 accipitur
Bar. 18 quatit uiscera érsp. Car. 19 ut non tractandi V: ut «ratio;
non tractandi o?, unde ut «nulla ratio» non tr. Coust., ut «ratio nulla»
tractandi consulendique sit «praetermittenda» Vallars.; ego lacunam post
non indicaui, quam sic fere expleuerim: ut non «exprobrandi tempus 568.
tractandi

Y
E

Epist. XXXXI 12 — XXXXIII 2. 97

mum constantiae tuae adloquor fidem. pro ueritate quisque
iniuria aut, ut dicis, periculo percelletur, quia expectet beati-
tudinem, multis saepe narrasti et tuarum te praedicationum
bene memorem commonemus. item excitati tanta malorum
scena arripere auctoritatem sedis apostolicae ad omne com-
primendum nefas festinauimus, sed, in. quem insurgeremus,
nec nomine appellatum legimus nec criminis aliqua ratione
taxatum. quod ergo possumus, ceondolemus. si deposueris
autem apertam manifestamque in homines aliquos accusationem,
aut iudices conpetentes tribuam aut, si aliquid urgentius
sollieitiusque nobis fieri potest, non retardabo, fili dilectissime.
tamen episcopo fratri meo [Iohanni scripsi, ut. cireumspectius
agat, ne quid circa ecclesiam sibi creditam adhuc tale aliquid
fiat, quale prouidere et propellere ne accidat etiam ipsi sit et

5 postea molestissimum.

(43.)

DILECTISSIMO FRATRI IOHANNI INNOCENTIUS. Direptiones,
eaedes, incendia, omne facinus extremae dementiae generosis-
simae sanctae uirgines Eustochium et Paula deplorauerunt in
locis ecclesiae tuae perpetrasse diabolum; nomen enim hominis
causamque reticuerunt. quod etsi ambiguum non sit a quo

1l«libens» quisque con. Vallarsi recepta falsa coniectura Baronii pro
quia scribentis qui; est emim haec werborum constructio *multis saepe
narrasti, quicumque pro ueritate periculo percelletur, eum expectare beati-
tudinem" — 3 narrastis V, corr. Vallarsi et tu aüce praedicationum V:
corr. o? Coust. 4 itaque Br. tantà malorum scenà V, corr. Car:
11 sollitiiusque V ^ «a» nobis Bar. redardabo V — 14 quale proui-
dere et propellere ne accidere uel ne accidat corrupte V: ne si circa . .
quale prouidere eum oportuit ne accideret uel ne accidat Coust., ne quid
cirea .. propellere «debuisset» ne accideret uel si accidat Vallarsi; ego

3 1 ne accidat
in archetypo ne accidere fuisse arbitratus eieci uerba ne accidere uel

48, Dat. wt ep. 42. Edd. Car. I? 80; Bar. ad a. 416, 31; Col-
lect. Concil.; Coust. 908; Vallarsi l. c. 1045. 18 facimus V, corr. o
19 eusthochium V — pavla ez palla V 21 sit Car.: sit sed V, sit et Bar.

XXXV. 7

98 De rebus Pelagii epistulae

commissum, oportuit tamen custodiam germanitatem tuam
gregis illius sollieitius prouidere, ne quid huiusmodi oriretur,
quod eum aliorum periculo tuam lacessit neglegentiam. adice:
gregem domini et tales agnas incendio armis et persecutionibus
nudas, debiles, post suorum caedes et mortes uix uiuere au-
diuimus: nihil mouet pietatem illam sacerdotii tui de tanta
diaboli in te atque in tuos potestate admissa? in te inquam:
prorsus enim sacerdotis grauitatem condemnat tantum nefas
in ecclesia fuisse completum. ubi prouisiones tuae? ubi certe,
si casus euenerant, auxilia uel consolationes, cum plus se
adhuc metuere dicant quam conqueruntur esse perpessas?
altius censerem, si essent aliquid de hae re mecum apertius
collocutae. uide. frater, antiqui hostis insidias et spiritu boni
rectoris peruigila, ut haec, quae ad nos opinione magis quam
accusatione manifesta delata sunt, uel corrigantur uel retun-
dantur, ne ius ecclesiasticum de labefactatis causas eum, qui
noh defenderit, praestare conpellat.

(44.)

DILECTISSIMO FRATRI AURELIO INNOCENTIUS. Piissimum iter
ad nos perueniendi tuas affectiones bene conpresbyter noster
credidit Hieronymus. conpatimur gregis nostri membro et,
quod faciendum duximus uel facere potuinius, sumus uelociter
executi. germanitas tua, frater karissime, citius litteras me-
morato reddere festinet.

1 custodiam p?: custodem V, custodire Car. Bar. 2 «et» gregis Car..
cet» gregi Bar. 3 tuam . . neglegentia V, correxi: tua . . negligentia
Car. Bar. adice Hartel: amice V, amittere Car., admittere in Bar.
5 deuiles V — 14 peruigili aut V, corr. Car. 16 causis Car.

44. Dat. ut ep. 42. Edd. Car I? 81; Bar. ad a. 416, 34; Col-
lect. Concil.; Coust. I 907; Vallarsi l. c. 1044. 19. iter V: etiam o
19 sq. piissimam etiam ad..tuam affectionem o?, qua coniectura a, Carafa
recepta inmnisi quid de Aurelio Innocentium Romae wisitaturo haud
indocti uiri fabulati sint, widesis apud Coustantium atque Vallarsium
l. c. et. Langenum, Gesch. d. róm. Kirche I 724 21 Hieronimus V
24 redire V, corr. o festinet epL (— explicit) V

Epist. XXXXIII 3 — XXXXV 2. 99

(45.)
INCIPIT EXEMPLUM EPISTOLAE I. ZOSIMí PAPAE IN DEFENSIONEM
CAELESTII CONTRA AFRICANOS EPISCOPOS.

Z0SIMUS AURELIO ET UNIUERSIS EPISCOPIS PER AFRICAM CON-
STITUTIS DILECTISSIMIS FRATRIBUS IN DOXINO SALUTEM. Ma-
gnum pondus examinis magna desiderant, ut non sit rebus
ipsis, quae geruntur, inferior libra iudicii. his aecedit aposto-
lieae sedis auctoritas, cui in honorem beatissimi Petri patrum
decreta peculiarem quandam sanxere reuerentiam. orandum
igitur et incessanter orandum, ut continua gratia perennique
adiutorio dei pax ex hoc fonte in totum orbem fidei et
eatholieae sanctitatis nullis nebulis interfuscata mittatur.
caritas enim, quae, sicut scriptum est, deus est, perfecta
plenitudinis abundantia gratulatur, eum si quid uel suspicionis
habuerit fidei intentionis T sollicita uel in longum producta
contentio Ὁ aut emendatione corrigitur. ^ Caelestius presbyter

nostro se ingessit examini expetens ea, quae de se apostolicae

sedi aliter quam oportuit essent inculeata, purgari. et licet
multae occupationes maioribus uinculis ecelesiasticorum negoti-
orum curam nostram sollicitudinemque distraherent, tamen ne
fraternitatis uestrae de aduentu ae discussione praedicti
diutius penderet expectatio, posthabitis omnibus die cognitionis
resedimus in sancti Clementis basilica, qui inbutus beati Petri

13 Ioh. I, 4, 8 (16)

45. Dat. a. 417 ante diem 21 Sept. Edd. Bar. ad a. 417, 19;
Ioh. Garnerius in editione operum Marié Mercatoris (Paris. 1673)
I 202; Collect. Concil.; Coust. 943. 6 desiderat V, corr. Garn.
4 accidit V, corr. o? | 8 honore V, corr. Bar. 9. sancsere V 12 so-
cietatis Bar. 14 cum si quid etc.] werba corrupta quaeque sola con-
iectura certe wix restituas: si cum aliquid suspicionis habuerit uel fidei
intentio sollicita uel in longum producia contentio, id uera emendatione
corrigitur Garm., cum si quid uel suspicionis habuerit fidei intentio sol-
lieita uel in longum perducta cunctatione aut emendatione corrigitur
Coust.; neutrum placet, quamquam intentio recte restitutum | widetur,
fortasse post contentio aliqua exciderunt 21 discutione V, corr. o
22 die V. corr. Bar. 28 «quippe» qui Garn.

100 De rebus Pelagii epistulae

apostoli disciplinis tali magistro ueteres emendasset errores
tantosque profectus habuisset, ut fidem, quam didicerat ac
docuerat, etiam martyrio consecraret: scilicet ut ad salutiferam
castigationem tanti sacerdotis auctoritas praesenti cognitioni
esset exemplo. omnia igitur, quae prius fuerant acta, discus-
simus, sieut gestorum huic epistolae cohaerentium instructione
discetis, et intromisso Caelestio libellum eius, quem dederat,
fecimus recitari. nec hoc contenti, utrum haee, quae seripsis-
set, corde loqueretur an labiis, saepenumero explorauimus,
cum de occultis animarum solius dei nostri possit esse iudi-
eium, cui non tantum cogitata sed et cogitanda iam praesto
sunt. quid uoces eius teneant, conpendiosius duximus ἃ
sanctitate uestra legenda cognosci. unum sane mouit nos, ut
cum in praesenti ibi Caelestium habueritis, nihil liquido
iudieatum sit: ad litteras Herotis et Lazz*i post relatio est
destinata. equidem hoe feruore fidei praefestinatum esse
promptissimum est. sed cum de his interrogaretur, adseruit
nullum sibi de talibus contentionibus umquam cum antedictis
fuisse sermonem nec ante sibi, quam de se scriberent, uisu
fuisse compertos; Lazarum sane in transitu cognitum, Herotem
uero etiam satisfactione interposita, quod secus. de ignoto et
absente sensisset, cum gratia recessisse. tam caduco ac nullo
fundamine criminationis ignotae procul dubio e re fuit, ut
(de» persona talium, quae tam uentosa et leuis extiterat,
quaereretur, si saltem illis loci sui ratio uitaeque constaret,
ut fides absentibus in absentes debuerit adhiberi, tantumque
pondus in litteris eorum, ut auctoritatem testimonii mererentur:
patuit hos inobseruatis plebe cleroque contradicente ignotos

1 magisterio Garn. 9 explorabimus V, corr. o 10 cum Bar.:
quam V, quamquam p i» marg. 12 ad sanctitatem uestram V, corr.
Garn. 18 legendo Garn. mouet Bar. 19 qua V, corr. Bar. uvisü V,
corr. Garn. 20 cognitu V, corr.p 22 sensissent V recessisset iam V,
corr. Garn. 22 caduca ad nulla fundamina V, corr. Coust. | 23 e re
Coust.: ire V 2424 de add. Garn. uetosa V, corr. o 25 uite que V
27 eorum V: esset Garn.

"20

Epist. XXXXV 3—8. 101

alienigenas ordinationibus intra Gallias sacerdotia uindicasse,
quibus se ipsi propria abdieauere sententia, nosque, licet et
4118, tum eorum de se paenitudinem et confessionem secuti,
sacerdotali eos loco et omni communione summouinus. satis
urget, causam a talibus processisse per litteras in absentis
elus accusationem, qui se praesens tuetur, qui exponit fidem,
qui prouocat aecusantem. | numquam piguit in melius retor-
sisse iudicium. adulescens et sancti spiritus executor, qui
Susannam seniorum falsitate damnatam inuenit innocentem:
reducitur ἃ supplicio casta per puerum, quae per grandaeuos
fingitur impudiea. non ergo omni, sicut cautum est, spiritui
credendum sed diu appensius examinandum est, praesertim
de fide hominis, ubi status eius et uita perpetua est. nec
Salomonem fefellit in puerperi rixa ueritatis indago: non
enim statim duabus feminis inter se iurgantibus uni pignus
addixit sed ibi arbiter fidem cunctabundus inuenit, ubi uerae
pietatis intellexit affectum. perquam rarum sit, ut longa et
eastigata cunctatio non ad ueri cubile perueniat. optimae
mentis indicium est praua difficilius credere, nam plerumque,
quorum de se bonae confessioni pigrius adhibetur fides, iu
ilius erroris abruptum necessitate coguntur et inremediabile
uulnus effieitur, quod desperatur sanari. unde in praesenti
eausa nihil praecox immaturumque censuimus sed innotescere
sanctitati uestrae super absoluta Caelesti fide nostrum exa-
men. cui etiam prior libellus ab eo intra Africam «datus»

8 cf. Dan. 13, 45 sqq. 11 Ioh. I 4, 1 13 cf. Regn. III 3,
16 sqq. ἢ

l ordinationibus post inobseruatis (p. 100, 28) trsp. Bar. 3 tum V:
tamen Garn. ^ penitudine et confessione V, corr. Bar. Coust. 5 surget V,

corr. Bar. absentes V, corr. Coust. 8. et — etiam; supplendum erat
qui del. Garn. 10 ad supplicia V, correzi: a suppliciis Bar. 14 ue-
ritis V, corr. o? 15 unum JV, correzi 16 fide V, corr. Garn.

17 intelexit V 18 optime V 19 plerique edd. 20 confessionis V,
corr. G«rn. 21 in remedia uile V, corr. o — 23 innotescere p: in nocte
scire V — 25 africa V, corr. o datus add. Garn.

Q»

102 De rebus Pelagii epistulae

iestimonio apud uos esse debuisset nec inexploratis famaque
iactatis tam facile crederetur. quare intra secundum mensem
aut ueniant, qui praesentem redarguant aliter sentire quam
libellis et professione contexuit, aut nihil post haec tam
aperta et manifesta, quae protulit. dubii sanctitas uestra
9resedisse cognoscat. ipse sane Caelestius et quieumque in
tempore ex diuersis regionibus aderant sacerdotes admoniti
has tendiculas quaestionum et inepta certamina, quae non
aedificant sed magis destruunt, ex illa curiositatis contagione
profluere, dum unusquisque ingenio suo et intemperanti
eloquentia supra scripta abutitur, cum in hoec etiam magnorum
uirorum nonnunquam cum ipsis auctoribus scripta periclitantur
post multam temporis miseriam interpretantis arbitrio, ut diuine
profectum sit ex multiloquio non euitari peccatum et sanctus
Dauid merito postularet cireumstantiam labiis suis orique cu-
lOstodiam. caritatem uestram tam apostolicae sedis auctoritate
quam mutua amoris affectione commoneo. utinam ingenia
nostra sanctarum omnium scripturarum, quae secundum tradi-
tionem patrum atque maiorum receptae sunt, praeceptis obser-
uationibusque sufficiant! quid illie non abundans, quid non
dei spiritu et uocibus plenum sit? nisi libet unumquemque
plus sibi credere suoque de se uti iudicio. Data T exem-

14 Prou. 10, 19. 16 Psalm. 140, 3
] ne edd. inexplorationis famamque V, corr. Bar. ὃ iactantibus V,

corr. Garn. 4 ρυϑὶ V (0. e. haec superscriptum uocabulo est delendo)
6 ipsum . . Caelestium edd. 7 ex.p: rex V adorant V, corr. p
admoniti (sc. sunt) scripsi: admonui V 8 quae non aedificant Bar.:
aerione (e corr. im a) edificant V 11 supra scripta V: seu scriptura
Garn , spreta scriptura Coust. 12 autoribus V 18 multa V, corr. Bar.
miseriam V: seriem Garn. 15 postularit Coust. 17 utinam V: ut
iam edd. 18 uestra edd. 19 receptae scripsi: praecepta V, perceptae
Cowust. obseruationibus d V 20 habundans V 221 plenus V, corr.
Bar. 29 Data] excidit dies et mensis; quae secuntur uerba exemplaria
auctorum (lege actorum) habita (?) ex margine irrepsisse widentur, ubi
ea adposwit mi fallor Aurelii Carthaginiensis archiuarius, nimirum ut
significaret peruenisse Carthaginem etiam gesta illa, quae epistulae ad-
nexa fuisse S 3 edocemur

t5
Qt

Epist. XXXXV 9 — XXXXVI 4. 103

pleria auctorum habita, Honorio Aug. XI. et Fl. Constantio
€ conss.»

(46.)

ZOSIMUS EPISCOPUS AURELIO ET UNIUERSIS EPISCOPIS PER AFRICAM
CONSTITUTIS DILECTISSIMIS FRATRIBUS IN DOMINO SALUTEM. Postea-
quam a nobis Caelestius presbyter auditus est et, quid de
fide sentiret, euidenter expressit eademque, quae in libello
contulerat, repetitis crebro professionibus roborauit (de cuius
nomine plenius ad dilectionem uestram scripta direximus):
ecce epistolam Hierosolymitani episcopi Prayli, qui in locum
quondam sancti lohannis episcopus est ordinatus, accepimus.
qui causae Pelagi enixius adstipulator interuenit. litteras quo-
que suas idem Pelagius purgationem tenentes abundantissimas
misit, quibus et professionis suae fidem, quid sequeretur
quidue damnaret, sine aliquo fuco, ut cessarent totius inter-
pretationis insidiae, cumulauit. harum recitatio publica fuit:
omnia quidem paria et eodem sensu sententiisque formata,
quae Caelestius ante protulerat, continebant. utinam ullus
uestrum, dilectissimi fratres, recitationi litterarum. interesse
potuisset! quod sanctorum uirorum, qui aderant, gaudium
fuit? quae admiratio singulorum? uix fletu quidam et laerimis
temperabant tales etiam absolutae fidei infamari potuisse.
estne ullus locus, in quo dei gratia uel adiutorium praeter-
missum sit? quod quisquis potest praeter eandem uel mente
concipere, ne ille illi se poenae sententiaeque subiecit, quae
de sancto spiritu lata est, quod neque hie neque in futuro uenia
uel remissione donetur? uideo et hune Pelagium Herote et

26 cf. Matth. 12, 32

1 ri csr V; conss. add o (II Conss. Garn.)

46. Dat. a. 417 die 21 Sept. Edd. Bar. ad a. 417, 25; Garne-
rius l. c. I 203; Collect. Concil.; Coust. 949. ^7 eademque quae Garn.:
eadem quoque V . 10 eplà hierosolimitani V — 10 proeli V, Praylii Bar.
12 qua Garn. causa V, corr. Bar. adistipulator V 18 abundan-
tissimus V, correxi: abundantissime edd. 14 ἃ inse Qretur V, corr.
Bar.: quid insequeretur p 21 fletà V, corr. o 25 pene V

ΩΦ.

104 De rebus Pelagii epistulae

Lazaro seribentibus infamari: itane, fratres dilectissimi, ad
aures uestras, qui sint isti turbines ecclesiae uel procellae,
nec opinione peruenit? ita uos latuit uita hominum atque
damnatio? et quamquam specialis illos apostolicae sedis
auctoritas omni communione submouerit, discite et in hac
epistola licet strietim hominum mores. | uetus Lazaro con-
suetudo est innocentiam criminandi: per multa concilia in
sanctum Brietium, coepiscopum nostrum 'Turenieae ciuitatis,
diabolieus accusator inuentus est; a Proculo Massiliensi in
synodo Taurini oppidi sententiam calumniatoris excepit. ab
eodem Proculo fit post multos annos sacerdos tyrannici iudicii:
defensore ciuitatis Aquensium, cum contrairet, adflicto in
ipsum penetrale et sacerdotale solium sanguine innocentis
paene respersum inrupit stetitque in eo hactenus umbra sacer-
dotii, donec tyranno imago staret imperii. quo loco post inter-
necionem patroni sponte se exuit et propria cessione damna-
uit. de Herote uero siniülia omnia: idem tyrannus patronus,
caedes. turbae. presbyterorum contradicentium uincla atque
custodiae et totius ciuitatis addietio, similis paenitentia de
abdieatione sacerdotii mirum est, si isti laicum uirum ad
bonam frugem longa erga deum seruitute nitentem falsis
litteris percellere uoluerunt, qui in fratres et coepiscopos
tanta machinati sunt, qui tot tempestates ecclesiae reddi-
derunt? | non decet episcopalem auctoritatem et praecipue
prudentiam uestram ad leuium susurronum scripta pendere.
ecce Pelagius Caelestiusque apostolieae sedi in litteris suis
et confessionibus praesto sunt: ubi Heros, ubi Lazarus, erube-
scenda factis et tot damnationibus nomina? ubi illi adulescentes,

9 tace» Garn. hom V: horum edd. 6 strictum V, corr. Bar.
8 brictium V: Brictionem adpellat Sulp. Seuer. Dialog. III 15 p. 213 sq
ed. Halm 11 tyrannici iudicii] 4. e. sub ditione Constantini tyranni
(407—411) 18 penetrabili V, corr. Garn. 14 actenus V 15 mago V,
corr. p internecionem Bar.: iuternecio V, fort. internecium 20 ab-
dictione V, corr. Bar. — 21 seruitute V, corr. o 217 confesionibus V
28 facta sed V, corr. Bar.

ἐπ

Epist. XXXXVI 5—10. 105

id est Timasius et lacobus, qui scripta quaedam, ut assere-
batur, « «? uos conicite, si, qui talia in sede apostolica con-
fitentur, illa quae de isdem a prauis ac leuibus auctoribus et
dubio rumore iactata sunt, oporteat credi. amate pacem, 8
diligite caritatem, studete concordiam! nam scriptum est.
diliges proximum tuum tamquam te ipsum. qui
magis alter alter] proximi sumus, quam omnes, qui in Christo
unum esse debemus. non omnis qui aures nostras uentus in-
greditur, nuntius ueri est ideoque animo praesule et in ex-
cubiis constituto semper opus est, ne totum famae, totum
testibus liceat. recensete sacras litteras et diuina tabularia: 9
maximam partem falsi testes occupauere, ubi sanctorum aut
aecusationem aut perieula reperimus. (maximam dico? immo
totam, eum iu ipsum dominum nostrum saluatorem, totius
; mundi hostiam et pontificem salutarem, falsi testes insur-
rexerunt, qui se eius blasphemiam audisse confingerent. aesti-
mate, quid iam possit praeterire fallaciam, quae in deum
fidei, immo in ipsam fidem ac ueritatem peiuriis impetum
fecit. | haee ideo scripsimus, ut de cetero, si qui absentes 10
s minusque noti de quolibet talia ex libidme mentientur, fixi
sint pedes uestri aduersus arietem fraudulentiae. unde et
lucernam pedibus suis e£ lumen semitis uir tantus
| exorat, scilicet ne inter fallaces tenebras sint caeca nobis et
errabunda uestigia. et in euangelio: numquid lex nostra

[2]

[-]

-—
2

6 Matth. 19, 19 22 Psalm. 118, 105 24 Ioh. 7, 51

l iacob V, corr. Bar. (cf. epist Aurelii ete. apud. Coust. S80 ὃ 6)
qui ex x (— et) corr. Υ 2 lacunam indicawit Bar., protulerunt inseruit
Garn., Pelagii protulerunt 4mseri iubet Coust,, sed wicentur plura
excidisse — 3 prouis V, corr. o 4 dubiorum ore V, corr. o? δ con-
cordiae Bar. 6 «aq V qui magis etc.] etiam ante haec werba, e
quibus ne tum quidem si cum Coust. post debemus posueris signum inter-
rogationis, apta euadit sententia, aliqua. excidisse widentur, quibus 4n-

. primis ecclesiae catholicae sacerdotibus concordiae studendum esse expo-
Situm erat 9. praesulet et V, corr. Bar. 11 resensete V 13 reppe-
rimus V 15 mundi o?: multi V insurrexerint Garn. 17 fallacia
Garn. quae Bar.: qui V — 22 tantus V: sanctus p Dar. 24 euglio V

106 De rebus Pelagii epistulae

iudieat hominem, nisi ab ipso audierit prius et

lleognouerit? et iam in ueteri testamento: non credes

auditui uano et non consenties cum iniquo fieri
testis iniustus, et ne forte multitudini detrahentium ante
examinationem iudieli crederetur, addidit dicens: non eris
cum pluribus in malitia et non accipies per illos
peccatum. et iterum alibi: priusquam interroges, ne
uituperes quemquam, et cum interrogaueris, cor-
ripe iuste, et iterum: quae uiderint oculi tui,

121oquere. et in actibus apostolorum aduersus principes sacer-

dotum et seniores Iudaeorum postulantes absentis apostoli
Pauli damnationem iustissimam sententiam gentilis Festus
tribunus protulit, quam conuenit etiam nos in facile creden-
tium obicere uerecundiam, dicens: non est consuetudo
Romanis damnare aliquem hominem, priusquam
is, qui aceusatur, praesentes habeat accusatores
locumquedefendendiaccipiatadabluenda crimina.
81 hanc igitur moderationem in extra saeptum fidei nostrae
positus tenuit, onerat sacerdotalem pudorem inclinatior eredu-
litas de absentibus in absentes: quotus enim quisque inmunis
inuenietur a uulnere, si ad omnem ferientis ictum credulum

13 pectus aperitur? ^ doceat nos terrena moderatio, quae saecu-

laribus arbitriis et causis primum de ipsis iudicibus eligendis
repudiandisque sit. et quanta cunctatio, quot interpositae
dilationes? quotiens adhibita comperendinatio et iam sub ipso
fine certaminis ampliata iudicia? cum innocenti reo confugitur

2 Exod. 292, 1 5 Exod. 23,2 7 Eccli. ll, 7 9 Prou. 25, 8
(cf. LXX.) 14 Act. 25, 16

2 et iam scripsi: etiam V credis V, corr. Coust. 8 fieri supra
linea add. V (man. 12) ἢ interoges ex interinges V — 8 cum supra
linea add. V (man. 12) 10 principem V, corr. Bar. 11 postulantes
bis scripsit sed secundo loco erasit V 16 iso: his V — 18 in om. edd.
19 onera sacerdotale pudorem inclinatio V, correxi: contra sacerdotalem
pudorem, indigna omnino Garn. 20 de V: est Garn. 422 apperitur V
28 arbitris o 25 et iam scripsi: etiam V — 26 certamine V, corr. Bar.:
certaminum p configitur V, corr. o

[2]

Epist. XXXXVI 11— 106. 107

ad mare et transmarina documenta, ut fides, quae in prae-
senti plerumque artioribus strangulatur angustiis, saltem
eminus ueniat. haec omnia mentior nisi in patrocinium tuendae
innocentiae reperta sunt. tolerabilius est enim innocentem
quemlibet tardius inuenirn quam cito pro nocente damnari.
graue fuit Lazaro et Heroti litterarum suarum pedisequos
esse. an nesciebant dilectionem uestram ad sedem apostolicam
relaturam? hue certe si«ne» calumniae compendio nauigassent!
ubi de episcopatu ambiendo agitur, maria terraeque lustrantur
nec ulla suffragia praetermittuntur; ubi uero innocentium fama
pereellitur, otiosi et delicati, siue accusatores siue testes
(utrumque enim in fallentibus nomen infame est), in cubilibus
ac lectulis suis litteris abutuntur et totam Africam uniuer-
samque tranquillitatem catholicae serenitatis innubilant ad
libidinem suam duae pestes. ante tribunal Christi omnes

-Stabimus, nemo illie abesse poterit nec dei usquam, cuius

inmensitas omnibus locis ac rebus interuenit, declinare iudi-
cium. 581 deo nostro cordi fuit propter oues perditas uerbum
carnem fieri et ex domino formam seruientis inducere, ut diu
interceptam redderet libertatem, sit nobis gaudium eos, quos
falsi indices criminabantur, agnoscere a nostro corpore et ca-
tholiea caritate numquam fuisse diuulsos. certe hoc. quod
uestra expectatio desiderabat, eluxit, ut damnanda damnarent
et sequenda sequerentur. 51 pater familias reditu fili gratu-
labatur, qui mortuus fuerat et reuixit, perierat et
inuentus est, et iubet in usum eius stolam mundam, hoc
est insigcne» candidae mentis, afferri et uitulum saginatum,
quantum hoe uberior exultatio est fidei nec mortuos esse nec

24 Luc. 15, 24

2 augustus V, corr. o? saltim V 8 certe sine οἷ: certe si V,
certo edd. — 10 praetermittunt V, correci 12 utroque V, corr. οἷ: in
utroque enim fallentibus edd. ^ cubilis V, corr. o? — 13 uniuersam que
tranquillum V, corr. o?: uniuersumque tranquillum Bar. 16 illine o?
ab.sese V, corr. o? deus quam V, correxi: domini edd. 19. carnem
Bar.:caro V — 20reddere V, corr. o? 22 ueritate Bar. 217 insig V,
corr. o 28 haec o? edd. — exultatio est Bar.: exultatione V, exultatio o?

108 De rebus Pelagii epistulae

17perisse, de quibus falsa uulgata sunt? ^ misimus igitur ad
dilectionem uestram exemplaria scripturarum, quas Pelagius
misit, quorum lectionem non ambigimus parem uobis in
domino de absoluta eius fide esse laetitiam. ^ Dat. XI. Kal.
Octobr. 5

(41.)
LIBELLUS PAULINI DIACONI ADUERSUM (CAELESTIUM ZOSIMO EPI-
SCOPO DATUS.

Beatitudinis tuae iustitiam obsecro, domine Zosime papa
2uenerabilis. | Numquam fides uera turbatur et maxime in 10
ecclesia apostoliea, in qua prauae fidei doctores ut deprehen-:
duntur facile ita ueraciter puniuntur, ut moriatur in illis, si
se corrigunt, quód male conceperant et deterius pepererant,
et in illis « « uera fides, quam apostoli docuerunt et Romana
3eum omnibus catholicae fidei doctoribus tenet ecclesia. ^ quod 15
sj, ut ceteri auctores haereseos, qui iam dudum ab apostolica
sede uel à patribus iudicati et extra sinum matris catholicae
ecclesiae effecti perpetua morte perierunt, etiam hi, qui nunc
deprehensi sunt uel deprehenduntur, in perfidia sua permanent,
spiritali gladio, quo interimantur, tradantur: ut nunc Pelagius 2o
Caelestiusque, qui a beatae memoriae praecessore tuae beati-
tudinis papa Innocentio, si rectam respuant fidem et.in sua
4peruersa doctrina perdurent, damnati sunt. cuius sententiam
secuta beatitudo tua Caelestio, cum a sede apostolica audi-
retur, inter cetera praecepit his uerbis: *damnas ergo illa ss

2 exemplari V, corr. o quas Bar.: quae V 9 quarum Aar.
ambigemus V, corr. p 4 absolute V, corr. Bar.

47. Dat. a. 417 die 8 Nouembr. Edd. Bar. ad a. 418, 12; Col-
lect. Concil.; Coust. I 963. 8 parvx« V, corr. o? 10 et o: ex V
11 praue V 12 moriantur V, corr. o? si corrigant Coust. 18 con-
ciperant V . 14 et V; est οἷ, ut Bar. lacunam indicauwi, quam sic
fere uelim expletam: illis «quoque reuiuescat; uera; illis uiuat fides p?,
uera «sit» fides Bar. romane V, corr. o? 16 qui οἷ; quod (compendio
seriptun) Υ 17 matris bis V 18 pererunt V,corr.o 21 qui a οἷ: quia V

Epist. XXXXVI 17 — XXXXVII 8. 109

omnia, quae in libello Paulini continentur, hoc est de quaesti-
onibus? et alio loco: cognouisti, quales litteras dederit sedes
ad fratres et coepiscopos nostros Africanae prouinciae?' et
adiectum est: damnas illa omnia, quae damnauimus, et tenes,
quae tenemus? et iterum: illa omnia damnas, quae iactata
sunt de nomine tuo?' et iterum: uél ea, quae in libello suo
exposuit Paulinus?! et cum me diceret posse ex his, quae
illi obiecta sunt. haereticum adprobari, sancto repletus spiritu
apostoliea auctoritate respuisti et repressisti insanientis et
calumniantis uerba huiusmodi proferendo sententiam, qua ipse
catholicus adprobarer, illum, si sanari uellet, curares; quae
huiusmodi est: nolim nos cifcuitu ducas; damna ista omnia,
quae tibi obiecta a Paulino siue per famam iactata sunt?
cui non sufficeret ista sententia? quis hanc tam salubrem,
tam amplectibilem, tam piam respueret alius, nisi qui a fide
deuius est? et ille, qui superius professus fuerat se, quaecum-
que illi obiecta fuerant, si contra fidem iudicares, esse dam-
naturum, audit (damna? et non solum non damnat sed ad
iniuriam tantae sedis contendit. unde iam non ignorat ecclesia
Romana reum suum, qui tam audaci spiritu ausus est contra-
dicere et non damnare, quae beatitudo tua damnari decreuit,
ego tamen deo et Christo domino nostro gratias ago. qui
ecclesiae suae causam ita agi uoluit, ut sedes apostolica, a
qua oportuit ore duorum pontifieum suorum haeresim con-
demnari, et ea damnanda praeceperit, quae a me Caelestio
fuerant obiecta, cuius ego non damnationem sed correctionem
semper optaui et opto. cui nune iam non mecum sed cum
uniuersa dei ecclesia eausa est, sicut data ad beatitudinem
tuam Afrorum episcoporum scripta testantur, cum contra
apostoli sententiam uenire nititur negando originale pecca-
tum, quod in omnes homines pertransiit et usque in finem

90 cf. Rom. 5, 12 sqq.
l hoc est de quaestionibus w£ werba non papae sed Paulini dat Coust.
2 sedes «apostolica» Bar. 5 iactatata V, corr. c 12 nolim ser?psi:
noli V, nolo Bar. 17 iudieajes V, corr. o 18 audi V, corr. Bar.
28 sede V, corr. 9? 30 sententia V, corr. o uenire o?: ueniale V

110 De rebus Pelagii epistulae

mundi tenet hereditatem Adae illius, qui primus peccauit;
quod in infantibus nisi per sacramentum baptismi dimittatur,
uitam aeternam et regnum caelorum habere non possunt.
9contra quem etiam magister suus litigat Pelagius, quia ille
ea ipsa damnauit in iudicio orientali, quae iste in sedis
apostolieae coeto conatur astruere. habet aduersum se et
ueteres ecclesiarum doctores catholicos plurimos, orientales
occidentales, meridianae partis atque septentrionalis, qui in
libris suis illum de originali peccato, si sanari desiderat, pos-
sint docere; habet beatum Cyprianum martyrem, beatum Am-
brosium confessorem, Gregorium Nazianzenum, beatum papam
Innocentium ; habet, etiam nunc qui in corpore siti conluctentur
illi; si tamen se tanto certamini habilem iudicat, aut certe
quos sequi debeat, si uult magis recta discere quam praua
docere; habet, quod primum est, beatitudinem tuam, cuius
illum oportuerat oboedire sententiae, cum audiret damna! :
habet postremo ipsos lactantes, quibus misereri debeat, si sibi
non uult, quibus, ut uerbis martyris utar, non propria sed

10aliena dimittuntur peccata. ^ unde oro beatum aposto-

latum tuum, ut hune meum libellum suscipi iubeas, quo
gratiam referam tantae sedi et sententiis iustissimis pro parte
mea latis. quem idcirco direxi, quia me, licet sermone, DBasi-
liseus subdiaconus a tua beatitudine cum gestis sedis aposto-
licae. directus Carthagine conuenit quarto Nonas Nouembris
die, ut adessem ad apostolicam sedem et tuae iudicio sancti-
tatis, ad quam me fugisse suggestum est, nec defuturum fore
promitterem, si aduersum me et non pro me fuisset lata

1lsententia. ubi tunc ideo nihil agere potui, quia is, qui ad

18 Cypriani ep. 64, 6, p. 721 ed. Hartel.

4 quem V: quae Bar. quia ille ea V: qui ille ea a, wnde qui
ila o? 6 habent V, corr. p? — 7 sqq. doctores qui in libris suis catho-
licos . . septentrionalis qui illum de originali efc. V, corr. Bar. 9 de-
siderat bis V ^ possit V, correxi 11 nanzanzenum V . 19 amte dimit-
tuntur del. dimit V; remittuntur Cypr. 420 huc V, corr. o 21 refe-
rant V, corr. o? 26 fuisse V, corr. « nec &me? Coust. 21 pro-
mittere V, corr. Coust. 928 ibi Coust. his V, corr. o?

Epist. XXXXVII 9 — XXXXVIII 1. 111

sedem apostolicam — prouocauerat, defuit, quem oportuerat
utique merita suae appellationis astruere, maxime cum nihi)
agente appellatore secundum etiam humanas leges superior
est semper ille, qui uicit. quid enim iam mea intererat, ut
etiam apud uestram reuerentiam prauae eius doctrinae ast-
pulator existerem, de quo congaudere possem, si damnatis his,
quae illi a me obiecta fuerant, sicut apostolicae sedis iudicium
roborauit, meruisset iam absolui, ne prius se ordinari quam

purgari pateretur? ^ sed uulpecula fraudibus fuit semper12

studens; ingenium suum mutare nescit. non se credidit posse
deprehendi, quoniam confidentiam semper in foueis habet, in
quibus demersum caput conscientiae suae nititur occultare.
quod iam diutius latere non potuit sed manifestius publicatum
spiritali per tuam beatitudinem gladio resecatur, ne amplius
ferinis dentibus grex domini secetur in partes, quem pastor

bonus sollicita et peruigili cautela custodis. ^ hunc autem 18

libellum direxi beatitudini tuae per Marcellinum subdiaconum
ecclesiae Carthaginensis. — Data VI. Id. Nouembr.

(48.)
ITEM EXEMPLUM EPISTOLARUM SANCTI AUGUSTINI AD EA QUAE SUPRA
SCRIPTA SUNT RESCRIBENTIS PER ALBINUM ACOLITUM ET FIRMUM
PRESBYTERUM.
DOMINO UENERABILI ET IN CHRISTI CARITATE SUSCIPIENDO SANCTO
FRATRI XYSTO PRESBYTERO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Ex

4 cf. Cod. Theod. XI, 30 1. 30 et 64

2 apellationis V — 3 apellatore V — 6 existere V, corr. o? posse V,
corr. o? — 1 sic ea Bar., sic et Coust. ὃ roborari V, corr. o?: robo-
raret ut Cowust. meruisset iam scripsi: meruisse tam V, meruisset
tum o?, meruisset edd. absalui V, corr. o 9 uulpicula V 11 con-
fidentia V, corr. o. 14 se secatur V, corr. o ampleus V 15 partu V.
corr. p? Bar. 18 carthaginensi V, corr. o id wos V

48. Dat. circa finem a. 418. Traditae sunt hae litterae etiam inter
Augustini epistulas: ed.? Maurin. I1 539 n. 191 (— c) 20—22 titu-
lum om.c 20 xPisrOoLARUM] reuera epistula Xysto per Firmum presby-
terum transmissa. (ed.? Mawrin. 11 554 n. 194) non sequitur — QUAE sU-
PRA SCRIPTA SUNT] nom hic sed in fonte, exc quo epp. 41—50 flurerunt
24 fratri et compresbytero Sixto Augustinus c * ex c: et V

112 De rebus Pelagii epistulae

quo Hipponem litterae benignitatis tuae per sanctum fratrem
nostrum Firmum presbyterum directae me absente uenerunt,
postea quam illas cum remeassem quamuis iam inde profecto
earum perlatore legere potui, haee prima eademque gratissima
rescribendi occurrit oecasio per dilectissimum filium nostrum
Albinum aecolitum. | quod autem, quibus simul scripsisti,
tunc non eramus simul, ideo factum est, ut singulorum
singulas, non unam amborum epistolam sumeres. a me
quippe digressus est perlator huius per uenerabilem fra-
trem et coepiscopum meum Alypium, qui tuae sanctitati alia
rescriberet, transiturus; ad quem etiam ipsas, quas ego le-
geram, litteras tuas ipse portauit. quae nos quanta laetitia
perfuderint, quid homo nitatur loqui, quod non potest eloqui?
quia nec te ipsum satis nosse arbitror, sed nobis crede
quantum boni feceris talia nobis scripta mittendo. sicut enim
tu testis es animi tui, ita nos nostri, quemadmodum sit af-
fectus illarum sinceritate luculentissima litterarum. si enim
breuissimam epistolam tuam, quam de hae ipsa re ad beatis-
simum senem Aurelium per Leonem acolitum direxisti, exul-
tanti alaeritate descripsimus et quibus poteramus magno studio
legebamus, ubi nobis exposuisti, quid de illo perniciosissimo
dogmate uel quid contra de gratia dei, quam pusillis magnisque
largitur, cui est illud inimicissimum, sentias: quanto nos putas
ista prolixiora scripta exultatione legisse uel cura ut legantur,
quibus ualuimus, altis optulisse atque adhuc, quibus ualemus,
offere? . quid enim gratius legi uel audiri potest quam gratiae
dei tam pura defensio aduersus inimicos eius ex ore eius, qui
eorundem inimicorum magni momenti patronus antea iactabatur?
aut unde uberius deo debemus agere gratias, quam quod eius
sie defenditur gratia ab eis, quibus datur, aduersus eos, quibus

1 hypponem V 3 quam c: cum V 4 haec c: ac V 6 Albinum
acolythum c: acolitum albynum V 9 digressum V 10 aliam c
11 ego V: ego iam ς 13 perfuderint c: fuderint V 14 quia om. c
18 epa V 19 acolythum ς 21 nobis c: non V 22 de gratia c:
gratiam V 2424 ista tua prolixiora scripta uel exsultatione c cura c:
curam et V 28 antec 29 uberiores ς

XXXXVIII 2 — XXXXIX 1. 1153

non datur uel ingratum est quod datur? quia ut eis gratum
sit occulto et iusto iudicio dei non datur. quapropter, domine
uenerabilis et in Christi gratia suscipiende sancte frater,
quamuis optime faeias, cum de hace re scribis ad fratres,
apud quos se illi de tua solent efferre amicitia, tamen haec
eura maior tibi restat, ut non solum salubri seueritate plec-
tantur, qui errorem illum Christiano nomini infestissimum
audent garrire liberius, sed etiam hi diligentissime caueantur 7
uigilantia pastorali propter infirmiores et simpliciores dominicas
oues, qui eum, pressius quidem ae timidius, sed tamen insusur-
rare non eessant, penetrantes domos, sicuti ait apostolus,
et cetera quae sequuntur exercitata impietate facientes. ^ ET
RELIQUUM.
(49.)

DOMINO SANCTO OMNIQUE HONORE COLENDO AC BEATISSIMO PA-

PAE CYRILLO EUSEBIUS. [Ιη Christo gratias egi, quod beatitu-

11 Τίμι. 1Π| 3,.6

1 non Υ: 16] ποῆς quiaut V 8 gratia V: caritate c suscipiendo V
frater ex pater corr. V Ὁ salubris eueritate V 7 infestissimum nomini c
8 hi scripsi: hii V, iig 11 sicut c 12 exercitata scrópsé: exerci-
tatas V, exercita c et reliquum (litteris minusc.) V man. 1: nec illi
negligendi sunt, qui usque ad profundum silentium supprimunt timore
quod sentiunt sed tamen eamdem peruersitatem sentire non desinunt,
nonnulli quippe eorum, antequam ista pestilentia manifestissimo etiam
sedis apostolicae iudicio damnaretur, uobis innotescere potuerunt, quos
nunc repente reticuisse perspicitis, nec vtrum sanati sint sciri potest,
nisi cum non solum dogmata illa falsa tacuerint uerum etiam illis uera
contraria eo quo illa solent studio defensauerint. qui tamen lenius pro-
fecto sunt tractandi, quid enim eos terreri opus est, quos satis territos
ipsa taciturnitas monstrat? nec ideo tamquam sani praetereundi sunt
diligentia medicinae, quorum uulnus in abdito est. etsi enim terrendi
non sunt, tamen docendi sunt et, quantum existimo, facilius possunt,
dum in eis timor seueritatis doctorem adiuuat ueritatis, ut opitulante
domino gratia eius intellecta atque dilecta etiam loquendo expugnent,
quod iam loqui non audent c

49. Dat. anno ut widetur 418. *Ex codice Cardinalis Sirlet?
(— ^c, cf. Prolegom. cap. I) ed. Bar. ad a. 417, 15. 16 Cyrello V
Eusebius in Christo «frater». Gratias egi «deo meo» quod Bar. gras V

XXXV. 8

114 De rebus Pelagii epistulae

dinis tuae duleiora melle epistolaris offieii eloquia promerui,
quod percutienti retinnire dignatus es, domine sancte omnique
honore colende beatissime papa. unde quaeso, ut libenter meae
paruitatis suscipere sermonem digneris, ut libertatem, quam
in fide Christi habere uidemur, superbiam non reputes. Ale-
xandrina sedes, ex quo Christi nomen uniuerso orbi innotuit,
prae ceteras prouincias Italiae semper Christi glutino cohae-
sisse cognoscitur: quomodo nune, cum beatae memoriae
Innocentius haeresim Pelagianam Caelestianamque cum suis
capitibus condemnauerit, cunctis eos abicientibus Orientalibus
Alexandrina sola ecclesia in communionem recepit, quae sola
et prima inter conprouinciales suos tales refutare debuerit?
sed ille est pestifer, de quo sanctitudini tuae ante annum
scripseram, signifer et confoederatus eorum, Ualerianus uen-
trilocous, qui gulae operam praebens, quicquid otiosum suae
adulationis inuenerit ibi, sanctos et fidelissimos nuntiat. sed
ne illum liberum putet tua beatitudo: seruus est Àriminensis
possessionis inlustrissimi Ualeri comitis, quem propter reueren-
tiam tui amoris repetendum a te fleri interim siluimus. magis
orare pro nobis dignare et tales a consortio abicere, scriptum
recordatus prophetae: sanctas carnes ligatas in pallio sacerdotis
«qui tangit»cum polluta non sanctificet, a polluto ipsae conta-

21 cf. Agg. 2, 12—14

8 fort. Jac» beat, cf. inscriptionem 4 ut V: et Bar. — 5 fide V,
corr. Bar. superbia V, corr. o? 6 sedes Bar.: fides V — 7 prae V:
per Hartel 10 condemnaberit V, corr. o? 11 receperit V, correxi
12 conprouinciliales V, corr. α debuerat Bar. 14 uentriloquus o?,
fort. uentricola 15 guile V, corr. o 17 ne illum οἷ: nullum V. non
illum Bar. 18 que V, corr. Bar. 19 fleri Hartel: fieri V — 21 sqq.
uerba ex Aggaeo desumpta wix certo sanaueris, cum ualde dubium sit,
num recte Eusebius expositionem illius intellexerit: prophetae sanctus
carnes.. sacerdotis cum pollutam .. a polluto ipse contaminetur V;
prophetae sancti: carnes. . sacerdos cum pollutum . . a polluto ipse con-
taminatur Bar., id quod sensu caret; quod ego restitui certe aliquo
modo uidetur intellegi posse (polluta] ὃ. e. panem pulmentum | uinum
de quibus loquitur propheta; a polluto] eo scilicet quem *pollutum in
anima' dicit Agg.)

Epist. XXXXIX 2 — I, 3. 115

minantur; quae lex est interrogatio sacerdotum. sed dare
ueniam dignaberis meae audaciae paruitatis, ut supra ante
rogaul. incolumem beatitudinem tuam meique memorem in-
uiolabilis trinitas tueri dignetur, sancte papa.

(90.)

ZOSIMUS AURELIO ET CETERIS QUI IN CONCILIO CARTHAGINENSI
ADFUERUNT DILECTISSIMIS FRATRIBUS IN DOMINO SALUTEM. Quam-
uis patrum traditio apostolicae sedi auctoritatem tantam
tribuerit, ut de eius iudicio disceptare nullus auderet, idque
per canones semper regulasque seruauerit et currens adhue
suis legibus ecclesiastica disciplina Petri nomini, a quo ipsa
quoque descendit, reuerentiam quam debet exsoluat (tantam
enim huie apostolo canoniea antiquitas per sententias omnium
uoluit esse potentiam ex ipsa quoque Christi dei nostri pro-
missione, ut et ligata solueret et soluta uinciret, «et» par
potestatis data conditio in eos, qui sedis hereditatem ipso
adnuente meruissent; habet enim ille cum omnium ecclesiarum
tum huius maxime, ubi sederat, curam nec patitur aliquid
priuillegii sustineri aut aliqua titubare aura sententiae, cui ipse
sui nominis firma et nullis labentia motibus constituit funda-
menta et, quae sine suo perieulo temere nullus incessat) —
eum ergo tantae auctoritatis et Petrus eaput sit et sequentia
omnium maiorum statuta firmauerint, ut iam humanis diuinis-
que legibus disciplinisque omnibus finiretur Romanam ecclesiam,

15 cf. Matth. 16, 19

1 interrogatio V (cf. gg. 2, 12 interroga sacerdotes legem): probatio
Bar.; ceterum uerba quae lex . . sacerdotum glossema sapiunt 9 me-
que V, cofr. p*

50. Dat. a. 418 die 21 Mart. Edd. Bar. ad a. 418, 5; Garne-
rius I 209; Collect. Concil.; Coust. 974. | 9 id que V 10 regulas
que V 12 reuerentia V, corr. o? 18 sententia somnium V . 15 ut
eligata V, corr. o uinceret V, corr. o et nseru; 19 sustinere V,
correxi 20 habentia V, correxi 21 tenere V, corr. o? 23 iam scripsi:
tam V, quo seruato humanis quam diuinis legibus Coust. 24 disci-
plinis que V . firmetur Romana ecclesia cuius locum nos regere et pote-
statem edd., nisi quod pro et Coust. restituit ipsius quoque

Θ᾿

116 De rebus Pelagii epistulae

cuius locum regeret, ipsius quoque potestatem nominis optinere
(non latet uos sed nostis, fratres carissimi et, quemadmodum
sacerdotes, scire debetis): tamen, cum nobis tantum esset
auctoritatis, ut nullus de nostra possit retractare sententia,
nihil egimus, quod non ad uestram notitiam nostris ultro
litteris referremus, dantes hoc fraternitati et in commune
consulentes, non quia quid deberet fieri nesciremus aut face-
remus aliquid, quod contra utilitatem ecclesiae ueniens dis-
plieeret, sed pariter uobiscum uoluimus habere tractatum de
illo, qui apud uos, sicut ipsi per litteras dicitis, fuerat accu-
satus et ad nostram, qui se assereret innocentem, non refugiens
iudicium ex appellatione pristina uenerat sedem, accusatores
suos ultro deposcens et, quae in se crimina per rumorem
falso dicebat inlata, condemnans. omnem eius petitionem
prioribus litteris, quas uobis misimus, putamus ac nouimus
explicatam satisque illis scriptis, quae ad illa rescripseratis,
credidimus esse responsum: sed post missae per Marcellinum
subdiaconum uestrum epistolae omne uolumen uoluimus. quo
aliquando perlecto ita totum litterarum conprehendistis textum,
quasi nos Caelestio commodauerimus in omnibus fidem uer-
bisque eius non discussis ad omnem, ut ita dicam, syllabam
praebuerimus adsensum. | numquam temere, quae sunt diu
tractanda, finiuntur nec sine magna deliberatione statuendum
est, quod summo debet disceptari iudicio. idcirco nouerit
uestra fraternitas nihil nos, postquam illa uobis scripsimus
uel litteras uestras accepimus, immutasse sed in eodem cuncta
reliquisse statu, in quo dudum fuerant, cum hoc nostris lit-
teris uestrae indieauimus sanctitati, ut illa, quae a uobis ad

l optineret V, corr. Bar. 5 uestram o?: nostram V 6 fraternitatis
et V, fraternitati ut edd. 11 nostram οἷ: nrm V quis eas serere V,
corr. o? Bar.: quo se assereret o? — 12 iudicium ex indicium V apel-
latione V 14 condempnas V, corr. o? 15. ac Bar.: an V 16 ad
ila V: de illo Covust. 19 perlectos V, corr. o? 20 uerbis que V
23 sinuntur « 25 postquam illa scripsi: post illa quam V, postea-
quam o? 28 indicamus V, corr. Bar.

οι

Epist. L 4 — LI 8. 117

nos missa erat, obtestatio seruaretur. ^ ET SuBscRIPTIO: Bene
ualete, fratres. Dat. XV. Kal. April. Honorio Àug. XII cons.
Accept. III Kal. Maias.

(51.)

LEO EPISCOPUS LEONI AUGUSTO. S1 gloriosum pietatis uestrae
in fidei defensione propositum tanta prosequi laude eupiamus,
quanta rerum ipsarum magnitudo deposcit, inueniemur impares
in actione gratiarum, si nostri tantum oris angustiis uniuer-
salis eeclesiae gaudia celebremus. sed dignius illius remune-
ratio uestris actibus meritisque seruabitur, in cuius causa et
speciali excelhitis animo et optato triumphatis euentu gloriae.
sciat igitur clementia uestra omnes ecelesias dei cum laude
uestra exultare pariter et laetari, quod ab Alexandrinae ec-
clesiae iugo improbus parricida depulsus est et populus dei,
cui praedo nefarius incubabat, in antiquam fidei libertatem
reductus potest iam in salutis uiam fidelium sacerdotum
praedicatione reuocari, cum uideat omne seminarium uenenorum
in ipso auctore proiectum. nunc ergo, quia haec constanti
proposito et magna mente peregistis, consummato operi fidei
illud adiungite, ut de catholico ciuitatis illius praesule, quod
deo placeat, decernatis, qui nulla damnatae totiens impietatis
sit lufectus aspergicne», ne fortasse tectum uulnus sub specie
obduetae cicatrieis increscat et plebs Christiana, quae uobis

1 subseripti V, corr. o? — 9 ff (— fratres) V: om. edd.; fort. fratres
«dilectissimi» — XV V: XII edd. 8 acceptus V

561. Dat. simul cum ep. 52 a. 460 die 17 Iun. | Epistulas 51—55
prünus in. fine Leonis operum edidit (Coloniae Agrippinae 1569) Lauren-
tus Surius fol. 156^ sqq. (cf. Prolegom. cap. II), quem secuti sun,
Car. I? 299 sqq., Bar. ad a. 460, recentiores Leonis epistularum edi-
tiones uelut Quesnel I p. 137 sqq., Ballerin. I n. 169 sqq., B(ullarium)
T(aurinense) A(ppend.) I p. 188 sqq. 5 Ava V 7 quantam p? 8 an-
gustiis ex augustiis V 9. dignior Qwesn. 10 seruabatur V, corr. p?
1l gloriae (mom clarae gloriae, «w£ testantur Ballerinii) V: gloriosissime
Auguste Quesn. 18 letari ex letare V 14 iugulo o? iprob paricida V
17 omnem V, corr. o 18 hoc o Sur. 22 aspergi V, corr. o uultus V,
corr. o? 28 pleps V

118 Leonis 1. de rebus Alexandrinis epistulae

agentibus aperte ab haereticorum peruersitate liberata est,
letalibus iterum obnoxia sit uenenis. uides autem, uenera-
bilis imperator, et euidenter agnoscis, quod in persona, de
euius abseisione agitur, non sola est fidei integritas inituenda.
quae etiamsi ullis correctionibus professionibusque purgari et
in integrum ualeret qualibet conditione restitui, nequaquam
tamen, quae sceleste cruenteque commissa sunt, possint pro-
babilium uerborum protestationibus aboleri, quia in pontifice
dei ac maxime tantae ecclesiae sacerdote non sufficit sonus
linguae et sermo labiorum et nihil prodest, si deus uoce
praedicatur et mens in impietate conuincitur. de talibus
enim per apostolum sanctus spiritus loquitur: habentes
speciem pietatis, uirtutem autem eius abnegantes,
et iterum alibi: deum profitentur se scire, factis
autem negant. unde cum in omni ecclesiae membro et in-
tegrae fidei ueritas et bonorum operum plenitudo quaeratur,
quanto magis in, summo pontifice debent utraque praecellere,
quia alterum sine altero non potest cum Christi corpore habere
compagem? nee necesse est nunc omnia, quae Timotheum
exsecrabilem faciunt, enarrare, cum copiose atque manifeste
in totius mundi notitiam, quae per ipsum ae propter ipsum
sunt gesta, processerint et, si quid ab incomposito uulgo
contra iustitiam perpetratum est, in huius omnia uerticem
confluant, cuius desideriis manus furentium seruierunt. unde

si etiam in professione fidei nihil hic neglegat, nihil fallat, :

aptissimum gloriae uestrae est ab hoc appetitu illum prorsus
excludere, quia in tantae urbis antistite uniuersae ecclesiae

12 Tim. 11 3, 5 14 Tit. 1, 16

2 omnoxea V, corr. o uidens V, corr. o 4 abscissione Sur.
9 professionibus que V 7 cruentaque V, corr. o possunt p? Swr.
9 dei ac Qwuesn.: de hac V sacerdote V, corr. p? 15 integre V
17 utraque o: uera q V 420 si etiam V: etiamsi Quesm. 21 /lllancti-
stite (eras. s) V, corr. « uniuersae ecclesiae Hartel: uniuersa eccle-
siae V, uniuersam ecclesiam p, uniuersa ecclesiae «membra» Qwesn. recte
eius codicis werbis intellectis, ex quo Swrius conicientis additamentwin a
traditis now distinguens male edidit uniuersa ecclesiae uidetur deesse,
membra decet etc.

Epist. LI 4 — LII 3. 119

decet saneta exultatione gaudere, ut uera pax domini non
solum praedicatione fidei sed etiam morum clarificetur exem-
plo. Data XV. Kalendarum «Iuliarum» Magno et Apollonio
conss. Per Filoxenum agentem in rebus.

5 (92.)

LEO EPISCOPUS GENNADIO EPISCOPO CONSTANTINOPOLITANO.
Dileetionis tuae litteris et fratrum coepiscoporumque nostro-
rum Domitiani et Geminiani sermone cognoui Timotheum,
postquam ecclesia Alexandrinae ciuitatis expulsus est, Con-

10 stantinopolim nonnullis hoc fidei aduersariis agentibus uenire
permissum, ut, quantum datur intellegi, quia uniuersorum
domini sacerdotum sententiis coartatur, inuitus saltem ad
catholicum se dogma conuertat et, tamquam propter hanc
tantummodo causam uideatur eiectus, haereticae peruersitatis

15 errore damnato doctrinae apostolicae, ut ad Alexandrinam
redeat, adquiescat, cum 1111, etiamsi catholicus probaretur,
hoe uehementer obsistat, quod uiuente episcopo tantae sedis
inuasor est et auctor apparuit inauditae crudelitatis ammissae.
et ideo dilectio tua sollicitudine, qua claret, eniti et elaborare

20 debebit, ne cum tam nefario homine sermo aliquis priuatim
uel publice misceatur neue sub specie correctionis eius quorun-
dam conuentu praebeatur occasio, ne redeundi integram
capiat libertatem. de quo iam edictis suis princeps Christianis-
simus iudicauit. omni igitur labore οὖ cireumspectione

25 peruigili unitati ecclesiasticae profuturus enitere, frater caris-
sime, ut spes suffragatoribus ipsius adimatur et Alexandrinis
ex clero suo catholicus episcopus seóundum morem ueterem

9 Iuliarum ex ea quae sequitur epistula 4nserwit Sur. 4 Filoxe-
nium PV, corr. «

523. Dat. wt ep. 51. De editionibus wide ep. 51. — ' frm et coepi-
scoporum que V, et del. p? 11 quia V: qui ρ 12 coartatus V, correxi
13 et V: ut Sur. 14 causam V: culpam Surius et Ballerinüis testibus
codd. Veneti electus V, corr. o? ^ heretico V, corr. o? 18 et Su-
rius: et cum V, et quod p? 19 claret Swr.: clareas V, clares p?
22 conuentui o?, conuentuum p? 24 indicauit V, corr. p?

120 Leonis I. de rebus Alexandrinis epistulae

per orthodoxos Aegyptios consecretur, quia parricida ille non
alias a suis defensoribus deseritur, nisi ÀÁlexandrina ecclesia,
quae patrum honon et suae restituenda est libertati, rectorem
sanandis omnibus, quae male gesta sunt, probatissimum
fuerit consecuta. Dat. XV. Kalendarum Iul. Magno et
Apollonio conss. Per Filoxenum agentem in rebus.

(93.)

LEO EPISCOPUS TIMOTHEO EPISCOPO CATHOLICO ALEXANDRINAE
ECCLESIAE. Euidenter apparet sub apostolicae splendore sen-
tentiae, quoniam diligentibus deum omnia cooperan-
tur in bonum, et diuinae dispensatione pietatis, ubi exci-
piuntur aduersa, ibi donantur et prospera. | quod Alexandri-
nae ecclesiae experimenta demonstrant, in qua multos sibi
patienctiae» thesauros humilium molestia et tolerantia congre-
gauit, quia iuxta est dominus his, qui tribulato sunt
corde, et humiles spiritu saluabit, glorificata in
omnibus incliti principis fide, per quem dextera domini
fecit uirtutem, ne in throno beatorum patrum antichristi
diutius sederet opprobrium; cuius impietas nemini magis
quam sibi nocuit, quia etsi aliquos ad societatem facinoris
impulit, se tamen inexpiabiliter cruentauit. unde de eo,
quod instinctu fidel in fraternitate tua cleri et plebis atque
omnium fidelium egit electio, uniuersam mecum ecclesiam
domini gaudere rescribo utque hoc benignitas diuinae pietatis
multiplieata gratia confirmet, exopto, ita ipsi per omnia tua
deuotione famulante, ut etiam eos, qui ueritati aliquatenus

10 Rom. 8, 28. 15 Psalm. 33, 19 17 Psalm. 117, 16

1 egyptios V: episcopos Sur. consecratur V, corr. o? 2. alia V,
corr. p? deseretur p? rectius si rhythmwm spectas

99. Dat. simul cum epp. 54 et 55 a. 460 die 18 Aug. De edi-
tionibus wide ep. 51. 14 patientiae o? Swr.: patien V, patientia o?
humilitas o? Sur. ^ modestia p? Sur. . tollerantia V 18 throno p?:
tronum V 21 impulit Sur.: intulit V — seo?:sed V inexpabiliter V,
corr. o? 22 instinctu V, corr. o? fidei V: dei e? fraternitatem
tuam o? 24 ut,Qq V 26 famulà te V, corr. o? qui οἷ: qui in V

σι

to
C

Epist. LII 3 — LIV 1. 121

restiterunt, reconciliandos deo per eeclesiae preces instanter
adquiras et sacramento catholicae fidei, cuius soliditas nullam
diuisionem recipit, sollicitus rector adiungas, illum imitatus
uerum piumque pastorem, qui animam suam posuit pro oui-
bus suis et errantem unam ouem non flagellis cohereuit sed
ad ouile proprium suis humeris reportauit. agat ergo
dileetio tua, frater karissime, ne uel Nestoriani dogmatis uel
Eutychiani erroris ullum in dei populo possit uestigium
reperiri; quia nemo potest fundamentum ponere
praeter id quod positum est, quod est Christus
Iesus, qui uniuersum mundum non reconciliaret deo
patri, nisi per fidei regenerationem omnes in nostrae carnis
ueritate susciperet. cum ergo Sceribendi oportunitates,
quibus fraternitas tua utatur, exstiterint, sicut necessarie et
ex more fecisti, «ut» per filios nostros Danihelem presby-
terum et Timotheum diaconum ordinationis tuae ad nos
Scripta dirigeres, ita omni tempore in hoc officio perseueret
et de prouectibus pacis saepe, quantum fieri potest, sollici-
tudini nostrae mittantur indieia, ut per alterna colloquia
sentiamus, quja caritas dei diffusa est in cordibus
nostris per spiritum sanctum, qui datus est nobis.
Data XV. Kal. Septbr. Magno et Apollonio consulibus.

(54..)

LEO EPISCOPUS PRESBYTERIS ET DIACONIBUS ECCLESIAE ALEXAN-
DRINAE DILECTISSIMIS FILHS IN DOMINO SALUTEM. Gaudeo
exultauter in domino de piissimo, quem inter uos habetis,
affectu, dum, sicut scripta uestra manifestant, et pastor gregem

4 Ioh. 10, 11 6 Luc. 15, 5 9 Corinth. I8, 11 20 Rom. 5, 5

2 sollicit V, corr. o 4 pium que V, corr. o 8 euthy|ani V, corr. o?
9 repperiri V 10 quod est o: ,d est V, qui est Sur. — 13 oportuni-
tate V, corr. o? 14 necessariae V 15 ut add. Sur. 16 tymo-
theum Y 17 dirigens ρ2 perseueret V (scil. fraternitas tua): perse-
ueres Sur. 18 et V: ut Sur. 19 mitantur V 292 xL skrsn V
531. Dat. μὲ ep. 53. De editionibus wide ep. 51.

1292 Leonis I. de rebus Alexandrinis epistulae

et grex ostenditur amare pastorem. solliciti ergo in
inuicem, sicut apostolus ait, seruare unitatem spiri-
tus in uinculo pacis properate ad fructum uestrae per-
uenire patientiae. quid enim dignius aut uelle potestis aut
agere, quam ut auxiliante dei gratia gloriosissimi principis
fide ad profectum solidissimae pacis utamini remota procul
ea bestia, quae uineam plantationis dominicae, sicut psalmus
propheticus canit, singulari feritate uastabat? quia ergo
in ouili dominico nee furum iam insidiae nec latronum
ümentur incursus, redeat uniuersitas uestra in concordiam et
magisterio spiritus sancti illa in omnibus unitas expetatur,
propter quam dicit apostolus: non quaerens, quod mihi
utile est, sed quod multis, ut salui fiant. id ipsum
dicant et sentiant omnes, nulla sint sensuum disputationumque
certamina: quod usque ad catholicos praesules in Alexandrina
ecclesia discipuli ueritatis didicerunt atque docuerunt, eadem
a cuncüs fidelibus confessione promatur, quia uarietatem
ueritas, quae est simplex atque una, non recipit. si quos
autem cuiuslibet ordinis Christianos impia haereticorum con-
turbauere mendacia, ad satisfactionis remedia prouocate et
in spiritu mansuetudinis cum benignitate corripite, quia, sicut
ait beatus apostolus Petrus, non tardat dominus pro-
missum sed patienter agit propter uos, nolens
aliquos perire sed omnes ad paenitentiam con-
uerti. agendum ergo est, ne diffieultas ueniae curationem
faciat tardiorem. ^ Data XV. Kal. Sept. Magno et Apollonio
conss.

1 Eph. 4,8 8. cf. Psalm. 79, 14. 19 Cor. 110,38 X 22 Petr.
II 3, 9

9 properate p?: prosperitate V; post properate Surius ut possitis addi
wwit 6 fide V, corr. o? 9. futurum V, corr. p? — insidie ez insi-
due V 14 sensum V, corr. o? [18 symplex V 19 conturbabere V
20 prouocate p? et Sur. in marg.: probitate V — 21 spiritum V, corr. o?
23 agit Swr.: ait V

Epist. LIV 2 — LV 4. 193

(55.)

LEO EPISCOPUS THEOPHILO IOHANNI ATHANASIO ABRAHAE DA-
NIHELI IOHAE PAPHNUTIO MUSAEO PANULUIO ET PETRO EPISGOPIS
AEGYPTIS. Litteris fraternitatis uestrae, quas ad me filii
nostri Danihel presbyter et Timotheus diaconus detulerunt,
cognouisse me gaudeo, quod gloriosi et uenerandi principis
fides propheticis et euangelicis unita doctrinis ad sanctos et
deo placitos dispositionum suarum peruenit effectus, ut
eruentissimo Alexandrinaé ecelesiae peruasore deiecto et in
longinquiora translato dignum sua gubernatione rectorem
totius ciuitatis me«re»retur electio, ad cuius uos consecrationem
nullus ambitus traheret, nulla seditio impelleret, nulla iniqui-
tas incitaret, sed in medio constitutae meritum sanctitatis
eum cunctis non dubitaret praeponere, quem sibi uniuersitas
cuperet praesidere. ^ unde reddita populis Christianis dei
pace gaudentes commendamus uobis inuicem uestri operis
dignitatem, ut religiose per omnia ordinatus antistes fraterno
se iuuari experiatur adsensu et ad abolenda scandala, quae
error haereticus exitarat, cooperatione uestra gaudeat adiu-
uari. —extruso enim, qui imitator diaboli fuit et in ueritate :
non stetit male utens specie peruasi honoris et nominis,
congruit, ut Alexandrina ecelesia eum ueneretur et diligat,
quem et probitate morum et integritate catholicae fidel di-
gnum tanto sacerdotio comprobauit. cui mutuae caritatis ple-
num animi nostri praebemus adfectum cohortantes, fratres
karissimi, et fiducialiter exigentes, ut in praedicatione uerbi,
in eruditione praecepti illam formam custodiatis caritatis,
sine qua nullae possunt prodesse uirtutes. | quod autem

20 Ioh. 8, 44

55. Dat. ui ep. 53. De editionibus wide ep. 51. 2. Danihel V,
corr. o man. post. 6 cognouisse V, corr. o 8 ut o: ua V 9 per-
uasores V, corr. o? 11 meretur V, corr. o? 18 constituta meritorum
sanctitate Swr. 17 fraternos eiuuari V 18 obolenda V, corr. g
20 imitatur V, corr. o 23 pronitate V 2426 adfectum ez adfeptum V
27 custodiam V, corr. o? 28 nulla V, corr. e

124 Simplicii papae epistulae

fratri et coepiscopo nostro Timotheo de reuocandis his, qui
a ueritatis itinere deuiantes inconsultius se ferociusque ges-
serunt, scriptum esse cognoscitis, dilectio quoque uestra ad
curam suam intellegat pertinere, ut quia late sese pestilens
illa aegritudo diffudit, ubique omnibus eadem adhibeatur 5
medicina uulneribus: ut per diligentiam pastoralem in cunctis
ecclesiis domini ouile reparetur et per sollicitudinem caritatis
atque doctrinae omnes Christi oues unum sentiant habere
pastorem. — Dat. XV. Kal. Septemb. Magno et Apollonio
consulibus. 10

(96.)

ZENONI AUGUSTO SIMPLICIUS EPISCOPUS. | Cuperem quidem,
quantum ad meae spectat deuotionis arbitrium, qua principes
Christianos iugi ueneratione suspicio, debita pietati uestrae
continuis officia deferre colioquiis. sed cum ad huius inten- i5
tionis augmentum etiam sacrae cura religionis aecedat, ratio
mihi negotii potioris incumbit, ut simul honorificentiam uobis
prona mente persoluam οὗ causas fidei fidenter insinuem,
quia me ad utrumque uel dicata trahit clementiae uestrae
semper affectio uel respectus ordinis mei et apostolici modera- so
minis sollicitudo compellit. functus igitur, gloriosissime
ae clementissime fili imperator Auguste, munere salutandi,

1 reuocandidis V 2 a ueritatis o: alieritatis V ferocrus que V
8 4se» sentiant Ballerini
56. | Dat. simul cum epp. ὅδ et 59 a. 476 die 10 Ian. Epp.

56—59. 61—66, 68—81 extant etiam in codice Berolimensi lat. 79
(— Phillipp. 1776) saec. I.X, cuius lectiones subscribam adposita littera
B. Ep. 56 edd. Car. I? 310; Bar. ad a. 476, 9; Collect. Concil.; BT.A
I208; Thiel, Epp. Roman. pontif. 1179. — 19 zENoNI Avcusro Simplicius
episcopus V: svwrLicius BAsILICO AUGUSTO B Basilisci nomen quamuis rectis-
sime, nescio tamen an sola coniectura restituens, cum haec epistula ut data
Zenoni iam anno 553 commemoretur a Vigilio in Constit. de tribus capp. —
ep.83$ 295 18 meum expectatarbitrium quia B 14 ueratione suspitio .B
pietatis B 15 desterre B 16 sacre cura V: sca puritas tuae B
17 denegotii B 18 et om. B 19 trahet B 20 affecio B 21 com-
pellti fultus B 22 ac V: et B

[—

Epist. LVI 2—4. 125

quae in ecclesiis Orientis per haereticorum latrocinia recidiua
rursus dicuntur scandala concitari, nec debeo silere nee pos-
sum. nam sicut in meam notitiam feruentium pro fide catho-
lica détulerunt scripta monachorum, comperi Timotheum par-
rieidam, qui Aegyptiae pridem uastator eeclesiae in morem
Cain, ut lectio diuina testatur, eiectus a facie del, hoc est
ab ecclesiae dignitate seciusus, et tamquam per deserta ua-
gus sceleratae conscientiae diu tormenta passurus in exilium
proprii erroris abductus est, resumptis pristini furoris incen-
diis conflasse nihilominus agmina perditorum et Alexandrinae
urbis ecclesiam, quam sacerdotali prius sanguine eruentauit,
ipsum denuo nune cruentum depulsione legitimi peruasisse

pontifiois, αὖ cui illa relegationis humilitas inicere debuerit 3

ex his, quae impie gesserat, aculeum paenitendi, nutriendae
potius otia praebuisse uideatur atrocioris insaniae. quo procul
dubio Cain ipso longe detestabilior adprobatur: ille siquidem
ἃ perpetrato semel facinore damnatus abstinuit, hic proficit
ad crimina maiora post poenam. nee eo tamen scelerum
fine contentus Constantinopolitanam insuper urbem recti sem-
per dogmatis amore flagrantem, ne quid intemeratum populator
humanae salutis omitteret, fertur audacter ingressus et a
suae consortibus prauitatis libenter audisse soli Christo de-
bitam uocem, qua plane non in nomine domini uenire
benedictus sed diuini culminis usurpator euidenter mon-

6 sq. cf. Gen. 4, 14. 23 cf. Matth. 21, 9

2 dicantur B 8. catholicam B ὅ pridem /llI///IlIIIIIll| ccle V, sed 1n
margine uastatur add. man. 1 wt widetur: primum uastator ecclae B

in morem V: inmemor B 6 faciae B hoc est om. B 7 et tam-

quam B: etiam quam V 8 diu V: du B exilio 8 9 duobus
resumpteis (om. est) B pristinis .B incendimus B 11 qm sacer-
dotalia B 12 cruentum V: locum, B legittimi V 18 inicere V:
ineetre B 14 his V: is B gesserit acaleum 8 nutriendi 5
15 quo om. Βα 16 destestabilior B 20 populater B 21 omitteret
fertur audacter V: omittereretur audatur B 29 plane V: plena B
domini om. E 24 benedictos reddiuini B monstratus est B: est
monstratus V

ων

126 Simplicii papae epistulae

stratus est anlichristus. qui cum etiam a communione catho-
liea tam laudabiliter esset exclusus, per quorundam priuatas
domos respersis humano sanguine manibus non diuina
sacrificia sed sacrilegia celebrasse memoratur. in quo utique
non eius est firmata susceptio sed consciorum diuulgata pro-
ditio cum eodem de illa iniquitatis *sede, nisi resipiscant,
omnimodis easurorum, quam sieut diabolus pater eius altis-
simo similem se faciens aeternam sibi perfidus construere
non desinit ad ruinam. haec, uenerabilis imperator, cum
horreat animus uel a tanto gladiatore fuisse temptata, ma-
ximo tamen, fateor, stupore detineor sub uestrae pietatis
aspectibus potuisse committi. quis enim deuotam semper deo
clementiae uestrae mentem et orthodoxis deditam regulis aut
ignoret aut ambigat? quippe qui supernae dispositione pro-
uidentiae, sicut pro utilitate publica augustae memoriae
Marciani pariter et Leonis eruditi uirtutibus, sic eorum sitis
etiam ad eatholieam ueritatem sensibus instituti nec cuiquam
omnino sit dubium pietatem tuam illorum fidei esse sequacem,
quorum es successor imperii. — quae cum de uestrae tran-
quillitatis animo certa ab omnibus teneantur et fixa, absit,
ut temporibus uestris diuini cultus integritas et antiquitus
roborata fidei catholicae putetur interpolanda sinceritas. re-
spieite quaeso ad diuina beneficia et, quae sint uobis conlata,
perpendite atque, ut haec prospera ualeant permanere, pro-
pitiandum esse censete auctorem muneris, non laedendum.
inter quaslibet enim occupationes publicas a religioso principe
magnopere procurandum est, quod eius protegit principatum,
et praeferenda cunctis rebus est caelestis obseruaniiae rec-

1 anteypf B 2 esset V: esset quam constanter B chorü dà B
pribatas V ὅ deuulgata V pruditio B 7: casus horum V, corr.
Coust.: casuros B 10 orreat B maxitamen B 18 horthodoxis V,
ortodoxis B deditam V: dedi uel B 14 ignoraret B superne V:
superna B [16 erudita corr. ut wid. in eruditi B man. 1 11 catho-
licat B stituti B 18 esse fidei trsp. V 19 es B: et V quae-
cumque uestrae B 21 uestris V: suis 5 diuinis V 2ὅ numerus B
27 magno per B 28 postferendum B

οι

Epist. LVI 5—9. 127

titudo, sine qua recte nulla consistunt. ^ suppetunt affatim |
clementiae tuae, si in palatii sul requiri mandet archiuis,
cum nostrorum coeuntia definitione maiorum documenta copiosa,
neque enim conselentiam uestram latere credendum est, quae
per eunctas prouincias Orientis ex ipsa imperii uestri arce
diffusa sunt, illa scilicet, quae uel ad augustae memoriae
Marciani nihilominus et Leonis uel ad Calehedonensis conoeiliü
beatae recordationis prodecessor meus Leo consulta direxit et

quibus ita plene atque dilucide sacramentum dominicae in-

carnationis exposuit, ut non modo catholicus sed nec Chri-
stianus quidem ualeat nuncupari, quisquis illie redemptionis
suae causas non euidenter agnoscat. certe ut facilius uobis
necessaria non desit instructio, earundem exemplaria litterarum
ad fratrem et coepiscopum meum Acacium misi uestris sen-
sibus offerenda. haee igitur pietas tua si recensere dignetur
uel quae totius Orientis episcopi de huius praedicationis
consensione rescripserint, aspiciet profecto et examinata dili-
genter et ueraciter promulgata atque ideo pestiferae falsitatis
ambagibus nequaquam debere pulsari, quia reuera, quae de
scripturarum fonte purissimo sincera perspicuaque manarunt,
nullis agitari nebulosae uersutiae poterunt argumentis. perstat
enim in successoribus suis haec eadem apostolicae norma
doctrinae, eui dominus curam totius ouilis iniunxit, cui se
usque in finem saeculi minime defuturum, cui portas inferi
numquam praeualituras esse promisit, cuius sententia quae

23 sq. cf. Ioh. 21, 15 sq., Matth. 28, 20 24 sqq. cf. Matth. 16, 18 sq.

lsina.BB 2 mandit B 8 coeontia B ducumenta B. 4 constien-
tiam B 5 ipsa om. V arche B 6 sunt V: est B 7 uel ad B:
uelud V . 8 processor V direxerit B — 8 et scripsi: a V, om. B
9 plenae adque delucide B 10 nec VB: ne cod. Angelic. 11 quidem
om. B 12 suáe B non om. B agnoscit B 18 earum de B
14 misi om. B 15 offerenda 8 17 et om. V 18 fulsitatis V
19 deberi B 20 perspicua quae Y — 21 agritare nobulosae B pre
stat V 22 eadem B: et &adem V 228 obilis VB . 24 saeculi V:
om. B cui B: cum V inferi V et Vulgata: inferni B

128 Simplicii papae epistulae

ligarentur in terris. solui testatus est non posse mec caelo.
lO0quapropter clementiam uestram, cui mea uice propensius
frater et coepiscopus meus Ácacius supplicabit, precor atque
obsecro, ut imitatores facti tantorum et talium praecessorum
nefandae praesumptionis operarios catholieo pectore respuentes
regia censeatis potestate cohiberi. quisquis aliud, sicut prae-
dixit apostolus, praeterquam accepimus seminare molitur.
anathema sit. nullus ad aures uestras pernieiosis mentibus
subripiendi pandatur accessus, nulla retractandi quippiam de
ueteribus constitutis fiducia concedatur, quia, sicut saepius τὸ
iterandum est, quod apostolicis maribus cum ecclesiae uni-
uersalis adsensu acie meruit euangelicae falcis abscidi, uigorem
sumere non potest renascendi nee in dominicae uitis fructiuam
ualet redire propaginem, quod igni deputatum constat aeterno.
sic haeresum denique machinamenta cunctarum ecclesiasticis 15
prostrata decretis numquam sinuntur oppugnationis elisa
llreparare certamina. ante omnia autem quaeso, ut beati Marci
euangelistae sedes (Alexandrinam loquor ecclesiam) ἃ eruentis-
simi praedonis incubatione liberata catholieo reformetur anti-
stiti libertatemque suam pariter recipiat et quietem. at uero ze
improbus parricida, qui diuinis simul reus est legibus et
humanis, reductus eodem, quo iure fuerat ante deitrusus, ab

6 c£. Gal. 1, 8

1 legarentur B 4n» caelo Bar. 2. clementia V propinsius B
3 supplicauit VB, corr. Car. 4 ut om. Β et V: ac B 5 nefunde V
operario B 6 senseatis V supradixit B 7 praeterquam «quod-
Labbeus secundum Vulgatam, sed cf. p. 31,8 accipimur B femina
remolitur V ^ werba inde a 8 nullus usque ad 10 concedatur e£ inde a
15 sic usque ad 11 certamina adferí Vigilius tm Constit. de III capit,
ep. 83 $ 295 8 uestras VB: uestrae pietatis Vigilius 9. subripiendi
om. Vigil. quipiam V: om. B Vigil. 10 constitis B, om. Vigil.
13 fructuosa ualeret B 14 propagine B digni V eterno V.
a&num B 15 sic B Vigil: siV 16 prostratu B oppugnationibus
Vig. elisa B Vigil; elise V — 17 reparare Vigil.: repreare B. repa-
rar V 18 sedis VB crudentissimi B — 19 incubane B — 20 liber-

tatem quae B ad B 22 re erat (om. ante) detrusus B

Epist. LVI 10 — LVII 1. 129

innocentium nece retrahatur animarum; procul a regno pietatis
uestrae funesti eapitis uenena discedant, quae quoniam saluti-
ferae praedicationis auribus obturatis medicantia uerba capere
nequiuerunt, ab humani conuentus abducta pernicie in uirulen-

5. tiae suae congrua solitudine contabescant. ^ quo magis 8612
magis pietatem tuam beati Petri apostoli uoce qualiscumque
sedis eius minister obtestor, ut inimicos antiquae fidei non
sinatis impune grassari, qui uestros optatis hostes habere sub-
lectos; ut uerae eonfessionis pacem cunctas domini seruare

10 decernatis ecclesias, qui orbem uestri desideratis imperii te-
nere pacatum; ut unieam spem salutis, quae genus hominum
ad regna caelestia uitamque perducit aeternam, nulla patia-
mini parte uiolari, qui plaeatum deum uel regno uestro
eupitis uel saluti. — Omnipotens deus regnum et salutem 13

i5 uestram perpetua protectione conseruet, gloriosissime οὗ
clementissime imperator. ^ Data est IIII. Iduum Ian. Basilisco
Augusto consule.

(94.)
SIMPLICIUS EPISCOPUS ACACIO EPISCOPO CONSTANTINOPOLITANO.
290 Cum filii nostri illustris uir Latinus patrieius et spectabilis
Madusius pro legatione publica mitterentur, neglegere non

2 discendant B salutis fera B 9 aribus V opturatis 5
5 contauescant V 7 antique V: utique B 8 sinas V crassari b
hostes om. B 10 impii V 11 pactum 8 ut V: ad B, et Car.
13 plagatum B 14 omnipotens wsque ad 16 imperator om. V 14 sa-
lutis B, correzi 15. proieccione B, correxi 16 pnAT ZZ rmn 12y 1AN
BASILISCO AvGVS coNsvr. V: om. B

97. Dat. a. 476 paullo post. epp. 56 58 59, fortasse die 31 mensis
Ian., ut ad hanc epistulam referenda sint ea, quae falso epistulae 58
subscripsit B: Data II Kal. Febr. cons. qui de Oriente fuerit nuntiatus.
B — Berolin. lat. 79. Ediderunt epistulam Car. I? 312; Collect. Con-
cil; ΒΊΑ I 218; Thiel 186; mil misi initium Bar. ad a. 476, 21.
19 sYMPLICIUS ACACIO CONSTANTINOPOLITANO B 20 filii nostri illustri a:
filii nostri illustri 2» filiis nostris illustris corr. V (man. 12) sed postea
litterae s rursus deletae sunt; filii nostri inlustrissimi uiri B 21 mite-
rentur B nec glerere V

XXXV. 9

130 Simplicii papae epistulae

potuimus, quod omni intentione curamus. proxime namque
eum presbyterorum et monachorum de Timotheo olim ab
uniuersali ecelesia separato querela uenisset, tam Christianissimo
principi quam dilectioni tuae scripsimus, ut modis omnibus
resistatur, ne quid haereticorum contra Calchedonense con-
eilium moliatur audacia, frater carissime, et dilectionis tuae
laudando constantiam multum nobis, immo ipsi domino placere
memorauimus, quod damnatum hominem non solum fidei sed
etiam pàrrieidii eausa nullam Constantinopoli ecclesiam in-
troire permiseris. quod nunc iterum commonemus, ut cum
ad dilectionem tuam eadem scripta peruenerint, immo etiam
donec ueniant, apud Christianissimum principem etiam nostro
nomine agere suppliciter atque insinuare non desinas, ut quae
totiens et bene statuta sunt, nulla obreptione uiolentur, quia
regni eius certum et singulare est firmamentum uero atque
aeterno regi congregatorum in causa fidei diuino spiritu sacer-
dotum inlaesum conseruare concilium.

(58.)

SIMPLICIUS EPISCOPUS ACACIO EPISCOPO CONSTANTINOPOLITANO.
Quantum presbyterorum et ex diuersis monasteriis domino
seruientium monachorum relatione patefactum est, ecclesias
domini rursus diabolus inquietat, ita ut excluso Alexandriae
sacerdote haereticus atque ab uniuersitate damnatus eundem

1 proximam B 2 tymotheo V et sic saepius per y, quod non iam monebo
ad uniuersalis B 8. seperatum V querella B ὅ ne quid V: neque B
calehedonensem V, calcedonensem B, corr. o? 6 karissime B dilec-

tioni B 8 memoumus B quoV 9 parridii VB . causam VB,
corr. Car. constantinopolim VB, corr. o? 10 cum monemus uacum V
11 peruenerit B 12 donhaec ueniat B 18 insunuare B utque V
14 statue V . uiolenter B 16 ac ternorgi congregaturum V fidei
om. B 17 concilium exenicum V

58. Dat. simul cum epp. 56 et 59 a. 476 die 10 Iam. B — Be-
rolin. lat. 79. Edd. Car. I? 312; Bar. ad a. 476, 18; Collect. Con-
cil.; ΒΊΑ 1507; Thiel 177. 19. episcopus et episcopo om. B 20 pres-
bitorum B monasterium B 22 alexandrine V

Epist. LVII 1 — LVIII 4. 131

locum, de quo pulsus fuerat, occupasse dicatur: insuper qui-
busdam facientibus Constantinopolim ausum fuisse contendere,
ut ciuitas Christianorum printipum circa fidei catholicae ueri-
tatem deuotione praecellens et Christiana plebs in defensione
religionis adtonita haereticorum Pprauitate, quae iam fuerat
Sopita, turbetur. ^ sed misericordia dei, cuius est causa, non
defuit, ut Timotheus, qui ab uniuersali ecclesia sacerdotalibus
sententiis et imperialibus constitutis iure est segregatus, ad
ecclesiam tuae dilectionis uel ad fidelium domorum limina
non permitteretur aecedere. quem conuentus nouos pro se
didieimus comminari, resolui aestimantem, quod de se uni-
uersalis decreuit auctoritas. unde quia sanctae memoriae
praecessorum nostrorum extante doctrina, contra quam nefas
est disputari, quisquis recte sapere uidetur, nouis assertionibus
non indiget edoceri sed plena atque perfecta sunt omnia,
quibus potest uel deceptus ab haereticis erudiri uel in uinea
domini plantandus institui, implorata fide clementissimi prin-
cipis uocem faciendae synodi fac respui nec sit apud aures
imperii Christianas pigra suggestio, quia salus eius et regni
ipsius Christus est fortitudo. — ergo cum praedictis presbyteris
ac monachis oportune atque importune pietati eius nostro
quoque nomine suppliea et legationem hane pro nobis quoque
clementiae ipsius, ne quid subripiatur, insinua. omnium pariter
precibus instruatur, ne per occupationes publicas quieti eccle-
siasticae aliquas inimicus moliatur insidias, integritati suae
Alexandrinam reddi praestet ecclesiam et a beati Marci euan-

21 Tim. II 4, 2

2 fauentibus o? 8. christianarum V 4 deuotio B 5 adtonita V,
atonita B: attenta Car. 6 misericordia V: omnia B causà V
7 timotheum 5 8 segregatur V 9 ecclesias B ad om. B
limina om. B 11 cum minari V aestimantem scripsi: estimans VB
15 indigete doceri V (corr. o?), indige&e doceri B plana « utque B
16 heticis B 19 imperatoris Car. (imperatoris Christiani Jar.)
20 eum supra linea B 20 sq. presbiteriis as Β 2] atque inpor-
tune B: om. V 422 suplica V quoque om. B 28 subrepatur Bar.,
fort. subripiat, cf. Indicem 925 inull//tegritatis B 26 a om. V

-]1

132 Simplicii papae epistulae

gelistae sede hostem parricidamque propellat et, qualiter
catholicae fidei teneatur integritds in penetralibus aulae suae,
dignanter inquirat. quae ne aliqua forsitan fidei aemulorum
fraude uitientur, licet in ecclesiae tuae possint scriniis inueniri,
tamen exemplaria misimus, quae pietati ipsius properabis of-
ferre. nota namque et omnibus illie potestatibus celebrata,
quae sanctae memoriae prodecessor meus Leo ad consultationem
augustae recordationis Leonis scripserit, et quam ueneranter
accepta sint, recognoscat; appareat, sicut confidimus, eius
imitator fidei, cuius propitiante deo dignior est successor
imperii, sibique scriptum aestimet, quiequid ante se prineipibus
pia est traditum lectione. illa est namque perennitas regni,
quae per seriem propagandae posteritatis in successore rep-
pereriià, quod a praecessore descendit. hortor ergo, frater
carissime, ut modis omnibus faciendae synodi peruersorum
conatibus resistatur, quae non alias semper indicta est, nisi
cum aliquid in prauis sensibus nouum aut in assertione dog-
matum emersit ambiguum, ut in commune tractantibus, si
qua esset obscuritas, sacerdotalis deliberationis inluminaret
auctoritas, sicut primum Arrii ac deinde Nestorii, postremum
Dioseori atque Eutychis fieri coegit impietas. et, quod miseri-
cordia Christi dei nostri saluatoris auertat, intimandum est
abominabile esse contra sententias totius orbis domini sacer-
dotum et principum utriusque rectorum damnatos restitui,
reduci exules, relegatos in causis nefariae conuersationis ab-
solui. itaque, quod saepe repetendum est, haec omnia
clementissimis auribus suppliciter intimato. ueniet procul

1 sedem B parricidam quae V 2 impenetrabilibus V, inpenetra-
bilibus B, corr. cod. Angelic. 4 uitietur Car. 5 pietatis B pro-
perauis B 6 nanque V et V:est B 9 recognoscant V εὶς ut V
11 aestimet B: estimet et V 12 dilectione B regni quae scripsi:
regnique V, regni qua e B 13 propagando B repperit B 14 di-
scendit B ἔξ kne Β 16 alias οἷ: alios V, aliis B. 17 in prauis V:
inprobis B 18 emerserit B 91 euthices V, utichetis B 24 rec-
tores B 24 sq. restituere duci V X 25 relegatis B obsolui .B
27 intemato B

μ᾿

5
|

Epist. LVIII 5 — LIX 8. 133

dubio deus in adiutorium nostrum, in cuius manu regis cor
esse retinens constitutum potestatis suae nescit aliunde prin-
cipium. — Dat. quarto Id. Ian. eonsule supra scripto;.

(59.)

SIMPLICIUS EPISCOPUS PRESBYTERIS ET ARCHIMANDRITIS APUD
CONSTANTINOPOLIM CoNsTITUTIS. Per filium nostrum laudabilem
uirum Epiphanium litteris uestrae dilectionis serius, quam
uoluistis, acceptis magno sumus dolore permoti, quod illic
intra ecclesiam dei scandalorum recidiua nascuntur incendia,
ubi totiens auctoritate apostolicae sedis et sententia synodi
uniuersalis extincta sunt. cui namque in toto orbe terrarum
eum peruersitate dogmatum nefandorum Nestori Eutychis
Dioscorique damnatio, cui Timothei rursus Alexandrinae ec-
clesiae peruasoris non est nota delectio? testis est anterius
Ephesenum, testis est recens Calehedonense concilium, quod
quisquis desiderat retractari, in numero fidelium se pronuntiat
non haberi, eum praedictorum talis impietas auctoribus etiam
principibus Christianis non solum ab ecclesiae corpore uerum
à coetu hominum exilis segregata diuersis unitae sententiae
damnatione percussa est. de quorum nihil est nunc errore
dicendum, quia post traditionem tantorum domini sacerdotum,
qui longe ante nos in uniuersa mundi parte has quoque hae-

ΠΟ Pron. 91, 1

2 esse om. B principum V 8. pat QV :d ταῦ cowsvr V: Data II
kf febr coüs qui de oriente fuerit nuntiatus B, quo quidem die haec
epistula nullo modo data esse potest; quarto restitui ex ep. 56 (cf. etiam
ep. 59) et addidi supra scripto

99. Dat. simul cum epp. 56 et ὅδ a. 476 die 10 Iam. B — Be-
rolin. lat. 79. Edd. Car. I? 314; Collect. Concil.; BTA I 211;
Thiel 183; nil nisi partem mediam adfert Bar. ad a. 476, 22. 5 epi-
scopus om. B ARCHEMANDRITIS δ 7 epyphanium V . 8 acceptis V:
accepimus et B 9 ecclesia B nascantur B 11 nanque V 12 dom-
matum V eutychis scripsi: eutyches V, et eutiches 8, Eutychetis
uulgo 14 dilectio B l7 talis om. ΒΒ 19 segrata aduersis (corr.
€x aduersit) unte B 20 perculsa B nunc om. B 21 tanto-
rum B: entorum V

134 Simplicii papae epistulae

reses reuicerunt, beatae recordationis prodecessor noster Leo
multipliei sermone doctrinae, quid catholicae ueritatis sequatur
integritas, quid detestetur, asseruit. hac eruditione fundata non
contentione opus est, ut adhuc tamquam de dubiis iudicetur,
sed, sicut dilectionem uestram gaudemus facere, firmis contra
deiectos state uestigiis nec uos aduersarius terreat aut tardam
putetis desuper uenire uictoriam. cadere didicit, qui resul-
tat. breuiter haec ad consultationem immo etiam ad consolatio-
nem uestrae scripsimus caritati, uolentes aliquos, quemadmodum
eupitis, pro causae necessitate dirigere, nisi ad omnem pleni-
tudinem non iam defendendae, quae solide fundata est, fidei
sed repellendis haereticis atque damnatis illa sufficerent, quae
etiam ad sanctae memoriae Flauianum atque ad sanctam Cal-
cedonensem synodum uel ad augustae recordationis Mareianum
ae Leonem beatae memoriae antecessorem meum scripsisse
retinetis atque totius Orientis episcopi rescriptis ad prineipem
tunc Leonem propriis intimarunt. unde insolubile esse non
dubium est, uel quod ante decreuerunt in unum conuenientes
tot domini sacerdotes uel quod singuli per suas ecclesias
constituti eadem nihilominus sentientes diuersis quidem uocibus
sed una mente dixerunt damnantes errorum execrabilium
auctores pariter et sequaces. quapropter inter tot formas,
quae recta sunt, praedicandi non assertione noua sed constantia
nitendum est iam probata. quae quid domino uos iuuante
profecerit, laboris uestri deo placitus fructus ostendit, quando
eius domum uobis obsistentibus latroni introire non licuit, qui

2 multiplici ex multiplice corr. V; fort. multiplicis ueritate .B
3 integr. et quid B detestet ut V — hanc V 4 adductam quam V
duuiis V 8 consultationem V: consolationem δ post consultationem
del. uestre V δᾷ om. V consultationem Β 9 quemammodum B
10 ad om plen. B 11 solide fundata B: soli defuncta V,.solide iacta o?
12 reppellendis V 13 ad V:a B ad om. B 14 ad om. B
16 autque B 18 uel quod B: quod uel V . creuerunt B 2] erro-
rem B 22 inter tot V: into B 28 quae recta B: quam erecta V,

quae erectae Car. 24 jam nitenda est trsp. B comprobata 8
quae ez est corr. V iubante B 26 donum B qui V: quia 8

Epist LIX 4 — LX 1. 135

nonnullis occurrentibus sibi latentes adhuc forsitan sui similes

A
om

publicauit. | non enim iunguntur bona pessimis, recta per-
uersis, nec possunt salutaria coire cum noxiis, quia luci com-
munio nulla eum tenebris nec infideli portio cum fideli. unde
necessario damnatorum comitabuntur exitum, qui talium dele-
gere consortium, nisi forte resipiscentibus animis et maxime,
qui nuper decepti sunt, uidentes in quae abrupta sint ducti,
ad splendorem uerae fidei discussa conferant se nube mendacii.
quod apostolicae sedis pietate ut prouenire possit optamus,
quia uitam in domini uoluntate cognoscimus. ad Christianis-
simum quoque principem uel ad fratrem et coepiscopum
meum Ácacium competentia simul seripta direximus, cuius in
tanta re accusandum silentium non putamus, quia scientes
fidem probatissimi sacerdotis certum tenemus suum non esse,
quod tacuit. ut autem plenius dilectio uestra cognoscat no-
strarum, quas ad Christianissimum principem misimus, seriem
litterarum, exemplaria internuntio, quem misistis, redeunte
direximus. X Dat. IIII. Id. Ian. consule supra scripto.

(60.)
SIMPLICIUS EPISCOPUS ZENONI AUGUSTO. nter opera diuinae
prouidentiae, quae pia semper et iusta sunt, nostris quoque

3 cf. Corinth. II 6, 14 sq. 10 cf. Psalm. 29, 6

1. occurentibus B latentis V adhoc B 2. iuguntur B pes-
siris B 8 coire V: ire B commonio B 4 fideli portio cum in-
fideli B ὅ necessaria V deligere V, diligere B, corr. o ἢ sunt
docti V ἃ deferant B nuue V 12 competentiam B in tanta

re om. V. 14 certe B tenemur V 16 principem bis scriptum priore loco
del. V 18 direximus ExeLrcmr reliquis omissis B. — um p: ciu. V, m Car.;
certe idem numerus restituendus est qui in fine ep. 58. coxsuk ss V

60. Dat. a. 477 die 6 April. (die 9 Octobr. secundum V). | Edd.
Car. I? 315; Bar. ad a. 477, 7; Collect. Concil; BTA I 213; Thiel
186, Praeter Auellanam tradita est epistula in codice miscellaneo
Vatic. lat. 1344 membr. saec. X fol. 2» sq. — T. 20 srwPLICIUS EPI-
SCOPUS ZENONI AUGUSTO V: Incipit epistola simplicii episcopi urbis rome
ad zenonem augustum per epiphanium diaconum. Simplicius zenoni aug
impri 7 21 pie V

136 Simplicii papae epistulae

temporibus eloqui potentias domini uix quaelibet humana
lingua sufficiet. quis etenim ualeat uel cogitatione complecti
uel uoce depromere, quod in ipso utriusque rei laborantis
artieulo et uotis publicis et religionis sanctae reddidit uos
quieti, nisi quod tanti consideratione miraculi clamandum est
cum propheta: haec est mutatio dexterae excelsi, quae
exaltantes semet ipsos potenter humiliat et humiliantes se cle-
menter exaltat? ^ in quibus etiam, si dispensationis supernae
sagacius mensura libretur, profecto euidenter apparet ideo per-
fidorum inrepsisse perniciem, ut fides clementiae tuae et inter
aduersa probaretur quantoque magis rebus urgueri crederetur
infestis, tanto clarius uestra magnanimitas emineret, atque ob
hoe mansuetudinis uestrae de Constantinopolitana urbe proue-
nisse discessum, ut uniuersorum desideriis expetiti gloria maiore
rediretis et ex contrariorum periculis quid in uobis esset cunctis
utile nosceretur: Dauidieae nimirum illius uirtutis exemplo, qua
singulari patientia cedens paululum furoribus parricidae continuo
uictor ae populorum precibus imploratus praestantiore fastigio
est reuersus in regnum. — laetare igitur, uenerabilis imperator,
eos fuisse tuos hostes, qui extiterunt diuinitatis inimici, teque
gaude et cum eeclesia laborasse et cum fidei catholicae
libertate imperio restitutum atque, ut in omnibus doceas
causam tibi cum deo esse communem, eius ope uiriliter fre-
tus insiste, ut per quem publieos ineubatores subegit, ec-
clesiae quoque depellat tyrannos. sieut enim pietas uestra
merito recteque confidit illo nos tempore nihil aliud deum

1 cf. Psalm. 105, 2. 6 Psalm. 76, 11

4 et religionis T: religionis V . reddit T' 7 potentes V . 8 ex-
ultat V superne 7T 9 apparet et ideo 7 10 fides V 12 inmi-

neret V ab T 14 discessum T: disces, V et E 15 esset
cunctis utile V: esse omnibus 7 16 dauitice V, Dauitieae T nimi-
rum T. ni er eni corr. exempla V qua T: que V 17 continua V
18 ae T: at V praestantiori T7' fastigia V — 21 gaude et scripsi:
gaudet V, gaudere T 23 commune V 24 publicus V subigit V
25 impietas V . 26 recteque V: que T

m
Qt

Epist. LX 1—6. 137

nostrum suppliciter implorasse, quam ut nobis Romani imperii
praesules, quales nune loquimur, redderentur, ita expectari
cernis, ut huiusmodi uos esse ipsorum actuum qualitate
monstretis. respicite quaeso augustae memoriae Marciani
atque Leonis omni mundo conspicuam in catholiea deuotione
constantiam et salubri consideratione perpendite, cum in eodem
loco stare nequiuerint, qui ab eorum rectitudine deuiarunt,
successorem regiae potestatis legitimum ac diuinitus adtributüm
eum fore sine dubio, qui illorum fidei perstiterit imitator.
debes, gloriosissime et clementissime fili imperator, augustae
memoriae tantorum uirorum taliumque reuerentiam, debes
uicem muneribus dei. ille te ad istorum reduxit imperium: tu
deo istis similem redde famulatum. et quia haec beato apo-
stolo docente nos Petro mea nuper humilitate praedicante
refutata sunt a ecasuris, deo fautore proficiant in regni solidi-

tate mansuris. ego quidem litteris, quas uestra clementia ;

destinauit, pignus inmensum uenerandae religiositatis acci-
piens et ingenti oratulatione respiro et omnino non ambigo
mentem uestram in rebus diuinis gesturam longe potiora
quam cupio; sed mei memor officii in hane partem clemen-
tiam tuam ideo prolixiore hortor alloquio, quia imperii tui
pariter et salutis adfectu illis te causis inhaerere semper
exopto, quibus solis et praesentis regni stabilitas custoditur
et aeterni gloria comparatur. ^ unde ante omnia precor, ut
Alexandrinam ecclesiam non minus a funesto quam ab haere-
tico peruasore clementiae uestrae dispositionibus liberatam
eatholieo ac legitimo restitui censeatis antistiti eisque etiam,
quos temeritate diabolica diuersis ecclesiis ordinasse perhibe-
tur, eiectis rectae fidei subrogari constituatis episcopos et,
sicut rem publicam uestram ἃ. tyrannica dominatione purgastis,

l supliciter Υ 4 memorie V: meu T 9 conspicua V iu J:
om. V ὃδὃ legittimum V 9. prestiterit V — 11 memorie V: meü T,

quod in meü corr. man. 2 15 reputata T' a V:om. T deo
om. T 22 aeffectu T' 26 peruassore V 27 legittimo V 29 reiectis T
cT. nb Y

198 Simplicii papae epistulae

ita ubique ecclesiam dei ab haereticorum latrociniis atque
contagiis exuatis nec id potius praeualere patiamini, quod
eorum iniquitas temporum, quos non solum uestro imperio
sed in deum quoque rebellis spiritus concitauit, quam quod
tot tantique pontifices et cum egregiis orthodoxisque princi-
pibus uniuersalis ecclesiae decreuit adsensus. Calcedonensis
synodi constituta uel ea, quae beatae memoriae prodecessor
meus Leo apostolica eruditione perdoeuit, intemerata uigere
iubeatis, quia nec ullo modo retractari potest, quod illorum
definitione sopitum est, nec ullatenus recipi totius catholieae
ueritatis uno undique ore damnatus. ipsa est quippe, sicut
experti estis, catholica fides, quae potentes de sede laesa
deposuit et exaltandos humiles custodita seruauit.
quare satis agendum est pietati tuae, ut qui huius tibi auc-
tor est doni, sit ipse propagator. Dat. VIL Iduum Octo-
brium post consulatum Basilisci et Armati.

(61.)

SIMPLICIUS EPISCOPUS ACACIO EPISCOPO CONSTANTINOPOLITANO.
Quam sit efficax supplicantium domino perseuerantia sacerdo-
tum et quam iocundo gratuletur effectu studium, quod defen-
sioni fidel sinceris mentibus exhibetur, litteris tuae dilectionis
agnoscitur, quando post tanta certamina, quibus dei miseri-
cordia in causa propriae religionis famulos et ministros suae

129 Luc. 1, 52

2 patimini T 3 eorum T7: om. V in uestrum imperium Coust.
4 sed T: sed et V 9 tot om. T tantoque T principibus Τ:
pontificibus V — 6 Calcedonensis wsque ad 10 sopitum est adfert Vigi-
lius in constit. de tribus capp. (ep. 83 ὃ 296) 7 ante beate erpunzrit
ad T praedecessor 7 10 catholicae ueritatis T: om. V — 15 Data
pc Basilisci Aug. VIII Idus Aprelis T, quae temporis nota uidetur wuerior
€sse Pos cowsL V

61. Dat. a. 478 die 8 Mart. B — cod. Berol. lat. 79. Edd.
Car. I? 316; Bar. ad a. 478, 8; Collect. Concil.; BTA I 216; Thiel
195. 18 Symplicius Ácacio Constantinopolitano 5 19 aefficax B
20 iocundum laetatus affectu .B defensionis B 21 dilectationis B
923 famosos B

to
e

Epist. LX 7 — LXII 1. 139

constituens potestatis probatissimos sibi fecit esse uictores.

siquidem Alexandrina ecclesia diuino tandem iudicio liberata
in consortium communium nos aduoeans gaudiorum eum,
qui ab haeretico fugatus fuerat, ad eius sedem redisse te-
staris. | unde animis exultantibus ad uniuersalis ecclesiae
quietem Christo deo nostro pro salute primum fidelissimi
principis supplicamus, cui pro deuotione, qua eunctos anteue-
nit sacerdotes, pietas haec diuina concedit, quae nos liberos
pro populis Christianis apud omnipotentiam caelestem praestat
interpretes. sicut ergo in reditu fratris et coepiscopi nostri
Timothei gratulamur, ita eum commonente dilectione tua
cupimus inreprehensibilem reperiri, quia meministi hoc eum
iamdudum fidelis praesulis non habuisse constantiam, quando
ei, ut damnati Dioscori nomen inter altaria recitaretur, ex-
tortum est. Dat. VIII. Id. Mart. Illo u. c. consule.

(62.)

.SIMPLICIUS EPISCOPUS ZENONI AUGUSTO. PER PETRUM UIRUM
SPECTABILEM COMITEM PLACIDIAE NOBILISSIMAE FEMINAE. Olim
diuinorum exultatione munerum triumphalis in domino regni
uestri gloria dilatata cum uniuersalis eeclesiae gaudio medio-
critatis meae litteras optulisse memini nec inter uniuersos
catholicae fidei sacerdotes opera dei nostri uel solus potui

1 constituens V: om. B, fort. constituit probatissimus sibi facit
esse rectores .B 3 communium 8 aduocas DB 6 Christum .B
salute V — 7 pro om. B anteuenit V: anticipat B 8 diuinas 5
nos om. B 12 inreprehensibiliter V repperiri VB quia V:
qui B eum in iamdudum B 14 dioscoli B reticaretur
extormentum B 15 octabo idus martias B: III id wan V illu uc
constan B, r.Lvc cowsvLibvs V

69. Dat. simul cum ep. 63 a. 478 «nter Nonas et Idus mensis Oc-
tobris. B - Berol. lat. 79. Edd. Car. I? 317; Bar. ad a. 478,
10; Collect. Concil.; BTA I 217; Thiel 196. 17 Symplicius zenoni
augusto B per Petrum . . feminae om. B, sed cf. ad p. 141, 19 et p. 144, 17
18 nouilissime V — 19 triumphalis V: triumpharis B 20 dilatata Coust.:

dilatata est B, dilatatur V gaudio B mediocritati V 21 mee (?)
elitterif B memnini B

140 Simplicii papae epistulae

tacere uel primus, quia secundum beatum Paulum apostolum
ecclesiarum omnium curam sustinens mihi summam gaudii de
reddita per clementiam uestram earum quiete specialiter
uindieaui, quod uos diuinitatis auxilio delectis religionis et
regni hostibus meruimus habere uictores et in uno eodemque
prouentu Christo in uobis ubique uincente et cultus uerae
fidei et status est reparatus imperii, quod utrumque ideo
fuerat diabolo se ad tempus interserente turbatum, ut al-
terutrius aduersariis dissipatis praeconia fierent maiora uin-
centis. — unde tam praeclarae fructum uictoriae indeptus
cum laetitia uniuersalis eeclesiae nunc quoque, quod sine
cessatione facio, tace;e non possum gratias sine dubio peren-
nes, quod antiquae ueraeque fidei in fratre et coepiscopo meo
Timotheo Alexandrinam ecclesiam reddidistis, cuius ad me
nuper litterae commeantes expulsa profanitate Eutychis atque
Dioseori damnatorum ad regendos orthodoxos beati apostoli
et euangelistae Marci sedem, quod ante compertum est, se
recepisse memorauit incitans nos uolentes, ut haec ipsa pie-
9 tatis uestrae sensibus referremus. αὖ ergo tranquillitas
uestri perpetua et fixa sit regni, quietem, quam cunctis in
memorata ecclesia praestitistis, peruigili protectione munite

1 cf. Corinth. II 11, 28

2 de re[ddita per clemen hodie auulsa sunt] tiam uestram B: de red-
dita per clementia uestra V — 3 quiaetem peculariter B 4 deiectis V:
deitatis 5 et B: in V 5 meruimus 8: merueremus V, merueri-
mus o? 6 prouentum V cubitus 5 uere VB 7 repparatus B
8 alterutris B 9 uicentis B 10 praeclare VB uictorie B: uir-
tutis V — 12 perennes V: perennes refferens B 13 antique uereque V:
antique uere 5 fratrem et coepm meum timotheum B 14 eccle-
siam V: et ecclesiam B ad V:a.B 15 coemeanter 5 Euty-
chis scripsi: eutyches V, eothicetis P 16 discoi B ad B:
om. V ortodoxos B apostoli scripsi cf. Valesium ad Euseb.
H. E. II 24: pauli V, petri B 17 se om. B 18 memorauit incitans
per anacoluthiam ut uidetur quasi antea dictum esset qui in litteris suis;
lacunam suspicatur Hartel proponens 15 litteras commeantes cadferebant
quibus» incitare nos uolens B 19 refferiemus B 21 memoratam
ecclesiam B protectionem unite V, protectione monete B

ν᾿

τῷ

οι

P D
Meg “εν

[LII

Epist. LXII 2—4. 141

et, quod iuuante uos domino pro innocentium salute fecistis
animarum, religiosiore studio et diligentia adtentiore protegite,
quia non minoris est gloriae quod econdideris seruare quam
condere et omnibus est probatum tantum uobis diuini fauoris
impensum, quantum Christianae religioni uestra pietate est
sedulitatis exhibitum. ^ et quamuis in omni parte regni sui
profutura diuino eultui prouidentia uestra non desit et curis
publicis tranquillitatem eeclesiae praeferatis, precor tamen, ut
quod per nos serio postulatur, immo quod ipsi specialius
supplicamus, Petrum Alexandrinae eeclesiae peruasorem et
ob hoc iure damnatum, quia moliri quaedam latens in Alexan-
drina, sicut ad nos scriptum est, ciuitate contra haec, quae
ἃ uobis sunt statuta, memoratur, ad exteriora transferri piis-
sima praeceptione iubeatis, ne aliquos modicae fidei, quod
facere perhibetur, inficiat et ad peruersitatis suae instrumenta
traducat. longe sint ab innocentibus perniciosa contagia, ut
per uos «intret» intra dominici gregis ouile sinceritas, quam
sola tenere potest imperialis auctoritas. ^ Dat. VIII. Id.
Octobr. Illo u. e. cons.

1 iubante B innocentum B fecitistis B 2 religiosore V
3 gloria V serbare V: reseruare 8 4 condere B: concedere .V
faboris VB | 5 ypiane B uestra ex uestre corr. V 6 sedutilitatis
exibitum B 7 deuino cule B de//lllsit (eras. sit) et B: desistet V
9 postulat V ipsis peculius B 10 suplicamus V 11 hoe om. B
alexandrinam B 12 ciuitatem B 18 sunt om. B memoratur ex
memoratae οὐ wid. corr. V piissa B 14 modicae V: moditiores B
quod B: quos V 15 instrumenta V: abstrusa 8 17 intret addi-
di ouile sinceritas V, souile [intermed?s abscissis] eritas B (sit^
sinceritas Car. [18 auctoritas EexpLrciT V mec die adscripta mec consule
Dat. hodie im .B abscissum est Octobr. scripsi: mar B, at haec epi-
stula eodem die quo ep. 61 scripta esse nequit, àmmo ad eundem atque
ep. 63 diem referenda est 19 lllo u. c. cons. scripsi: 11} cü constatin
B addens deinde hic nomen portitoris per petrum ἃ. s. comitem

142 Simplicii papae epistulae

(63.)

SIMPLICIUS EPISCOPUS ACACIO. PER QUEX SUPRA. Quantos et
quam uberes fructus constantia fidei et deuotarum circa reli-
gionem catholicam mentium semper habeat fortitudo, labor
tuae dilectionis et eorum, qui pariter repente diabolo
iamdudum turbabantur, ostendit. nam cum. Christi inimicus
et regni Christianam semper aulam mox casurus inuaderet
atque impia persecutione fideles domini plebemque concuteret,
oratione atque uigilis sacrilega temptamenta superauit et se
uictoria caelestis eo usque porrexit, ut regressu religiosissimi
principis ecclesiae quoque Alexandrinae catholicus redderetur
antistes. de quo mox cum exultatione diuinae gratiae gaudia
nostra contulimus et mutuis nos litteris fecimus gratulari.
et licet laetitiae ipsius numquam sui defuerit plenitudo, tamen
frater et coepiscopus noster Timotheus persecutione probabilior
factus pristini non immemor instituti per fratrem et coepi-
seopum nostrum Esaiam et filios nostros Nilum presbyterum
et Martyrium diaconum Alexandrinae ecclesiae sollemnia scripta
direxit, quibus et illud, quod ante perterritus de Dioscori
nomine fecerat, se destruxisse memorauit et remissionem ipsius
erroris expetiit nosque de quiete fecit ecclesiae gratulari, ex-
pertus erga se, quantum nobiscum tua earitas uidet, quod in
eo tunc reprehendimus, non inultum et reconciliatum sibi
nune diuinae miserationis affectum, frater karissime. | memo-

68. Dat. simul cum ep. 62 inter Nonas et Idus mensis Octobris a.
478. B — Berol. lat. 79. Edd. Car. I? 318; Bar. ad a. 478, 13;
Collect. Concil; BTA I 218; Thiel 197. 2 Symplicius Acacio Constan-
tinopolitano.B per quem supra om. B, sed cf. ad p.144,17 4 catholica B,
catholicum V, corr. o? 5 qui V: qui uos B repente V: inrepente B
6 turbabantur V: perbabant (!) B, turbantur Car. " casurus V: casu
quam B inuaderet p?: inuadeat V, inualeret θ ὃ apersecutione B
plebem qua econteret ortatione B 10 regressum reliosissimi B 18 uos
Bar. 14 deuiderit B 17 nostrum om. V 18 solemnia 5

19 dixerit B 20 faceret B destrixisse B 21 nos que B fecit
om. B 229 erga V: in B 24 carissime B

οι

Epist. LXIII 1--4. 143

ratis in urbe, mox uenerant, constitutis occasionem filii nostri
Petr uiri spectabilis comitis quasi ex sententia proficiscentis
amplexi tam nostro proposito quam petitione fratris et coepi-
scopi nostri Timothei legatorumque ipsius precibus id ipsum

ad tuam uoluimus peruenire notitiam, ut etiam nune commu-

nium fieres particeps gaudiorum et in praedictae ecclesiae
tranquillitate, quemadmodum diximus, laboris tui nobiscum
carperes fructum et Christianissimo et elementissimo principi
nostras litteras offerres super hae etiam re, ut et ipse quoque
deuotionis et fidei propriae donis deo se protegente laetetur
atque insistente caritate tua maioribus studiis catholicae reli-
gionis salutaria seripta mittendo munire dignetur ecclesias.
ne, sicut experti sumus, in aliqua regione antiquus ille serpens :
totiens excisi capitis uirus effundat et inficiendi aliquos occa-
sionem, quod absit, rursus inueniat, prouida praeceptorum
suae pietatis ordinatione disponat; religiosis et, sicut euiden-
tius adprobauit, deo se commendantibus legibus sanciat, ne
uel in tenebris delitescant et improuisi ambulantes in luce
pereutiant et his, quos in fide pauperes esse reppererint, quod

20 propheta testatur, insidietur ut rapiat; Petrum maxime,

20 Psalm. 9, 30 (— Hebraic. 10, 9)

1 mox uenerant VB: «quae» mox uenerant Car., «qui» mox uenerant
Bar., «quo» mox uenerant Tel, quorum nihil ferri potest; quae tradita
&8unt, hoc woluni: memoratis (sc. Esa$a et soc&s) in urbe constitutis
mox post aduentum eorum e£c.; de wocabuli mox «su cf. Indicem
9 nostrum propositum B petitionem VB, corr. o? | 5 peruenire V.
perferre B communium «£ wid. ex commonium corr. V, communum 8
6 fieri ex feeri B participes V. 7 quemammodum B5 8 ca-
peres 5 9 offerres Bar.: offerens VB hane B 11 atque V:
utque B maioribus B: odoribus V, acrioribus Car. relionis B
12 munere VB, corr. 9? 13 religione V 14 excisus (0m. capi-
tis) B infundat B infieiendos B 15 praecepturum B 17 ab-
probauit V 18 delitiscant 8 inprobi si B 19 et his V:
si B repperierint B 20 insidiatur ut rapiat pauperem petrum B

(cf. Vulg.)

ὧτ

144 Simplicii papae epistulae

qui nonnullarum domorum suique similium latebris confouetur
et quem zelo fidei ab episcopatu constituit submoueri, in ex-
teriores terras abici, sicut et nos pletati eius scripsimus, ad
ecclesiasticam pacem speciali praeceptione decernat, quia rursus
asseritur aliqua contra dispositionem fidei ipsius sine cessatione
moliri. quia igitur haee oportunitate perlatoris fidissimi nos
oportuit indicare, immo specialius admonere, hortamur, ut cum
internuntius remeare coeperit uel si qua forsitan altera occasio
reperitur, quam primum nos facias certiores et curam nostram
subleuare deproperes. ut autem perfecto gaudio gauderemus,
idem frater et coepiscopus noster Timotheus exemplum libelli
satisfactionis eorum, quos a catholicae fidei ueritate Timotheus
et Petrus utrique damnati dominationis terrore traduxerant,
ueniam postulantum ad nos pariter destinauit sacerdotali
pietate lapsis subuenire desiderans: quod diuinae miserationis
intuitu, quae neminem uult perire, refutabile non putamus.
Dat. VIII. Id. Octobr. Illo u. c. cons.

(64..)
SIMPLICIUS EPISCOPUS ZENONI AUGUSTO. Proxime quidem cum
ad urbem frater et coepiscopus mediocritatis meae Timotheus

1 domorum sui quem (corr. o) similium V, domor[éntermediis hodie
awulsis|milium 5 confouetur Car.: confoueatur V, confortetur 8
2 episcop[atu hodie awulsum est] B 8. sq. ab ecclesiastica pace specia-
liter B 9 aliquam V 7 immo B: om. V, et Car. ut cum B:

uacum V 8 reneare ceperit B altera V: aliqua 5b, alia Hartel
9 repperitur V 11 timotheis B 12 fatisfactionis V . fidei V: dei B
13 utrique o: utique D, uterque V dominationis VB: damna-
tionis edd. transduxerant B 14 postulantes V sacerdotali

pietate om. B 15 diuina V 16 putamus xxernicrr reliquis omissis V:
potamus B5 17 VIII scripsi (cf. ep. 62): XI B ilu uc cons B
deinde hic addens: per pewum us comitem placidiae nobilis fiemine (cf.
ep. 61 üt.)

64. — Dat. simul cum ep. 65 a. 478 mensis Octobr. die fere 21.
B — Berol. lat. 79. Edd. Car. I? 320; Collect. Concil.; BTA I 220;
Thiel 199; commemorat Bar. ad a. 478, 11. 19 Symplicius VB
episcopus om. B AvavurTo0 V | 20 coepu V

[un

Epist. LXIII 5 — LXIV 2. 145

Alexandrinae urbis. antistes nouato more misisset, uictoriam
uestrae fidei in eius restitutione cognoui; pietate enim uestra
fulta diuinitatis auxilio et imperii tranquillitas et catholicae
religionis splendore suo seandalorum nube discussa reuertit
integritas. de quo me gratias post deum clementiae uestrae
egisse reminiscor et nune quoque cultum uestro regno debitum
silere non potui, ne quodam modo uiderer ingratus, si uobis
qualibet oportunitate uel imperii uel ecclesiarum laudare
desisterem tot triumphos. exhibens ergo debitae uenerationis
offeium precor, ut studiosius circa uniuersos rectae fidei
sacerdotes et maxime circa Alexandrinum episcopunt, cuius
certaminis et testes fuistis et iudices, protectionis impendatis
auxilium et decernatis piissimis constitutis Petrum sedis ipsius
peruasorem, eui nee in diaeonatu suus potuit ordo constare,
longius ἃ tam praeclara ciuitate relegari, ne infirmioris fidei
aliquos forte seducat et in eadem ecclesia, quod absit, quae
Sopistis seandala rursus exagitet. probastis in hoc opere illum
uobis dexterae suae dedisse praesidium, qui ad totius orbis
gaudium et in ecclesiae uniuersalis exultationem in uestra
clementia Romanum seruat imperium. Dat. XII. Kal. Nouembr.
Illo. ἃ. 6. cons. Per legatos Graecorum.

1 antites B nouatum oremisisseret B 2 pietas 8 3 sulta δ
imperiit ΒΒ 4 relionis B splendore suo scripsi: splendoré suü V,
splendor sui B, «in» splendorem suum Hartel setcandalorum B. nuue V
dieussa.B — recepit Car. 5 me V:ne B 6 uestrum regnum Β 7 selere B
quodam ez quondam corr. V, quodam modum B 9 totriumphos B
debite///l B 10 recte B 12 certamini B 14 nec diaconatus sui B
15 infirmiores VB, corr. o? 16 ecclesiam B 17 opistis 8 hoc
opere B: corpore V 18 nobis dexterem ΒΒ urbis B 19 exultatione B
20 XII B: id (corruptum ex Id — sub die? cf. adnot. ep. 65 sub fin.)
X V, XVI Thiel; certe in epp. 64 et 65 idem diei numerus restituendus
ἐδϑὲ x1 nouembr. illu. uc conf B: κῇμκ (— Kalendarum) NovEWBR 1LLVC
vE 085 V; Illo restitwit Car. 21 per legatos grecorum B: om. V

XXXV. 10

146 Simplicii papae epistulae

(65.)

SIMPLICIUS EPISCOPUS ACACIO EPISCOPO CONSTANTINOPOLITANO.
Proxime quidem dilectioni tuae petentibus his, qui ad nos a
fratre et coepiscopo nostro Timotheo Alexandrinae ecclesiae
antistite directi fuerant, commune gaudium litteris indieaui et
de fructu piissimi operis, quod catholieus memoratae ecclesiae
sacerdos est restitutus, pariter nos gaudere memoràui. quod
nune quoque significare properauimus, ut agnosceres gaudia
silentium non amare. unde semper exultans in domino et
orationum communium cupiens uota sociari hortor, frater
carissime, uf rebus per clementissimum et Christianissimum
principem deo auetore compositis diligentiae sollicitudo non
desit sed Petrus ab indebito sibi honore deiectus in Alexan-
drina regione non sinatur habitare sed procul extra terminos
patriae, sicut etiam nos poposcimus, frequenti eum postules
suggestione relegari, ne quos imperitorum prauitatis suae
persuasione seducat et a catholicae tramite ueritatis auertat.
quidquid autem de religiosissimo impetrabis imperio, cura
tuae dilectionis ad meam notitiam faciat peruenire et nos
actuum ad custodiam euangelicae doctrinae pertinentium det
esse consortes. — Dat. XII. Kal. Nouembr. Illo u. 6. 6018.
Per quos supra.

65. | Dat. simul cum ep. 64 a. 478 mensis Octobr. die fere 22.
B — Berol. lat. 79. Edd. Car. I? 320; Collect. Concil.; BTA I 220.
Thiel 200; commemorat Bar. ad a. 478, 16. 2 syvwPLICIUS ACATIO CON-
STANTINOPOLITANO B — Acari0 V eí sic saepius per litteram t, quod non
iam monebo —cowsrANTINOLITANO V 8 his om. B 5 antiste B — com-

munem gaudio B inducaui B 6 destructu δ memorat B ecclesiae
inijio wersus abscisso iam deest in B — 1 est V: et Βα 8 agnosceris B
9 in domino om. V . 10 ortor B. 12 auctorem Β à 13 inde uito V
alaexandrinam regionem B 14 sinatur B a μέ uid. ez e corr.: desinatur V
extra terminos V: absque terminus B 15 frenti V postulis B 16 im-

t
peditorum V 17 tramites B 18aut B imperaueris B 20 det V: data B

21 XII seripsi: XI B, τᾶ (cf. ep. 64 sub finem) XVI V nouemfbr illu
uc coxs B: NoB πων vo cowss V; Illo corr. Car. 22 per quos supra

om. V

οι

Epist. LXV 1 — LXVI 2. 147

(66.)
SIMPLICIUS EPISCOPUS ZENONI AUGUSTO. ΡῈ ECCLESIA ANTIO-
CHENA. Uenerandos mihi semper uestrae pietatis apices

gauisus accepi, quibus ingenito uobis studio catholicae reli-
gionis post defensionem fidei, quae uos seruata custodit, im-
pietatis audaciam et facinora apud Antiochiam perpetrata
cohercita reperimus, exultantes uobis inesse animum fidelis-
simi sacerdotis et principis, ut imperialis auctoritas iuncta
Christianae deuotioni aeceptabilior deo fieret et appareret
integritas, cum hi, qui in episcoporum nece sacrilega caede
uersati sunt, dignis iubentur perire suppliciis. in quo et
quieti ecclesiasticae et uestro consuletis imperio, quia uindieata
dei contumelia uleiscentis est gratia et conciliatur his diuini
fauoris auxilium, quorum cura sacrilegium non reliquerit im-
punitum. | sed ut loquar fiducialiter principi Christiano, si
praeteritarum litterarum, quas de Petri aliorumque nomine
iamdudum ad fratrem et coepiscopum meum Acacium scerip-
sisse me memini, ordo teneretur, ad hoc non potuit perueniri,
quod iure nune meruit uindicari. mandaueram namque, ut

66. .Dat. simul cum ep. 67 die 22 Ium. a. 479 (482? cf. Gelzer,
Zeitschrift für wissenschaftl. Theologie XXVI 1883 p. 509). | B— Be-
rolin. lat. 79. Edd. Car. I? 321; Bar. ad a. 479, 5; Collect. Con-
cil.; BTA I 221; Thiel 202. 2 Symplicius B episcopus om. B
de ecclesia anthiochena, quod exhibet V, seiuwnzi ab eis quae sequuntur:
om. B 8. uenerandus 5 semper om. B nostrae B 4 suscepi B
9 defenssionem Y ^ seruata B (cf. ad p. 45, 7): seruat ac V — custodet B
6 audacia B — anthiochiam V, antiociam B perpetratam B 7 repperi-
mus V: comperimus B fidelissimis B ὃ autoritas B — iuncta scripsi:
et iuncta VB, ut iuncta Hartel 9 deuotionis VB, corr. Car. ac-
ceptior B appareret ónter scribendum in appararet mutauit V — ante
appareret aescio am exciderit fidei uel cultus 10 necae B: neces V
sagrilega ΒΒ 12 quieti B: qui ei V consuluistis .8 uindicta dei
contumelie B 18 eonciliator V 14 faboris V quorum coram .B
relinquerit V 15 xeristiano V 16 aliorum quae V littera e fortasse
a manu 2 addita 17 eoepiscopum nostrum acacianum B 18 me
Scripsi: ne B, om. V — tenetur ΒΒ peruenire V 19 meruit om. B
umdicari Bar.: uindicare V, uincari B

10*

148 Simplicii papae epistulae

facta suggestione pietati uestrae praedictus, ut et ceteri qui
per occasionem tyrannicae dominationis inuaserant ecclesias
dei, extra metas uestri pelleretur imperii, ne pestiferi sensus
quibusquam simplicioribus ore sacrilego uirus infunderet et
uerbis impiis contra fidem orthodoxam innocentiores animas
sauciaret. , sed, quantum apparet, cum minus ista curantur
et leuia esse creduntur, actum est, ut, quemadmodum per-
hibetis, inter altaria non iam plebs persuasionibus eorum, sed
ipsi quoque praesules et praedicatores fidei perirent funestis
gladiis sacerdotes. unde si quae talium reliquiae sub uestro
reperiuntur imperio, eas uel nunc in exteriores terras iubete
propeli, ne qua deinceps in eos sit necessitas et causa sub-
plici, quia melius est aditum obstruxisse quam poenam
exegisse peccati. οὖ quoniam seditiones Antiochenas religio-
sissimo proposito sedandas non aliter aestimastis, nisi praeter
praeiudicium uenerandi illius concilii Nicaeni apud Constanti-
nopolim isdem petentibus ordinaretur antistes, quod in eius
tantummodo persona sic memorastis adsumptum, ut deinceps
secundum definitiones patrum Orientali synodo creatio An-
tiocheni pontificis reseruetur, nec haberi loco uultis iniuriae,
quod dissensionis gratia factum est auferendae, tenet hanc
pietatis uestrae beatus Petrus apostolus sponsionem et Christia-
nissimi fidelissimique principis mentem in haec uerba iurasse,

1 factam suggestionem pietatis B ut om. B 2. inserant B 8 ex-
trenetas B pelleretur V: pulsarentur B, pellerentur cod. Amngelic,
pestiferi ez pestifera corr. V — 4 symplicioribus V ^ uisus B infun-
deret scripsi: infunderent VB 6 sauciarent E sed om. V ' cre-
duntur V: reddantur B quemammodum B ὃ tam Bar. pleps V,
plenbs B peruasionibus Bar. 9 ipso B fidei om. B funetis .B
10 qua et alium VB, correzi uestro ex uestrorum corr. V 11 rep-
periuntur VB . exterioores Β 12 qua om. B 18 pena V 14 exi-

gisse B peccati ex peccata corr. V atyochenas V . religisimo V,
religiosissime B 15 estimasti (sic/) sedandas trsp. B 16 uenerabilius
concilii neceni 8 17 hisdem VB antstes B 18 tantummodum
personam Β 20 reserbetur V: reseruaretur B 2] dissensiones B
factu V — 22 ypianisimi V, wltima i ex e corr. 428 fidelissimi quae B
mente V, corr. man. 2 |

σι

--
Ed

Epist. LXVI 3 — LXVII 1. 149

quod posthac in Antiochena urbe uetere more seruato a con-
prouineialibus suis episcopus ordinetur, ne quod nunc frater
et coepiscopus meus Acacius uobis est iubentibus executus,
in usum posteritatis ueniat et statuta patrum, quae praecipue
praestatis inlaesa, confundat. unde, quae ἃ uobis amore
quietis sancte et religiose sunt ordinata, reprobare non pos-
sumus, ne status Antiochenae ecclesiae sub nostra dubitatione
uideatur ambiguus, praecipue cum is, qui legitur ordinatus,
testimonio clementiae uestrae tanta sit praedicatione subnixus,
ut in eo et praeteritorum uulnerum dolor possit opprimi et
ecclesia, quae illum meruit, gloriari. haec repensi sermonis
et uenerationis offieio respondere euraui, ut tantas haereticorum
fraudes et facinora diuinis et saecularibus legibus persequenda,
quae saepius probastis esse tam noxia, de memoria et con-
uersatione hominum iubeatis auferri, quorum impietas nulla.
quantum uidetis, potest auctoritate compesci. Dat. X. Kil.
Tul. post consulatum Illi u. c.

(65.)

SIMPLICIUS EPISCOPUS ACACIO. —ORDINATO AB EO KALENDIONE
ANTIOCHENO EPISCOPO. Clementissimi principis litteris et
tuae dilectionis de sacrilega «ae» funestissima caede, quae
apud Antiochiam facta est, sauciatus et nimium affectus

1 antiochaena urbae B ueteré ore V, corr. man. 2 serbato V
2 episcopis V ordinaretur B 4 usu V, corr. man. 2 uenit JB
qué praecipuae seruatis ΒΒ 5 undeque V, corr. man. 2 6. quietudinis
sanctae et religiosae B — 7 sub om. B 8 praecipuit B is p: his VB
9 testimonia .B uestrae et tanta V 10 praeter horum V posito
primi V et om. B 11 ecclesiae B ilüd B haec om. B
repensi B: repensis V sermones B 14 probatis V ^ memoria et
om. B conuersationem B 15 offerri B 16 austerita necompexi .B

xl iuf pe illu vc cons. B, kEx 1uLxz post cons illuc V

67. | Dat. simul cum ep. 66 die 22 Iun. a. 479 (482 9). Edd.
Car. I? 322; Bar. ad a. 479, 10; Collect. Concil.; BTA I 222; Thiel
205. 19 lllllordinato V 20 et tuae p?: et que V, tuaeque Car. 21 ac
inserui, et Car. funestisima V

150 Simplicii papae epistulae

maerore respondeo astruens: si quod iamdudum de Petro
atque aliis complicibus eorum scripseram et ut pietati eius
cum ceteris, qui aderant, fratribus suggereres postularam, ut
oportuerat, ordinatum fuisset, haereticorum temeritas ad tan-
tum facinus non ueniret nec aliquid necessitatis exsisteret, ut
non aliter praedictae subueniretur ecclesiae, nisi ut aliquid de
iure eius curatio ipsa minueret. quamuis enim profecerit ad
quietem, quod Christianissimi principis iussione uel sine
praeiudicio canonum ἃ tua caritate fuerit Antiochensibus
episcopus ordinatus, tamen non est sine inuidia faetum, cuius
cauendum deinceps etiam ille testatur, qui praecepit, exem-
plum. in quo pietati eius gratias dignum est nos referre,
quoniam ita gloriae suae moderatus est potestatem, ut fide-
lissima deuotione patrum regulis T submittere, quae iuberet,
nec in auctoritatem recipi, quod sequenti constituit aetate
prohiberi, ut scilicet in hac tantummodo persona, quam ius-
su eius et studio quietis Antiochensibus, non tua usurpatione
antistitem consecrasti, quod factum est necessitate, sufficeret.
in quo tuae dilectionis non inrationabilem cognoscimus fuisse
famulatum, quia ecclesiarum iura respiciens diu te non in-
merito suspendisse testaris, ne uidereris ambire, quod tanto
principi et in tam graui causa non poteras abnegare. —qua-
propter, frater carissime, institutorum ueterum, quae in te
sunt probata, non inmemor, sicut ueniale iudicare nos perui-
des, quod tibi certum est imperatum, ita ipse dans honorem
patribus elabora, «re» necessitas sit ulla faciendi, quod optas
nune satisfactione purgari.

1 quod scripsi: que V — 3 suggerere V, corr. ?? — 5 necesitatis V
' profecerit ras. ex profecerint V ^ 9 amie fuerit eras. fuerant V an-
tyochensibus V 12 pietatis V, corr. p? 14 submitteret p?, uoluerit
aut simile aliquid suppleri iussit Coust. 16 silicet V 17 usurpaci-

8 re
one//| (eras. m) V 19 cognosiimus V 21 uideris V tanto ex
tanta V 24 nos p^: non V 26 elabora V, littera e (uel et ligatura
picto) in ras. ne add. o?

μα

[^u]

Epist. LXVII 1 — LXVIII 2. 151

(68.)

SIMPLICIUS EPISCOPUS ACACIO. | PER URANIUX. . Miramur
pariter et dolemus ita in tuae dilectionis animo dissimulaiam
iacere euram earitatis et fidei, ut cum Christianissimus im-
perator pietatis et religionis instinctu affandi me et de causis
ecclesiasticis consulendi fideles atque sollertes internuntios
destinaret, ipse et alternae gratiae et uigilantiae pastoralis
oblitus nec adloqui nos uolueris nee de his, quae ad catholi-
cae ueritatis custodiam pertinebant, duxeris instruendos. at-
que ideo, frater karissime, quae non inmerito cernis libera
affectione culpari, potiore diligentia repensanda cognosce;
proinde delegatum tibi munus impendens sensus tuos pruden-
ter adtolle et pro tuendis Calehedonensis synodi constitutis
uehementer inuigila, ne per neglegentiam desidiamque no-
stram subrepat gregibus domini letale dispendium. ^ nuper
ab Aegyptia synodo, quae et numero plurima et fidei catho-
licae esset communione subfulta, atque ab ipso omni pro-
pemodum elero Alexandrinae sedis ad nos ex more relatio
missa patefecit sanctae memoriae fratrem quondam et coe-
piscopum nostrum obisse Timotheum inque eius uice consona
fidelium uoluntate Iohannem, cui ad sacerdotium constare
crederentur omnia, subrogatum. omnino «nihil» restare uide-

68. Dat. simul cum ep. 69 a. 482 die 15 Iul. |.B — Berolin. lat.
79. Edd. Car. I? 324; Bar. ad a. 482, 13; Collect. Concil ; BTA
I 224; Thiel 208. | 2 Symplicius Acatio pro Uranium B ὃ. dilectionis
€x dilectiones corr. V 4 iacere B: lacerare V dum 8 impro B
9 institu V, instinctum B me V:ne B 6 fidelis atque solestes B

* destinarer B uigilantia B ὃ quae acatholice ΒΒ 9 instuendos V
10 cernes B 11 repensanda p?: repensando VB cognosce «wel cog-

noscis p?» cognoscdi VB 12 delecatum B sensos V tuus 8
14 inuigilia V (corr. o?), inuigilat B nec B nellliclegentiam (eras. g) B

15 domine B dispendiom V 16aegicia V: egyptiaca B. 17 esse VB,
corr. Car.: est p? ^ omni ez omne corr. V propemodo B 18at B

relationissa B 20 in qua B consula B 21 sacerdociom V costare B
22 nihil inseruit o?: om. V B, «ut nihil» omnino Car., «et nihil» omnino
Dar. restaure uidebantur 8

152 Simplicii papae epistulae

batur, nisi ut deo nostro gratias agentibus nobis aique gauden-
tibus, ut sine strepitu quod catholicus in defuncti ministerium
successisset antistes, apostolicae quoque moderationis adsensu
uotiuam sumeret firmitatem, cum ecce secundum consuetu-
dinem mihi talia disponenti tranquillissimi principis scripta
sunt reddita, quibus memoratum tamquam periurii reum, quod
fraternitati quoque tuae non esse diceretur incognitum, sacer-
dotio perhiberet indignum. ilico retraxi pedem et meam
reuocaui super eius confirmatione sententiam, ne quid contra
tantum ac tale testimonium praepropere fecisse iudiearer.
sed illud me non mediocriter fecit adtonitum, quod isdem
litteris suis Petrum, qui haereticorum socius dudum exstitis-
se probetur et princeps, quod conscientiam dilectionis tuae
meminimus non latere instructionesque ipsas, quibus fuerit
eonfutatus, nosse confidimus quemque etiam dubium non
sit adhue extra communionem durare catholicam saepeque nos
de eodem ex illa urbe pellendo scripsisse sit certum, ad
praefatae ecclesiae regimen existimet prouehendum eumque
promittat rectae fidei definitionibus conuenire, a cuius utique,
sicut superius dixi, consortio tam degit extraneus, quam ab
eius communione discretus est. ad quam δὶ nunc redire re-

2 strepitum Β catholicum VB, corr. o? — 3 antistis B — adsen-

sum B 4 sümeret V 5 tranquilisimi pr di/lllllilretur V sacer-
dotium perhibet et B 8 mieam wel imeam B 9 confirmationem Β
nec B 10 praepopere B iudicaret B 11 werba ilud me wsque
ad p. 153, 18 captiuitas adtulit Gelasius papa in tractatu, cutus par-
tem ipsam quoque codice B (fol. 62») traditam ex hoc libro haud ita
accurate edidit Sirmond, Append. Cod. Theodos. p. 170. cuius tractatus
per me denuo collati, ubi ut adferantur interesse uidetur, uarias lecüi-
ones significabo litiera B! facit Bi 12 dudum Β΄: dadu V,
ductum B extisse B 18 probetur VB!: perhibetur B princeps 8
14 meminibus B 16 exstra V catholicum sepe que P 17 pellen-
dos scripsise V sit VB: est B! 18 probendum meum quae B
19 recta Βα 20 consgratio B 21 communionem V ddicretus B si
nunc V:.si non B, signum B! respondet B: respondit VB!, con-
tendit o?

— — —

σι

Epist. LXVIII 3—6. 153

spondet, nisi per satisfactionem Christianis regulis competentem
non potest introire ac perinde non ad fastigium sacerdotalis
dignitatis accedere, sed medellae, quae post paenitudinem prae-
benda est, consequenter aptari, animae suae eupiens recon-
eiliatus auxilium, non gradum summi honoris affectans, qui
diu conuincitur fuisse peruersus, ne per speciem remeantis
non remedium sincerae saluationis inquirat sed facultatem
propagandae prauitatis inueniat: quo facto non huiusmodi
magis ab errore detrahimus quam perniciem fidelibus inroga-
mus eoque modo Calchedonensis synodi statuta uiolantes
aditum saeua copulatione grassandi in ecclesiam lupis rapaci-
bus aperimus. denique ab isdem ipsis, cum quibus olim a
eatholiea partieipatione diuisus est, pontifex dicitur postulari,
ut satis euidenter appareat non eos rectam fidem uelle sed in
praesule proprio nefandi dogmatis quaerere potestatem neque
inter ipsos et ueraciter sentientes pax inde possit fida generari,
unde haereticorum mentium crescit funesta dominatio et ca-
tholicorum succedit miseranda eaptiuitas. ^ tantis igitur malis
atque periculis pro sacerdotii qualitate et catholicae praedica-
tionis intuitu ut qua potest ratione sapienter obsistas, maximis

undique rebus astringeris nec dilectioni tuae fas est id segnius

operari, quod ad animae tuae causam honoris aestimationisque
respectu non dubitas pertinere. oportunitatibus ergo repertis
clementissimi principis uoluntatem eius incessabiliter pro fide

1 satisfacionem V: sanctionem B'!. satisfactiones B 2 ca (pro ac) B
in fastig. B! — 38 quae post VB!: qui B puenda B 4, consequen-
tur B animeae B ὅ n//l//(eras. o) V — sumi V 6 remaneantis B
7 sincere BBt 8 huiusmodi VBB!: hunc Car. 9 detraimus V
perniciest δ iragamus ΒΒ 106 calcedonensy wt wid. B uiolanter
auditum B 11 seba V 3. populatione Bar. ecclesia .BB! 12 olim
a om. B 13 catholica ras. ex catholica V diui V, sus a manw 2
ui uid. superscripto potifex V 14 euidenter ex audenter corr. V
eos sedtam B 16 fida B: feda VB!, foeda Car. 17 hereticorum VB:

haereticarum edd. cresit L4 funest B dominatio BB!: dam-
natio sí recte contuli V 18 succedit ex succendit corr. V £0 potes αἱ
21 signius B 22 ad om. B 28 respectum .B reppertis VB
24 clemetissiimi V . eius VB: om. Car.

-]1

154 Simplicii papae epistulae

catholiea supplicando et ab his sedulo reuocare, quae nociua
sunt dogmati Christiano, et secundum haec, quae mandamus,
informare crebro inque eam partem, quae amica sit ueritati,
potius instare non desinas. haec, ut sanetum Timotheum
uenerandus apostolus Paulus instituit, oportuneimportune,
insinuando obsecrando exponendoque nullatenus allegare ces-
sabis ae nobis subinde, quae gerantur quaeue gerenda sint, uera-
citer indicare, ui creditorum tibimet dispensatione dominica ta-
lentorum in hoc multiplicationem fidelis seruus ostendas, si non
tantum in ecclesia, cui praesides, sed ubicumque potueris pro
unitate catholica et pro paternis definitionibus suadere non
renuas. — Dat. Id. Iul. Seuerino u. c. consule.

(69.)

SIMPLICIUS EPISCOPUS ACACIO EPISCOPO CONSTANTINOPOLITANO.
Antiocheni exordium sacerdotis qua ratione fuerit serius indi-
catum, quamuis minime nos latere potuerit, tamen et ipse
uel synodus ipsius indieauit. quod sieut non optauimus fieri,
ita faciles excusationi, quam necessitas fecit, extitimus, quia
quod uoluntarium non est, uocari non potest in reatum. et
ideo per fratrem et coepiscopum nostrum Anastasium, qui ex
praedicta regione directus est, litteris quoque tuae dilectionis
acceptis alterni uicissitudinem sermonis tuae reddimus ca-

9 Tim. Il 4, 2

1 suplicando V notiua V 3 eam o: mea V, tam B 4 haec VB:
et o 5 oportune om. B 6 obsecrando insinuando írsp. V ^ expotendo
quaeB 7 acB:aV generantur V sünt B 8 creditoru ex creditaru
corr. V met om. B dnica ex dnaca corr. V: domica B 9. hac
VB, correxi multiplicationem B: multiplicacione///| (eras. m) V

10 praesedes//// B poteris B 12rennuas B data B — id iulias B,
ivy τῷ, V seberino V

69. Dat. simul cum ep. 68 a. 482 die 15 Iul. B — Berolin. lat.
7 9. Edd. Car. I? 322; Bar. ad a. 482, 2; Collect. Concil.; BTA
1 223; Thiel 206. 14 Symplieius Acatio Constantinopolitano B
15 ante fuerit eras. fuerat V 16 et V: uel B 18 exsritimus V
19 non est om. B 22 alternis B reddimus B: reddidimus V

».

"Old md Mu I ddnda cM Ee. Lax niii τ MEME

o Yao t

Epist. LXVIII 7 — LXX 2. 155

ritati: necessario fratris et coepiscopi nostri Calendionis sacer-
dotium gremio apostolicae sedis amplexi in consortium no-
strum per gratiam Christi dei nostri tantae urbis antistitem
collegii unione numeramus. miramur autem nihil nos de
statu Alexandrinae ecclesiae te instruente didicisse, quem
numquam ita ut nunc habetur esse comperimus, ut improbi
per occasionem obitus sanctae memoriae Timothei eandem
ecclesiam conentur habere ecaptiuam. unde agendum est di-
leetioni tuae cum clementissimo principe, ne conuellatur sub
eius imperio, quod tyranni temporibus potuit optineri. — Dat.
Id. Iul. Seuerino u. c. cons.

(70.)

SANCTA SYNODUS APUD BEATUM PETRUM APOSTOLUM CONGREGA-
TA UNIUERSIS PRESBYTERIS ET ARCHIMANDRITIS ORTHODOXIS CON-
STANTINOPOLI ET BITHYNIAE CONSTITUTIS DILECTISSIMIS FILIIS IN
DOMINO SALUTEM. Olim nobis atque ab initio sedi apostoli-
cae omnium nostrum principi fides uestrae probata est sanc-
titatis nee dubitari potest ita uos uerae in deum pietatis
tenere constantiam, ut etiam discernendi iustos ab impiis,
fideles ab infidelibus, catholieos ab haereticis dono diuini
spiritus habeatis industriam. — de quo gloriantes in domino,
etsi nihil est, quod uos in eausa fidei latere nouerimus, tamen

l ante necessario wel pariicula et uel plura uelut significantes quod
excidisse uidentur calandionis B 4 collegi iunione V numera-
mur.JB 5 dedicisse Β 6 nunc om. V habetur B: haberetur V — cónpe-
rimus V 7 obitus V: nobis B eadem B S8abire B 10 tyràni V,
tiranni B optine Β 11 rpvu ruLrARUM V, id iulias B seberino V
u. c. om. V

40. Dat. die 5 Oct. a. 485. B — Berolin. iat. 79. Edd. Car.
I? 334; Bar. ad a. 484, 22; Collect. Concil.; Thiel 252. 18 sancta V:
Felix episcopus et sancta B 14 et om. B constantinopolim V B,
corr. o? 15 bithinie V: bytinia B dilectis Β 16 sedis B 17 no-
strorum V 18 uos uere V: et nos ueram B 19 ad constantiam B
discerni.D 20 fidelis B 21 quo o: co V, qua αὶ 22 est B: esset V

nos B: om. V . latere V: laceat (wel iaceat) B

156 Synodus Romana a. 485 ad Constantinopolitanos

ne quis pusillae forte sit mentis, pro sollicitudine ministerii
nostri per Ezechielem prophetam domino specialiter uerba
dicta proferimus: quod si inquit speculator uiderit gla-
dium uenientem et non insonuerit bucina et popu-
lus se non eustodierit ueneritque gladius et tu-
lerit de his animam, ille quidem in iniquitate sua
captus est, sanguinem uero eius de manu specula-
toris requiram. uidetis ecce, quae nos cura constringat,
quae mándata perterreant, ut, quod cauendum est, populis

néc ipsis taceamus aduersis, quia magis uerendum est diuinis:

subiacere suppliciis et, cum possit caelestis uocis auditu
quisquis se custodierit sine dubitatione saluari, speculatoris
grauior fit reatus, si quemquam taciturnitas eius amiserit.
unde quae sint aeta memoramus, cum Uitalis atque Misenus
in nostro iudicio constituti causas mandatae sibi pro fide
legationis exponerent. quoniam astutiores sunt filiis lucis filii
tenebrarum, praeuarieatores mandatae sibi legationis cireum-
ueniente magisque opprimente Acacio sunt reperti, ita ut,
quantum famae mobilitate praecognitum est, constiterit eos
praedicto contra formam praecepti prohibitum sui exhibuisse
4 famulatum: cum ob hoe specialiter directi fuissent, ut in
ecclesia uobis audientibus eum corriperent et Petro Alexan-
drina urbe secluso, quem sanctus Simplicius papa saepius

9 Ezech. 33, 6 16 cf. Luc. 16, 8

1 qui B pusille VB fortes sint mente B sollicitudinem 5B,
solitudine V misteri B 2 nostri om. V domino om. B, «a» do-
mino p? 3 ficta B quodsinquid 8 specculator V ^ uiderit gla-
dium B et Vulgata: gladium uiderit V 4 insonauerit B bucine
populus V 5 que om. V cladius V 6 in om. V 1 manus pec-
eulatotis V: manus speculatoris B 8 uidentes B cura om. B
10 nec B: ne V quia B: quam V est om. V 11 supliciis V
composset B celaestis V 18 grauor V . fit B: sit V 14 mese-
nus ez meseuus corr. V, misenu B 16 ligationis B as stutiores D:
astucioris V sunt filis om. V . 17 ligationes B 18 oprimente V
19 famae V: fan:re μέ wid. B 20 pditum suis B exibuisse V
2] fuisent V . utin B: utinam V 22 petro V: pro B 28 recluso B
sanctus V: sanctae memoriae B symplicius B

σι

Epist. LXX 2—6. 157

poposcerat longinquo exilio relegandum, catholicis episcopis
elericisque subueniretur et populis, isti coram uobis inter
altaria ueneranda non solum Aeacio, quod uetitum fuit, con-
traria perpetranti sed isdem ipsis, ad quos directi fuerant
euitandos, se nescientes comniunicasse dixerunt nec catholicis
episcopis et. clericis, quos persequebatur Acacius, callida
seductione translatis subuenire uoluerunt, et cum se uniuersa,
sicut illis mandata sunt, mentirentur egisse, lectis Acacii
litteris, quas ipsi detulerant, manifestatum est eos sine ex-
eusatione uidisse unum atque idem Petrum Acaeciumque
sentire, qui Petrum sancto Simplieio et ante episcopatum
fuisse damnatum et ab episcopatus ipsius retulerat honore
propulsum. . adiectum etiam tune, cum ista in examinatione
tractantur, quod Acacius Iohannem illum Tyriorum ecclesiae
fecerit praesidere, qui Àpamenis a Petro Antiochenae ecclesiae
tyranno fuerat episcopus ordinatus sed minime receptus proprio
ordinatore depulso eandem sedem non timuit occupare: quos
tune hypoerita Acacius ita fecit ab apostolica sede damnari,
ut his etiam Christianorum uocabulum tolleretur, quod gesta
apud eum habita manifestant. ^ his ergo deterioribusque
compertis Uitalem atque Misenum a sacerdotali collegio et
sacrosancta communione suspendimus. Ácacium quoque mem-
bris Christi pernieiosius inhaerentem et per ciuitates atque
prouineias unam dei catholicam ecclesiam dissipantem inter

1 religandum B releg. ut catholicis V ^ 2 clericisque scripsi: cle-
ricis qui B, clericis V, om. Bar. 9 acatio B: accio V fuit V:
fueram B 4 perpetrant///i V: perpetrantes B hisdem B directi
ex directa corr. V — 5 sene'/lil/llscientes V — dixit V acatholicis B
7 translati B 8 illi B acaci B 9 est om. B 10 indisse B
11 sancto T'hiel: a sancto V, sanctae memoriae B 18 adgectum V,
corr. o: atque deiectum 5 comista B 14 tirnorum V: tyrorum B
16 menime B 17 ordinatus sed pulso eundem B 18 ypocrita V
20 aput deum V manifestant his B: manifestatis V que om. B

21 mesenum ez mesinum corr. V colligio .B 22 sacrosanctae B
menbris V 28 inherentem VB: inhiantem Car. 24 dei B: de fide V
Car. catholicam (catholica Car. et fort. ras. iam o man. post.) eccle-

siam V: ecclesiam atque catholicam Β

158 Synodus Romana a. 485 ad Constantinopolitanos

episcopos sanctos atque inter Christianos iudicauimus non
haberi. qualiter enim fieri poterat, ut scindens tunicam Christi,
quam nec crucifigentes eum diuidere ausi sunt, in numero
fidelium censeretur? 'igitur omnia, quàe nobis in timore
dei competunt, cogitantes et peruidentes, ne totiens extincta
Eutyehlianae pestis haereseos, euius Acacius defensor est et
patronus, serpens ut cancer Christi membra disperderet, eum
iam tune a corpore ecclesiastico ut partem putridam anmathe-
matis sententia memoramus absceisum, dominicis eloquiis

obsequentes: si oculus tuus aut pes scandalizauerit

te, abscide eum et proice abs te. et ut caritas
uestra possit agnoscere uenerandas synodos Nicaenam et
Ephesenam priorem atque Calehedonensem contra Nestorium
et Eutychetem impiissimum nos tenere, post illam sententiam,
quae in Ácacium perturbatorem totius Orientis ecclesiae dicta
est, his quoque nune iterum congregati ad uos utimur
litteris memoratam subdendo sententiam, quam plaeuit per
Tutum defensorem ecclesiae Acacio dirigi, ne uolentes aliqui
cireumscribere ueritatem malignissimis blandimentis simpli-
ciores quosque seducant. nam si terra marique orthodoxis
non ponerentur insidiae, plurimi ex nobis cum eadem contra
AÁcacium sententia uenire potuissent. unde nune causa Antio-
chenae ecclesiae apud beatissimum Petrum apostolum collecti

10 Matth. 18, 8 sq.

1 sanctos om. B inter om. B 2 excendens B 9 eam B
4 omnia supra lin. add. V ὃ praeuidentes Car. extincte eutichia-
nae V 6 pestes hereticos B 7 carcer B disperderet V: dissi-
paret B 8 anathematis B: anathematizantes V. 9 sententiae B

memoratus V absisum V 1l abside V — abs secundum Vulgatam
a: aS V, a B 12 ueneranda VB, corr. Ὁ synodus V et om. B
l4 euticem B 15 dictata B 16 ceterum V . congregati ex congre-
gatu corr. V ad uos utimur scripsi: ad uos utimus B, adutimur V
l7 sententia B — quam om. V 18 totum B acacium B aliquid B
19 circumeribere V malignisimis V 20 quoque V . mari om. B
22 causam antiocene B 23 beatisimum V collectis B

Epist. LXX 7—11. 159

rursus dilectioni uestrae morem, qui apud nos semper optinuit,
properauimus indicare: quotiens intra Italiam propter ec-
elesiaticas causas, praecipue fidei colliguntur domini sacer-
dotes, haec consuetudo retinetur, ut successor praesulum
5 sedis apostolicae ex persona eunectorum totius Italiae sacer-
dotum iuxta sollicitudinem sibi ecclesiarum omnium conpe-
tentem cuncta constituat, qui eaput est omnium domino ad
beatum Petrum apostolum dicente: tu es Petrus et super
hane petram aedificabo ecclesiam meam et portae
10 inferi non praeualebunt aduersus eam. quam uo-10
cem sequentes trecenti decem et octo sancti patres apud
Nieaeam congregati confirmationem rerum atque auctoritatem
sanctae homanae ecclesiae detulerunt, quae utraque usque
ad aetatem nostram suecessiones omnes Christi gratia prae-
15 stante custodiunt. quod ergo placuit sanctae synodo apud
beatum Petrum apostolum, sicut diximus, per Tutum eccle-
siae defensorem beatissimus uir Felix caput nostrum papa et
archiepiscopus indicauit «et» in subditis continetur. —siell
autem Ácacius impietatem pestiferae dominationis tetendit,
?0 ut etiam deiectus insultet, ut excisus saeuire non desinat et,
eum omnino extra corpus habeatur ecclesiae, eius tamen
membra dilaceret et de se scriptum esse testetur: impius

8 Matth. 16, 18... 989 Prou. 18, 3

1 dilectionis V more B 2 prosperauimus δ 3 praecipua V
4 haee om. V praesulem B 5 sacer sacerdotum V .6 iusta solici-
tudinem V omnibus V 7 qui V: quia B capud V 8 aplom V
dicentem .B 9 hedificabo B 10 inferi B Vwlgata: inferni V 12 con-
firmatione B auctoritate δ 18 que V, que B: quam Car. utra-
que D: utranque V, utramque o 15 aput B et ante corr. V 16 «et»
per coni. Thiel 17 4et».beatiss. Car. 18 archiepiscopus ex archiepi-
scopis corr. V: archiepiscopi B iudicauit VB, corr. Thiel et in-
serut: om. VB sic Bar.: sicut V, si Β 19 daminationis B: damna-
cionis ex damnaciones V . 20 insultit B ut V: et B excicus B.
correxi: scissus V — 21 cum omnino V: communio B 22 menbra V
delaceret B et ante corr. V et de se, V: ut B testatur B im-
püs B

160 Synodus Romana a. 485 ad Constantinopolitanos

cum peruenerit in profundum malorum, econte-
mnit, adieiens deteriora prioribus uiuos persequendo iam
mortuus. cuius anima grauiter delinquendo conditionem se-
cundae mortis ineurrit, quia Calendione episcopo sancto, quem-
admodum ceognouimus, nuper eiecto Petrum totiens et ἃ
se ante damnatum in eius misit ecclesiam, ita ut plurimi, si
uerum est, catholiei cesserint relictis suis sedibus sacerdotes

12et nostrae proiectae sint porcis et canibus margaritae. ue-

rumtamen neminem terreat, quod damnatus Acacius non qui-
escit, elisus est satanas et tamen operatur et opera eius uicit
Christus et uincit et tamen nec adhue hostis absistit. et quia
certum est nobis meminisse uos etiam propheticae lectionis
nec aliquid habere contra consistentia castra formidinis,
oportunissime cohortamur, ut spectantes dominum, sicut et
nos, perseueretis in finem et sententiam, quai reperitis in

13subditis, animo constanti retineatis. ^ ne quid autem maligne

in litteris nostris mutari apud prauissimas mentes aut aliter
interpretari possit, primum clementissimo principi, sicut
oportuit, supplicantes has easdem litteras trinas ad dilectionem
uestram, clerum plebemque et amplissimum senatum dire-
ximus, quibus singuli uniuersique subscripsimus diuinum pe-
tentes auxilium, ut uitatis insidiis haec ad uos seripta faciat

8 ef. Matth. 7, 6 | 13 Psalm. 26, 8

] uenerit B comtemnit B 2 uiuos B: uobis V, om. Car. ὃ mortuos
VB,corr. Hartel cuiusB:cuiesV,eius Bar. derelinquendo B 4 quia B:
qui V calcedonae B sancto om. B . 5 aut eiecto aut electo B:

electo V ante a se érsp. Β 6 s eccla B si ex suu corr. ei
uerü in ras. scripsit V 10 et opera eius om. V — 11 et tamen om. V
ostis adsistit V — 13 ne Β 14 oportunis B ut om. V expec-
tantes B 15 perseberetis V, perseueritis B. fidem B repperitis VB,
16 constantio B retineatis om. B malignae B 17 nutari B

18 primom V 19 suplicantis V eadem 8 trinas B: nostras V
20 clerum plerumque amplissimum qui sanatum diriximus B 21 sub-

scrisimus V 22 ad uos V: duo B Pus V

μ᾿

Epist. LXX 12—14. 161

peruenire, Dat. III. Nonarum Octobr. Symmacho u. c. consule.

ET ALIA MANU: Deus uos incolumes custodiat, filii dilectissi- 14

mi. ET SUBSCRIPTIONES EPISCOPORUM: Candidus Tiburtinae ciui-
latis episcopus Petro Alexandrinae eeclesiae peruasori et Acacio
quondam ecclesiae Constantinopolitanae nec non etiam Petro
Antiocheno ab episcopatu et Christianorum numero olim iure
et merito segregatis omnibusque sequacibus eorum sequens
auctoritatem sedis apostolicae secundum desiderium nostrum
iuxta ecclesiae statum catholica deliberatione prolatam ana-
thema dieens subscripsi. |^ ET QUADRAGINTA DUO EPISCOPI
SIMILITER SUBSCRIPSERUNT.

1 Da«. III. nony ocbr fymacho üc. coüisof B: om. V 2. et alia manu
usque ad finem epistulae om. B filllli V Ἑ 8 suscepciones V, corr. o?
6 episcopatus V, correxi 9 iusta V, corr. p

XXXV. 11

162 Ad Petrum Fullonem epistulae spuriae

(71.)
INCIPIT EPISTOLA FELICIS PAPAE URBIS ROMAE AD PETRUM ANTI-
OCHENUM DEPONENS EUM QUIA PASSIONEM CORPORIS CHRISTI IN
TRINITATE PRAEDICABAT DICENS SANCTUS DEUS SANCTUS FORTIS
SANCTUS INMORTALIS QUI CRUCIFIXUS ES PROPTER NOS'.

Quoniam pestiferis doctrinis inbutus «es in» impietate uerbo-
rum et non decreuisti sequi praeordinatos sanctos patres, qui
sedem beatae memoriae Ignatii gloriosi martyris ornauerunt (quo
etiam cum sis indignus, nescio quemadmodum adeptus fueris
principatum et sceleribus tuis profanis impiisque dogmatibus
inferre putaueris eeclesiae catholieae nouitatem, ut non propter
nos Christum crucifixum dieas, sed passionem impassibili deo
iniquissime intulisti et immortali spiritui mortem adponere
praesumpsisti nec exterritus es, quae tibi a sanctis euangeliis
et apostolis et uiris beatissimis ac probatissimis patribus
tradita non sunt, [sed] callidis haec commentis astruere et

71. Epistulas 71——78 spurias esse post alios demomstrawi 'Nach-
richten der k. Gesellschaft der Wissenschaften zu Goóttingen, philol.-histor.
Klasse 1892 p.122 sq. | B — Berolin. lat. 79. Edd. Car. I? 326;
Bar. ad a. 483, 66; Collect. Concil.; Fronto Ducaeus in editione Ioan-
«18$ Zonarae commentariorum (Lut. Par. 1618) 545. | aliam wuersionem
Latinam primus ed. Merlinus, Concil. general. II fol. 4. | 2 1NcmT..
ANTIOCHENUX Om. DB linea ad supplendum titulum uacua relicía ἃ pe-
trum antiocheneum V . 3 passione B 5 es V: est B . post propter
nos B addit: id est aut totam trinitatem quae unus deus est crucifixam
aut solum filium in sua deitate crucifitum. separans patrem et spiritum
sanctum a filiütate et fortitudine et inmortalitatem diuidens sanctam et
indiuiduam trinitatis deitatem unam partem dicens mortalem. inmortales

autem duas. has epistolas in greco inuenimus de latino tranlatas quas
nunc iterum de greco in latino necessitate compolsi scripsimus propter
hereticos. quorum ad extrema cf. ea quae subscripsit epistulae cod. V
6 pestiferam .B es in addidi impietatem V 7? decreuisti
scripsi: decreuistis B, creuisti V 8. egnatii V martires ordinaue-

runt V 9 indmus V quemammodum B 10 sceleribus V: ex
celestibus B profanos B, prophanus V, corr. o? impiis quae Β
12 passione impasibili V [14 psumsisti V es V: ea B 16 non

supra linea B sed VB: delewi

Epist. LXXI 1—2. 163

(71.)
Φίληχος ἐπισχοπου Ῥώμης πρὸς τὸν αὐτὸν Πέτρον χαϑαι-
ροῦσα αὐτόν. |

Ἐπειδὴ δυστυχῶς ἐξεμαγεύϑης ἐν ἀσεβείᾳ Χόγων καὶ οὐκ Éxpi-
νας εἶξαι τοῖς προτεταγμένοις ἁγίοις πα΄ γάσι τοῖς καταχοσμήσασι
τὸν ϑρόνον τοῦ τῆς μαχαρίας μνήμης χαὶ πολυάϑλου ᾿Ἰγνατίου
τοῦ μάρτυρος, οὗ xai ἀνάξιος ὧν οὐκ οἶδα ὅπως ἐβπεπήδηκχας
ἄρξαι, καὶ μώμοις σου βεβήλοις καὶ ἀσεβέσι δόγμασι καινοτομίαν
τῇ καϑολιχῇ ἐχχλησίᾳ ἐνέχρινας τοῦ μὴ Χριστὸν σταυρωϑέντα
δι ἡμᾶς δεῖν εἰπεῖν ἀλλὰ πάϑος τῷ ἀπαϑεῖ ϑεῷ ἀνόμως ἐπ-
etod&at καὶ τῷ ἀϑανάτῳ πνεύματι ϑάνατον ἐπιϑεῖναι xal οὐκ ἐφρι-
χίασας, ἃ οὐ παρεδέξω Ex τε τῶν ϑείων εὐαγγελίων, χαὶ ἀποστόλων
xal τῶν ἀνδραγαϑησάντων εὐφήμων πατέρων, καχίστως ἐπισοφισά-
μενος ταῦτα ἐπιστροβῆσαι χαὶ οἰχείας φρονήσεως λύμην ἐμπαρα-

Uerba graeca, quorum wetusta wersio Latina Auellanae inserta
est, e codieibus edd. Fronto Ducaeus 1l. c. 545 et Bimius Concil.
gener. ed. 2 tom. II 1 p. 777; de codicibus a me: adhibitis (8. —
Monac. gr. 196, e — Paris. Fonds grec. 418, o —.Ottobon. graec.
28, g — Uindob. Hist. gr. XLV, h — Paris. Fonds grec 419) cf. Pro-
legomena cap. III et *Nachrichten der k. Gesellschaft der Wissenschaften
zw Góttingen, philol.-histor. Klasse, 1894' p. 119 sqq. 2 ante Φιχήκχοος
(sic) add. ᾿Επιστοχὴ g man. rec. ἐπίσχοπος g 4 δυστυχῶς gh: δυστήνων
aeo ὅ πατράσι aeo: ἀνδράσι gh 6 καὶ πολυάϑλου om. a οἶδ᾽ eo
8 ἄρξαι gh νόμοις eo 10 δεῖ ante correctionem manus recentioris e
ll πνεύματι ag et corr. ex πατρί h man. 1 ut widetur: πατρί eo 14 ταῦτα
bis h οἰκείαν aeo

11"

164 Δα Petrum Fullonem epistulae spuriae

sensum propri languoris et huius haereseos scandalum sim-
plieioribus inculeare, ita ut nec similia prioribus uideantur
haeresibus sed multipliciter potius haec transcendant, nec
ambulare in ueritate nec nostris duabus epistolis aurem uolu-
isti commodare): nune igitur sum exorsus aduersum te pro-
ferre sententiam, magis autem summus princeps pastorum
Petrus, qui inter sanctorum apostolorum praeconia ueredicus
esí, et non solum aduersum te, qui eius nominis, non
sententiae neque fidei par esse cognosceris, quoniam ultra
modum ab eius intentione recta et inuiolabili fide deuiasti,
sed etiam aduersum eos, qui non erubescentes euangelorum
uenerabilium characteres neque horum sequaecium apostolorum
perfectorumque uirorum doctorumque sermones inconstanti
sententia iniquis traditionibus tuis incumbunt, ità ut malae
sectae delectabiliter reuera sequantur amaritudinem nec huius-
modi execrabilem auersentur impietatem. dicimus ergo tibi
sicut etiam illis: quoniam dilexisti malitiam super
benignitatem, iniquitatem magis quam loqui ae-
quitatem, dilexisti omnia uerba praecipitationis,
linguam dolosam, propterea destruet te deus in
finem, non solum ab Antiochenae ecclesiae sede sed etiam
ab omni ciuitate. etenim sit tibi haec fixa damnatio a me et
ab his, qui sub me constituti episcopales sedes gubernare
noscuntur, et Aeacio Constantinopolitanae eeclesiae pastore et

17 Psalm. 51, 5—7

1 sensu B langoris B symplicioribus insociare ut nec B 2 uide-
atur V 3 multiplier B 4 aurem duabus epistolis érsp. B uolu-
istis B ὅ nun B 6 sumus VB. corr. o pastorum JB: aposto-
lorum V 7 ueredicus D, ueridicus V; nwm «uere» ueredicus? 9. pars B
cognoscens V 10 recta et B: recte V inuilabii B 11 set iam V
aduersum V: ad|sus 5 os V euangeliorum B 12. caracteres V.
cahracteres B 18 perfectorumque V: perfectorum B 16 reuersa V
16 auersantur Car. impietatem om. B 18 aequitate V 19 omni B
90 linguuam V: in linguam B, et linguam Car. 421 antyochaenae V,
antiocene Β sedem VB, corr. o. 22 sit B: sia V a me V: ante B
93 is V summe constitutis B — 24 eccl. Constantinop. trsp. B

μ᾿

Epist. LXXI 3—4. 165

ϑέσϑαι totg ἁπλουστέροις xol σχάνδαλον τοιαύτης αἱρέσεως, ὡς
οὐδὲ ἴσα τοῖς προτέραις αἱρέσεσιν ἀνθεῖν, ὑπεράγειν δὲ μᾶλλον
πολλαχῶς. καὶ οὐχ ὥρμησας τῇ ἀληϑεία καὶ τοῖς ἐπὶ δὶς γράμμα-
σιν ἡμῶν ἐνωτίσασϑαι, νῦν ἠρξάμην ἀποφήνασϑαι κατά σου,
μᾶλλον δὲ ὁ χορυφαιότατος τῶν ποιμαντικῶν ϑρόνων, ὁ ἐν ἁγίαις
εὐφημίαις χομῶν, ὃ ἄριστος τῶν ἀποστόλων ἀληϑῶς, Πέτρος οὐ
μόνον δὲ χατὰ σοῦ, ὃς αὐτοῦ τῷ ὀνόματι ἔπισος εἶ ἀλλ᾽ οὐ τῇ
γνώμῃ οὐδὲ τῇ πίστει, ὅτι ὑπεράγαν ἐκ τούτου ἐχχεχλ'κὼς εἶ τοῦ
ὀρϑοῦ σχοποῦ xol τῆς ἀἁμωμήτου πίστεως, ἀλλὰ μὴν καὶ κατὰ τῶν
ινὴ ἐρυϑριασάντων τοὺς τῶν σεπτῶν εὐαγγελιστῶν χαραχτῆρας χαὶ τῶν
τούτοις ἑπομένων ἀποστόλων χαὶ τελείων ἀνδρῶν διδασκάλων τοὺς
λόγους, ἀστάτῳ Ἰνώμῃ ἐπερειδομένων τῇ ἐκ σοῦ παρανομουμένῃ
ἐχϑέσει, ὡς ἡδύτατα περιέπεσϑαι ἐπὶ τὸ τῆς χαχοδοξίας ὄντως
πικρότατον, wol οὐχ ἀποστραφέντων τὴν τοιάνδε δυσσέβειαν.
λέξομεν οὖν σοὶ ὡς wal κατ᾽ ἐχείνων᾽ ἐπειδὴ ἡγάπησας *a-
*iay ὑπὲρ (ἀγαϑωσύνην, ἀδικίαν ὑπὲρ» τὸ AaAT-
σαι δικαιοσύνην, ἠχγάπησας πάντα ῥήματα κατα-
ποντιασμοῦ, ἡχῶσσαν δολίαν, διὰ τοῦτο ὁ ϑεὸς
χαϑέλο!ι σε εἰς τέλος, οὐ μόνον ἀπὸ τῆς ᾿Αντιοχέων ἐχχλη-
σίας ἀλλὰ wai ἀπὸ πάσης πόλεως. Wai '(e πεπαγιωμένη ἔστω σοὺ
ἢ χαϑαίρεσις αὕτη ὑπ᾽ ἐμοῦ καὶ τῶν διεπόντων μετ᾽ ἐμοῦ τὸν
ἀποστολικὸν ϑρόνον xol ᾿Ακαχίου τοῦ τὴς Καωνσταντινουπολιτῶν

1 τοὺς ἁπλουστέρους gh 2. ἴσα ἃ 8 ἐπὶ δὶς agh: πρὸς σὲ eo 4 ἔνωτί-
σασϑαι agh: πεισϑῆναι eo 6 χοσμῶν gh 7 ὃς αὐτοῦ scripsi: οὗ aeogh

τῷ ὀνόματι eo: τὸ ὄνομα agh ἔπισος (ἐπῖσος gh) εἶ eogh: ἐπισυσσεῖ ἃ
8 ἐκχεχλικὼς εἶ eogh: ἐκχεχλικόσι ἃ τοῦ om. ἡ 10 μὴ eo: om. agh
12 ἀστάτω aeo: ἀστάχτω ἢ, ἀτάχτω g ἐπερειδομένων eo: ἐπερειδομένους

agh παραμιμουμένῃ g, παραμ μένη ἢ — 18 τῆς om. ἃ 14 οὐχ om. a
τοιαύτην ἃ 15 ἠγάπησας... δικαιοσύνην om. ἃ 16 ἀγαϑωσώόνην ἀδικίαν
ὑπὲρ ἡγϑογιὶ ex psalmo: om. eogh τὸ 60: τοῦ gh 17 πᾶντα τὰ ἢ
19 χαϑέλοι eo cum septuaginta interpretibus: καϑελεῖ agh οὐ μόνον ἀπὸ
τῆς 60: ἀπὸ τῆς 00 μόνον agh 20 fort.xoX'(àp ^ ὀπεπαγιωμένως aeo σοὺ
om. gh 21 μετ᾽ ἐμοῦ eogh: κατ᾽ ἐμὲ ἃ 22 κωνστοντινουπόλεως g

166 Ad Petrum Fullonem epistulae spuriae

uenerabilibus episcopis eius iuri subiectis, tamquam et ipsis
minime consentientibus tuis commentis. aliquando siquidem
dixisti trinitatem propter nos crucifiiaàam et non Christum,
aliquando uero inmortalem spiritum Manichaei secutus errorem,
aliquando autem haec fugiens nostrorum sermonum pignoribus
inerepatus Christum post immortalem spiritum passionem
sustinuisse dixisti sicut Samosatenus et Nestorius unum
filum diuidentes in dualitatem filiorum; et quia in hoc
putasti non immorandum, ad peiora uenisti, ut hymni, quos
cherubim cum tremore trinitatis incessanter emittunt, ad
trinitatem glorifieandam non referantur sed ut totus hymnus
ad filium deducatur, confirmare uolens sententiam uelut cancer
serpentem, quam aduersus simplices extulisti, et hinc omniuni
haereseum laqueis praecipitatus es a ueritate declinando nec
praedicando propter nos Christum crucifixum unigenitum dei
filum, qui in medio patris et sancti spiritus pie glorificatur.
quid enim hoc erit dammnabilius, quam cum a uobis pater et
spiritus sanctus fiat inglorius et calumnia seraphim inferatur,
quando non trinitatem glorificare credantur cum dicunt: sanc-
tus sanctus sanctus sed solam filii personam? quae
infernalis haeresis ita crudeliter ut uos inuerecunda fuit?
uerum tamen adhuc in ista discurrentes nouiter usque ad
fundamenta blasphemiorum dei pertingitis filium patrem et
spiritum sanctum dicentes, Sabellium sectamini et confusionem
inducitis et trinitatis confessionem pariter abnegatis, in qua
baptizati sumus et credimus et fatemur. quis ergo non

19 Esai. 6, 8
1 eiusdem B iuris VB, corr. o? subgectis V 2 minimeae B
commentis B: commenti sed V 4 manichei secutus V: manicheis

eantus B 7 samosatenus B: paulus samosatenus V 8 dualita V
quia in B: quam V 9 ymni quos V: tymmnidicos B 10 cherubin VB
emittunc V 11 ymnus VB 12 dedecantur V uellt V 18 ex-
stulisti V 15 christum propter nos írsp. B 16 pie B: pi V 17 damna-
uilius quam uobis B 18 seraphin B 19 quando B: quam quando V
20 sola B filii om. V 21 inuerecüda V 22 discurentes V 23 blasphe-
miarum p 24 sanctum spiritum írsp. B 25 inducitis et trinitatis confe-
sionem in teztu omissa in marg. add. V man. 1 26 batizati V

Epist. LXXI 5—9. 167

ἐχχλησίας ποιμένος xal τῶν αὐτῷ τιμίων ὑποχειμένων ἐπισχόπων
ὡς xai τῶν αὐτῶν μὴ ἀνασχομένων «τῶν σῶν» ὑπομνημάτων.
ὁτὲ μὲν γὰρ ἔφης τριάδα OU ἡμᾶς σταυρωϑῆναι καὶ οὐχὶ Χριστὸν,
ὁτὲ δὲ τὸ ἀϑάνατον πνεῦμα μανιχαΐζων, ὁτὲ δὲ EX τούτων φυγὼν
5 διαχατελεγχόμενος ὑπὸ τῶν ἐμῶν ὑποϑηχῶν wal λόγων Χριστὸν
μετὰ τὸ ἀϑάνατον πνεῦμα ἔλεξας ὑπομεμενηχέναι τὸ πάϑος ὡς ὃ
Σαμοσατεὺς καὶ Νεστόριος τὸν ἕνα υἱὸν διχάζοντες εἰς δυάδα υἱῶν,
ὁτὲ δὲ "wal ἐπὶ τούτῳ εἴξας μὴ διασύρεσϑαι ἧἦχες ἐπὶ τὸ χάχιον
τὸ τὸν χερουβικὸν ὕμνον εὐπαρέδρῳ τρόμῳ ἀνενδοιάστως ὡσαύτως
10 τὴν τριάδα wi, δοξολογεῖν ἀλλὰ τὸν πάντα ὕμνον εἰς τὸν υἱὸν ἄγειν,
ἐϑέλων ἐνστήσασϑαι ἣν χατὰ τῶν ἀχάχων ἐξήνεγχας νομῆς γάγ-
ἴραιναν καὶ παντοίαις ἐντεῦϑεν ἀγχόναις αἱρέσεων μεγίστως περι-
χρημνιζόμενος, ἐχνεύων τῆς ἀληϑείας τοῦ τὸν Χριστὸν μὴ χηρύτ-
cay OU ἡμᾶς σταυρωϑέντα τὸν μονογενῆ τοῦ ϑεοῦ υἱὸν τὸν ἐν
15 μέσῳ πατρὸς καὶ ἀγίου πνεύματος εὐσεβῶς δοξολογούμενον. τί γὰρ
τούτου ἀπαγορευτικώτερον, πατρὸς παρ᾽ ὑμῶν καὶ ἁγίου πνεύματος
ἀδοξουμένου καὶ συχοφαντίαν τοῖς σεραφὶμ, ὑμῶν παρεισφερόντων,
ὅτι οὐ τὴν τριάδα φάσχουσι δοξολογεῖν,, ἅγιος ἅγιος ἅγιος“ ἀλλὰ
μονοπροσώπως τὸν υἱόν; wai ποία φαραγγώδης αἱρέσεων οὕτως
20 ἀπηναισχύντηχεν ὡς ὑμεῖς; πλὴν wal ἐν τούτῳ διατρέχοντες ἔτι
χαινοτέρως ἐπέβητε ταῖς στραγγαλιώδεσ!: τῶν ὑπὸ ϑεοῦ ἀπειπαμένων
δυσφημιῶν᾽ τὸν υἱὸν πατέρα wai ὅγιον πνεῦμα λέγοντες σαβελλιανί-
ζοντες xal συναλείφειν χρίνοντες τὴν τριάδα ὁμολόγως ἀπηρνή-
σασϑε, εἰς ἣν ἐβαπτίσϑημεν χαὶ πιστεύσμεν καὶ ὁμολογοῦμεν.
25 τίς οὖν οὐχ ἀποδύρεται τοὺς οὕτω φάσχοντας περὶ“ τοῦ τρ'σαγίου

1 post ὑποκειμένων add. ὑπερορία ἃ, περιορίαν g, περιορί ἢ (περιορΐων
Binius) 2 ὡς eo: om. agh ἀνασχομένων Scripsi: ἀνασχομένω a, ἄνα-
σχόμενον eo, ἀνασχόμενος gh, ἀνασχομένου Fronto Duc. τῶν σῶν addidi
8 ὅτε eo 4 ὅτε ἢ, ὅτε eo. ὅτε eo. διαφυγὼν eo. ὅ διακατελεγχόμε-
vog eo: δι᾿ ἃ κατελεγχόμενος agh 6 τὸ πάϑος ὡς ὁ.. Νεστόριος eo:
ὡς ὁ... Νεστόριος τὸ πάϑος agh 8 ὁτὲ scripsi: ὅτε aeogh, ὅτι expressit
interpres δὲ eo: om. agh τούτω eo: τοῦτο agh εἶξας gh 10 ἄγειν
agh: λέγειν eo. 11 νομῆς aeogh: Ἰνώμης expressit interpres 15 εὐσεβῶς
om. à 16 ἡμῶν g 20 ἀπηναισχύντησεν aeo

168 Ad Petrum Fullonem epistulae spuriae

lugeat talia dicentes de sancta et inuiolabil trinitate? hoc
mihi ualde conuenit abnegare [consolari] et planctum sufficienter
effundere, eum in hoc simplicum animae fuerint captiuatae,
quae tune rem impiam uelut piam diuulgauerunt. quos etiam
iudieamus extraneos ab orthodoxa fide eecclesiaque catholica
et communione gloriosi nostri principis Petri, qui claues regni

lOcaelorum a nostro saluatore percepit. qui ergo uoluerint
esse communicatores apostoli, eius quoque doctrinam sequantur
dicendo et credendo Christum propter nos crucifixum neque
eum negando sicut Petrus, qui nuper damnatus est, eo quod
praue et nefande in hymno trisagio nouiter introduxit *qui
crucifixus es propter nos, scientes, quia non trinitatem eruci-
fixam ab apostolis aecepistis neque patrem neque spiritum

llsancetum, misi carne filium dei unigenitum solum. igitur
fugite ab huius communione sacrilega, et ero uester socius 1:5
atque communicator et uos quoque mei, peste dolosa a uestra
rectitudine procul expulsa. eustodite Christi discipuli, mei
autem fili, traditiones, quas ἃ sacris uoluminibus accepistis.
EXPLICIT EPISTOLA PAPAE FELICIS AD PETRUM ANTIOCHENUM DAIN-
NANS EUX. QUAE EPISTOLA ANTE DAMNATIONEM ACACII [QvoNIAN] 50
QUANTUM EIUS TEXTUS INDICAT CONPERITUR SCRIPTA. SED QUIA
CUM ALIORUM LITTERIS AD EUNDEM PETRUM DIRECTIS IN GRAECO
UOLUMINE INUENIMUS DE LATINO TRANSLATAS, QUAS NUNC ITERUM
DE GRAECO IN LATINUM NECESSITATE COMPULSI TRANSFERENTES
DESCRIPSIMUS PROPTER HAERETICORUM INSIDIAS ET SUPRA SCRIPTIS 25
EPISTOLIS EIUSDEM PAPAE CONECTIMUS.

2 abnegare scripsi: allegare V, negare B consolari VB, del. Car. — suf-
fient V 3 simplicium o 4 impiiam deuulgauerunt (om. uelut piam) .5
quosedem B ὃ ecclesiae quae catholica B, eclesiaeque catholice V, correxi

1 saluatorem B 9 cruxifixum V 10 cando | d per V 11 nefande V:
nefandi B . ymmo trisagio B: ymnos trisagion V . quia B 12est V
pro nobis 5 trinitatem er trinitates corr. B 14 carne VB, corr. «
man. post filium B: Christum filium V 15 lacrilega V — uestris B
17 custodiate V 19 explicit epistola felicis papae urbis romae ad
petrum antiocenum damnans eum JB reliquis omissis, sed cf. ea quae
hic codex titulo subiungit ^ antyochenum V 20 quoniam deleu; 28 quas
non mutandum; cf. titulum in, B

Epist. LXXI 9—11. 169

tob ἀχράντου; ὃ Spot λίαν πρέπει ἀπείπασϑαι χαὶ χλαυϑμὸν δοῦ-
ναι ἐπαξίως τῶν ἐπὶ τούτῳ διασυλωμένων ἁπλουστέρων ψυχῶν τῶν
τὸ ἀσεβὲς ὡς εὐσεβὲς δραματουργησάντων. οὗς χα! ἀλλοτρίους
ἡγούμεϑα τῆς ὀρϑοδόξου πίστεως καὶ τῆς χαϑολικῆς ἐχκλησίας
5 αὶ τῆς χοινωνίας τοῦ ἡμῶν ἡγουμένου ἐνδόξου προέδρου [Πέτρου
τοῦ τὰς χλεῖς τῆς βασιλείας παρὰ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν εἰληφότος. οἱ δὲ
τοῦ ἀποστόλου ϑέλοντες εἶναι wotwovol ἄγονται καὶ τῇ διδαχῇ
αὐτοῦ τοῦ τὸν Χριστὸν φάσχειν wol πιστεύξιν OU ἡμᾶς σταυρωϑέντα
καὶ μὴ τοῦτον ἀπαρνήσασϑαι, ὡς xal ὃ ἀρτίως χαϑηῃρημένος
1) Πέτρος διὰ τὸ ἀλλοχότως wal δυσμενῶς ἐν τῷ τρισαγίῳ προσχεχαι-
νοτομηχέναι τὸ ὁ σταυρωϑεὶς OU ἡμᾶς, εἰδότες ὅτι οὐ τριάδα
παρὰ τῶν ἀποστόλων σταυρωϑεῖσαν παρεδέξασϑε,
πνεῦμα ἅγιον, εἰ μὴ σαρχὶ τὸν υἱὸν τοῦ ϑεοῦ τὸν μονογενῆ μονώτοι-
τον. φεύγετε τοίνυν ἀπὸ τῆς δυσμενοῦς τούτου χοινωνίας, καὶ

οὗ πατέρα, οὐ

15 ἔσομαι ὑμῶν κοινωνὸς, χαϑότι καὶ ὑμεῖς ἐμοὶ, τοῦ δολεροῦ tpdo-
ματος πόῤῥω ὑμῶν τῆς ὀρϑοδοξίας ἐχπεπηδηκότος: φυλάξατε
Χριστοῦ μαϑηταὶ, ἐμοῦ ὃ
τῶν ϑείων γραφῶν,

υἱοὶ, τὰς παραδόσεις, ἃς παρελάβετε ἀπὸ

1 χλαϑμὸν gh — 2 τούτω aeo: τούτων g, τοῦτο ἢ 8.οὐτοῦ eo: τούτου

agh [0 Πέτρος διαλλοχότως ἃ ἐν τῷ τρισαγίῳ Om. ἃ 11 6 om. ἃ
12 παραδέξαδϑε h, παρεδέξασϑε ex παραδέξασϑαι corr. gy man. 2 13 si
μἢ aeog: εἰμὶ ἢ 14 xai ἔσομαι ὑμῶν χοινωνὸς Om. 8, 15 ἔσομαι ex

fcopot o man. Ξ 16 ἡμῶν ἃ

170 Àd Petrum Fullonem epistulae spuriae

(72.
INCIPIT EPISTOLA ΟΥἸΝΤΙΑΝῚ EPISCOPI ASCULANI AD EUNDEM
PETRUM ANTIOCHENUM SCRIPTA.

Multifarie multisque modis a ueritate declinasti, karis-
sime, agendo quae sunt dominico sacramento contraria, non se-
quendo euangelia aut apostolos seu sanctos patres. grauiter enim
fert, quando aduersus eos introduxisti ecclesiae catholicae noui-
tatem: uerum tamen noluisti ab hac multis tibi episcopis denun-
tiantibus abstinere, maxime sanctissimo papa Felice, quatenus
ab hac recederes et rectus atque orthodoxus iu praedicatione
saluberrima permaneres, sed inlaqueatus haeresibus scripturae
diuinae talentum in terra celasti nec eum potius in mensam
proponere decreuisti, hoc est sanam in hominum corde doc-
trinam, sed e diuerso seminasti zizaniam. quis ergo te
amplius sustinebit subuertentem euangelium Christi? non ex
utrisque unum filium, ex duabus naturis et in duabus, dominum
nostrum Iesum Christum, et hune propter nos crucifixum
praedicantem sed peruersa nouitate ad hoc cessantem dicere
crucifixum deum fortem inmortalem, tamquam unam trinitatis
essentiam crucifixam. et non solum hoc sed etiam unam
naturam dei uerbi carnisque dixisti. — quod si una natura est

4 Hebr. 1, 1 11—13 cf. Matth. 25, 25 et 27 — 15 cf. Gal. 1, 7

72. 8 — Berolin. lat. 79. | Duodecim damnationes 4n. fine epistulae
additas exhibet etiam Καὶ — Paris. lat. 12098, cuius lectiones et hic et
in epp. 78 et 79 debeo Erico Bethe amico meo. epistulam ex codáce
B ed. Fronto Duc. 1. c. 553, qui tamen nonnumquam interpolauit uerba.
alterius Latinae wuersionis primum editae a Merlino, Concil. general
II fol. 4^. 2 B titulum omittit linea uacua relicta, cui Sirmondus
inscripsit Quintiani episcopi ad Petrvm Fullonem, sed argumenti instar
praemittit: quia non oportet passibilem dicere trinitatem 8 ANTYocHuENUx V
4 multifariae VB declinasti carissime B: karissime declinasti V
5 agendi B domino V 6 seu V: et B 7 eas V 10 hac B: ac V
recederis B 11 inlaquaeatus V: inlaqueatos B 12 celesti V nec V:
n& B inmensam B, i mensa V 18 est om. B — homine V corde|de B;
fort. corda 14 sede V: sed de B fort. zizania te amplius B: tam-
plius V 15sustinuit B exutrisque V: eutrius que B 18 nobitate ab B
cessante VB, correxi 2] carnisquae V dixist B. unaj|tura V

Epist, LXXII 1—3. 171

(12.)
ἘΠπιστολὴ Κυντιανοῦ ἐπισχόπου ᾿Ασχουλιανῶν. πρὸς Πέτρον
ἐπίσχοπον ᾿Αντιυχείας,

Πολυμερῶς καὶ πολυτρόπως ἐξένευσας, ἀγαπητὲ, τῆς ἀληϑείας
τἀναντία πράττων τοῦ δεσποτιχοῦ μυστηρίου, («ἢ ἑπόμενος τοῖς
εὐαγγελίοις ἤτοι τοῖς ἀποστόλοις ἤτοι τοῖς ἁγίοις πατράσι" καὶ γὰρ
βαρέως φέρει χατ᾽ αὐτῶν χαινοτομίαν τῆς καϑολικχῆς ἐχχλησίας
ἡ ἔκϑεσίς σου, xol μέντοι γε οὐχ ἀπείπω ταύτην πολλῶν ἐπισκόπων
ὑπομεμνηχότων σε, μάλιστα τοῦ ἁγιωτάτου ἀρχιοπισχόπου Φίληχος,
τοῦ ταύτης ἀποστραφῆναί σε χαὶ εὐϑῆ wal ὀρϑότομον εἶναι τοῦ
σωτηρίου χηρύγματος: ἀλλ᾽ οὖν γε ἀντιποιούμενος αἱρέσξων τὸ τῆς
ϑείας διδασκαλίας τάλοντον ἀπεχρύψω εἰς τὴν γῆν wol οὐ μᾶλλον
τοῦτο προβάλλεσϑαι ἐπὶ τράπεζαν εἶξας, οἷον ἐν τοῖς τῶν ἀνϑρώπων
χαρδίαις τὴν ὑγιῆ διδασκαλίαν, ἀλλὸ τοὐναντίον ζιζάνια ἔσπειρας.
xal τίς ἔτι ἀνέξεταί σοὺ διαστρέφοντος τὸ τοῦ Χριστοῦ εὐαγγέλιον ;
οὗ τὸν ἐν δύο φύσεσιν ἕνα υἱὸν, τὸν κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν,
τοῦτον χηρύσσων ἐσταυρωμένον ἀλλὰ τὸν ϑεὸν τὸν ἰσχυρὸν τὸν
σϑάνατον οἷον τὴν μίαν τῆς τριάδος οὐσίαν φάσχων ἐσταυρωμένον"
xal ob μόνον ἀλλά γε wol μίαν φύσιν τοῦ ϑεοῦ λόγου xal τῆς
σαρχὸς φῇς. xol εἰ μία φύσις τοῦ ϑεοῦ λόγου χαὶ τῆς σαρκὸς, μία

Verba graeca e codicibus edd. Fronto l. c, 583 et Binius 1. c. 778
(cf. Acta Concil. ed. Harduin II 836). | 9 κυντιανοῦ 0: κωντιανοῦ ae,

χοντιανοῦ gh ἀσχουλιανῶν SCrépsi: ἀρχουλιανῶν a, ἀρχουλιάνων 60,
ἐρχουλιανῶν σῇ 4 πολυμερῶς καὶ πολυτρόπως eo: πολυτρόπως xat πολυ-
μερῶς agh 7 βαρέως aeo: βαρείαν gh 8 ταύτην gh: ταύτης aeo

9 δπομεμνηχότων g: ὑπομεμνιχότων e sed cum leui rasura 4n v ὑπομεμεν!-
κότων 0, ὑπομνημνηκότων h, ὑπομνησάντων ἃ 10 ταύτης aeo: ταύτην gh
ὀρϑοτόμον ἃ 11 περιποιούμενος ἃ 18 προβάλλεσϑαι eo: προβαλλέσϑαι gh.
προβαλέσϑαι ἃ 16—18 nihil excidit, immo 4nterpres de suo dilatauit
18 ἐσταυρωμένην ao 19 καὶ τοῦ ϑεοῦ λόγου φύσιν μίαν trsp. gh

172 Ad Petrum Fullonem epistulae spuriae

dei uerbi et carnis, una uero natura est del uerbi et patris,
quodammodo eadem natura est patris et corporis et uerbi. si
autem non una natura dei patris et carnis humanae et uerbi,
expone, quomodo una natura [patris et| uerbi et carnis. quo-
modo enim creata et increata una natura est? si autem hoec
impossibile est, quomodo creata caro et, qui creatus non est,
una natura est et non duae diuersae? si autem unius naturae
est filius et non duarum, quid dicis? Christum factum sicut
Arrius aut non factum sicut Manichaeus? ubi est autem
et temporalis natiuitatis Christi natura et diuinitatis eius ante
saecula generatio naturalis? ubi enim: hodie genui te et
illud: ex utero ante luciferum genui te et illud:
Iesus Christus heri et hodie, ipse et in saecula?
quomodo autem dicis *ex duabus naturis ante unitionem dei
uerbi et carnis', si non praeexütit, qui ex Maria secundum
substantiam? etenim si non praeextitit Christi caro ante
Mariam secundum impii Ualentini sermonem, quomodo duae
praeextitere naturae? cuius autem est haec elocutio? nonne
Eutychis, potius nimis infelicissimi, dicere ex duabus naturis
unam factam esse naturam? si autem quae sunt illius sapis,
quomodo hune respuis et eius suscipis pessimas uanitates?
nam si uere apud te hoc ageretur, susciperes sanctos patres
aduersus eum Calchedone collectos. ^ uerum tamen expone

11 Act. 13, 33. Hebr. 1, 5 (Psalm. 2, 7) 12 Psalm. 109, 3
13 Hebr. 13, 8

4 expone quomodo una natura patris et uerbi om. V, supra linea
adnotans hd (— hic deest) patris et iam ab interprete falso ad-
ditum widetur 6 inpassibile B ἡ due B: om. V diuerse V:
diuersa B unae B 8 est B: et V 9 manicheus VB 10 natiuitas V
diuinitatis V: natiuitatis B 11 geracio V ubi scripsi: ait VB
genuit te V 12 ex utero om. B genuit te V 13 odie V 14 ex V:
et B unitatem B 16 xpi aro (caro corr. man. post. B 17 maria B
duo B 18 praeextitere 0: praeexistere V, praeextiterit .B elo-
quutio B 19 eutiches B diceret ex B 20 sapiens B

2] respuens B sisscipis V 22 suscipere B 93 calcedone col-
lectus B expo B

Epist. LXXII 3—6. 173

δὲ φύσις τοῦ ϑεοῦ πατρὸς καὶ τοῦ λόγου, πῶς οὐ μία χαὶ ἡ αὐτὴ
φύσις τοῦ πατρὸς xal τοῦ σώματος xai τοῦ λόγου ; εἰ δὲ οὐ μία
φύσις ϑεοῦ πατρὸς xal σαρχὸς ἀνϑρωπείας wal τοῦ λόγου, φράσον,
πῶς μία φύσις τοῦ λόγου καὶ τῆς oapxóc. πῶς γὰρ χτιστὴ καὶ
ἄχτιστος μία φύσις ; εἰ δὲ τοῦτο ἀδύνατον, πῶς T| χτιστὴ σὰρξ χαὶ
6 ἄχτιστος λόγος μία φύσις καὶ οὐ δύο ἐνηλλαγμέναι; εἰ δὲ φύσεως
μιᾶς ἔστιν ὁ Χριστὸς καὶ οὐ δύο, τί λέγεις; τὸν Χριστὸν χτιστὸν
ὡς Ἄρειος ἢ ἄχτιστον ὡς ὁ Μανιχαῖος; ποῦ δὲ wol ἢ χρονιχὴ
Χριστοῦ γεννήσεως φύσις καὶ ἡ τῆς ϑεότητος αὐτοῦ προαιώνιος
γέννησις; ποῦ τὸ σήμερον Ἰεγέννηχά oe xol τὸ ἐκ Ἰαστρὸς
πρὸ ἑωσφόρου γεγέννηκά σε χαὶ τὸ Ἰησοῦς Χριστὸς
χϑὲς xal σήμερον, δ. αὐτὸς καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας; πῶς
δὲ χαὶ λέγεις ,mpó τῆς ἑνώσεως τοῦ ϑεοῦ λόγου καὶ τῆς σαρκὸς
δύο“; ἢ προῦπῆργεν T| κατ᾽ οὐσίαν ἐκ παρϑένου ἕνωσις ; καὶ γὰρ
εἰ «οὐ» προῦύπάρχει ἡ τοῦ Χριστοῦ σὰρξ πρὸ Μαρίας χατὰ τὸν
Οὐαλεντίνου ἀσεβῆ λόγον, πῶς δύο προῦπῆρχον φύσεις πρὸ Μαρίας:
τίνος δὲ χαὶ αὕτη ἡ ἔχφρασις; οὐχὶ Εὐτυχοῦς τοῦ μᾶλλον ἀτυχοῦς
τὸ ἐχ δύο λέγειν φύσεων μίαν γεγενῆσϑαι φύσιν; εἰ δὲ ταὐτὰ
ἐχείνῳ φρονεῖς, πῶς τοῦτον ἀποβάλλῃ 6 τὰ αὐτοῦ παραδεχόμενος
χάχιστα χαινίσματα; εἰ γὰρ ἐπ’ ἀληϑεῖας σοι τοῦτο πέπραχτο,
τοὺς χατ᾽ αὐτοῦ ἁγίους πατέρας τοὺς ἐν Χαλχηδόνι εἶχες ἂν
δεχτούς. πλὴν φράσον μοι, πῶς ἡνωμένος ὃ πατὴρ wat ὁ υἱὸς καὶ

8 πατρὸς 860: καὶ πατρὸς gh — 5 pia om. h — 6 λύγος mom legit inter-
pres 4 χριστὸς aeogh: fort. υἱὸς cwm interprete τί λέγεις 60: τί οὐ
λέγεις gh, λέγεις ἃ [0 ἐκ γαστρὸς... καὶ τὸ om. eo 1l προεωσφόρου gh
γεγέννηχα gh: ἐγέννησα ἃ 14 ἢ aeoh: om. g 15 οὐ addidi secundum
interpretem προυπάρχειν g 19 ἀποβάλη ἃ 20 εἰ τὰρ scripsi: εἴπερ aeo,
ὅπερ gh σοι gh: om. aeo 21 τοὺς eo: ἄν τοὺς a, ἄν sei τοὺς g, ἄν
sig τοῦ h — xoi ἢ dy eo: om. agh 22 Ὡνωμένος gh: ἡνωμένως aeo

ὧτ

174 Ad Petrum Fullonem epistulae spuriae

mihi, quomodq unitus pater et filius et spiritus sanctus dicatur

trinitas, cum unus sit deus, si non suscipis in uno filio
dicendum duas naturas. et si trinitas unus est deus, quomodo
deus uerbum et nostrum corpus ei unitum non debet dici
unus filius in duabus naturis? si autem una natura deus
uerbum et caro, certum est, quia conuersum uerbum iam non
est uerbum sed caro et, (si? caro conuersa facta est uerbum,
etiam non erit caro; si autem in his non est facta conuersio,
quomodo non sunt in Christo duae naturae? caro enim caro
est, licet dei sit caro, et uerbum uerbum est, licet adsump-
serit nostram carnem. 581 uero conuersa est, quomodo caro
non est consubstantialis et coaeterna patri sicut uerbum? si
autem alterius essentiae est caro quam pater, secundum quod
haec quidem recens, pater autem sine tempore est, quomodo
non est recens et uerbum, secundum quod unam naturam esse
carnis et dei uerbi confirmas et a patre alterius eum dicis
essentiae? si autem non est eadem natura dei uerbi et carmis,
quomodo non sunt duae naturae caro et uerbum? si quidem
omnis diuinitas caro facta est, quomodo permansit, uerbum
quod erat? si uero pars caro facta est, diuisa est uerbi diui-
nitas. si autem incarnatum uerbum permansit quod erat, quo-
100do non est inconuertibile etiam incarnatum? et si non est
Christus in duabus naturis, quomodo incarnatus deus uerbum
mansit quod erat? οὗ si est deus uerbum passibilis, impas-
sibilis autem pater, quomodo unus et solus est deus? quo-
modo autem et horum una natura est? si uero impassibilis
trinitas est, quomodo deus uerbum pro nobis est passum, si
in altera natura carnis non est passum? et si omne, quod
patitur, etiam creatura est, quomodo deus uerbum non est

1 dicitur B 2 unum V susscipis V ^ 3 dicendo B si V:
non B 9 una|tura V 7 cacaro B si om. VB uerum B
8 etiam VB: fort. iam est B: st V conuersae B 10 dei om. B
12 coaeaeterna pari V 18 ulterius essentia B 14 equidem B 16 uer-
bum B a om. B 18 duae om. B 19 diuitas B 20 diuinitas

óm. BO a Am Ho"? HIAE

Epist. LXXII 6—8. 175

τὸ ἅγιον πνεῦμα λέγεται τριὰς, μόνος ὧν ϑεὸς, εἰ οὐ παραδέχῃ
λέγειν ἐν ἑνὲ υἱῷ δύο φύσεις ; xai εἰ ἡ τριὰς εἷς ϑεὸς, πῶς ὁ ϑεὸς
καὶ τὸ ἡμῶν σῶμα αὐτῷ ἑνωθϑὲν οὐχ ὀφείλει λέγεσϑαι εἷς υἱὸς ἐν.
δύο φύσεσιν: εἰ δὲ μία φύσις ὁ ϑεὸς λόγος χαὶ Ἢ σὰρξ, δηλονότι
τραπεὶς ὃ λόγος οὐκέτι λόγος ἀλλὰ σὰρξ, wai εἰ ἢ σὰρξ τραπεῖσα
γέγονε λόγος, οὐκέτι oap& εἰ δὲ ἐν τούτοις οὐ γέγονε τροπὴ, πῶς
οὐχ εἰσὶν ἐν Χριστῷ δύρ φύσεις; ἣ γὰρ σὰρξ σάρξ ἐστιν, εἰ καὶ
ἔστι ϑεοῦ σὰρξ, καὶ 6 λόγος λόγος ἐστὶν, εἴ γς καὶ ἀνέλαβε τὴν
ἡμῶν πρόσληφιν. εἰ δὲ ἐτράπη, πῶς οὐχ ὁμοούσιος ἡ σὰρξ καὶ
συνοΐδιος τῷ πατρὶ καϑὸ χαὶ o λόγος; εἰ δὲ ἑτεροούσιός ἐστιν 7)
σὰρξ τῷ πατρὶ, καϑότι αὕτη μὲν πρόσφατος, ὁ δὲ πατὴρ ἄχρονος,
πῶς οὐχὶ πρόσφατος καὶ ὁ λόγος, καϑὸ μίαν εἶναι φύσιν τῆς

- σαρχὸς χαὶ τοῦ ϑεοῦ λόγου λέγεις καὶ τῷ πατρι ἑτεροούσιον αὐτὸν

λέγεις ; εἰ δὲ οὐχ ἢ αὐτὴ φύσις τοῦ ϑεοῦ λόγου καὶ τῆς. σαρχὸς,
- 3 3.3 , e M ' , f - e ' M
πῶς οὐχ εἰσὶ δύο ἢ σὰρξ xal ὁ λόγος ; εἴ ὃς πᾶσα T) ϑεότης ocoG

γεγένηται, πῶς ἔμεινεν ὁ λόγος ὃ Tv; E -
* * * * *
* * & * *
* * * * *

πῶς δὲ xal ἄτρεπτος σαρχωϑείς; wai εἰ οὐκ ἔστι Χριστὸς iv δύο
φύσεσι, πῶς σαρχωϑεὶς ὁ ϑεὸς λόγος ἔμεινεν ὃ Tv; καὶ εἰ ἔστιν
ὁ ϑεὸς λόγος παϑητὸς, ἀπαϑὴς δὲ 0 πατὴρ, πῶς εἷς xal μόνος
ἐστὶν ὁ ϑεός; πῶς δὲ καὶ τούτων μία ἐστὶν ἢ φύσις; εἰ δὲ καὶ
σπαϑὴς T| τριὰς, πῶς ὁ ϑεὸς λόγος ἔπαϑεν ὑπὲρ ἡμῶν; εἰ δὲ οὐχ
ἔπαϑε, πῶς ἣ ἑτέρα φύσις τῆς σαρχὸς οὐχ ἔπαϑε; καὶ εἰ πᾶν τὸ

πάσγον λχτιστὸν, πῶς ὃ ϑεὸς λόγος οὐ χτιστὸς πάσχων σαρχί; εἰ
X p ;

1 ἅγιον gh: om. aeo εἶ aeo: ἢ st gh 8 εἷς 6 υἱὸς g 4 δυσὶ gh
δὲ ob μία ἃ ϑεὸς καὶ λόγος 8 δηλονότι τραπεὶς... 6 σὰρξ εἰ om. ἃ
9 et 6 post οὐκέτι add. εἴη gh 6 δὲ eogh: καὶ αὶ 7 ἔστιν εἰ καὶ aeo:
ἔστι καὶ εἰ ἢ 8 4c agh: om. eo 12 καϑὸ aeo: καϑὸ γὰρ gh — 15 εἰ
δὲ aeog: ἣ δὲ ἢ, εἴ γε legit interpres 16 lacunam indicaui; quae cum
propter homoteleutom exorta esset, interpolata sunt quae sequuntur, cum
lectio codd. agh πῶς δὲ καὶ ὄτρεπτος σαρχωϑείς secundum uersionem
Sine dubio in πῶς οὐ καὶ ἄτρεπτος σαρχωϑείς wel etiam rectius 1n πῶς
οὐκ ἄτρεπτος καὶ σαρχωϑείς mutanda sit. interpolationi interpolationem
addiderunt eo: πῶς δὲ «oi ἀτρέπτως ἐσαρχώϑη

176 Ad Petrum Fullonem epistulae spuriae

ereatura patiendo carne? si autem patitur carne deus, quomodo
non patitur deitate? si uero non patitur deitate, qua patitur
carne? si autem earne patitur, quomodo non patitur etiam

9ipse deus? . si autem idem est dicere *deo passo »arne' quod
dieere *Christo passo carne, quomodo non erit «idem? dicere 5
Spiritus sanctus patitur carne', quoniam deus spiritus est? si
uero non est simile dicere 'deo passo carne' quod dicere
Christo passo carne, quomodo possibile est amplius propria
efficere deum uerbum ea, quae carnis sunt, quam patrem ea,

10quae uerbi sunt? quomodo autem, si proprie patitur deus 10
uerbum carne, quomodo non erit etiam pater proprie deo uerbo
patiens? et si mortuus est deus uerbum carne, quomodo erit
consubstantialis patri per inmortalitatem ? qui enim pro nobis
mortuus est, non est immortalis; mortuus est enim secundum
quod seriptum est. et si unus trinitatis mortuus est, quomodo
non est facta dualitas trinitas? et si dualitas trinitas non est
umquam facta, quomodo unus trinitatis mortuus est, si altera
natura dei uerbi, hoc est hominum natura, non est mortua?
si autem ter sancta uox trinitas non subsistit, palam est, quia
unius subsistentiae esse asseris trinitatem: et quomodo non s,
monstraris esse Sabellianus? si autem in tribus subsistentiis
una natura est uocis ter sanctae, quomodo non trinitatem
crucifixam dicis et temet ipsum sine deo sicut Marcionistae
esse non dicis in mundo?

11 I Omnis itaque, qui dicit unam naturam dei uerbi et carnis
et non duas unitas indiuisasque, damnetur.

ν᾿.

2 quiV 3 etiam supra linea V (&i ipse D, ita ut &i ei à a manu 1
postea addita sint 4 quod dicere Christo passo carne om. V, in marg.
add. man. 2 ui widetur qui dicere B 5 idem om. VB . 6 spiri-
tus V: sanctus B 7 est om. B 8 passibile B . propriae B 9 effi-
care V sunt om. B aea V . 10 propriae B 11 ante quomodo
erasum est alterum quomodo B non supra linea B . 15 criptum V
16 est post mortuus om. B trinitas ante non om. B 18 ho est
ominum V mortua non est írsp. B 19 ter om. B subsistit V:
subsistentiae B 21 monstrar B sabelianus ex sabellianos corr. V
29 uoci ter scae B non V: igitur B 28 martionista B 20 omnes B
et Καὶ hic incipiens

[51

Epist, LXXII 9—11. 177

δὲ πάσχει σαρχὶ ὃ ϑεὸς, πῶς οὐ πάσχει ϑεότητι; εἰ δὲ οὐ πάσχει
ϑεότητι, τίνι πάσχε: σαρκί; εἰ δὲ σαρχί πάσχει, πῶς οὐ πάσχει
wal ἑαυτῷ ὁ ϑεός; εἰ δὲ ταὐτὸν τὸ εἰπεῖν, ϑεοῦ παϑόντος oopxi 9
τῷ εἰπεῖν ,Χριστοῦ παϑόντος σαρχί“, πῶς οὐκ ἔσται ταὐτὸν τὸ
εἰπεῖν ,,πνεῦμα ϑεῖον πάσχει oxpxi^, ἐπειδὴ πνεῦμα ὁ ϑεός; εἰ
δὲ οὐχ ὅμοιον τὸ ,ϑεοῦ παϑόντος capxi τῷ εἰπεῖν, , Χριστοῦ
ποϑόντος σαρκί“, πῶς δυνατὸν πλέον οἰχειοῦσϑαι τὸν ϑεὸν λόγον
«τὰ» τῆς σαρκὸς ἢ οἰχειοῦται τὰ τοῦ ϑεοῦ λόγου ὁ πατήρ; πῶς 10
δὲ wal, εἰ οἰχειώσει ὁ ϑεὸς λόγος πάσχει σαρχὶ, οὐκ ἔσται οἴχει-
ώσει καὶ ὃ πατὴρ τῷ Wei λόγῳ πάσχών; wal εἰ ἀπέϑανεν ὁ ϑεὸς
λόγος σαρχὶ, πῶς ἐστιν ὁμοούσιος τῷ πατρὶ τῇ ἀϑανασία; ὁ γὰρ
ϑανὼν ὑπὲρ ἡμῶν οὐχ ἔστιν ἀϑάνοτος" ἀπέϑανε γὰρ κατὰ τὰς
τραφάς. καὶ εἰ εἷς τῆς τριάδος ἀπέϑονέ ποτε, δυὰς ἡ τριάς" χαὶ εἰ
δυὰς ἢ τρ'ὰς οὐ γέγονέ ποτε, πῶς εἷς τῆς τριάδος ἀπέϑανεν, εἴ γε
f| ἑτέρα φύσις τοῦ ϑεοῦ λόγου οἷον ἢ τῶν ἀνθρώπων φύσις οὐχ
ἔϑανεν; εἰ δὲ ἡ τρισαγία φωνὴ τριὰς οὐχ ὑφίσταται, δῆλον ὅτι
μιᾶς ὑποστάσεως εἶναι λέγεις τὴν τριάδα, xal πῶς οὐ δείκνυσα:
εἶνα! Σαβελλιανός; εἰ δὲ ἐν τρισὶν ὑποστάσεσι μία φύσις ὑφίσταται
τῆς τρισαγίας φωνῆς, πῶς οὐχὶ τὴν τριάδα σταυρωϑεῖσαν λέγεις
χαὶ ἄϑεον ἑαυτὸν ὡς ot Μαρχιωνισταὶ εἶναι οὐ λέγεις ;

Πᾶς γοῦν, ὅστις λέγει μίαν φύσιν ϑεοῦ λόγου *oi σαρχὸς καὶ 1]
οὐ δύο ἡνωμένας Wal ἀδιαιρέτους, χαϑαιρείσϑω.

4 τῶ aeoh: τὸ g 6 τὸ aeo: om. gh tà aeo: τὸ gh ὃ τὰ addidi

ἢ scripsi: οὗ aeogh 9 ci om. à πάσχων ἃ 10 xoi ὁ aeo: ó gh

18 εἰ om. et εἷς ex εἷς corr. ὁ ποτὲ eo: πότε agh — scribendum widetur
«πῶς οὗ γέγονε δυὰς ἢἣ om. o 16 τρισάγιος ἃ δηλονότι gh — 18 5o-
totatat 60: ὑφεῖσται gh, συνίσταται a 20 μαρχιανισταὰὶ o. 22 xo ἀδιαι-
ρέτους eo: om. agh

XXXV. 19

178 Ad Petrum Fullonem epistulae spuriae

II Si quis confundit duas Christi naturas dicens deum pas-
sum carne et non passum Christum carne secundum
apostolum, damnetur.

III Si quis impassibilem et immortalem deum uerbum dicit
conuersum in passionem ac mortem et non haec reddit eius
carni, damnetur.

12 ]IV Si quis uocem trisagiam id est ter sanctam dicit pro-
pter nos erucifixam et non dominum nostrum Iesum Christum
fillum dei unigenitum, damnetur.

V $i quis post uocem ter sanctam deum dicit crucifixum
propter nos et non potius unum filium, cui in medio ter
sanctae uocis hymnus dicitur, damnetur.

VI $i quis hominem dicit, qui pro nobis erucifixus est,
siue deum diuidendo naturas et non eas copulando in ecruci-
fixione eius, damnetur.

18 VII Si quis dieit duas personas seu duas subsistentias et
non potius duas naturas in unam personam et unam subsi-
stentiam concurrentes, damnetur.

VIII Si quis alterius essentiae dicit carnem domini a carne
nostra et non potius nobis consubstantialem absque peccato,
damnetur.

VIIII Si quis deum hominem et non magis deum et homi-
nem dicit, damnetur.

14 £X Si quis dicit creatum patris uerbum et non magis eius
carnem, damnetur.

2 Petr. 1 4, 1

2 carnem secundum B 4 impasibilem V — dicit VK: diB 5 im V
passione ac morte ΒΚ 6 carne V 7 qui V trisagion B, tri-
sagian K ester V 8 crufixam B 12 uoces B ymnus VBK
13 est om. K 14 diuidendo do B 15 eius om. K — 16 qui B
personas VK: naturas B duas om. BK 17 et una B 19 a
om. BK 20 nostrtà K 23 dam damnetur B 24 creatum cratum V
non om. B 25 carnem omissum in marg. add. V (man. 1?)

Epist. LXXII 11—14. 179

xol εἴ τις φύρει τὰς δύο τοῦ Χριστοῦ φύσεις λέγων ϑεὸν πα-
ϑόντα σαρχὶ χαὶ οὐ παϑόντα Χριστὸν σαρκὶ χατὰ τὸν ἀπό-
στολον, καϑαιρείσϑω.

Wal εἴ τις τὸν ἀπαϑῇ wai ἀϑάνατον ϑεὸν λόγον λέγει τετράφρϑαι
εἰς πάϑος xal εἰς ϑνῆσιν xal οὐχ ἀποδιδοῖ τῇ αὐτοῦ σαρχὶ, καϑ-
αιρείσϑῳ.

wal εἴ τις τὴν τρ'σαγίαν λέγει δι᾿ ἡμᾶς σταυρωϑεῖσαν ϑεότητα 12
χαὶ οὐχὶ τὸν χύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν υἱὸν τοῦ ϑεοῦ,
χαϑοιρείσϑω.

χαὶ εἴ ttg μετὰ τὴν τρισαγίαν φωνὴν Χριστὸν λέγει σταυρω-
ϑέντα χαὶ οὐχὶ μᾶλλον τὸν ἕνα υἱὸν τὸν ἐν μέσῳ τῆς τρισαγίας
φωνῆς ἀνηυμνούμενον, καϑαιρείσϑω,

xal εἴ τις ὄἄνϑρωπον λέγει τὸν δι᾿ ἡμᾶς σταυρωϑέντα ἤτοι ὃε-
ὃν χωρίζων τὰς φύσεις χαὶ οὐ συνάπτων ἐν τῷ σταυροῦσϑαι αὐτὸν,
χαϑαιρείσϑω.

3 * * * * *

[xai εἴ τις φιλὸν ἄνθρωπον λέγει ὡς Παῦλος ὃ Σαμοσατεὺς ἢ 19
ὥσπερ Φωτεινὸς, ἀναϑεματιζέσϑω.

χαὶ εἴ τις ϑεανϑρωπίαν λέγει χαὶ οὐχὶ ϑεὸν xai ἄνϑρωπον
μᾶλλον λέγει, ἀναϑεματιζέσϑω.7"

xal εἴ τις ἑτεροούσιον λέγει τῆς ἡμετέρας oapxóe τὴν “ σάρχα
τοῦ Χριστοῦ χαὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον ἡμῖν ὁμοούσιον χωρὶς ἁμαρτίας,

χαϑαιρείσϑω.
* * L3 * * *
2s * * * * *
* * * x * * 14
* * * * * *
1 φύρει 80: φέρει egh τὰς δὺο bis, sed pr«ore loco postea del. e

4 λέγει eo: om. agh — 5 ϑνῆσιν aeo: ϑνῆσιν φησὶ gh ἀποδιδοῖ SCI'pSi:
ἀποδιδῷ eogh, ἀποδιδοὺς a post ἀποδιδῷ add. τὸ πάϑος gh 7 xoi εἴ
τις.. 9 καϑαίρείσϑω om. 60 τὴν τρισαγίαν agh : {μετὰ τὴν τρισαγίαν ζφωνὴν»
Fronto Duc. [10 τρισάγιον ἃ 11 τρισαγίου ἃ 18 ἤτοι τὸν ϑεὸν ἢ
160 lacunam indicaui uncisque inclusi interpolationem, quam iam nde
agnoscis quod mon γαϑαιρείσϑω sed ἀναϑεματιζέσϑω dictum. est; ceterum
cum werbis 19—20 xot εἴ τις ϑεανϑρωπίαν etc. cf. latinae interpretationis
damnationem nonam 17 Σαμοσατεὺς eo: Σαμοσάτων agh, Σαμοσατέων
Binius 2424 lacunam indicawi
12*

180 Ad Petrum Fullonem epistulae spuriae

XI Si quis dicit consubstantialem carnem domini deo et
patri e£ non potius deum uerbum, damnetur.

XII Si quis dicit sine mente et sine anima dominum
nostrum lesum Christum et pro ea habuisse diuinitatem et
quia ex hoe dicendum passum carne deum uerbum et non
magis mente cum anima rationabili inhumanatum deum
uerbum et impassibilem dicendum eundem diuinitate, humanitate
uero passibilem, damnetur.

15 Has duodecim damnationes direxi tibi, ut metuens harum

iudiela recedas a tua callidissima nouitate sciens, quia opor-
tet nos sequi reuelationem sanctissimi Constantinopolitanae
eeclesiae episcopi Procli: quomodo dum in Campo concurre-
ret cum omni populo suo undante per terrae motum eadem
ciuitate et luctu ab omnibus emisso repente puer in aera ἃ
quadam uirtute eleuatus est eique praeceptum est, ut in
litania diceretur trisagion hoc est sanctus deus, sanctus fortis,
sanctus inmortzlis, miserere nobis et haec denuntiare episcopo
iussus est. qui post tres horas stetit in tribunali cirea pedes
eiusdem episcopi et haee enarrauit [puer| et ita litaniam

l6facientibus steterunt illi terrores. ^ sic itaque et tu litaniam

facito et cessabit aduersum te ira prolata; alioquin ueniet
super te Felicis papae nostri damnatio. custodiat autem deus

l fort. deo patri 2 et non VB: non K uerbum supra linea V
9 XII om. B 4 noii (pro nostrum) B ea VK: eo B 5 quia ex

hoc K: ex ho V, quia hoc 5 passum carne..(7) dicendum om. B
6 rationali Καὶ inhumana tum Καὶ 7 eodem B diuinitatem BK
8 damnetur B et Καὶ hic desinens: damnatur V 9 horum B 10 siens V
11 nosse qui B relationem V . sanctisimi V: sanctissime B 12 con-
curre& V 18 cumoni B pro terre motu V 14 ciuitatem B — lucto B
sepente δ erae in aera corr. V man. 2 a om. B 15 leuatus B
est (post. eleu.) supra linea add. V man. 2 in V: et B 16 lita-
nea in letania corr. V mam. 2 tresagion B 17 est supra linea
add. V manm. 2 denuciare V 18 iussus ex iussu corr. V manm. 3
19 eius B narrauit B puer deleui letaniam ex litaneam corr. V
man. 2, laetania B 20 terroros B tu supra linea V: cum B
laetania facto B 21 cessauit VB aduersum te ira B: atra V, quo
deleto a te ira V man. 2 in marg. alioqui 8

Epist. LXXII 14— 16. 181

* * τῷ -* d LS

* * at * A *

xai εἴ τις λέγει ἄνουν χαὶ ἄψυχον τὸν χύριον ἡμῶν Ἰησοῦν
Χριστὸν xoi ἀντὲ φυχῆς ἔχειν τὴν ϑεότητα xal ὡς Ex τούτου
πάσχειν σαρχὶ τὸν ϑεὸν λόγον λέγειν wol υὐχὶ δὴ μᾶλλον νοῦν
ἔχειν καὶ φυχὴν λογικὴν ἀνειληφέναι τὸν ϑεὸν λόγον χαὶ ama,
λέγει αὐτὸν τῇ ϑεότητι, παϑητὸν δὲ τῇ ἀνθϑρωπότητι, χαϑαιρείσϑω.

Ταύτας τὰς δώδεχα χαϑαιρέσεις ἀπέστειλά σοι, ὅπως φοβηϑεὶς
τούτων τὰς χρίσεις διεστηχὼς ἔσῃ τῆς πανδεινοτάτης σοὺ χαινοτο-
μίας εἰδὼς, ὅτι χρὴ ἐξαχολουϑεῖν τῇ ἀποχαλύφει τοῦ ὁσιωτάτου
τῆς Κανσταντινουπολιτῶν ἐχχλησίας ἐπισχύπου [[Γρόχλου, πῶς ἐν
τῷ Κάμπῳ χαταδραμὼν σὺν παντὶ τῷ λαῷ χυματιζομένης ὑπὸ
σεισμῶν τῆς αὐτῆς πόλεως χαὶ ϑρήνου ὑπὸ πάντων ἀναπεμπομένου
ἄφνω παῖδα εἰς τὸν ἀέρα ἀρϑῆναι ὑπό τινος δυνάμεως xal τούτῳ
ἐγθέσϑαι τοῦ λιτανεύειν τὸ τρισάγιον χαὶ λέγειν ,,ἅγιος ὁ ϑεὸς,
ἅγιος ἰσχυρὸς, ὅγιος ἀϑάνατος, ἐλέησον ἡμᾶς“ xoi ταῦτα τοῦ
ἀπαγγεῖλαι τῷ ἐπισκόπῳ προσετάχϑη. ὃς wal μετὰ τρίωρον ἔστη
ἐν τῷ τριβουναλίῳ παρὰ τοὺς πόδος τοῦ αὐτοῦ ἐπισχόπου wol
ταῦτα διηγήσατο xal οὕτως λιτανευσάντων ἔστησαν οἱ σεισμοί.
οὕτως οὖν xal σὺ λιτάνευς wai παύσεται ἢ κατά σοῦ μελετωμένη

ἐξενεχϑῆναι ὀργή᾽ εἰ δὲ μὴ, ἥξει ἐπί oe χαϑαίρεσις ὑπὸ τοῦ πάπα

4 ἔχει ' 5 λέγειν eo: λέγει Δ νοῦν ἔχειν eogh: νουνεχῆ ἃ θ καὶ
ψυχὴν eo eb g man. 2: τὴν ψυχὴν τὴν ah et g man. 1 11 χωνσταντι-
γουπολιτῶν 60: κωνσταντινουπόλεως agh πρόχλου ἐπισχύπου írsp. ἃ sed
ordinem ipse restituit suprascriptis-litteris α et α 14 fort. παῖδα (εἶδεν; :
eerte excidit uerbum. aliquod. sentiendi ad. Proclum referendum ἀέρα
aeo: οὐρανὸν gh 17 ἀγγείλαι h ὃς καὶ agh: καὶ obtoc eo 18 πόδα g
19 οὔτω eo 20 οὔτω g

182 Ad Petrum Fullonem epistulae spuriae

mundum ab scandalis, «cui gloria» nunc et semper et in
omnia saecula saeculorum. amen.

EXPLICIT EPISTOLA QUINTIANI EPISCOPI ASCULITANI AD PETRUM
ANTIOCHENUM.

(73.
INCIPIT EPISTOLA IUSTINI EPISCOPI AD EUNDEM PETRUM ANTIO-
CHENUM DE EADEM CAUSA.

Oportet armari militem aduersus hostes et athletam contra
resistentes. certamen itaque nostrum non carnale est neque
in superficie corporis unctionibus neque uacans quilibet ab
hoe certamine diuinitatis praemia possidebit neglegendo fati-
gationibus certamen adprehendere ueritatis. nam et athleta
non coronatur, nisi legitime uicerit, et arma
nostra non carnalia sed potentia deo ad de-
struetionem munitionum, cogitationes destru-
entia et omnem altitudinem eleuatam aduersus

scientiam dei. unde tamquam fratrem in haec commoni-

tione resuscito, quoniam bonum est parere patribus et abnegare
propram nouitatem. pare, karissime, Felicis adhortationibus,

1 Hebr. 18, 21 12 Timoth. IL 2, 5 13 Cor. II 10, 4 sq.

1 ab candalis ab scandalis Β cui gloria addidi 3 episcopi asculitani
om. B ad eundem Petrum B 4 antiohenum V, anthioc E

49. B — Berolin. lat. 79. | aliam uersionem Latinam edd. Merlin
l. c. 3b, Fronto l. c. 538, Collect. Concil. |. 6 ἘΡΙΒΟΟΡῚ AD UNDENM (corr.
&) PETRUM ANTIOCHENUM DE EADEM CAUSA V : EPI SICILIAE AD PETRUM ANthio-
CeNUM QUONIAM NON OPORTET ADICI IN TRESAGION CRUCEM NE Duo filii inducatur
(0 B 9 resistentes in resistentis mutauit V man. 2 (?) interpunctione
post certamen posita ^ nom non carnalem B 10 nequeua ans B ad B
cerminae V . 11 post fatigationibus repetit neque ua ans B 12 atn-

letam B 14 deo V: deo sunt B exstructionem V 15 monitionum B,
unicionum V post monit. add. et B cogitacionis dextruentia V
16 elebatam V, eleuatum B 17 und&am quconfratrem B com-
munione B 18 parere ex parare corr. V man. 2 19 parre V caris-
sime B

Epist. LXXII 16 — LXXIII 2. 183

ἡμῶν Φίληχος. φυλάξαι δὲ 6 ϑεὸς τὸν χόώσμον ἀπὸ σχανδάλων,
(p ἢ δόξα νῦν wal ἀεὶ wal εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ἀμήν.

(13.)
Ἐπιστολὴ Ἰουστίνου ἐπισχόπου Σιχελίας πρὸς τὸν αὐτὸν Πέτρον
ὅτι οὐ δεῖ προσϑήχην εἶναι ἐν τῷ τρισαγίῳ σταυροῦ, ἵνα μὴ δύο
| εἰσάξῃς υἱούς.

Δεῖ τὸν στρατιώτην ὁπλίζεσϑαι χατὰ τῶν πολεμίων χαὶ τὸν
ἀϑλητὴν τοῖς ἀνϑισταμένοις. ἢ δὲ πάλη ἡμῶν οὐ σαρχικὴ οὐδὲ
ἐπιφανείας σώματος ἀλείμμασιν, οὐδὲ σχολάζων τις τῆς πάλης τὸ
στέφος Eee! τῆς ϑεότητος ῥᾳϑυμήσας τοῖς ἐπιπλήττουσι μὴ προέσϑαι
τῆς. ἀληϑείας τὴν πάλην εἰ γὰρ καὶ ἀϑλῇ τις, οὐ στεφα-
γοῦται, ἐὰν μὴ νομίμως ἀϑλήσῃ χαὶ τὰ ὅπλα ἡμῶν
οὐ σαρχιχὰ ἀλλὰ δυνατὰ τῷ ϑεῷ πρὸς χαϑαίρεσιν
ὀχυρωμάτων, λογισμοὺς χαϑαιροῦντα χαὶ πᾶν ὕφωμα
ἐπαιρόμενον χατὰ τῆς Ἰνώσεως τοῦ ϑεοῦ. διὸ ὡς
ἀδελφὸν διανίστημι ἐν ὑπομνήσει, ὅτι χαλὸν τὸ ὑπείκειν τοῖς πα-
τράσι xol ἀπείπασϑαι οἰχείας χαινοτομίας: πείϑου Φίληχος,
ἀγχαπηϊὲ, ταῖς ὑποϑέσεσιν ἐν τῷ μὴ παραϑέσϑαι σε ἐν τῷ τρισαγίῳ

1 φυλάξαι scripsi: φυλάξει egh, φίλάξει o, φυλάξο: ἃ

78. Verba Graeca e codicibus edd. Fronto l. ce. 538, Binius l. c. 777
4 ἰουστικηνοῦ agh, ἰουστικίνου eo, corr. Fronto Duc. σιχελλίας eo
6 εἰσάξης eo: ὄξης agh 8 οὐδὲ aeogh: fort. οὐδ᾽ ἐν 9 πάλης eo:
πλάνης agh 10 στέφος eo: στίφος agh ἕξει eo: ἄξει gh, om. ἃ τῆς

aeo: κατὰ τῆς gh ἐρραϑυμήσας aeo, ἐραϑύμησας gh, corr. Fronto Duc.

11 πάχνην eo: πλάνην agh ἀϑλῇ τις scripsi: ἀϑλητὴς agh, ἀϑλεῖ (corr.
ex ἀλϑεῖ o mam. 2) τις 60 14 χαϑαιροῦντες ἃ 17 Φίλικος g: φιλικῶς

€
aeoh [8 παραϑέσϑα: eo: παραϑέσειν gh, παραϑέσ a

184 Ad Petrum Fullonem epistulae spuriae

ut non adicias in trisagion duos filios; oboedi etiam serafim
trinitatem similiter glorificantibus et noli praeter haec iu noui-
tate languere pessima faciendo commenta: crucem itaque huic
adiciens hymno eaecitas multis effectus es. cur ergo lumina
ignorantium effodis exaltando impetus impiorum, Manichaeum
et Ualentinum et Eutychen armando, cum dicis passibilem
diuinitatem, magis autem Paulum Samosatenum et Nestorium,
quoniam in trinitate quaternitatem addis? quocumque enim
modo hunc impium uerteris intellectum, pietatem nequaquam
gerii sed multarum haeresum formas ostendit. ^ Arrius enim
minorem dieit filium, similiter Eutyches, eo quod diuinae
naturae filii inferat passionem. unde.nec consubstantialem dicit
filum sicut Eunomius. nam si apud eos pater impassibilis est,
filius uero deitate passibilis, quomodo consubstantialis? Ma-
cedonius autem secat a patre sanctum spiritum; adaeque
Nestorius diuidit in dualitatem filiorum unum filium et iucun-
datur, sicut tu ais, dicere in trisagio quaternitatem, crucem
impie post confessionem trinitatis adiciens. ^ quiesce ergo ab
hac impietate saeuissima, non adicias scandalo scandalum et
non eris causa perditionis simplicium hominum, ne forte
pontifex noster Felix secundum canones te condemnet, et nihil
tbi proderit dicenti *ego bene hoc adposui, dum crucifixum
in uoce trisagia sum confessus'. aufer iniquitatem ex orbe
terrarum, ne hoc forte uelociter ubique discurrat, quoniam
impietas cito suscipitur, quod uero melius est, nequaquam.

1 tresagios B obedi etiam B: oboedientiam V — serafin V, seraphyn B
9 commendat B. 4 immo B quur B 5 effodis et B mani-
cheum VB 6 eutichen B dices B 7 nostorium V ὃ trinitatem B
quaternitatem i» marg. add. V man. 2 ut uidetur ^ addis V: adices B
quoquumque V 9 ueteris VB, corr. o 10 hereseum B 1li simiter V
12 dicit V: esse dicit B 13 aput VB impassibilest V — 14 fili 8
machedomius V 15 ateque B 16 dualitate V — iocundatur.B 17 tua
est B — in om. B iresagios Β 18 trinitati V — 19 scandalo B:
lllililllillilll! (eras. candalus) V 20 non om. B 21 uester 8 scdm V:
sem B condemnit B 22 prodelerit B 23 tresagia B aufert B
urbe B 24 ne V:et B uolociter ubi quae B 25 uerum B

Epist. LXXIII 3— 5. 185

δύο υἱοὺς χαὶ πείϑου τοῖς σεραφὶμ, τὴν τριάδα. ὡσαύτως δοξολοτγεῖν
xal μὴ παρὰ vata νοσεῖν χενοδοξίαν τοῦ ποιεῖσϑαι χαχίστην
ἐπισόφισιν σταυρὸν τῷ ὕμνῳ προστιϑεὶς πηρὸς πολλοῖς γινόμενος.
τί οὖν διορύττεις ὄμματα ἰδιωτῶν ἐπισχαλίζων ἀσεβῶν ὁρμὰς, Μάνην
xoi Οὐαλεντῖνον καὶ Εὐτυχῆ ὁπλίζων τοῦ φάσχειν παϑητὸν τὸ
ϑεῖον, μᾶλλον δὲ Παῦλον τὸν Σαμοσατέα *oi Νεστόριον, διότι ἐν
τῷ τρισαγίῳ προστιϑεῖς τετράδα; ὅτι, ὡς ἂν περ'στραφῇς, τὸ ἀσεβὲς
γόημα εὐσέβειαν οὐχ ἔχει ἀλλὰ πλείστων αἱρέσεων δείχνυσι μορ-
φᾶς. Ἄρειος γὰρ ἐλαττοῖ τὸν υἱὸν xoi Εὐτυχὴς ὁμοίως διὰ τὸ τὸ
πάϑο: παραϑέσϑαι τῇ ϑείᾳ φύσει τοῦ υἱοῦ, διὸ οὐδὲ ὁμοούσιον
φράσαι ὃν ὡς Εὐνόμιος τὸν υἱόν" εἰ γὰρ δὴ παρ᾽ αὐτοῖς ὁ πατὴρ
ἀποϑὴς, ὁ υἱὸς δὲ τῇ ϑεότητι παϑητὸς, πῶς ὁμοούσιος ; Maxe-
δόνιος δὲ τέμνε: ἔχ τοῦ πατρὸς τὸ ὅγιον πνεῦμα xal Νεστόριος
ὡσαύτως διχάζει εἰς δυάδα υἱῶν τὸν ἕνα υἱὸν χαὶ δύνεται, ὡς
σὺ ἔφης, φάσχειν ἐν τῷ τρισαγίῳ τετράδα, σταυρὸν μετὰ τὸ ὁμο-
λογῆσαι τὴν τριάδα προστιϑεὶς ἀσεβῶς. παῦσαι οὖν τῆς τοιαύτης
σοῦ ἀσεβοῦς φαραγγώσεως, μὴ προσϑεῖναι τῷ σχανδάλῳ σχάνδαλον,
xol wi ἔσῃ αἴτιος ἀπωλείας τῶν ἁπλουστέρων ἀνθρώπων, μή πως
ὃ πρόεδρος ἡμῶν Φίληξ χατὰ τοὺς χανόνας ἀποφήνηται χατά σου,
xal οὐδέν cs ὠφελήσει τὸ λέγειν ,,ἐγὼ εὐχρήστως τοῦτο ἀπετιϑέμην
τοῦ τὸν σταυρωϑέντα ἐν τῷ τρισαγίῳ ὁμολογεῖν“. ὧἂρον ἀνομίαν
ix τῆς οἰχουμένης, μή πως τοῦτο τάχος περιπολάσῃ, ὅτι τὸ ἀσεβὲς

2 κενοδοξίαν eo: χενοδοξίος agh; καινοδοξίαν legit interpres 4 6p5t-
tet; gh — 7 προστιϑεῖς ἃ: προστιϑεὶς gh, προστίϑης τὴν eo ἂν Scripsi
£ày aeogh — 8 εὐσεβείας aeogh, correxi 9. τὸ τὸ eo: τὸ agh 11 φράσαι
ἂν Scripsi: φράσειαν aeo, φράτη ἂν h, φράσει: dy g (sed εἰ corr.) 14 υἱῶν
eo: om. agh 16 προστιϑὼν a 20 ὠφελήση h ἐπετιϑέμην Fronto Duc.
22 τοῦτο τάχος eog: τὸ τάχος a, τάχος τοῦτο ἢ ἐπιπολάσῃ 60

186 Ad Petrum Fullonem epistulae spuriae

sume ergo tamquam fratris tui monitionem et extingue haere-
ticorum fremitum et esto pastor ouium et non lupus. sequere
etiam beatissimum Proclum et eius in Campo reuelationem,
eum terrores essent, et simpliciter cane trisagion, ut ira cesset,
et noli rursus ualidas indignationes erigere. alioquin tu uidebis;
fraternitas uero mea innocens erit et ego cum eis et qui
mecum Sunt scribentes tibi de istis. ^ muni temet ipsum,
karissime, ab scandalis. didicisti ab Esaia dicere: sanctus
sanctus sanctus. numquid crucem tibi ait dicere? sed
inquis 'tunc filius non erat crucifixus et propterea tune non
est traditum: qui crucifixus es. quid ergo? nune serafim in
trisagion adiecerunt qui erucifixus es', quod tu dicis? et inquis
non arbitror. et si nescis, quomodo impie agis? nam et tunc
passiones carnis uerbi propheta dixit et hymnum dicendum
glorificando trisagion. uerum tamen quomodo dicis suscipere
te Calchedonense concilium et, quemadmodum ipsa tibi tradidit,
non glorifieas trinitatem sed inoboediens es illi nee metuisti
illo dicente qui ita non sapit, anathema sit'? integre glorifica
et eris integer: alioquin mala solus exhauries. ^ EXPLICIT
EPISTOLA IUSTINI EPISCOPI PROUINCIAE SICILIAE AD PETRUM ANTI-
OCHENUM.

8 Esai. 6, 3

1 munitionem B heredicorum B 2 et ante esto om. B 4 canet B
cessaret B 6 eis V: meis B. 7 munites & ipsum carissime B 9 edicere V
10 crucifixum JB 11 qui om. B serafin V, seraphyn B 12 tresagion B
adgecerunt V dices B 14 post carnis repetit carnes Β ymnum B
15 glorificandum tresagion B dices B 16 calcedonensem B que-
ammodum B: quemadmodum quod V ipsa VB oscitantia eius qui

gre
uertit pro ipsum 17 glorieas B inobediens VB 18 ise B:
ire V — 19 exauries VB. 20 siciLiaE PRoumwme írsp. B omissis re-
liquis

—

Epist. LXXII1 6—8. 187

ῥάδιον δεχτικὸν, τὸ δὲ ἄμεινον ob. δέξαι οὖν ὡς ἀδελφοῦ cob
παραίνεσιν wal σβέσον τὸ φρύαγμα τῶν αἱρετικῶν xod γενοῦ ποιμὴν
τῶν προβάτων xal οὐ λύχος" καὶ τῷ μαχαρίῳ Πρόχλῳ ἀχόλουϑος
γενοῦ xai τῇ αὐτοῦ ἐν τῷ Κάμπῳ ἀποχαλύφε: φόβων ὄντων λιτῶς
φάσχειν τὸ τρισάγιον εἰς παῦσιν ὀργῆς καὶ μὴ ἐγείρειν ἔτι ϑυμὸν
ἰσχυρόν᾽ εἰ δὲ μὴ, ὄφε! σύ’ ἡ δὲ ἀδελφότης μοῦ ἀϑῶος ἔσται χἀγὼ μετ᾽
αὐτῶν xal οἱ σὺν ἐμοὶ γράφαντές oot περὶ τούτων φρούρε: σεαυτὸν,
ἀγαπητὲ, ἀπὸ τῶν σχανδάλων. ἔμαϑες ἀπὸ τοῦ Ἠσαΐου «δὅγιος
ἅγιος ἅγιο ς““ λέγειν. ui) σταυρὸν ἔφη σοι λέγειν ; ἀλλὰ φῇς ,»γτότε
6 υἱὸς οὐκ ἐσταυρώϑη καὶ διὰ τοῦτο οὐ παρέδωκχε τότΞ τὸ στουρω-
ϑείς“., τί οὖν; νῦν τὰ σεραφὶμ, ἐν τῷ τρισαγίῳ προσέϑηχαν τὸν
σταυρὸν, ὅτι σὺ λέγεις ; xal φῇς ,»»ὺκ οἶμαι. καὶ εἰ οὐχ οἶδας,
πῶς ἀσεβεῖς; xal γὰρ wol τότε ἔρη τὰ πάϑη τῆς σαρχὸς τοῦ
λόγου ὁ προφήτης καὶ ὑμνολογεῖ σεμνῶς τὸ τρισάγιον. πλὴν πῶς
δὲ wol λέγεις δεδέχϑαι τὴν ἐν Χαλκηδόνι σύνοδον καὶ, ὡς αὐτὴ
παραδίδωσι, σὺ οὐ δοξολογεῖς τὸ τρισάγιον ἀλλ᾽ ἀπειϑεῖς κἀχείνῃ
xal οὐκ ἐφοβήϑης λεγούσης αὐτῆς ,,Ὁ μὴ φρονῶν οὕτως ἀνάϑεμα
ἔπτω““; ὑγιῶς δοξολόγε! wai ὑγιὴς ἔσῃ εἰ δὲ pef γε, μόνος ἀντλή-
σεις τὰ xax.

1 ῥάδιον eo: pàov agh 9 xot οὐ gh: ob a, μὴ eo 4 γενοῦ agh:
om. eo ἔξογί. «τοῦ λιτῶς 6 ἡἣ δὲ agh: $ eo 71 αὐτῆς ἃ 9 λέγειν
om. o, add. man. 2 φησὶ aeogh, correxi — ó aeo: om. gh 12 φησὶ(ν)
aeogh, correxi οἶμαι aeogh] mum wetus corruptela pro oia? εἰ
aeo: om. gh 14 ὑμνολογεῖν legit interpres, fortasse rectius σεμνῶς
agh: σαφῶς eo (ὑμνολογεῖσα φῶς o) 15 δὲ agh: om. eo; fort. δὴ 16 ἀλλὰ
πείϑεις gh κἀχείνη aeo: κἀχείνην gh — 19 τὰ om. ἃ καχά coo ἢ

188 Ad Petrum Fullonem epistulae spuriae

(143)
INCIPIT EPISTOLA ANTEONIS EPISCOPI ARSENOAE AD EUNDEM
PETRUM ANTIOCHENUM,

Ualde contristatus sum super te, frater karissime, quoniam
creuit per te magnum seandalum, cum tu potius debueris
seandala resecare. etenim ob hoc retinere uolo lacrimas et
prohibeor a tua haerese sie malitiose prolata, quoniam a te
uulnerata sunt euangelia, actus quoque apostolorum et apo-
stolus: quoniam praeter eos uisus es fallaciter commentari,
ne Christus crucifixus absolute propter nos confitendus sit sed
trisagio erux ceoaptetur, sieut priores tuae litterae ad Acacium
Constantinopolitanae ecclesiae pastorem insinuant, in quibus
Scriptum est: quia in impietatem ineidisti, frequenter circum-
uertis prolatam a te sententiam, si quo modo eam permanentem
et solidam cunctis adfirmes, dum autem pro ea a metropolitis
culpatus fuisses, non uenisti ad satisfactionis examen neque
respexisti, ut sis bene glorifieans. sed undique refutaris. neque
enim diuinitatem dicimus passibilem, sicut tu dicis, neque
nudum uerbum dicimus crucifixum sed Christum lesum. ubi

enim crux dicitur, necesse est esse corporis eleuationem: in :

trisagio autem quid uult manifestatio corporis, quatenus

44. B — Berolin. lat. 79, ex quo edidit epistulam Fronto l. c. 551
sed hic quoque inírudens nonnulla ex alia wersione Latina primum
edita a Merlino l. c. 2. 2. ἸἹΝΟΙΡῚΤ EPLA ANTEONIS ARSENONE AD PETRUM
quoniam non oportet passibilem (!) in tresagion copulare peradiectionem quia
crucifixus est propter nos quam petrus sicut hereticus apposuit.B AxTREONIS V
ARSENOE V 5 delllibueris V: debuisses B 7 prohibere ora V 9 prop-
ter V 10 absoluto V 11 tresagio B aptetur B 12 insinuat B
in quibus scriptum est VB: interpolatio antiquissima iam nierpreti ut
widetur adiribuenda 138 in om. B incidisti V: cedet B 14 pro-

latam V: a te prolatam B a ie sententiam B: &eseneià V 15 pro
eà a metropolitis scripsi: pro ea a me propolitis B, pro eam metropolis V,
pro ea me perpolitis Fronto Duc 16 uenisti V: ueuisti μὲ. uid. ex
nouisti corr. B 17 bene supra linea V 118 tu dicis V: eutyches .B
19 sed Christum Iesum V: aut post trinitatem Christum B 20 eleuaci-
onem V: elationem B trisagion VB 21 uul V

ΕΝ

τῷ
e

Epist. LXXIV 1—2. 189

(14.)

᾿Αντεῶνος ἐπισχόπου ᾿Αρσξνόης ἐπιστολὴ πρὸς Πέτρον ἐπίσχοπον
᾿Αντιοχείας, ὅτι οὐ δεῖ πάϑος ἐν τῷ τρισαγίῳ συνάπτειν διὰ τῆς
προσϑήκης τῆς ,,ὃ σταυρωϑεὶς δι᾽ ἡμᾶς“, ἣν οἱ αἱρετικοὶ προσέϑηχαν.

Πάνυ cipi ἐστυγνακὼς, ἀδελφὲ τιμιώτατε, ὅτι ἐπηύξηται διά σου
μέγα σκάνδαλον ἀντὶ τοῦ ἐχτεμειν σε τὰ σχάνδαλα. wol γὰρ ἐπι-
σχεῖν ϑέλω τὰ ἐπὶ τούτῳ δάχρυα καὶ χεχώλυμαι ὑπὸ τῆς σῆς ἐν
χαχία. ἐξενηνεγμένης αἱρέσεως, ὅτι παρατέτρωται παρά oot τὰ εὐαγ-
γέλια πράξεις τε vol ἀπόστολος" ἐπείπερ παρ᾽ αὐτοὺς ἔδοξας ἐπι-
σοφίζεσϑαι τοῦ μὴ Χριστὸν σταυρωϑέντα χαϑαρῶς ὁμολογεῖν ἀλλὰ
τῷ τρισαγίῳ τὸν σταυρὸν συνάπτειν, ὡς τὰ πρῶτά σοὺ γράμματα τὰ
πρὸς ᾿Αχάχιον τὴν Κωνσταντινουπόλεως ποιμένα δείχνυσιν. ἐπειδὴ
δὲ εἰς ἀσέβειαν ἐμπέπτωχας, διαφόρως διαστρέφεις τὴν ἐξενεχϑεῖσαν
ὑπό σοὺ ἀδίκως νομὴν, ὅπως ἐμπαράμιονον χαὶ ἑδραίαν αὐτὴν παρὰ
πᾶσι γχυρώσῃς. : * x z

* * x x x

» ji Y - , ^ [4 ^ , » ^
οὔτε γὰρ τὸ ϑεῖον λέγομεν παϑητὸν, ὡς σὺ λέγεις, οὔτε γυμνὸν

λόγον φαμὲν σταυρωϑέντα ἀλλὰ Χριστὸν Ἰησοῦν. T
x - * * *

* ἐν δὲ τῷ
' - [4 : , e [4 e - - /
τρισαγίῳ ποῦ σώματος δήλωσις, ἵνα χώραν ἢ τοῦ σταυροῦ λάβοι

44. Graeca e codicibus edd. ΕὙοΉΪΟ l. c. 551, Binius l.c. 775. 2. ᾽᾿Αντε-
ὥνος (Αντέωνος ao) ἐπισχόπου ᾿Αρσενόης (ἀρσινόης a) aeo: om. gh, nisi
quod ᾿Ανϑεῶνος ἐπισκόπου ᾿Αρσινόης post ἐπιστοχὴ add. g man. rec... 4 οἱ
Om. eo 6 ἀντὶ τοῦ ἐχτεμεῖν os τὰ σχάνδαλα aeo: om. gh — 9 «c om. a
18:δὲ aeo: ye gh ἐμπεπτωχὼς agh 14 νομὴν aegh οὐ ras. ex Ἰνώμην
corr. o: Ἰνώμην Fronto Duc. et sic legit interpres — 15 post γυρώσῃς et
18 post tqcobv' aliqua exciderunt 21 λάβη ag

190 Ad Petrum Fullonem epistulae spuriae

3 locum habeat appellatio crucis? dicis enim 'sanctus deus:
et quis ignorat, quia primus pater secundum ordinem solitae
glorificationis est omnibus, licet non per excellentiam dignitatis
diuinae? deinde dicis sanctus fortis': et quis nescit secundum
prophetam Esaiam quia puer natus est nobis Christus lesus,
cuius principatus facetus est super humeros eius et uocatur et
est magni consilii angelus, deus, fortis? nam licet crucifixus
sit ex infirmitate, sed infirmum nostrum adsumens corpus
hoc passus est; fortis autem deus existens confidenter ad
crucem proprium tradidit corpus, unde etiam dicebat: spiritus
quidem promptus, caro autem infirma. ex hoc enim et
propheta ipse, inquit, infirmitates nostras adsumpsit.
deuni autem et hominem omnes confitentur Christum, tu uero
solum fortitudinem Christi diuinitatis dicens et hanc quoque
pertransiens uenisti ad sanctum spiritum et confessus es, sicut
uere est, inmortalem. | quem ergo superinducis crucifixum
propter nos postea? num Christum dicis? ergo manifestus es
quaternitatem sapiens, alium praeter fortem deum Christum
nominando. sed spiritum sanctum crucifixum dicis? et quid
hoc amplius erit impium? num fantasiam asseris passionis
dispensationem? ergo secundum impios Manichaeos fantasia
est nostra salus. uides, quemadmodum undique praecipitaris ?
et ignoras aut etiam sciens sponte malignaris? ecce igitur
admonitus reuertere de indisciplinatione tua et sequere, sicut
suscepisti a propheta, glorificare trisagion id est ter sanctum.

9 Esai. 9, 6 7 Cor. II 13, 4 10 Matth. 26, 41 12 Esai.
53, 4 (cf. Matth. 8, 17) 25 Esai. 6, 3
2 ignorat ex ignoras corr. V primitus V 3 glorificionis V
4 dicit V ^ 5 propheta V 6 factus om. V 9. passum VB, corr.
Fronto Duc. 10 unde..infirma fortasse ab interprete addita 11 ex
om. B 12 profeta V adsumsit V 18 tu uero usque ad 15 spiri-
tum om. B 14 solam Fronto Duc. diuinitati V, correzi 16 uero B
17 unum B manifestu V 20 etrit V, eris B num V: non B
passio|onis B 21 dispensancione V, dispensatione B manicheos VB
22 nostra salus bis V ^ que ammodum B 23 ingnoras V . siens V
24 ammoniti B 95 id est ter sanctum iam ab interprete addita esse
crediderim

Us BE! Loa ERES

Epist. LXXIV 3—6. 191

προσητορία; λέγεις γὰρ ἅγιος ὁ Seócí^ wal τίς οὐχ οἷδεν, ὅτι
πρῶτος ὃ πατὴρ χατὰ τὴν τάξιν τῆς συνήϑους πᾶσι δοξολογίας,
εἰ xal μὴ χκαϑ'᾿ ὑπεροχὴν τῆς ϑεϊχῆς ἀξίας ; ἔπειτα φάσχεις, ἅγιος
ἰσχυρός" wal τίς οὐχ οἷδε χατὰ τὸν προφήτην Ἡσαΐαν ὅτι τὸ
τεχϑὲν TuXv παιδίον Χριστὸς Ἰησοῦς, οὗ ἢ ἀρχὴ ἐγενήϑη ἐπὶ τοῦ
ὥμου αὐτοῦ xol καλεῖται xal ἔστι μεγάλης βουλῆς ἄγγελος, ϑεὸς,
ἰσχυρός; εἰ γὰρ καὶ ἐσταυρώϑη ἐξ ἀσϑενείας, ἀλλὰ τὸ
ἀσϑενὲς ἡμῶν ἀναλαβὼν σῶμα τοῦτο πέπονθεν ἰσχυρὸς δὲ ϑεὸς
τυγχάνων προϑύμως πρὸς τὸν σταυρὸν τὸ οἰχεῖον ἐξεδίδου ὡς εἰ-
πεῖν wal τὸν προφήτην: αὐτὸς τὰς ἀσϑενείας ἡμῶν ἀνέ-
λαβε. ϑεὸς δὲ wai ἄνθρωπος παρὰ πάντων συνωμολόγηται ὁ
Χριστός" σὺ δὲ μόνον τὸ ἰσχυρὸν τῆς τοῦ Χριστοῦ ϑεότητος εἰπὼν,
παραδραμὼν δὲ wal τοῦτο ἧχες ἐπὶ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον καὶ ὧμο-
λόγησας, ὡς ἔστιν ἁληϑῶς, ἀϑάνατον. τίνα οὖν ἐπιφέρεις ἐσταυρω-
μένον BV ἡμᾶς μετὰ ταῦτα; τὸν Χριστὸν, λέγεις" οὐχοῦν δῆλος
Ἰέγονας τετράδα φρονῶν, ἕτερον παρὰ τὸν ἰσχυρὸν ϑεὸν τὸν Χριστὸν
ὀνομάζων. ἀλλὰ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον σταυρωϑῆναι φάσχεις" καὶ τί
τούτου δυσσεβέστερον γένοιτ᾽ ἄν; ἀλλὰ φαντασίαν λέγεις τὴν τοῦ
πάϑους oixovopiaw οὐχδῦν φαντασία ato. τοὺς ἀσεβεῖς Μανιχαίους
xai ἡ ἡμῶν σωτηρία. ὡὁρᾶς, πῶξ πανταχόϑεν περιχρημνίζῃ ;
xal ἀγνοεῖς ἢ wai εἰδὼς ἑχὼν χαχουργεῖς ; ἰδοὺ νῦν ὑπομνησϑεὶς
ἐντράπηϑι περὶ τῆς ἀπαιδευσίας σοὺ xal εἶξον, ὡς παρεδέξω παρὰ
τοῦ προφήτου, δοξολογεῖν τὸ τρισάγιον: ἀσωμάτως τὰρ ὀνομαζό-

ὅ tqoobc yc trsp. a 7 ἰσχυρὸς ϑεὸς trsp. gh ἐξ agh: οὐχ ἐξ eo
18 τοῦτοι {{ g: τοῦτον aeoh et ante rasuram g ὁμολόγησας o 16 φω-
γῶν gh 22 περὶ aeogh: fort. παρὰ

192 Ad Petrum Fullonem epistulae spuriae

dum enim incorporaliter nominetur nullo proposito aenigmate
incarnationis unigeniti, pure glorificari debet nulla adiectione
crucis inlata; quocumque enim modo commentetur aliquis, a
7 recta fide praecipitatur. cum enim Christum acceperis propter
nos crucifixum filium dei seeundum beatum Paulum dicentem:
nos autem praedicamus Christum lesum et hunc
crucifixum, noli huius negare nomen et passionem. sin
autem, iam praecedens ille ait: si quis uobis euangeli-
zauerit praeter quod accepistis, anathema sit. ego
enim, inquii, non iudicaui aliquid me scire in uobis
8nisi Christum Iesum et hune crucifixum. si autem
hunc abnegatis crucifixum etin trisagio passionem coniungitis,
quomodo non subiacebitis anathemati? Paulus est, qui ana-
thematizat, uas electionis. propone Christum et crucem noli
negare nec alterum pro altero dicere; multi sunt enim cruci-
9fixi, unus autem pro nobis. fer itaque huius nomen in
cruce, ne alium credaris dicere crucifixum; scis enim dolosi
multas insidias. propterea et trecenti decem et octo et centum
quinquaginta unum dominum Iesum Christum crucifixum
tradiderunt et non trisagion; qui uero legis doctiores horum
patrum se esse iudicant, quomodo se potius non ostendunt
lOhorum alienos existere? ^ unde beata congregatio Calche-
donensium hos secuta unum filium est confessa dominum
nostrum lesum Christum quando autem aliunde uenerunt
necessarie diuinitatem trinitatis exponere, dixerunt sanctus deus,
sanctus fortis, sanctus inmortalis, miserere nobis numquid

6 Cor. 11, 989 -8 Gab L9 ρα

1 enim om. B 2 glorificari ez glorificare corr. V 5 secundum
bis V ἢ sin autem iam precedens ille ait B: om. V [10 inquid VB

trisa

aliquid nescire B 12 abnegasti B οὖ om. B ingio V passione B
18 subiacens V . 14 propone B: pone V 16 fert B 17 crucem B
dicere om. V . 18 et ante trecenti om. B 20 legi V doctoris B
horum hd (— hice deest?) nos existere V; ea quae exciderunt
patrum se..horum: alie n margine addidit V man. 2 praepositis litteris
Tip. (— hie ponendum?) 23 hoc V comfessa V 24 aliüdeuenerunt V
25 necessariae B expone V 26 quid om. B

Epist. LXXIV. 7—10. 193

Ueyoy μιηδενὸς προχξιμένο" τῆς σαρχώσεῳς τοῦ μονογενοῦς αἰνίγ-
ματος χαϑαρῶς ὀφείλε! δοξολογεῖσϑαι μηδεμιᾶς σταυροῦ προσϑήχης
ἐπαγομένης᾽ ὡς γὰρ ἂν σοφίσηταί τις, ἐχχρημνίζεται τῆς ὀρϑὸο-
δοξίας.: Χριστὸν δὲ πᾳραλοβὼν OU ἡμᾶς σταυρωϑέντα τὸν υἱὸν
τοῦ ϑεόῦ xaxd τὸν μαχάριον Παῦλον φάσχοντο' ἡμεῖς δὲ
χηρύσσομεν Χριστὸν Ἰησοῦν xai τοῦτον ἐσταυρω-
μένον μὴ ἀπαρνοῦ τούτου τὸ ὄνομα χαὶ τὸ πάϑης" εἰ δὲ μὴ.
προλαβὼν ἐκεῖνος Epp εἴ τις ὑμᾶς εὐαγγελίζεται παρ᾽ ὃ
παρελάβετε, ἀνάϑεμα ἔστω. ἐγὼ '(dp, φησιν, οὐχ ἔκρινα
τι εἰδένα: ἐν ὑμῖν εἰ μὴ Χριστὸν Ἰησοῦν xai τοῦτον
ἐσταυρωμένον. εἰ δὲ τοῦτον ἀπαρνεῖσϑε στουρωϑέντα xol
τῷ τρισαγίῳ πάϑος προσάπτετε,πῶς οὐχ ὑποίσετε τὸν ἀναϑεματια-
μόν; Παῦλός ἐστιν ὃ ἀναϑεματίζων, τὸ σχεῦος τῆς ἐχλογῆς. προ-
βαλοῦ Χριστὸν wai σταυρὸν μὴ ἀπαρνοῦ: (νὴ ἕτερον αἀνϑ᾽ ἑτέρου:
πλεῖστοι γάρ εἰσιν οἱ σταυρωϑέντες, εἷς δὲ ὁ OU ἡμᾶς. φέρε οὖν
ἐν τῷ σταυρῷ τούτου τὸ ὄνομα, (ya, μιὴ ἕτερον ὑποπτευϑῇς λέγειν
σταυρωϑέντα᾽ ὅτι οἶδας ὅτι πολλὰ τὰ ἔνεδρα τοῦ δολίου. δ'ὰ τοῦτο
xol οἱ vw καὶ οἵ py ἕνα κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν παραδιδόασι
σταυρωϑέντα «ol οὐ τὸ τρισάγιον" οἱ δὲ νομομαϑεστέρους χρίναντες
ἑαυτοὺς εἶναι τούτων τῶν ποτέρων πῶς οὐ δειχνύουσιν ἑαυτοὺς
τούτων ἀλλοτρίους ;

l μονογεννοῦς ἃ 2. μηδὲ μιᾶς gh 4 Χριστὸν δὲ δι’ ἡμᾶς... τοῦ ϑεοῦ
παραλαβὼν irsp. gh 6 et 10 χριστὸν tqoobv eo et sic interpres: τησοῦν
χριστὸν agh 8 παρὸ ἃ 17 ὅτι amte πολλὰ om. ἢ 18 ot amte p» om. a
21 ἀλλοτρίους aeogh reliquis quae interpres expressit owissis.

XXXV. 13

194 Ad Petrum Fullonem epistulae spuriae

adiecerunt in trinitate *qui crucifixus es pro nobis'? si ergo
non adposuerunt nee ipsi nee qui ante eos fuerunt, quomodo
nouitatem impietatis inducis? qui enim dicit ista se concilia
suscipere et ita non sapit, ut dieit, quid ei prodest? nihil;
ipsi enim dixerunt; eos autem, qui praesumunt componere
fidem alteram, si quidem sint episcopi aut clerici, alienos esse
episcopos ab episcopatu et clericos a elero; si uero monachi
aut laiei fuerint, anathematizaril eos. EXPLICIT EPISTOLA ANTE-
ONIS EPISCOPI AD PETRUM ANTIOCHENUM.

(49.)
INCIPIT EPISTOLA FAUSTI EPISCOPI APOLLONIADOS AD
EUNDEM PETRUM.

Quoniam permissum est pulsari priores a postremis, quibus
reuelatur Christi mysterium, illos uero malae doctrinae taci-
turnitatem habere tamquam dogmatistas pessimos existentes,
audiui autem a multis coepiscopis, o karissime, a recta fide
te deuiasse et hoec ubique dissonuit: propterea necessarium
iudicaul sciscitarl a te, si haec ita sunt. uisum est enim mihi
ostendere non te debere sic sapere, quatenus trisagio crux
adiungatur et passioni subdatur ac morti diuinitas, sed pure

(| Sicut. seraphim glorificare. quomodo enim Christianae erunt
* * A *

9 istas et concia V . 4 suscepere B ei om. B . proest V ipsi
nihil zrsp. Fronio Duc. 5 dixerinct V — ? episcopos ab V: episcopi B
et om. B a .B:ae-V manachi Β 8 anathematizarl ex anathe-
matizare corr. V ANHTEONIS V, AxTHEONIS D 9. awThiocenü B

49. B — Berolin. lat. 79. | aliam wersionem Latinam edd. Merlin
l. c. 2 b, Fronto l. c. 532, .Collect. Concil. 11 παῦϑτὶ B: rAvusrINI V
et. in, indice B episcopi om. B Apolloniadis B 19 a om. B
14 misterium VB . male VB 15 haberet V exigentes V 16 caris-
sime B 18 scistari V ita sunt sed ex infirmitate crucis figor carne
(ep. 77 pag. 209, 8) omissis intermediis B. excidisse aliqua iam prima ut
uidetur manus significauit post sunt addito signo" 20 pasioni V — dui-
nitas V, corr. ἃ 21 seraphin V lacunam indicaui cum. wersione
recentiore ita, fere explendam «gentes, si nomen saluatoris non inferatur
Christo? quomodo autem possunt»

οι

Epist. LXXIV 10 — LXXV 2. 195

(152)

Φαύστου ἐπισχύπου ᾿Απολλωνιάδος πρὸς τὸν αὐτὸν Πέτρον.
᾿Ἐπειδήπερ ἐπιτέτραπται νύττεσϑαι τοὺς πρώτους ὑπὸ τῶν Omo-
χαλυφϑέντων Χριστοῦ τὸ μυστήριον ἐσχάτων, ἐχείνους δὲ σιγὴν
5 ἄγειν τῆς χαχοδιδασχαλίας ὡς γεγονότας χακχίστους δογματιστὰς,
ἤχουσοαι, «08» παρὰ πολλῶν συγεπισχόπων, ἀγαπητὲ, ἐχνενευχένα
σε τῆς ὀρϑοδοξίας wal τοῦτο πανταχοῦ περιήχηται, διὸ ἀναγχαῖον
ἡγησάμην πυϑέσϑαι παρά σου, εἰ ταῦτα οὕτως ἔχει. δεῖξαι γάρ μοι
δέδοχται QT οὕτως σε φρονεῖν ὀφείλειν ὥστε τῷ τρισαγίῳ σταυρὸν
10 συνάπτειν χαὶ πάϑει χαὶ ϑνήσει τὸ ἀπαϑὲς ὑποβάλλειν ἀλλὰ καϑα-
ρῶς ὡς τὰ σεραφὶμ, wai εὐσεβῶς δοξολογεῖν. πῶς γὰρ χριστιονίσουσ'
τὰ ἔϑνη τοῦ ὀνόματος τοῦ σωτῆρος μὴ ἐπιφερομένου τῷ Χριστῷ;

49. — Graeca e codicibus edd. Hronto Ll. c. 532, Binius l. c. 775.
6 δὲ addidi ἐπισκόπων gh 9. οὕτως agh: οὔτω eo

13*

—

196 Ad Petrum Fullonem epistulae spuriae

et ipsi Christiani fideles existere non adponentes cruci nomen
Christi? audientes enim infideles deum inmortalem propter nos
crucifixum dieent scandalum esse credere Christo auertentes
se et dicentes: dei nostri, qui apud Christianos falsi sunt,
inmortales a nobis enuntiantur. et quomodo 4deus) eorum
immoitalis exsistens mortuus est? palam est ergo, quia falsa
est haec dictio; si enim mortuus est, jam non est immortalis
neque fortis sed infirmus, ab immortalitate conuersus'. non
solum uero isti sed etiam religiosi et qui nobiscum unius
sunt fidei dicturi sunt: *hi deipassiani et non Christiani sunt,
Manichaei et non recte praedicantes, quaternitatem et non
trinitatem colentes, Eutychianistae et non orthodoxi, Nestoriani
et non amatores Christiü. si quis autem eum, qui in cruce
suspensus est, audiat Christum Iesum esse, qui mortali nostra
carne clementer unctus Christus rite uocatur (unde et crucifi-
xerunt eum, quem speramus quia ipse est, qui futurus est
redimere Israhel) tunc procidens in faciem dicet: «οὖ ego
Christianus sum; credo in quem et isti crediderunt? et cre-
dentur passiones et mors corporis eius. propterea namque
plurimis maledictis infidelium ]lacessita est «sexcentorum
triginta» patrum Calcehedonensium recta fides, quia dixerunt
duas esse naturas in Christo, unam passibllem mortalem
uisibilliem et palpabilem, quae est caro nostra, et unam
impassibilem inmortalem inuisibilem inpalpabilem, quae est
dei inuiolabilis natura. utraque ergo oportet nos in Christo
fateri, quorum unitati ne dederis distantiam neque diuidas
deum a carne, et non deprehenderis esse Nestorianus, neque
differentiam abneges Christi naturarum, et non suspicionem
dabis Eutychianum esse, neque confundas deum passionibus

2 audientes « sed i postea expuncta: audentes V fideles V, corr. o?
3 sq. auertentes se scripsi: auertent esse V 4 dii V ὃ ennuntietur V,
correxi deus inserui 9 sedtiam V, corr. « 11 manichei V
14 sus////Inpensus V mortale V. corr. o. 17 dicit V, correxi 18 cren-
tur V, corr. « 19. /////mors (eras. mo) V 20 infideium bis V Xsex-
centorum triginta addidi 23 palpauillem V 26 quarum V, correxi
diuides V, correri 21 dependeris V 29 euticianum V

οι

μ᾿

Epist. LXXV 2—6. 197

πῶς δὲ wol αὐτοὶ ot Χριστιανοὶ δύνανται, πιστοὶ τυγχάνειν μὴ
ἀνατιϑέντες τῷ σταυρῷ τὸ τοῦ Χριστοῦ ὄνομα; ἀκούοντες γὰρ οἱ
ὄπιστοι ϑεὸν ἀϑάνατον OU ἡμᾶς σταυρωϑέντοα ἐροῦσ! σχάνδαλον
εἶναι τὸ πιστεῦσαι: Χριστῷ ἀποστρεφόμενοι καὶ λέγοντες" ,,οἱ deo!
ἡμῶν οἱ παρὰ τοῖς Χριστιανοῖς κίβδηλοι ὄντες ἀϑάνατοι παρ᾽ ἡμῶν
ἀναγορεύονται. wal πᾶς 6 αὐτῶν ϑεὸς ἁϑάνατος ὧν ἔϑανε; δῆλον
ὅτι φευδὴς ἡ ῥῆσις αὕτη" εἰ γὰρ ἀπέϑανεν, οὐκέτι ἀϑάνατος οὐδὲ
ἰσχυρὸς ἀλλὰ ἀσϑενὴς τῆς ἀϑανασίας τραπείς““. οὐχ οὗτοι δὲ
μόνον ἀλλὰ καὶ ϑεοσεβεῖς wal ἡμῖν ὁμόπιστοι λέξουσιν ἄν: ,,οὗτοι
ϑεοπασχῖται καὶ οὐχὶ Χριστιανοί εἰσι, Μανιχαῖοι καὶ o9», ἀρϑότομοι
τετραδῖται καὶ οὐ τριάδοξοι, Εὐτοχιανισταὶ καὶ οὐχ ὀρϑόδοξοι, Νε-»
στοριανοὶ xal οὐ φιλόχριστοι“. εἰ δέ τις τὸν ἐπὶ σταυροῦ «χρεμα-
σϑέντα ἀχούσει Χριστὸν Ἰησοῦν εἶναι, ὃς τὴν ϑνητὴν ἡμῶν σάρχα
χρισϑεὶς φιλανϑρωπίᾳ Χριστὸς εἰκότως χιχλήσχεται (διὸ καὶ ἐσταύ-
ρωσαν αὐτὸν, ὃν ἐλπίζομεν ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ μέλλων λυτροῦσϑαι
τὸν ᾿Ισραήλ), τότε πεσὼν ἐπὶ πρόσωπον ἐρεῖ’ ,,χἀγὼ Χριστιανός
εἰμι, πιστεύω εἰς ὃν wal οὗτοι ἐπίστευσαν“ wal πιστευϑήσεται vol
τὰ md) xol ἢ ϑνῆσις τοῦ σώματος αὐτοῦ. καὶ γὰρ διὰ τοῦτο
πλείσταις λοιδορίαις ἐβλήϑη παρὰ τῶν ἀπίστων ἢ ἐν Χαλχηδόν
τῶν χὰ πατέρων ὀρϑόδοξος πίστις, ὅτι εἶπον δύο φύσεις εἶναι ἐν
τῷ Χριστῷ, μίαν παϑητὴν ϑνητὴν ὁρατήν τε χαὶ ἔπαφον, ἥτις ἐστὶν
ἡ σὰρξ ἡμῶν, xal μίαν ἀπαϑῆ ἀϑάνατον ἀόρατον ἀφηλάφητον, ἥτις
ἐστὶν ἡ τοῦ ϑεοῦ ἄχραντος φύσις. τὰ ἑχάτερα οὖν ἐν τῷ Χριστῷ ὃς
ἡμᾶς ὁμολογεῖν, ὧν τῇ ἑνώσει μὴ δῷς διάστασιν μηδὲ τέμῃς τὸν ϑεὸν
ἀπὸ τῆς σαρκὸς xol οὐ φωραϑήσῃ Νεστοριανὸς, μιηδὲ τὸ διάφορον
ἀπαρνήσῃ τῶν τοῦ Χριστοῦ φύσεων καὶ οὐχ ὑποπτευϑήσῃ Εὐτυχιλνιῖ
στὴς εἶνα;, xal wi) συγχέῃς ϑεὸν σαρχὸς πάϑεσι καὶ οὐ λεχϑήσῃ

6 ἔπαϑε h δηλονότι gh 7 ots eo: κρίσις agh — 10 ὀρϑοτόμοι agh:
ὀρθόδοξοι eo 11 ὀρϑόδοξοι agh: ὀρϑότομοι eo [18 τησοῦν aeo: om, gh
14 χιχλήσκεται agh: κέχληται eo /— 18 ἣ ex ó corr. o man. 3 20 ἕξα-
χοσίων τρίαχοντα ah 21 ἔπαφον ex ἔπαϑον corr. o man. 2 24 μὴ
δὲ aeoh — 25 μὴ δὲ eoh, μὴ a — 26 τοῦ aeo: om. gh

198 Ad Petrum Fullonem epistulae spuriae

carnis, e£ non diceris Apollinarista esse, neque impassibilem et
immortalem deum conuersum dicas, et non despicieris esse
Manichaeus, neque in trisagio post deum patrem et fortem
eius filium et inmortalem spiritum adicias Christum cruci-
fixum, et Samosateni haeresem mon habebis nec argueris
quaternitatem «sapiens et non trinitatem», neque trinitatem in
Christo fingas eundem sapiendo patrem et filium et spiritum
sanctum, et damnationem Sabellii non sustinebis, neque uocari
uolens praeceptor et non sequax Christi doctrinae nouitate
haeresim introducas, et non tuam pollues animam, quia
nosti apostolos non praeceptores €no;uitatis extitisse sed in-
uestigantes solum praeceptorem et legislatorem Christum.
uide, karissime, ne deducas ad terminum, quod de te diffa-
matur, neque bis in trisagio eundem inuocare cogites, semel
autem patrem et sanctum spiritum, et non eris Arrianus
abundantius glorificando similiter filium. noli esse derisui
cum his, qui deum passum dicunt aut quaternitatem sapiunt;
«si» uero in altitudine quadam horum sermonum aut sapientia
captus es, cito declina «a» malo et fac bonum, ut
sicut oramus recte uerbum praedices ueritatis Christum con-
fitendo carne propter nos passum, filium dei uiui, et absolute
ita confitere, ne ab haeresibus subplanteris; multi enim
exierunt in mundum seductores, qui non confi-
tentur Christum Iesum in carne uenisse. EXPLICIT
EPISTOLA FAUSTI EPISCOPI APOLLONIADOS AD PETRUM ANTIOCHENUNM.

19 Psalm. 386, 97 — 22 Ioh. I1 7

2 despiceris V, correxi 3 manitheus V 6 sapiens et non trinitatem

inserui 7 eunde V sapiendo ex sapiendü corr. V 9 sequas V,
corr. o nouitatem V, correxi 10 polluis V, correxi: polluas o?
11 nouitatis scripsi: uitatis V, ueritatis o inuestigares V, correxi:
inuestigatores o? 18 uidet V, corr. ο 14 bis οἷ: uis V 16 simiter V.
corr. o 17 quàternitaté V 18 si énseru? (tu o?) 19 a add. «
21 propaternos V, corr. o? 94 gPL EPLA rAvsTINI V - 25 APOLLO-

NIADES V ANTYOCHENUM V

Epist. LXXV 7—8. 199

᾿Απολλιναριστὴς εἶναι, μνηδὲ τὸν dca) καὶ ἀϑάνατον τετράοϑαι λέξῃς
ϑεὸν xoi οὐ προσοχϑίσῃ εἶναι Μανιχαῖος, μηδὲ ἐν τῷ τρισαγίῳ
μετὰ ϑεὸν πατέρα wal ἰσχυρὸν αὐτοῦ υἱὸν καὶ ἀϑάνατον πνεῦμα
προσϑῆῇς Χριστὸν ἔσταυρωμένον wal οὐχ ἕξεις τοῦ Σαμοσατέως
τὴν αἵρεσιν wol οὐχ ἐλεγχϑήσῃ τετράδα φρονῶν wai οὐ τριάδα,
we τὴν τριάδα εἰς Χριστὸν ἀναπλάσῃς αὐτὸν λέγων πατέρα καὶ
υἱὸν wal ἅγιον πνεῦμα. xol οὐχ ὑποίσεις τὴν Σαβελλίου δίκην, μιηδὲ
χληϑῆναι ϑέλων καϑηγητὴς καὶ οὐχ ἀχόλουϑος τῆς Χριστοῦ δ'δα-
σχαλίας κχαινοτομιήσῃς χενοδοξίος αἵρεσιν χαὶ οὐ μωμήσῃ σὴν
ψυχὴν; ὅτι οἷδας τοὺς ἀποστόλους (νὴ χαϑηγησαμένους ἐν καινοτο-
μίαις ἀλλ᾽ ἰχνηλατήσαντας τὸν μόνον «χαϑηγητὴν xoi νομοϑέτην
Χριστόν. βλέπε, ἀγαπητὲ, μὴ εἰς πέρας ἄξῃς τὸ διαφημιζόμενον

περί σου" 3 T κῃ τ
τὼν * * * * *
T * T * υὴ γέλως γένῃ

ὡς ϑεοπασχίτης ἢ τετραδίτης᾽ εἰ δὲ wol ἐφήψω τούτων τῶν λόγων
ἢ τῆς φρονήσεως ἐν παροιστρήσει, τάχος ἔχχλινον ἀπὸ χα-
χοῦ xai ποίησον ἀγαϑὸν, tva ὡς εὐχόμεϑα ὀρϑοτομῇς τὸν
λόγον τῆς ἀληϑείας Χριστὸν χαϑομολογῶν σαρκὶ δι᾽ ἡμᾶς παϑόντα
τὸν υἱὸν τοῦ ϑεοῦ τοῦ ζῶντος: wol ἅπαξ τοῦ οὕτως ὁμολογεῖν μὴ
ὑποσγελισϑῇς ὑπὸ τῶν αἱρέσεων. πολλοὶ γὰρ πλάνοι ἐξῆλϑον
εἰς τὸν χύσμον ot iT; ὁμολογοῦντες Χριστὸν Ἰησοῦν
εν σαρχὶ ἐληλυϑέναι.

1 ἀπολιναριστὴς aeogh "ἡ δὲ aeogh — 2 προσοχϑίση a: προσωχϑίση
gh, προσοχϑίσεις eo μὴ δὲ aeogh ὅ φωνῶν gh 6 μὴ δὲ aogh 7 μὴ
δὲ aeoh 9 καινοδοξίας gh μωμήση aeo: μωμήσειν g, μωβμήσης ἢ
σὴν aeo: τὴν gh 18 post περί coo aliqua exciderunt 16 ἐφήψω aeogh:
ἐφ᾽ ὕψους legisse widetur interpres 17 ἢ om. eo ἐν παροιστρίση g,
ἐμπαροιστρίση ἢ et sic legisse widetur interpres 22 χριστὸν troobv eo:
τησοῦν χριστὸν agh

ὧτ

200 Ad Petrum Fullonem epistulae spuriae

(16.)
INCIPIT EPISTOLA PAMPHILI EPISCOPI ABYDORUM AD EUNDEM PETRUM
ANTIOCHENUM.

Multa contritio, meorum dilectissime filiorum, excitat me
uociferare luctum. nosti enim quia, in qua domo quis moritur,
ilie et lamentatio generatur. quomodo itaque non dolebo
mortem filiorum meorum ad errorem de tuis uasis effusam,
quos oportebat te tamquam alium fratrem studere mecum
colligere ad deum? 6. diuerso egisti, amabilis dei: factus
es enim eorum perditio et non uita, amaritudo et non suauitas.
acerbitas et non matura esea, zizania et non frumentum,
stipula et non aurum, spina et non flos, tumultus et non
tranquillitas. ^ cur enim praecessorum nostrorum symbola
non adtendis, ne adicias trinitati quaternitatem, cum trisagion
dicis sub augmento crucis? scripsisti enim dicens: nullo
modo hane designationem crucis transmigrabo; deum enim
scio crucifitum et huius inuocationem adduco semper in
crucem. . haee enim draconum et uenenosarum bhaeresum
uox est et porta inferi et aeternus ostiarius mortis, Christi-
anorum laqueus, uenatio innocentum, orthodoxorum macula,
fidelium ruina, pudicorum fprauitas, ascetarum seandalum,
quibus suspicaris te esse dulcem cum expositione a te prolata
iaculante «trans» apostolicum terminum et euangelia et trecen-
torum decem et octo symbolum, qui adieetionem in trisagio
nesclerunt, id est hoc intellegibile uenenum. dic itaque mihi:
quis ait diuinitatem sustinuisse crucem? cur deum uerbum

76. Aliam wersionem Latinam edd. Merlin l. c. 3, Fronto 1. c. 534,
Collect. Concil. 2 PAMFILI V, pamphyli B in indice AvipogUM V
9 ANTYOCHENUM V 4 excittat V 6 fort. dacrimabor et» dolebo

7sis V 9 egesti V 11 aceruitas V . zizanea V 13 tranquilitas V
14 quaternitatem V 15 aumento V scipsisti V 17 uius V, corr. o
18 he V. corr. o. 19 inferi ras. ez inferni V hostearius V 20 hortho-
doxorum V 21 ascitarum V 22 te esse οἷ: et esse V expsicione V
a te scripsi: at V, hac o? 23 trans inserui 24 adgectionem V
25 telligibilem V (intelligibilem «), corr. o 26 diuitatem V, corr. «

- e νὰν,

Epist. LXXVI 1—5. 201

(16.)
Παμφίλου ἐπισκόπου ᾿Αβύδων πρὸς τὸν αὐτὸν llécpov.

Τὸ πολύϑρυπτον τῶν ἐμῶν παίδων, ἀγαπητὲ, διεγείρει με χελα-
δεῖν ϑρῆνον. εἰ γὰρ ἐν οἵῳ οἴχῳ ϑνήσχε: τις ἐχεῖσε χλαυϑμοὸς
φοιτᾶ, πῶς οὐχ ἀποδαχρύσομαι wal ἀποδυροῦμαι τὸν ἀλιτηρίως ἐχ
τῶν σῶν ἀγγείων χαταγγισϑέντα τῶν ἐμῶν υἱῶν ϑάνατον, οὃς ἔδε!
oc ὡς συναδελρὸν ἐπισπουδάσαι σὺν ἐμοὶ ἄξαι πρὸς τὸν ϑεύν;
τοὐνοντίον δὲ πέπροακχταί σοι, ϑεοφιλέστατε᾽ ἐγένου γὰρ αὐτῶν
ὀλετὴρ χαὶ οὐ ζωὴ, πιχρία καὶ οὐχ ἡδύτης, ὄμιφραξ wai ob πέπει-
poc βότρυς, ζιζάνιον χαὶ. οὐ σῖτος, καλάμη wal οὐ χρυσὸς, ἄχαυ-
$a wal οὐχ ὄἄνϑος, χαταρραγμὸς χαὶ οὐ γαλήνη. τί γὰρ τῶν
προέδρων ἡμῶν xol ἐπισχόπων οὐ deb τοῖς συμβόλοις
εἶξας ii προσϑέσϑαι τῇ τριάδι τετραδα ἐν τῷ τὸ τρισαγιόν σε

φάσχειν ἐν πρυσϑήχῃ σταυροῦ; T jd
* * * *
* x

αὕτη Ἰὰρ δραχοντικὴ xol ἰοβόλων αἱρέ-
y 1 , LE , , np

σεων φωνὴ xal πύλη δου xoi αἰώνιος πυλωρὸς ϑανάτου, Χριστι-

ανῶν βρόχος, ἀχάχων ϑήρευμα, ὀρϑοδόξων μῶμος, πιστῶν πρό-

πτωσις, σωφρόνων σχάμβωσις, ἀσχητῶν σχάνδαλον, οἷς ὑπώπτευσαι.

Ἰλυχὺς εἶναι σὺν τῇ ἐχφωνουμένῃ σοῦ ἐχϑέσει τῇ παραχοντιζούσῃ
τὸν ἀποστολιχὺν ὅρων καὶ τὰ εὐαγγέλια χαὶ τὸ τῶν τιη σύμβολον
τῶν τὴν προσϑήχην ἐν τῷ τρισαγίῳ ἀγνοούντων, τὸ νοητὸν δηλη-
τήριον. φράσον μοι oby' τίς τὴν ϑεότητοι ἔφη σταυρὸν ὑπομε-

46. Graeca e codicibus edd. Fronto l. c. 534, Biniusl.c. 776. 2. ἀβύ-
δων aeo: ἀβύδου g, p.520» ἢ post [Πέτρον add. ἐπιστολὴ g ὃ &mno-
δύρομαι eogh, ἀποδύρωμαι a, correxi 1 ἄξαι gh. — 8 αὐτῶν aeo: om. gh
9 ὄμφαξ... σῖτος aeo: om.gh 10 βότρυς eo; βρῶσις a et uidetur. sic legisse

interpres 11 καταρραγμός gh: ἐχταραγμὸς eo, ἐχτιναγμὸς ἃ 19 ἐπι-
σχύπων eogh: inísov à προσχὼν aeogh, correxi τὰ σύμβολα aeo 18 εἴ-

, ^ ? - , , , ,
ξας ah τετράδα Ἣν ἐν tQ τρισαγίω σε φάσκειν (φάσχειν σε ἐγ8ρ. g) λέ-

Ἰουσιν ἐν προσϑήχη σῇ τῷ τὸ τρισάγιον 60: τῶ τρισαγίω agh σε om.a
14 lacunam indicawi

«52 |

209 Ad Petrum Fullonem epistulae spuriae

enudas a stola? cur tua potestate diuidis indiuisum? cur
uulneras ueritatem? cur Nestorii et Eutychis sectione Christi
subderis dicioni et a Samosateno essentiam Christi diuinam
à carne abrumpere didicisti et inique eum Ualentino uomuisti
similiter loquendo immortalem crucifixum et subiectam passi-
onibus naturam ponendo diuinam? quid taceam quidue
loquar? non te Paulianistam uocabo, eum in scriptionibus
tuis dixisti post trinitatis uocem Christum «propter nos cruci-
fixum» ? non Manichaeum te dicam, cum tu te ipse conuincas
deum et non Christum dicendo crucifixum? non Nestorianum

ΓΟ

te nuneupabo, quando ostendisti post patrem non confitendum -

eum, eui fideles hymnum dicunt, dei fortem filium carne
crucifixum? non Eutychianistam te denuntiabo, cum temet
ipsum dei passi praedicatorem docueris? non Apollinaristam
te dicam, cum in inuentione tua deum confuderis passionibus
carnis? confectus itaque magna tristitia haec tibl adicio
cum Acacio, qui me ad haec firmanda inuitauit (illum autem
pontifex Romanus, omnes uero omnium episcopus Christus):
cur uastas ecclesiam? cur Christi dispergis ouilia? si male

loquor, tu mihi die; quaero enim te doctrina rectissima me :

plurimosque transcendere. ^ quid ergo dicamus? sicut Paulus
Christum crucifixum «an sicut tu inmortalem crucifixum » ὃ
sicut dominus, quia haec oportebat pati Christum, aut ut tu,
qui trisagion dicis esse passibilem? quid dicimus? quoniam
oportebat filium hominis, sieut saepe dominus ait, pati an,
sicut tu nouiter introduxisti, diuinitatem passam? 81 euan-

21 cf. e. gr. Cor. 1 2, 2 23 Luc. 24, 26 et 46 25 cf. e. gr.
Luc. 9, 22

1 apistola V, correxi 2 uulnerat V, corr. o? — 7 inscripcionibus V,

correxi ὃ propter nos crucifixum énseru 9. manicheum V tu te
scripsi: tue V, tu o? 11 nunc cupabo V 12 carnem V, corr. o?
18 eu tychianis tante V, corr. o? 15 confunderis V 16 tri-

sticiam V 17 illud V 18 episcopos V 20 loquorum tunc V, correxi
doctrinam rectissimam e plurimosque V. correxi 22 an sicut tu inmor-
talem crucifixum addidi 23 ut scripsi: tua V 26 introduxsisti V

τῷ
Q

15 OS

Epist. LXXVI 5—9. 203

μενηκέναι; τί τὸν ϑεὸν λόγον γυμνοῖς ἀπὸ τῆς στολῆς; τί διχάζεις
τὸν ἄτμητον τῇ σῇ σχαιότητι; τί παρατιτρώσχεις τὴν ἀλήϑειαν ;
τί Νεστορίῳ χαὶ Εὐτυχεῖ τῇ τομῇ τοῦ Χριστοῦ ὑπόσπονδος
(iv xol τῷ Σαμοσπατεῖ μεμαϑήτευσαι ῥῆξαι Χριστοῦ τὴν ϑείαν
οὐσίαν ἀπὸ τῆς σαρχὸς καὶ Οὐαλεντίνῳ συνηρεύξω ὡς &xsivoc
φᾶάσχων τὸν ἀϑάνατον σταυροῦσϑα!ι χαὶ ὑπόδηυλον ϑεὶς τοῖς πάϑεσι
τὴν ϑείαν φύσιν; τί ἐπίσχω ἢ τί λαλήσω; o9 ΠΑαυλιανιστήν σε
φωνήσω; ἀλλ᾽ ἐν τοῖς συγγράμμασιν ἔρης μετὰ τὴν τῆς τριάδος
φωνὴν Χριστὸν OU ἡμᾶς σταυρωϑέντα. οὐ Μανιχαῖόν os λέξω:
ἀλλὰ γέγονας αὐτέλεγχτος ϑεὸν χαὶ οὐχὶ Χριστὸν φήσας ἐσταυρω-
μένον. οὐ Νεστοριανόν σε φράσω; ἀλλ᾽ ἀπέδειξας μετὰ τὸν πατέρα
μὴ ὁμολογεῖν τὸν ὑμνούμενον ὑπὸ πιστῶν ϑεοῦ ἰσχυρὸν υἱὸν σαρκὶ
ἐσταυρωμένον. αἱ τῇ * ?

* É ἕξ οὐχ ᾿Απολλιναριστήν
λέξω; ἔφυρες γὰρ ὡς αὐτὸς ϑεὸν συγχέας σαρχὸς πάϑεσιν.
λίαν οὖν λύπῃ συσγεϑεὶς τάδε σοι dT σὺν τῷ εἰς τοῦτό με
go. βάσαντι ᾿Αχαχίῳ (αὐτὸν δὲ ὁ τὴς “Ῥωμαίων, τοὺς πάντας
δὲ 6 πάντων ἐπίσκοπος)" τί λυμαίνῃ εν ἐχχλησίαν ; τί σχορπίζεις
Χριστοῦ τὴν ποίμνην; εἰ χαχῶς λέγω, φράσον uo. σύ" ζητῶ γάρ
σε τῇ διδασκαλία. τῇ ὀρθϑοτάτῃ ὑπερέχειν μου wol πλείστων. τί
οὖν φράσομεν; ὡς llaóAec Χριστὸν ἐσταυρωμένον ἢ ὡς σὺ τὸν

ἀϑάνατον ἐσταυρωμένον ; * T T
* * * * "

3 - - er - ' €* ERE. r [4 - » c
τί ἐροῦμεν ; ὅτι δεῖ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, ὡς πολλαχῶς ἔφη ὃ
χύριος, παϑεῖν T, ὡς σὺ χεχαινοτόμμηχας, τὴν ϑεότητα παϑεῖν ; εἰ

4 ῥῆξαι aeo: ὥστε ῥῆξαι gh τὴν ex τὸν corr. o man. 2 8. τῆς τριᾶδος
φωνὴν gh: τοιάδαι φωνεῖν aeo 10. αὐτέλεχτος gh 12 ϑεὸν ἃ 18 ἰαοσι-
nam indicawui 14 ἀπολιναριστὴν agh, ἀπολιναριαστὴν eo 15 ἐφεῦρες
expressit interpres 106 σπχεϑεὶς gh πρυστίϑηημι aeo 2dque wertit inter-
pres σὺν τῷ εἰς τοῆτο μὲ RE (συμβιβάσαντι με trsp. eo) axa-
χίω 860: sig τοῦτο ps συ βϑιβάταντος ἁπακίου gh 17 παντεπίσκοπος aeo
20 μὲ χαὶ πλείστους aeo 292 RT indicaui — 25 εἰ scripsi: T, aeogh

204 Ad Petrum Fullonem epistulae spuriae

gelia et actus et apostolus, sieut tu ais, non dieunt ut
oportet, sed haec sunt apud te culpanda et apud eos, qui
secuntur huiuscemodi stultitiam tuam dicendo trisagion eruci-
fixum; approbati enim sunt, quia tecum sunt quaternitatem
superinducentes. si autem haec ita sunt, eur scripturae diuinae
leguntur, si illis non creditur sed tibi? sursum enim atque
deorsum Christum tibi tradunt propter nos erucifixum et non
trisagion, sieut tu nune dicis; sed etiam abiciendos esse
dixerunt scripturae diuinae eos, qui deum passum dicunt.

lOiam autem et ante has litteras tamquam domino meo et patri

uelut recte sapienti mandaui, ut corrigeres et rescinderes hoe
impium dogma a te nouiter editum, et non adquieuisti. pro-
pterea itaque tamquam ad primum inuentorem horum impi-
orum sermonum moueor aduersum te, uti forte per haec
uerearis, dum os tuum a minore per dignitatem obstruitur,
et uelocius adquiescas recte praedicare patrem et filium et
spiritum sanctum nihil in his adiciendo uel auferendo et

lloptineas super nos sedis apsidem. 81 autem neque sic

abstinueris, inferam tibi communionis repudium; ait enim

apostolus: haereticum hominem post primam cet» .

secundam monitionem euitasciens,quia subuersus
est huiuscemodi et delinquit, cum sit a semet
ipso damnatus. uerumtamen deum exoramus, ne a temet
ipso sis damnatus sed recte uerbum praedices ueritatis. EX-
PLICIT EPISTOLA PAMPHILI EPISCOPI ABYDORUM AD PETRUM ANTI-
OCHENUM EPISCOPUM.

20 Tit. 3, 10 sq.

1 apostolos V 4 approbacio V, correxi 9 superducentes V,
correxi — non scripsi: non si V 10 anethas V, corr. o? 12 do-
gmate V, corr. o? adquiuisti V 13 inuentorem horum scripsi:
inuentorum V 15 tuu V 18 optineas scripsi: optinebis V — apsidem
scripsi: ad sedem V 19 imferam V 20 aplus ex aplos corr. V
et om. V . 21 siens V — 22 linquid V, corr. o? 23 ueruntzam V
25 PANPHILI V AUIDERUM V ANTYOCHENUM V

-
2

Epist. LXXVI 9—11. 905
τὰ εὐαγγέλια wol αἱ πράξεις wol ὁ ἀπόστολος, ὡς σὺ ἔφης, οὐ
λέγουσιν ὥσπερ δεῖ, ἀλλ᾽ εἰσὶ παρὰ σοὶ μεμπτέα χαὶ παρὰ τοῖς
ἐξηχολουϑηχκόσι τῇ τοιᾶὸς σοῦ ποαραφροσύνῃ τοῦ τὸ τρισάγιον
φωγεῖν ἐσταυρωμένον: ἀποδεδειγμένοι γάρ εἰσι σύν σο! τετράδοι
παρειστφέροντες" εἰ δὲ ταῦτα οὕτως Eye, τί ἀναγινώσχονται αἱ
ϑεῖαι γραφαὶ, εἰ αὗται οὐ πιστεύονται ἀλλὰ σύ; ἄνω γὰρ χαὶ χάτω
Χριστὸν παραδιδόασι δι᾿ ἡμᾶς ἐσταυρωμένον xol οὐ τὸ τρισάτγιον,
ὡς σὺ νῦν φάσχεις" ἀλλὰ wal ἀποβλητέους εἶπον αἱ γραφαὶ τοὺς
ϑεοποσχίτος ἤδη δὲ χοὶκ πρὸ τούτων τῶν γραμμάτων ὡς χυρίῳ
poo xal πατρὶ ὡς ὀρϑότατα φρονοῦντι δεδήλωχα ἐπανορϑώσασϑα!
xal ἀναῤῥῆξαι τόδε τὸ παρά coo χαινισϑὲν ἀσεβὲς δόγμα χαὶ οὐχ
εἶξας. διὰ τοῦτο τοίνυν ὡς πρὸς πρῶτον εὑρετὴν τῶν ἀπεβῶν τού-
τῶν λόγων δεδόνημοι τοῖς χατά σοὺ ἐπιτιμίοις: ἴσως χἂν διὰ τού-
τῶν ἐντραπεὶς ἐπιστομιζόμενος παρ᾽ ἥσσονος τῇ ἀξία ϑᾶττον εἴξῃς
Ὀρϑοδοξεῖν πατέρα wol υἱὸν χαὶ ἅγιον πνεῦμα ἐν τῷ μιηδὲν τούτοις
προσϑεῖναι T) ὑφαιρεῖν xol ἔχεσϑαι τῆς ὑπὲρ ἡμῶν ἀφίδος τοῦ
ϑρόνου; εἰ δὲ μηδὲ οὕτως ἀνάσχῃ, οἴσω cot χοινωνίος παραίτησιν"
ἔφη γὰρ ὁ ἀπόστολος αἱρετιχὸν ἄνθρωπον μετὰ πρώτην
χοὶ δευτέραν νουϑεσίαν παραιτοῦ εἰδὼς ὅτι ἐξέστρα-
πται ὃ τοιοῦτος χαὶ ἁμαρτάνει ὧν αὐτοχατάκχριτος.
πλὴν ϑεοῦ ἐσμεν ἐντευχταὶ μὴ γενέσϑαι σε αὐτοχατάκχριτον ἀλλα
ὀρϑοτομοῦντοι τὸν λόγον τῆς ἀληϑείας. -

l οὐ eo: om. agh 9 τοιαὃς aeogh σου aeo: om. gh 4 post
ἐσταυρωμένον addunt T, μετὰ τὴν τριάδα Χριστὸν ἐσταυρωμένον aeo 6 εἰ ἢ
et ante córrectionem. g: 7, aeo, Ἢ g. correctus τὸ om. ἃ 8 νῦν om. eo
xoi 0m. à — 10 ὡς om. gh 11 οὐχ gh 12 πρὸς om. h 14 εἴξης eo:
εἴξεις g, εἵξεις ἢ, ἥξεις ἃ 17 μὴ δὲ aeo: μὴ gh ἀνάσχη aeo: ἀνάσχει g,
ἀνάσχοιο h — 21 ἐντεῦχτα! aeo: εὐτεχταὶ gh GM eo

h25

206 Ad Petrum Fullonem epistulae spuriae

(15.)
INCIPIT EPISTOLA FLACCINI EPISCOPI RODOPAE AD EUNDEM PETRUM
EPISCOPUM ANTIOCHENUM.

Uenatores bestiarum iracundia non terrentur neque sangui-
neis earum oculis perturbantur sed potius e diuerso prouocant
eas, quia confidunt, cum iacula secüm habere noscuntur; et
ueritatis indagatores non metuunt regum et principum hae-
resum iracundias neque inflammantes in subuersionem oculos
eorum sed aecedunt ad eos fiducialiter, si quo modo possint
ex eis cibum deo uenari, cum faciunt furorem cessare eorum,
quem habent de mala sententia. hi namque sancto spiritui
reluctantur. ^ hirundo enim dum non praeualet cum hieme
consistere, adprehendit ea loca, ubi tranquillus aer est, et pii
uiri haereticorum fluctus reicere non ualentes illic confugiunt,
ubi fides temperata consistit. quis est igitur, qui procellas
excitauit haeresum ? non tu, qui sollicitasti aures principis
innocentis et falsis litteris cor pontifiels irrepsisti, id est
Acacii, ut ad communionem te susciperet, dicendo non mihi
fiat ulterius crucem adponere trinitati; praedicabo autem
Christum crucifixum. cui enim non uideatur errare sermo
imprudentiae? ubi ergo ex hoe declinans remaneam non sus-

44. JB — Berolin. lai. 79. Huius epistulae, cuius uerba Graeca
non suni seruata, iria frustula (& 1 Uenatores wsque ad ὃ 5 praedi-
cantes, 8 6 cur abhorres «sque ad consubstantiales, 8 19 resipisce wsque
ad finem) ed. Bar. ad a. 483, 62—64 (— Mansi VII 1119). 2 epistola
Faustini (cf. ad p. 194, 11) Rodonenis B £n indice; Flacciani Bar. 4 irra-

cundia V terentur V 5eorum V,corr. Bar. exaduerso Bar. 6 qui Bar.
cum iacula secum serepsi: eum jaculis et cum V, in iaculis quae secum
Bar., «nec» cum iaculis metum Hartel — 7 indatores V, corr. o prin-
cipium V, corr. o haereticorum Bar 8 iracündias V neque V:
nec qui o? inflamant V, correxi 9. eorum V: suos Bar. uiriliter
Bar. 10 ex is cibu V 11 hi namque V: si quando Bar. 12 reluc-

tatur V, corr. o? 13 conssistere adpendit V tranqgillus V 14 reicere*

$cripsi: respicerez V — illue Bar. 15 proccellas V 17 irrepsisti seripsi:
eresisti V, erexisti o Bar. 18 susiperet V 19 apponere o: adponret V
21 impudentiae Bar. ubi Bar.: ut V exoc V . sus//septus V

- —— Ὸ-

Epist. LXXVII 1— 6. 207

ceptus a uobis? et ubi sunt uiscera Christi ad Petrum?'? haec
et his similia dieens cum auerteris baculum exactionis, ste-
tistà in proposito tuo uniuersisque distribuis. ^ etenim cri-
bratus es canonice a praesulibus nostris, id est a principe
apostolorum Petro, cui dominus ait: quodcumque liga-
ueris super terram, erit ligatum et in caelo. et nec
hoc meruisti, ut per dignam paenitentiam relaxeris, in temet
ipsum statuens, ut perseueres in hac damnatione, sed in hae

uita spem habes tantummodo sperare in principibus, ut

redeas, ubi digne deiectus es à saneta sede, ideoque perfectius
miserabilior es omnibus hominibus tamquam minime desiderium
habens ad deum uiuum et eius regni caelorum. ^ uerum-
tamen noli puluere frustra dealbari, quia regulariter sacerdotii
principatum arripuisti, neque infleris aduersus hos pios et
recte praedicantes tamquam ferreus, cum sis felle disruptus,
quia licet in hoc nunc usque cohaeretici tui tecum detineantur,
sed tamen sieut et tu huic uitae talem memoriam insipientiae
reliquerunt, quando per haereses, per quas deuicti estis, nec
latere potuistis. ^ eur itaque abhorres Arrium et putas non
ea, quae sunt illius, sapere? ubi apud te consubstantialitas
inuenitur, quod apud illum nequaquam suscipitur? dixisti
enim *unum trinitatis reor passibilem sed non patrem mec
huius spiritum sed filium huius. es factus Arrianae haereseos

5 Matth. 16, 19

l uiscera V: fort. uerba (scil. Matth. 18, 22) 2 cum auerteris
scripsi: cum auris V, cum audis o?, non audis Bar. uaculum V
exaccionis V: exactoris Bar. istetistà V, correxi: institisti Bar.
9 «errores» distribuis Bar. at enim Aar. scribratus V, corr. o?
9 ligaberis V 6 at nec Bar. * metuisti V, corr. o 9 abes V,
eorr. « — 10 dinegne degectu V, corr. « 12 regnum Bar. — 13 deal-
uati V regulanter V, corr. o?: irregulariter Bar. 14 inflens V,
corr. o? uos V, corr. o? 15 felle scripsi: fellis ex felicis corr. V
16 quo heretici V, correxi 17 et tu huie uitae talem memoriam in-

Sipientiae reliquerunt emptaui: te tu huic uita tatem memoriam
insipientiae relique sunt V 19 aborres V 21 quod V: quae Bar.
28 huis V, corr. « 65 factus scripsi: et factus V, ecce factus es Bar.

908 Ad Petrum Fullonem epistulae spuriae

ἃ temet ipso conuictus, cum hoc et Arrius dixerat *quia si
passibilis est filius, pater uero non, quomodo consubstantialis ?"
7noli ergo hune uerbo respuere et opere honorare, quia non
solum dieta eius loqueris sed etiam ultro transcendis, quia
propter hoc uisum est patribus dieere sicut seraphim *trisagion',
quod eonfirmat consubstantialitatem, et per hane uenerandam
uocem illius est hactenus increpata blasphemia et ex hoc
multi illorum econsubstantialitatem — eligentes ad nostram
Secclesiam concurrerunt. — ubi est ergo apud te consubstanti-
alitas? eece enim deprauata est a te inlustrium patrum, qui
in Nieaea congregati sunt, synodi aduersus Arrium expositio.
neque enim ut prudentem sermonem uult interpretare trisagion,
sed etiam est ipsius uocem, sieut aspis surda et opturans
Üaures suas, pertimescens tamquam iniquum audiendo. cui
tu nune aures tuas aperuisti adiciens inmortali mortem crucis.
ecce enim ex hoec consentiens tibi est canendo in trisagio
*qui crucifixus es propter nos', sciens, quia ex hoe ablata est
consubstantialitas trinitatis, et probans, quia maior pater est,
qui proprio filio non parcens sed pro nobis omnibus
lOtradens eum in mortem. sed dicis *quid ergo reprehendis
apostolum ?' absit! sed te reprehendo cum socio tuo Arrio,
quia ea, quae bene sunt dicta, adulterastis ignorantes intel-
lectum eorum. quo modo enim quispiam sempiternum uerbum
suum morti tradere non pepercit, se ipsum tradidit. 'non
autem ita scriptum est!" absit! haec autem apud uos dicta
sunt tamquam non confitentes duplicis naturae esse Christum,
eundem passibllem et mortalem ut hominem et eundem

19 Rom. 8, 32

1 ipsu V, corr. o 2 filios V, corr. o consubstantias V, corr. o?
5 hopere V 4 transcedis V, corr. « 9 seraphin V 6 anc F
uenendam V, eorr. o? 1 ilius V exohoe V, corr. o 10 indu-
strium V, correxi 11 synodi o?: sinodus V 18 est scripsi (cf.
Miodónski ad Anonym. adu. aleatorgs p. 71, S): et V 15 inmortali
ex inmortalem corr. V 16 conscensiens V trisagion V, correxi
18 probans scripsi: probat V 21 aplo V teoetV 22 ingno-
rantes V 25 earum F, correxi

^5
e

Epist. LXXVII 7—18. 209

impassibilem et inexterminabilem sicut deum. qui etiam 11
non pepercit, ut deus cum proprio patre, suae carni, dicens
iniquis 'soluite templum hoe et in tribus diebus
resuscitabo 11lud' aec si diceret ,soluite morte tabernaculum
Dauid, quod iam per inoboedientiam cecidit. in quo clementer
inhabito, ut illud de morte resuscitem. non enim, sicut uos
arbitratis, cogitandum est quoniam crucifixus sum ex uirtute
dei, sed ex infirmitate crucifigor. carne enim infirma suspensa
clausque transfixa sed usque ad me non peruenit, quia hoc
10 nequit recipere natura mea, ei autem adpropinquare impos-
sibile est. unde nee mortificatus sum diuino spiritu sed morti-
ficatus carne tamquam meo proprio corpore et hoc meo
Spiritu uiuificante, quia, quo soluero, et cum eo uiuificabo.
ne igitur ea, quae creatae meae sunt carnis, mihi iungatis 12
15 nec creaturam aut facturam aut passionem aut mortem uni
trinitatis introducatis. quod enim erat, et est et erit. nihil
praeter haec uelitis inducere neque diuinitate carnem meam
priuetis. sum enim naturaliter eius uerbum. ego donaul ei,
quae mea sunt, non transferens in eam, quae mea sunt,
40 Secundum naturam sed secundum gratiam; et illa, quae eius
sunt, mihi contulit non transponens, quae naturaliter sua sunt,
sed ex ea secundum gratiam fieri uolui tamquam ipsa circum-
amictus animalem hominem. unde cum sim maturaliter dei13
fillus, confiteor me esse etiam naturaliter hominis filium

3 Ioh. 2, 19

4 auernaculum V, correxi | 6 inabito V ressuscitem V . " arbi-
.iramini o? 8 sed ex] incipit rursus B, cf. paginae 194, 18 adnotata
infirmita V . crucis figor B enim om. B 10 nequid VB recipere
natura mea V: natura mea suscipere.B 11 necom. B . diuino V: sacro B
19 cames Β me opproprio V, corr. o: proprio meo Β 13 spiritum B

quo soluero scripsi: quos uoluero V, quos uoluere B. 14 nec B ui-
gatis ne V — 16 trinitati B erat V: fuit B 17 uelitis scrzps? :
uelis V, uel B 18 pribetis V ei..transferens in om. B 19 eam

scripsi: ea VB 20 quea V 22 ex ea V: eius B secundum supra

ea
linea. B tamquam circum amictus ΒΒ 23 natura naturaliter V

XXXV. 14

210 Ad Petrum Fullonem epistulae spuriae

ideoque Paulus tamquam deum ait me creatorem esse omnium
dicens, quia siue principatus siue potestates omnia
per ipsum et in ipso ereata sunt; tamquam hominem
uero edisserens dixit me esse facturam: considerate, inquit,
apostolum et pontificem confessionis nostrae ὅ
Iesum, fidelem existentem factori suo. salua enim
]4in me est utriusque naturae proprietas. quapropter qui has
mihi non seruat sed esse me asserit unius naturae, deum
dieit hominem faetum ulterius non esse deum, neque inereatum
neque impassibilem sed passibilem et absolute desolatum me 19
faciunt eorum, quae mea sunt. quapropter et a me inspirati
sunt auctores fidei consubstantialem trisagion appellare, quo-
niam probatio trinitatis est et diuinae ratiocinationis ostensio,
Arrii redargutio et Sabellii obstructio; nam qui ab his sedueti
15fuerant, in recta patrum fide sunt instituti. nune autem 15
digne damnato Petro orthodoxi arrianizant, Sabelliani consti-
tuuntur abnegatores, esse me eiusdem honoris cum patre sed
minorem tamquam ab illo subcincti, ut aequaliter mihi non
dieatur hymnus in trisagio sed crucis mihi passio copuletur
neque in tribus subsistentiüs canatur trisagion sed in me 29
solum agatur trinitatis hymnus ex eo. quod me in trisagio
isti referunt crucifixum, ne deprehendantur dicere spiritum

ADR UD La ili A ὦ mom Pot

'
Wvrp wv v UELLUUA We?

2 Coloss. 1,16 5 Hebr. 3, 1 sq.

1 ideoque V: propterea et B 2. qui sine B 3 homi! B 4 edisse-
rens om. B inquid B, iniquit V 6 existere B salua V: con- $
stant (sic B 7 me B: eo V est om. B qui V:p B 8 sedes
se V 9 hominum 5 non esse ulterius írsp. B alterius V
11 facient V quapropter et a V: propterea ex .B inspiriati .B
12 uictores B consubstantialiter B apellare V — 13 rationationis B,

racionacionis V, correxi 14 redargizio V sabeli B qui B isV
15 fidem B 16 post damnato nescio am exciderit Arrio, auctore uel
simile quid amanizant V 17 me οἷ: mei V, in B patre ras. ex
patre V — 18subcinciinceti V αἵ om. B 19 trisagion VB, correxi
copulatur V 20 subsis tiis cantatur trisagio B 21 solo B me V:
in me B trisagion VF 22 isti om. B referant B depre-
hendatur V

σι

10'

Epist. LXXVII 135—109. 211

sanctum inmortalem propter nos crucifixum. attamen pro-16

posuit et transcendit omnem haeresem Petri mala sententia.
quapropter in examinatione omnium facienda Arriani licet
frustra excusabunt se, sicut et aliae haereses, dicentes *domine,
tu dixisti quia pater maior me est, sicut et Petrus
apostolus docuit dicens: hune Iesum, quem uos cruci-
fixistis, hunc et Christum et dominum deus fecit.
propterea etiam credimus te esse facturam et non consub-

stantialem — patri'! hic autem, de quo sermo est, quid ex-17

eusabit? qua scriptura dicet traditum sibi trisagion crucifixum ὃ
quia enim Esaias ait consubstantialiter in trisagio seraphim
trinitatem glorifieare, scimus. non enim ait, quia elamauerunt
5nmortalem patrem, mortalem uero filium', sed consubstanti-

alter (sanctus sanctus sanctus'. num hoc euangelia 18

tradiderunt? sed arguitur ab eis, qui dixerunt: futurum est,
ut filius hominis tradatur ad eruecifigendum, et:
oportetmulta pati filium hominis, et: implebuntur
omnia, quae scripta sunt filio hominis, et: tradent
eum gentibus et crucifigent eum, «et»; Iuda osculo
filium hominis tradis? non haee soli apostoli sed etiam
angeli praedicauerunt dicentes: memores estote, quomodo
uobis locutus est in Galilaea dicens quia. oportet

filium hominis multa pati. haec autem dicenda sunt 19

non tamquam alieubi separetur ab eo diuinitas, sed uobis

9 Ioh. 14, 28 6 Act. 2, 36 14 Esai. 6,3 15 Matth. 20, 18 sq
17 Luc. 9, 22 Luc. 18, 31 18 Matth. 20, 19 19 Luc. 22, 48
2] Luc. 24, 6 sq.

1 adtamen VB proposuit V: transposuit B 2 transedit V
subsententia B 8 licet om. V — 5 et om. B 6 docuit V: ostendit B
uos 9m. B crufixistis V 8 etiam credimus te V: te etiam te
credimus te B facturum V substancialem V 9 quo scripsi,
co V, om. Β quid B: qui V excusauit VB, corr. o? 10 dicat VB.
correxi tibi trisagium V 1l trisagion VB, correxi serafin y
seraphyn B 15 arguetur V 17 pati om. B 18 cripta V fili B
19 et inserui | iudas osculum B 20 tradidit 8 se V (corr. o)
21 predicarunt B memor V 24 malieubi V separetur. οἷ:

separentur V, separaretur B
14*

319 Ad Petrum Fullonem epistulae spuriae
suadent, quia diuinitas impassibilis inmortalisque permansit
seorsum et distinete passiones et mortem reddens propriae
carni. unde igitur hoc dogmatizare "in trisagio crucem"? num ex
patribus? sed etiam ipsi eius accusatores erunt nusquam hoc
asserendo. quapropter cum excusationem non habeat, obmu-

2Ütescat!^ ^ Unde resipisce; uigila, ut permaneas in iudicio

patrum; scito enim, quia neque reges neque potestates neque
principes soluere te poterunt ex aeterno uinculo, nisi conuictus
relinquas temporalem dignitatem, sedens tamquam Iob super
sordes extra ciuitatem. haec est ad te mea salutatio secundum
deum in Christo Iesu circa te et non secundum homines.
EXPLICIT EPISTOLA FLACCINI EPISCOPI RODOPAE AD PETRUM ANTI-
OCHENUX,

(*8.)
INCIPIT EPISTOLA ASCLEPIADIS EPISCOPI TRALLENSIS AD EUNDEM
PETRUM.

Ecce, karissime, repletus est mundus scandalo expositionis
tuae et regalia sollicita facta sunt et pastores excitati sunt
digne super te luctum inducere. da ergo, deprecor, unam
uocem rectae praedicationis, ut astruas ueritatem in communi
confitendo filium dei mundo crucifixum et non hune abici-
endum per te et eius nomen, cum aliter peruerse dicitur in

9 cf. Iob 2, 8
1 suadent scripsi: suadens VB inmortalis quae .B 2 distincte
passionis V — 8 doematizare B cruce V num B: nun V 4 acusa-
tores V 5 quaproter V — cum om. V excusatione B abeat V

6 resipiscae V uigilia VB, corr. o? iudicium B 7 scio (corr. Hartel)
enim V: sciens B 8 solueret opoterunt B ex eterno B: et exz| V
10 haec est ad te om. B mea Κλ ὁ B 1l iesu om. V 12 flac-
ciani B crRoporE V, correxi: rodopensis B anthioc 8

48. B — Berolin. lat. 4*9, Καὶ — Paris. lat. 12098. aliam wer-
sionem Latinam edd. Merlin l. c. 3, Fronto l. c. 536, Collect. Concil.
15 cmRALENsIS V: om. B 17 ece V carissime B est mundus
bis V scandalum B 18 excecati B 19 lucstus 5 20 ueritate V
21 mudo VF et V: ut Β 22 peruersum 8

Epist. LXXVII 19 — LXXVIII 1. 213

(18.)

᾿Ασχληπιάδου ἐπισχόπου Τράλλεων πρὸς τὸν αὐτὸν ΠΙΕέτρον.

Ἰδοὺ, ἀγαπητὲ, πεπλήρωται ὁ κόσμος ἐκ τῆς ἐχϑέσεώς oo» σχανδά-

λοῦ χαὶ τὰ βασίλεια ἐμφρόντιστα γέγονΞ χαὶ οἱ ποιμένες διεγείρονται
s ἐπαξίως ἄξαι ἐπί σοι ταλανισμόν. δὸς οὖν, παραχλήϑητι, φωνὴν μίαν
ὀρϑοτομίας τοῦ ἐπιπρυτανεύειν ταληϑὲς ἐν τῷ χοινῷ τοῦ τὸν υἱὸν τοῦ
ϑεοῦ τῷ χόσμῳ χαϑομολογεῖν ἐσταυρωμένον χαὶ μιὴ τοῦτον Ouxpptr-
τεῖσϑαι διά σοὺ χαὶ τούτου τὸ ὄνομα ἐν τῷ ἑτέρως ἐν δ'αστροφῇ λέγειν

48. | Graeca e eodicibus edd. Fronto l. c. 536, Binius l. c. 770.
2 τράλεων ἢ et ante correctionem manus recentioris g: 9 ἄξα!: gh
ἐπὶ cba 1 τῷ κόσμω eo: τὸν κόσμον agh καϑομολογεῖν ex καϑολογεῖν
corr. o man. 2

214 Ad Petrum Fullonem epistulae spuriae

trisagio eius crux. numquid tu prior es patrum, qui in
Nicaea conuenerunt, ut definitio tua super eos excellat? sed
ais fego propter Nestorium adieci in trisagio crucem, eo quod
ile secernat diuinitatem in crucifixione eius. οὖ quid?
numquid nouus Nestori sensus est? habuit enim hoc initium 5
a Paulo uesanae mentis Samosateno, quem sancti patres in
Nieaea in uita quidem non inuenerunt, dogma uero eius
damnauerunt et cessauit, non quod conscripserint trisagion
crucifixum, quoniam erat hoc eorum notitiae ualde grauis-
simum; unde trisagion quidem in mysteriis solummodo ca- 10
nendum reposuerunt, secundum quod seraphim aiunt, nullam
in hoe adiectionem aut detràctionem agentes. rursum autem
haec impietas renouata et sub impio Photino roborata est et
congregati sanctae memoriae patres Constantinopoli, lieet eam
non inuenissent uiuum, sed tamen dogma ipsius damnauerunt, 15
quatenus nemo sapiat duos filios. unde et unum filium in sua
definitione confessi sunt. numquid trisagion dixerunt propter
nos crucifixum? quia definitionem patrum praecedentium se
secuti sunt, et sequenda eorum dogmata iudicarunt, ut trisagion
in solis mysteriüs audiatur impassibilter, sicut seraphim
aiunt, et non crucifiiaum. deinde Nestorio inminente et
impia priorum suorum dogmata astruente, hoc est illius
Samosateni atque Photini, collecti propter eum, id est qui
cirea beatissimos Caelestinum et Cyrillum tunc ad regati sunt,
impietates huiusmodi restrinxerunt non adponentes in trisagio 95
crucem. an tu uideris horum omnium sapientior existere aut

1 trisagion V ααἱ B: quod V; fort. quot in om. B 2 definacio V,
corr.a: defensio B sed ais V: sedatis B 3. ergo V.D, correxi — trisa-
gion V cruce B 4 sternat B Bb nestori V 6 uesane B, uaesanea V
8 conscripserit B 9 herat V 10 im mysterio V cauendum B 11 sera-
fin V, seraphin Β 12 dectractionem V rursus B 18 renouatas B
fotino B 14 congregatis sanctis patribus sanctae memoriae constan-
tinopolim .5 18 definitionum B praecidentium B, predencium V
20 inpossibilhiter 5 seraphin V, seraphyn B 21 agunt B 22 dog-
matas V illissamositani B 28 fotini V, fotyni B 24 cirillum V.
cerlllum B 25 impietatis B restinxerunt B trisagion V 26 omi-
num V

"
ἂν αν: TU ἐν

we loans d “΄...-δϑὔὗὐδι “πο ELE. δὰ DR ... μπῶ.

δ δι Murau domi tp

10:

Epist. LXXVIII 2—5. 215

ἐν τῷ τρισαγίῳ τούτου τὸν σταυρόν. μὴ σὺ πρῶτος si τῶν ἐν
Νικαία, πατέρων, ἵνα ἄρξῃ ὁ ὅρος σου ὑπὲρ αὐτούς; ἀλλὰ φής;
ηξγὼ διὰ Νεστόριον mpootüqxa ἐν τῷ τρισαγίῳ τὸν σταυρὸν διὰ
τὸ αὐτὸν παρεξωϑεῖσϑαι ἐν τούτῳ τὴν ϑεότητα ἐν τῷ σταυροῦσϑα:
οὗτόν.““ wol τί; μὴ νεώτερον Νεστορίου τὸ φρόνημα; ἦρξε γὰρ
τοῦτο ἀπὸ τοῦ ματαιόφρονως Φωτεινοῦ, ὃν οἱ ἅγιοι πατέρες οἱ ἐν
Νικαίᾳ ἐν ζωῇ μὲν οὐ χατέρϑασαν, τὸ δὲ δόγμα αὐτοῦ χατέ-
χριναν, οὐ διὰ τὸ φράσαι αὐτοὺς τὸ τρισάγιον. ἐσταυρωμένον, ἐπειδὴ
τοῦτο Ty ἐν γνώσει αὐτοῖς λίαν δύσφορον, Φωτεινῷ δὲ ἐράσμμιον᾽
ὅϑεν τὸ μὲν τρισάγιον ἐν μυστηρίοις μόνοις ἀπέϑεντο φωνεῖσθαι,
χαϑὰ τὰ σεραφίμ. φασι, μηδεμίαν ἐν τούτῳ προσϑήχην ἢ ὑφαί-

Ῥεσιν πράξαντες. πάλιν δὲ τοῦτο τὰ ἀσεβὲς ἀνανεωϑὲν ἐπὶ τοῦ

Σαμοσατέως λίαν ἱδρύνϑη wai ἐπισυναχϑέντες οἱ ἁγιώτατοι τὴν
υνήμην πατέρες ἐν τῇ Καωνσταντινουπόλει εἰ χαὶ αὐτὸν οὐ παρ-
ἐφϑασαν ἀλλὰ τὸ δόγμα αὐτοῦ χατέχριναν τὸ WI) φρονεῖν δύο υἱ-
οὖς, διὸ ἕνα καϑωμολόγησαν ἐν τῷ ὅρῳ αὐτῶν υἱόν. μὴ τὸ tpto-
dto» ἔφησαν δι᾽ αὐτὸν ἐσταυρωμένον; ὅτι τῷ ὅρῳ τῶν πρὸ αὐτῶν
πατέρων ἐξηχολούϑησαν, xoi ἕπεσϑαι τοῖς δόγμασιν αὐτῶν ἔχρινὰν
τοῦ τὸ τρισάγιον ἐν τοῖς μυστηρίοις μόνοις ἐξαχούεσϑαι rra Oc
ὡς τὰ σεραφὶμ, wal μὴ ἐσταυρωμένον. πάλιν δὲ Νεστορίου dva-
χαλύόψοντος χαὶ χαταρτίζοντος τὰ ἀσεβῆ «τῶν» πρὸ αὐτοῦ
δόγματα, φαμὲν δὲ τὰ Φωτεινοῦ xal τὰ τοῦ" Σαμοσατέως, συνα-

ϑροισϑέντες δι’ αὐτὸν οἱ περὶ Κελεστῖνον xai, Κύριλλον ἔπαυσαν

τὰς τοιαύτὰς δυσσεβείας οὐχ ἀποϑέντες ἐν τῷ τρισαγίῳ σταυρόν.
ἢ σὺ δοχεῖς πάντων τούτων σοφώτερος εἶνα! ἢ ἔχεσϑαι παρ᾽ αὐ-

1 fort. πρότερος ἐν τῇ Νικαίᾳ h 2. φησὶν aeogh, correxi — 5 καίτοι
μὴ ἃ τοῦ Νεστορίου gh ἧρξα: gh 6 de Photini Paulique Samo-
sateni neglectis in. hac epistula temporibus ac de correctionibus interpretis
cf. quae exposui Nachrichten der Gesellschaft der Wissensch. zu Gót-
tingen philol.-histor. Klasse 1994! p. 123 8 διὰ τὸ agh: διὰ τοῦ eo
9 γνώσει ex Ἰνώσεις corr. o man. 5 φωτεινοῦ aeo [1 μηδὲ μίαν gh
18 λίαν agh: πάλιν eo ἱδρύνϑη h: ἰδρύνϑη g, ἡδρύνθη a, ἡδρύνθη eo
14 τῇ om. eo [1ὅ τὸ μὴ aeogh: fort. τοῦ jy, 16 καϑομολόγησαν ἢ 17 δι᾽
αὐτὸν agh: δὲ αὐτὸν eo, fort. δι’ μᾶς cum interprete 19 μόνοις 60:
μόνον agh 20 σεραφεὶμ ἢ ἀναχύψαντος ἃ 21 τῶν addidi 22 δὲ aeo:
δὴ gh 424 τοιάσὸς eo δυσεβείας ἢ

Qc».

216 Ad Petrum Fullonem epistulae spuriae

sancto spiritu illis, quibus erat scientia. amplius esse plenus?
tua itaque adieetio crucis in trisagio adposita implacabilis
blasphemia est. ^ uerumtamen et post hos sanctos patres
cum terrae motus grauissimus Constantinopolim adprehendisset,
minor et maior, diues et pauper, seruus et liber ex ea disce-
dentes in Campo simul concurrerunt, gelu et hieme illuc potius
interire quam cum ea ciuitate corruere. quibus clementia dei
parcens reuelauit beatissimo Proclo, ut trisagion propter irae
placeationem cum litania canerent, et hoe manifeste non uni
aut secundo notum est factum sed omni mundo. numquid
apposuit deus in eo dici crucem? nihil itaque, quia in eius
esset iniuriam. ait enim dicendum sanctus deus, sanctus
fortis, sanctus inmortalis, miserere nobis. quomodo ergo tu
praesumpsisti adponere crucem ultra deum aut etiam ultra
patres, patrem confundens filio et sancto spiritui, in trisagio
proferens crucem, quatenus apud te pater non sit pater solum
sed etiam filius, et filius non sit filius solum sed etiam pater,
et sanctus spiritus non sit solum spiritus sed etiam filius?

plopterea si quis apponit in trisagio erucem praeter filium
dei, anathema sit.

si quis quaternitatem introducit in trisagio apponens post
irnitatem Christum crucifixum, anathema sit.

si quis confundit trinitatem eundem dicens esse patrem et
filum et sanctum spiritum, anathema sit.

81 quis distinguit unam essentiam trinitatis in duas, ana-
thema sit.

1 scienci V 2 trisagion VB, correxi 4 aphendis set V: conprehen-
disset B ὅ discendentes V 6 concurerunt V gelu V: et gelu B
hime V ilie B 7 interrire V ὃ patens B 9 litanea V, letania B
caneret V 10 numquid 5: num V 12 dicendo VB, correxi 14 psum-
sisti V | crü V 15 confundis B, sedióinras. filioetbisV trisagion V
16 proferres B. 18 spiritus sanctus érsp. B. 19 si quis] ?ncipit K singulis
damnationibus numeros inde a I usque ad VIIIpraeponens | apponet B
trisagio K: trisagion VB 21 quisque aeternitatem X . introducat V
in trisagio K, in irisagion V: om. B 23 eumdem diens V 24 et

dis
sanctum spiritum om. B ana:lif Y — 95 exinguic B, distingit V

M di na MM MEG M id

Epist. LXXVIII 6 —9. 21i

“τοὺς πνεύματος ἁγίου, οἷς ἦν γνῶσις; ἡ σὴ τοίνυν ἀποτεϑεῖσα ἐν
τῷ τρισαγίῳ τοῦ σταυροῦ προσϑήκη δυσμενὴς βλασφημία ἐστίν.
πλὴν wai μετὰ τούτους τοὺς ἀγίους πατέρας δυσφόρων χατα- O
λαβόντων τὴν Κωνσταντινούπολιν σεισμῶν μιχρὸς xai μέγας, πλού-

5 σιος χαὶ πένης, δοῦλος wai ἐλεύϑερος ἐκ τῆσδε ἀπαναχωρήσαντες
ἐν τῷ Κάμπῳ Opa συνέδραμον χρυμοῖς wol χειμῶνι ἐχεῖσε μᾶλλον
ὀλέσϑαι wal μὴ συμπεπτῶσϑαι τῇ αὐτῇ πόλει. οὗς φειδοῦς ὁ ϑεὸς
ἀξιώσας φιλανϑρωπευσάμενος ἀπεχάλυφψε τῷ παχαρίῳ llpóxo
τὸ τρισάγιον εἰς παῦσιν ὀργῆς λιτανεύοντας αὐτοὺς φωνεῖν χαὶ

10 τοῦτο ἐμμρανῶς οὐχ ἑνὶ ἢ δευτέρῳ γνωσϑὲν ἀλλὰ παντὶ τῷ χύσμῳ.
μὴ ἀπέϑετο ὁ ϑεὸς ἐν αὐτῷ λέγεσϑαι σταυρόν ;. ὅτι οὐδὲν ὁρᾶ εἰς
ὕβριν αὐτοῦ, ἔφη γὰρ φάσκειν, ἅγιος ὁ ϑεὸς, ἅγιος ἰσχυρὸς, ἅγιος
ἀϑάνοατος, ἐλέησον ἡμᾶς.“ πῶς οὖν σὺ τετόλμηχας παραϑέσϑαι 7
σταυρὸν παρὰ τὸν ϑεὸν ἢ καὶ παρὰ τοὺς πατέρας, τὸν πατέρα

|. συγχέων τῷ υἱῷ καὶ τῷ ἁγίῳ πνεύματι ἐν τῷ τρισαγίῳ φωνῶν τὸν

β σταυρὸν ὡς παρά oot μὴ εἶναι πατέρα τὸν πατέρα μόνον ἀλλὰ odi
υἱὸν wol τὸν υἱὸν μὴ εἶναι υἱὸν μόνον ἀλλὰ χαὶ πατέρα wol τὸ
πνεῦμιο. τὸ ἅγιον μὴ εἶναι μόνον πνεῦμα ἀλλα xol υἱόν;

διὰ τοῦτο εἴ τις ἄνατιϑεῖ ἐν τῷ τρισαγίῳ σταυρὸν παρὰ τὸν υἱὸν 9

20 τοῦ ϑεοῦ, ἀνάϑεμα ἔστω.

qe»

et τις τετράδα παρεισφέρει ἐν τῷ τρισαγίῳ παραϑεὶς μετὰ τὴν
τριάδοι Χριστὸν ἐσταυρωμένον, ἀνάϑεμια ἔστω.

εἴ τις συγχέξ: τὴν τριάδα «τὸν» αὐτὸν λέγων. εἶναι! πατέρα. xod
| υἱὸν wal ὅγιον πνεῦμα, ἀνάϑεμα ἔστω.

» ^ or ' , J«-* - , * , ^ "
$5 εἰ ttg διίστησι τὴν μίαν οὐσίαν -τῆς τριαδας εἰς δύο, ἀνάϑεμα 9

»
ξεστῶ.
| 2 τοῦ σταυροῦ eo: σταυροῦ a, om. gh δυσσεβὴς eo ἔστί aeogh
9 μετὰ aeog: χατὰ ἢ ἀναχωρήσαντες ἢ 6 χρυμοῖς ἃ: χρὺ μοῖς ἢ,
| χρυμμοῖς eg, χρυμ, vot; o (μ superscr. man. 2) ἐχεῖσαι ἢ 7 συν-
| επτῶσϑαι eo fort. φειδοῦν 8 ἀξιώσας woi φιλανϑρ. eo 9 xot
| τοῦτο... παντὶ τῷ χόσμῳ Om. ἃ 11 ὑπέϑετο eo οὐδὲν €x οὐδενὸς g
man. 2 17 ἀλλὰ’ υἱὸν ἢ τὸν Om. ἃ 18 πνεῦμα μόνον trsp. ἃ

19 ἀνατίϑησιν eo. 21 εἴ τις τετράδα... ἐσταυρωμένον ἀνάϑεμα ἔστω gh: om.
| aeo 28 εἴ τις συγχέει.. πνεῦμα ἀνάϑεμα ἔστω eogh: om. ἃ τὸν addidi
25 εἴ τις διίστησι... εἰς δύο. ἀνάϑεμα. ἔστω post εἴ τις τὸν ἕνα... υἱῶν ἀνά-
ϑεμα ἔστω (p. 219, 1) trsp. gh 285 εἰς δύο gh: εἰς οὐσίας δύο a, om. eo

918 Ad Petrum Fullonem epistulae spuriae

si quis unum filium secat in dualitatem filiorum, anathema
sit.

si quis dei uerbum et carnem dieit unam naturam ignorans
naturarum differentiam, anathema sit.

10 si quis diuinam naturam filii confundit passionibus carnis 5
eius et non confitetur eum spiritu impassibilem, carne uero
passum, anathema sit.

si quis dieit dei passibilitatem aut mortem gustasse deum |
tamquam ad haec eum bona uoluntate uenisse; cum conuersus |
esset, et non confitetur eum tamquam deum non fuisse sub 10
dominatione mortis, mortem uero mortificasse per carnem
suam mortalem, quam adsumpsit, anathema sit.

1l credimus enim, quia uita uita est et non recidit in mortem.
tu autem cognosce et abscidere, in quibus inique locutus es.
tamen sit et est dei gratia cum his, qui recte uerbum prae- 15
dicant ueritatis. EXPLICIT EPISTOLA ASCLEPTADIS EPISCOPI
TRALLENSIS AD PETRUM ANTIOCHENUM.,

(19.)
GELASIUS EPISCOPIS PER DARDANIAM.

DILECTISSIMIS FRATRIBUS UNIVERSIS EPISCOPIS PER DARDANIAM CON- 20
STITUTIS GELASIUS EPISCOPUS. SICUT ETIAM CUNCTIS FRATRIBUS PER $

I filium om. B dualitate BK ὃ unàturam V — 5 diuinam natu-
ram V: unam naturam K, naturam diuinam 5 6 eius om. K im- ;
passilem KK — 7 passum VK: passibilem B anaxnemf V — 9 cum
om. B 10 et om. V 12 adsumsit V, sumpsit B 18 werbis credimus
enim a»wmerum VIIII praescripsit K ^ recedit B et ante correctionem Κα 3
morte V 14 absidere B 15 sit VK: sit deus B post uerbum del. ]
di B 16 ueritatis] desinit K . EPLASsCLEPIADIS V episcopi oim. B
l7 IRALLENSIS PARTIS CAMPANIAE (leg. Cariae?) A» B

19. | Dat. anno ut widetur 493. 8 — Berolin. lat. 79, quem quae
in hac epistula correxi manus Sirmondi, nom curo. praeterea werba
inde a his igitur (init. S 3) usque ad damnati sunt (δ 7) im duo capi-
tula diuisa traduntur in. codice Paris. lat. 12098 — K. . Edd. Car. P?
341; Bar. ad a. 492, 34; Collect. Concil; BTA I 267; Thiel 335.
19 sq. GELASIUS UNIVERSIS EPIS PER DARDANIAM CONSTITUTIS Sicut δ DAR-
pANIAN V — 20 frabus V uniuersis supra linea V

MR MA an ES μὴ, iiid Σ:Ξ:

Epist. LXXVIII 10 — LXXIX 1. 219

εἴ τις τὸν ἕνα υἱὸν διχάζει εἰς δυάδα υἱῶν, ἂν άϑεμα ἔστω.
εἴ τις τὸν ϑεὸν λόγον wol τὴν σάρχα μίαν φύσιν λέγει ἀγνοῶν
τῶν φύσεων τὸ διάφορον, ἀνάϑεμοι ἔστω,

x x * * eu ie x 10
x * * * * E:
5

χοὶ γὰρ πιστεύομεν, ὅτι ἡ ζωὴ ζωή ἐστι xol οὐ μετέπεσεν eic]1
ϑάνατον. σὺ δὲ γνώσῃ xal ἀποχόψῃ, ἐφ᾽ οἷς ἀνόμως εἴρηκας"
10 ἔστω δὲ wal ἔστι τοῦ ϑεοῦ ἢ χάρις μετὰ τῶν δρϑοτομούντων τὸν
λόγον τῆς ἀληϑείας.

4 aliqua exciderunt

29) Gelasius I. ad episcopos Dardaniae

DALMATIAS DESTINATA EST. Ubi primum respirare fas est a con-
tinuorum tempestate bellorum, quae uel in illis prouinciis uel in
istis temporum qualitas incessanter exercuit, cunctos per Dar-
daniam domini sacerdotes fraternae sollicitudine caritatis duximus
adloquendos: primum, quia regimen apostolicae sedis indepti
strepitu publico, sieut dictum est, retardante commissae nobis
sacrae dispensationis officium propriis, ut mos «erat, litteris
nequiuimus indicare, quo uestra fraternitas de communionis
domini nobiseum munere gratuletur; deinde ut, post tantas
acerbitates incommoditatesque mundanas qualiter inuicem
ualeremus, mutuus sermo depromeret; postremo, si qua de
ecclesiasticis referenda sunt causis, quae propter insidias
perpetui hostis pastorali sunt iugiter cireumspiciendae uigi-
lantia, significationibus panderemus alternis. his igitur inci-
tati per fratrem et coepiscopum nostrum Ursicinum praesentia
dirigere scripta curauimus, praeeunte gratia salutationis
hortantes, ut magnanimiter auxilio domini tolerando rerum
transeuntium uastitatem magis esse debeamus adtoniti, ne,
quod absit, perpetuae subeamus uitae dispendium. proinde,
quae catholieae ueritatis poscit utilitas praecauenda, dilectio
uestra paulisper aduertat. apud Graecos, quibus multas
haereses abundare non dubium est, iam ante annos fere qua-
draginta et quinque de domini nostri et saluatoris incarnatione
nata conquaestio est Eutyche quondam presbytero Constantino-

politano in blasphemias proruente, per quas diceret unam :

9 istis V: illis B execuit V . 4 caritate diximus V . 5 indeptis
trepitu V 6 dictu V commisse B: commissa V, commissum o?
4 mons B 8 quo V: quam B 9 nu neregratularetur .B ut supra
linea B 10 aceruitates VB 12. causis ex causas corr. V — 18 circum-
spicienda V 14 alternus is igitur B 16 praeeunti V 17 hortantes ΚΑ:
ortantes B, orantes V . tollerando B 18 adtoniti VBK: attenti o?
nec B 20 praecauenda VK: dicanda B 21 auertat B 22 habun-
dare VK . annosom.K | XL:a B 22 et quinque de V: & quique de B,
unde K 24 conquestio VB . est om. ΒΒ eutychen K, eutichen V, eu-
thicen B, corr. Car. | quondam VB: quod K . presbytero constantino-
politano K : presbyterum constantinum V, presbiterum constantinopolitane.B
25 blapsemias V, blasphemia 5 proruentem .B dicere una δ

3, rg

οιἵἴἵ 44d. du. 45.45

t
οι

Epist. LXXIX 1--6. 291

tantummodo id est solam diuinitatis naturam siue substantiam
in domino Iesu Chtisto credere nos debere susceptae carnis
ueritate prorsus abolita. | quod utique impium prauumque
commentum Marcionistis Manichaeisque coniunctum totum
sine dubio salutis nostrae solueret sacramentum, siquidem,
quantum et scripturae uenerabilis dicit auctoritas et maiorum
testatur doctrina nostrorum, redemptorem mundi deum totum
simul deum totumque hominem ex Maria uirgine fuisse pro-
genitum et huie mundo certum est extitisse conspicuum, sic
passum atque resurrexisse constat a mortuis itaque quadra-
ginta diebus fuisse cum discipulis conuersatum, in caelum
ascendisse plena luce sit clarum eoque modo dictum ad 1iudi-
eium angelo testante uenturum, ut et filius hominis, quem
beatus Stephanus martyr a dextris uirtutis dei uidit astantem,
manifestus appareat et, quem compunxerunt, persecutores eius
aspiclant: quod nimirum sine carnis humanae non potest
constare materia, euius adsumptio glorificata est deitate non
prorsus adsumpta. ^ unde et beatus Iohannes apostolus dicit:
qui negat Christum in carne uenisse, hic est
antichristus, et gloriosus apostolus Paulus, qualem hodie-
que credere debeamus dominum nostrum lesum Christum,
palam professus est dicens: in quo habitat omnis pleni-
tudo diuinitatis corporaliter, quo breui capitulo
simul Arrianam pestem et hanc, quam diximus, Eutychianam
caelesti praedicatione subuertit, quia et nihil minus est, ubi

ταῦ oot. 2,55 15 cf. Ioh. 19, 37 (Zachar. 12, 10) 19 Ioh.
ΠΠ ἢ —98 Coloss. 9, 9

1 diuinitati K 2. suscepta BK . 3 impium prauumque BK: impra-
bumque V 4 cognomentum 8 manicheis que B 5 saluti nrae B
soluere BK . 9 genitum K est stetisse B 10 itaque V: ita BK
ll uersatum in caelis ΒΚ 12 eo quomodo B, et quomodo K 14 bea-
tum B ad AK 15 conpunexerunt B, cum punxerunt K — 16 quid V

17 materiam B absumpta Coust. 20 ateypf D, antecrhistus K:
antichristum V 22 confessus B 28 quo Thiel: quod VBK capi-
tulos simula erianam B 24 euticianam B 925 pcatione subuertet B
est ubi VK: sibi B

222 Gelasius I. ad episcopos Dardaniae |

omnis plenaque diuinitas habitare perhibetur et *corporaliter?
exprimendo in ueritate persistere nostri corporis adprobatur.
*super his autem frequenter ab apostolica sede et per beatae
memoriae sanctum Leonem et per successores eius certum
est Graecos fuisse conuietos, sicut ipsorum cartis, quas apud s
8nos habemus, sine ambiguitate monstratur. nune uero,
quamuis ipsam pestilentiam non audeant profiteri, eos tamen,
qui talibus communicauerint meritoque secundum Calchedo-
nensis decreta concili ab apostoliea sede damnati sunt ob-
stinatique in eadem damnatione defuncti, pernieioso furore τὸ
defendunt et eorum recitationem ecclesiae catholicae moliuntur
ingerere. quibus utique, quod absit, receptis etiam contagium
prauitatis, cui se communione sociarunt, consequenter ineurritur,
quemadmodum, quod auertat dominus, si Arrii uel cuiuslibet
haeretici ad ecclesiasticam recitationem nomen admittitur,
9summul et consortium detestabilis erroris adsumitur. unde
quia errorem quidem fatentur sed ea sibi putant communi-
onem catholicam conditione laxandam, ut nomina eorum, qui
praeuarieati sunt, illis in ecclesia recitare sit licitum et non
tam ipsi corrigere quam sinceritatem catholicam inficere 2o
nitantur contagio perfidorum, dilectionem uestram fraternae
caritatis. adfectu non destitimus admonere, ut si qui talia
seminantes ad uestras regiones forte peruenerint, modis
omnibus excludantur uobisque cum sede beati apostoli Petri,
sicut a patribus nostris est tradita, inlibata communio atque 935
10ex omni parte inconuulsa perduret. certe, si quis aures
uestras de hac crediderit subreptione pulsandas, sollicitudine

—

1 omni K diumtatis K — 2 exprimende V in om. K 3 per K:
om. VB | sanctae memoriae beatum BK ὅ conuinctos VK char-
tis K, partis V — quos V 6 monstrantur V tunc K 7 audeat Καὶ
8 communicauerunt Thiel 9. damnati sunt exetrcir K —— 10 defunctis
pernicioso se errore B 11 recitacione V 12 quibus B: quod V
utique om. B receptis V: recitatis B 18 sotiarum V incuritur V
14 quod admodum B aduertat B uel om. B 16 adsummitur V
17 quidem supra linea V — eam B 18 laxanda V 22 destituimus .B
quit alia V 28 peruenerit B 258 illi beata B — 27 hane B

Epist. LXXIX 7 — LXXX 1. 228

pastorali ad nos quantocius referre properetis, ut communi
studio eatholieoque tractatu pro domo unius domini ecuneti
catholiei conferant sacerdotes: ut et, quae orthodoxae defini-
tioni competunt, intemerata seruentur et, quatenus errantibus

5 deceat subuenir, rationabili deliberatione noseatur. 8601]
autem uestra dilectio etiam ad contiguas sibi quasque prouincias
uieinosque pontifices prudenter faciat peruenire, ut ecclesiarum
praesules uniuersi ueritatis instructione percepta mortiferam
declinare ualeant falsitatem. ^ ET svcBscRrPTIO: Deus uos in-

19 colomes custodiat, fratres carissimi.

(80.)

DOMINO SANCTO APOSTOLICO ET BEATISSIMO PATRI PATRUM GELASIO
PAPAE URBIS ROMAE HUMILES EPISCOPI DARDANIAE. Saluberrima
apostolatus uestri praecepta Tryphone uiro religioso filio nostro

15 deferente qua oportet deuotione suscepimus et maximas deo
omnipotenti et beatitudini uestrae referimus gratias, quod nos
pastorali admonitione et euangelica doctrina uisitare dignatus
es, domine sanete apostolice et beatissime pater patrum.
desiderii enim et uoti nostri est iussionibus uestris in omnibus

20 Oboedire et, quemadmodum a patribus nostris accepimus, sedi
apostolicae, quae uitae et meritis uestris delata est, intemeratas
seruare atque religionem orthodoxam, euius estis praedicatores,
fideli et inculpata deuotione, prout rusticitatis sensus patitur,

I quàtocius V properitis B 2 catholicoque ez catholicaque corr. V
contractatu B 8 definitioni ex definitique corr. V 5 noscuntur V 6 ἃ
conticuas B 77 ut B: ut ad V 9 falsitatem zxprrcmr D reliquis omissis

80. Dat. ni fallor anno 494, 8 — Berolin. lat. 79. | Edd. Car.
I?342; Bar. ad a. 492, 32; Collect. Concil; Thiel 348. 12 titulo do-
mino etc. praefigit RESCRIPTUM EPORUM DARDANIAE PP GELASIO ΒΒ petri B
14 triphone V. trifone B uero B 15 quo B de omnipotenti B
17 angelica B 18 sanctae et apostolicae et beatissime B 19 nostris 5
20 nris V sedis Dar. 21 post delata est imitio foli 42 syllabas
lata est repetit qui hic incipit librarius secundus V — intemeratas scripsi
(scil. iussiones): intemerata V B, «praecepta» intemerata Bar. 22 ser-
uare V Bar.:seruire B huius B 23 fideli/// (eras. s) V — tristicitatis 5,

«nostrae» rusticitatis Bar.

994 Episcopi Dardaniae ad Gelasium

custodire. — Eutyehetis enim uel Petri Acaciique et omnium
sectatorum eius atque consortium uelut quaedam pestifera
contagia ante uestram quoque uitauimus iussionem et multo
magis nune post admonitionem sedis apostolicae ab eadem
nos pollutione necesse est abstinere et, si qui alii eiusdem
Eutychetis sectam uel Petri et Acacii aut secuti sunt aut
sequentur uel eorundem se complicibus atque consortibus
aestimant inmiscendos, a nobis, qui sedi apostolicae secundum
diuina praecepta et patrum) statuta inculpatim seruire deside-
ramus, omni ratione uitandi sunt. et si qui forte praua
intentione, quod neque arbitramur neque optamus, a sede
apostolica se crediderint segregandos, ab eorum nos alienos
esse consortio profitemur, quoniam, ut dictum est, patrum in
omnibus custodientes praecepta et inuiolabilia sacrosanctorum
canonum instituta sectantes apostolicae et singulari illi sedi
uestrae communi fide et deuotione parere contendimus. οὗ
quoniam suggerendi nobis fomitem pro insita sibi benignitate
beatitudo uestra concessit, aliqua memorato Tryphoni uiro
religioso filio nostro praeceptorum uestrorum portitori sugge-
renda mandauimus et, ut suggestionom eius, quantum arbi-
tramur, iustam et rationabilem pro supplicatione nostra libenti
animo apostolatus uester dignetur admittere, fusis precibus
exoramus, quod «si» supplieatio nostra meretur effectum,
unum ex angelica sede uestra cum saepe dicto uiro religioso
ad nos usque praecipite destinare, ut sub eius praesentia,
quae fides orthodoxa et uestrae iussionis sinceritas postulat,
ordinentur. ΕἸ svBscRIPTIo: — lohannes episcopus ,saero-

1 euthices B acaci quae B 2 petis fera B 4 et ab Car.

cet
6 eutichetis V, euz:hiaf B secta 8 7 completicibus μέ wid. B
9 statuta inculpatim B: instatuta inculpati V 11 obtamus V 12 credi-
dent B 14 saerosanctum B 15 instatuta V illius VB. corr. »?

16 communi fide V: communioni B parare B 11 posí insita eras.
nobis V 18 triphoni V, triffoni B 19 portioris .B ut om. B
sugestionem V 22 amittere V 23 si inserui: om. VB mereatur B

26 fide B postular V 27 ordinetur VB, corr. Bar. et om. B
suscriptio V sanctae B

-—À —— Δ,

EDisb LXXX LXXXIO | 295

sanctae ecclesiae Scopinae metropolitanae ciuitatis huic re-
seripto a nobis dato consentiens ad omnia, quae superius con-
tinentur, manu propria subscripsi. — Samuhel episcopus ut
supra subseripsi. — Bonosus episcopus ut supra subscripsi.
Uerianus episcopus per Ualentinum archidiaconum ut supra
subscripsi. ^ Faustinus episcopus ut supra subscripsi. Ursi
cinus episcopus ut supra subscripsi.

(81.)
INCIPIT PAPAE GELASII EPISTOLA AD LAURENTIUM DE LIGNIDO.

In prolixitate epistolae dilectionis tuae magno nos gaudio
replesti in ea parte, in qua dietum est, quod in Thessalo-
nicensi ecclesia uel in aliis similiter recitata epistola decessoris
nostri de excessibus Acacii cuncti eidem anathema dixerint
nec quisquam communioni praeuaricatoris sese miscuerit.
unde quia nos admones dilectione fraterna, ut uelut medicinam
quandam fidei episcopis per lllyrieum uel aliis ministrare
debeamus, quamquam hoc copiosissime factum sit a beatae

recordationis decessore nostro, et quia mos est Romanae ec-

clesiae sacerdoti nouiter constituto formam fidei suae ad
sanctas ecclesias praerogare, haec eadem compendiosa nimis
breuitate studui renouare, ut, sub qua fide uiuendum sit,
secundum statuta patrum in hac nostra epistola propter

1 subscripto B 2 continentinentur B 6 utroque loco et € sub-
scripsi V: scripsi B 6 ursinus V 7 subscripsi exe V

81. JB — Berol.lat. 79. | uerba inde a p. 226, 1 confitemur ergo usque
ad p. 227, 2 proprium templum ef inde a p. 227, 4 numquam autem
usque ad p. 227, 6 benignitatem 2n tria capitula diuisa extant etiam in cod.
Paris. lat. 12098 (— K), qui ea adfert ut scripta ab Anastasio papa ad
Ursicinum; qua de re cf. Thieliun p. 82 sqq. — Ediderunt. epistulam Car.
I? 339; Bar. ad a. 492, 30; Collect. Concil; BTA I 265; Thiel 624.
9 epistola om. B Lurentium B de Lignido om. B . 11 repleti 5
in tesalonicensi B: in? salonicensi V 18 dixerint V: direximus .B
14 ne B communionis V sese V: esse B mifcueràc: V — 15 am-
monis B dilecione V 16 quandam B et in marg. V man. 2: qndà V
ilirnicum VB ministrare om. B 18 mons B 20 prorogare B
eamdem B 22 hanc nostram epistolam V

XXXV. 15

226 Gelasius L ad Laurentium de Lignido

breuitatem .sine fastidio lector agnoscat. ^ confitemur ergo
dominum nostrum lesum Christum filium dei unigenitum
ante omnia quidem saecula sine principio ex patre natum
secundum deitatem, in noulssimis autem diebus de sancta
uirgine Maria eundem incarnatum et perfectum hominem ex
anima rationali et corporis susceptione, homousion patri
secundum deitatem et homousion nobis secundum humanitatem.
duarum enim naturarum perfectarum unitas facta est ineffabi-
liter. | propter quod unum Christum eundem filium dei et
hominis unigenitum ἃ patre et primogenitum ex mortuis
confitemur, scientes quod quidem coaeternus suo patri secundum
diuinitatem, secundum quam opifex est omnium, et dignatus

est post consensionem sanctae uirginis, cum dixit ad angelum .

ecce ancilla domini, fiat mihi secundum uerbum
tuum, ineffabiliter sibi ex ipsa aedificari templum et istud
sibi uniuit, quod non coaeternum de sua substantia e caelo
detulit corpus sed ex massa nostrae substantiae, hoc est ex
uirgine. hoe accipiens et sibi uniens non deus uerbum in
carne uersus est neque ut fantasma apparens, sed inconuerti-
biliter et incommutabiliter suam conseruauit essentiam, pri-
mitias naturae nostrae sibi uniuit. nam principium deus uer-
bum has nostrae naturae primitias per multam sibi bonitatem
unire dignatus est: qui non permixtus sed in utrisque sub-

stantiis unus et ipse uisus secundum quod scriptum est:

soluite templum istud et in tribus diebus resus-

14 Luc. 1, 38. 25 Ioh. 2, 19

4 in om. K 6 ei 7 omousion VK 10 primogenitum b

11 quoaeterno K (sit? suo Car. 19 aedificari scripsi: aedificaui V,
aedificauit BK, aedificare TAielio teste cod. leswit. Paris. 569 (9)
istud B: est ut (om. et ?) K, statim T'hielio teste (?) idem Paris., om. V
19 carne VBK: carnem Car. . fastama B, phantasmata Καὶ 20 et
om. K assentiam B X forí.«ac» primitias 21 nostrae naturae írsp. Καὶ

22 primitias om. B . per BK: om. V 28 unii K qui VB: quia K .

ntriusque B 24 unus BK: nus V relicto antea spatio 2 fere litterarum
uisus VK: uerus B 25 istud VB: hoc K cum Vulgata | suscitabo Καὶ

Epist. LXXXI 3—7. 227

citabo illud. soluitur enim Christus Iesus secundum meam
substantiam, quàm suseepit, et solutum suscitat propritm
templum, hoe ipse secundum diuinam substantiam, secundum
quam et omnium artifex est. numquam autem post resurrecti-
onem unitionis nostrae naturae discessit a proprio templo nec
discedere potest propter ineffabilem suam benignitatem, sed
est ipse dominus lesus Christus et passibilis et impassibilis,
passibilis seeundum humanitatem, impassibilis seeundum diuini-
tatem. suscitauit igitur suum templum deus uerbum et in
se naturae nostrae resurrectionem et renouationem operatus
est. et hanc dominus Christus, postquam resurrexit a mortuis,
discipulis suis ostendebat dicens: palpate me et uidete,
quoniam spiritus carnem et ossa non habet, quem-
admodum me uidetis habere. non dixit quemadmodum
me dicitis: esse' sed *habere', ut et qui habet et qui habetur
considerans, non permixtionem, non conuersionem, non muta-
tionem sed unitatem factam respicias. propterea et fixuras
elauorum et punctionem lanceae demonstrauit et cum disci-
pulis manducauit, ut per omnia resurrectionem nostrae naturae
in se renouatam doceret, et, quia secundum beatam diuinitatis
substantiam inconuertibilis, incommutabilis, impassibilis, in-
mortalis, nullius indigens, perficiens omnes passiones, ct per-
misit proprio inferri templo, quod uirtute propria suscitauit,
et per propriam perfectionem templi sui renouationem nostrae
naturae operatus est. | qui autem dicunt subtilem hominem
Christum aut passibilem deum aut in carne uersum aut non

12 Luc. 24, 39
1 Iesus Christus trsp. B meam VK: eam B 3 hoc V: os B

4 post VB: per Thiel — lilllilvesurrectionem V: resurrectionis B 6 digni-

tatem teste T'hielio cod. leswit. Paris. supra commemoratus 1 est post
passibilis trsp. B — 9 deus uerbum e». B 1l ante dominus alterum

dominus del. V Christus «noster deus» Car. 14 quemammodum B5

15 dicitis VB: fort. uidetis 16 conuersationem VB, corr. Car. 17 figu-
ras V 18 punctione B, functionem V 19 resurrectione B 20 et om. B
beatam memoriam diuinitatis B 22 indigentes B et VB: se Car.

26 carnem uerum B non om. B

15*

228 Agapetus episcopus Iustiniano Augusto

eounitum habuisse corpus aut de caelo hoc detulisse aut
fantasma esse aut mortalem dicentes deum uerbum indiguisse,
ut ἃ patre resuscitaretur, aut sine anima corpus aut sine sensu
hominem suscepisse aut duas substantias Christi secundum
permixtionem confusas unam factam fuisse substantiam et
non confitentes dominum nostrum Iesum Christum duas esse
naturas inconfusas, unam autem personam, secundum quod
unus Christus, unus idem filius, istos anathematizat catholica
8et apostolica ecclesia. ^ haec ergo sunt, frater dilectissime,
quae pro antidoto nos debere mittere flagitasti, quod nullus
amarum neque dulce noxium uidendum refugiat. nam et de
nostro conuentu disposueramus quosdam dirigere, si ratio id
temporis fieri permisisset. quod facere credimus oportune,
cum illaum partium correctio ad nos iuuante domino lega-
9tione plenissima, sicut confidimus, fuerit nuntiata, sperantes
etiam de dei nostri misericordia, ut huic praedieationl nostrae
clementissimus et Christianissimus imperator unanimitatem
suam auxiliumque coniungat, quatenus pro fide, qua pollet,
in illis regionibus coherceat, qui nouis quaestiuneulis et secun-
dum elementa mundi, sicut uas electionis ante praedixit,
superflua uanaque concinnant nolentes contineri salutaribus

lOdisciplinis: sed uos, sicut ait idem apostolus, non ita

didieistis Christum, si tamen illum audistis et
in illo docti estis, sicut est ueritas in Iesu, quam
utique ille adprehendere poterit, qui orthodoxorum patrum,

19 Coloss. 2, 8 22 Ephes. 4, 20 sq.

lconuitum B 2 phantasma V 8. apare resuscitaretur V, a patre.

suscitaretur B ὅ factum Βα 9 frs dilectissime B 10 anthidoto V
debe B 11 aárum V . uidendo Hartel pefugie V 12 diregere B
18 oportunae.B 14 ad nos..confidimus om. B 15 fuerint B '17 christi-
anianissimus .B 19 coerceat B qui nouis scripsi: qui nobis B,

quin tuis V 20 tuas electiones B 21 uanaque ez uana te corr. Β΄

concinant B contineris B 23 dedicistis B 924 est V: es B
iesum V 2ὅ qui B: que V

Epist. LXXXI 7 — LXXXII 8. 229

sicut saepe iam dictum est, obseruauerit instituta. ^ deus te
incolomem custodiat, frater karissime:

(82.)

AGAPITUS EPISCOPUS IUSTINIANO AUGUSTO. 6Gratulamur, uene-
rabilis imperator, quod tanto eatholieae fidei ardore succenderis,
ut omnibus piissimae uitae uestrae temporibus piam sollici-
tudinem cirea seruandam augendamque ecclesiarum concordiam
clementer adhibeas et unam fidem suaque per omnia firmitate
consimilem omnibus populis Christianis cupias praedicari.
nec mirum in eiusmodi clementiam uestram placita deo eogi-
tatione persistere, cum non alius imperii uestri beatior sit
prouectus quam religionis augmentum. quapropter libenti hoc
et prophetica uoce eantabo: repletum est gaudio os
nostrum et lingua nostra exultatione, quod florentis-
15 simum principatum uestrum diuinis cotidie conspicimus bene-
fieiis adornaril. ^ cupis etenim, uenerabilis iniperator, ut tuae
pietatis epistolam de fidei uestrae expositione nuper ad beatae
memoriae deceessorem nostrum Iohannem Romanae sedis anti-
stitem per Hypatium atque Demetrium episcopos destinatam
et a praefato praesule roboratam nostra quoque auctoritate
firmemus : laudamus, amplectimur; non quia laicis auctoritatem
praedieationis admittimus sed quia studium fidei uestrae
patrum nostrorum regulis congruens confirmamus atque robo-
ramus, per quod iam et unitas prouenit ecclesiae et reliqua
eatholieae membra ecclesiae ad eius conpagem uestrae christi-

13 Psalm. 125, 2

1 iam sepe írsp. V instituta ExeLIciT reliquis omissis D

82. Haec epistula una cum inserta ea, quae hic omissa est, Iustini-
ani ad Agapetum epistula Ante tempus complecterte eiusdem Iustiniani
ad Iohannem papam litteras Reddentes honorem Zntegra legitur sub
^. 91, ubi quae occurrunt lectiones uariae hic littera V^ significaui.
de tempore οἱ editionibus cf. epistulae 91 praenotata. 8 sua que V

firmitate V^: firmate V. 14 meu V 15 printipatum V — 16 tuae ΚΡ:
tua;V 19 ypatium V 20 roboratam V^: roboratum V

230 Uigilii constitutum de tribus capitulis

anitatis constantia reditura confidimus. ^ euius professionis uel
epistolae uestrae tenorem inferius adnectentes studium, quod
eirea deum integre geritis, nostra auctoritate firmamus, prae-
diceantes huiusmodi fidem omnibus patrum nostrorum regulis
conuenire et apostolicae sedis concordare dogmatibus, consti-
tuentes, ut si quis nostrae catholicae fidei contraire tempta-
uerit, quam pro submouenda haereticorum suspicione paternis
regulis eonsonantem praesenti definitione firmamus, a sancta
communione efficiatur extraneus. unde et Cyrum eiusque
sequaces iam ante pro hae insania ab ecelesiae catholicae
communione suspensos et in sua hactenus perfidia permanentes,
nisi sub satisfactione canoniea doctrinam apostolicam fuerint
consecuti, nullatenus patimur eos sacrae communioni restitui
sed etiam ut haereticos anathemati subicimus. dignum etenim
iudicamus, ut qui nostris constitutionibus parere contempserit,
ecclesiasticum. statum puritatemque non maculet. textus autem
epistolae hie est.

(83.)

GLORIOSISSIMO ET CLEMENTISSIMO FILIO IUSTINIANO AUGUSTO UIGI-

LIUS EPISCOPUS. Inter innumeras sollicitudines, quibus oneratur :

imperiale fastigium, laudabile clementiae uestrae cognoscimus
esse propositum, per quod summotis omnibus discordiae
seminibus, quae in agro dominico humani generis inimicus
asperserat, uniuersos domini sacerdotes praemissis ad testi-
monium conscientiae suae professionibus, per quas sanctorum
patrum et uenerabilum quattuor synodorum aec praesulum
sedis apostolicae inhaerere definitionibus atque iudiciis mon-
strarentur. ad unitatem atque concordiam restituere properastis.
quarum professionum forma ut ecclesiasticae pacis amplec-

2 studium corr. ex studius V " submouenda V, corr. o 9 eius
que V 11 suspensos V^: suspensus V actenus V 10 puritatem que V

83. Dat. die 14 Mai a. 553. Edd. Bar. ad a. 553, 50 et
Collect. Concil. 19-P cromrosissiwo V — iussmINIANO V 20 numeras V,
corr. o? honeratur V 21 cognouimus Bar. 29 formam Bar.

[end

[tU

—
et

οι

set

τῷ
οι

Epist. LXXXII 4 — LXXXIII 6. 231

tendum posteritati tradatur exemplum, praesenti, quemad-
modum se habeat, insertam paginae declaramus.

EXEMPLAR PRIMAE PROFESSIONIS QUAM AD SANCTAM EUPHI-
MIAM FECERUNT. Omnes quidem fideles, maxime uero dei
sacerdotes pacem οὖ sanctificationem sequi cum omnibus opor-
tet, sine quibus nemo seeundum apostolum uidebit dominum. et
nos igitur apostolieam sequentes doctrinam et festinantes concor-
diam ecclesiarum seruari praesentem facimus libellum. — in primis
quattuor sanctas synodos patresque, qui in isdem synodis conse-
derunt, Nicaenam trecentorum decem et octo, Constantinopolitanam
centum quinquaginta, Ephesenam primam ducentorum (in qua in
legatis suis atque uicariis, id est beatissimo Cyrillo Alexandrinae
urbis episcopo et Arcadio et Proiecto episcopis et Philippo pres-
bytero, beatissimus Caelestinus papa senioris Romae noscitur prae-
sedisse) et Calcedonensem sexcentorum triginta sanctorum patrum
suscipimus et per omnia et in omnibus, quaecumque in omnibus
gestis Calchedonensis concilii aliarumque praedictarum synodorum,
sicut in isdem qualtuor synodis serjptum inuenitur, communi con-
sensu cum legatis atque uicarüs sedis apostolicae, in quibus iuxta
tempora sua prodecessores sanctitatis uestrae beatissimi papae
senioris Romae ipsis synodis praesederunt, tam de» fide quam
de aliis omnibus causis iudiciis constitutionibus aut dispositionibus
definita aut iudicata uel constituta siue disposita sunt, inconcusse
inuiolabiliter inreprehensibiliter atque inretractabiliter sine adiectione
uel inmutatione aliqua nos promittimus secuturos nec quicquam
contrarium, quod ad earum reprehensionem et retractationem uel
permutationem siue iniuriam sub qualibet occasione uel nouitate
pertineat, ammissuros aut tale aliquid praesumentibus consensuros:
sed quaecumque communi consensu cum legatis atque uicariis
sedis apostolicae orthodoxa esse ibidem dicta sunt, ea orthodoxa
ueneramur atque suscipimus; quaecumque anathematizauerunt uel
damnauerunt, et nos anathematizamus atque damnamus et uniuersa,
sicut in isdem synodis communi consensu cum uicariis sedis apo-
stolicae iudicata aut definita uel constituta siue disposita lecta

9 sq. cf. Hebr. 12, 14

1 posteritate V, correxi: posteris Bar. 2. habet inserta Bar. ρᾶ-
gina V, correxi — 8 ExPLAR V, corr. α SANCTA EUPHIMIA V, correxi:
S. Euphemiae templum Bar. 8 seruare Bar. at cf. p. 235, 8 impleri
9 sancta V, corr. Bar. hisdem V 12 uicanis V, corr. o 13 epi-
scopis Bar.: episcopo .V X phylippo V 14 noscitur ez nocitur corr. V
18 hisdem V 21 de add. Bar. 25 imminutione Bar. 33 hisdem V

232 Uigili constitutum de tribus capitulis

inueniuntur, inretractabiliter atque impermutabiliter conseruamus.

7 sed et beatae recordationis papae Leonis epistolas et sedis apo-
stolicae constituta, quae tam de fide quam de firmitate supra dic-
tarum quattuor synodorum processerunt, nos in omnibus secuturos
seruaturosque promittimus, anathematizantes omnem hominem ad
ordines et dignitates ecclesiasticas pertinentem, quicumque contra
ea, quae superius promisimus, sub qualibet occasione uel alter-

8 catione uenire temptauerit. ^ libellum autem in causa trium capi-
tulorum, de quibus quaestio nata est, contra con$tütutum piissimi
principis et beatitudinis uestrae ego quidem nullum feci sed uolo
atque consentio, ut omnes libelli, qui facti sunt, sub hac forma

9 beatitudini uestrae reddantur. ^ de iniuriis autem, quaecumque
beatitudini et sedi uestrae factae sunt, eas quidem non feci sed,
quia pro pace ecclesiae modis est omnibus festinandum, uelut si
eas fecissem, ueniam postulo. quia uero tempore discordiae excom-
municatos uel non receptos a beatitudine uestra in communione
suscepl, pariter ueniam postulo.

10 In hae forma fecerunt Menas Constantinopolitanus episcopus,
Theodorus Caesareae Cappadociae, Andreas Ephesenus, Theo.
doru$ Antiochiae Pisidiae, Petrus Tarsensis, sed et multi alii
idem fecerunt.

11 ITEM EXEMPLAR PROFESSIONIS QUAM RESIDUI EPISCOPI THEO-.

PHANIORUM DIE NOBIS FECERUNT. Seientes, quantorum bono-
rum causa est pax dei custodiens corda et sensus fidelium
et colligens eos ut unum idemque sapiant in recta fidei con-
fessione et ad perficienda diuina mandata, et propitium deum
12faciens in his, quae recta sunt, concordantibus: ideo festinantes
unitatem conseruare ad apostolicam sedem uestrae beatitudinis
manifestum facimus, quod nos semper conseruauimus et conseruamus

15 excomunicatos V 16 communionem Bar. 20 tharsensis V
22 ExPLAR V 23 Scientes etc.] legétw: haec professio etiam in Actis
concilii quinti Constantinopolitani (Mansi LX 186): contuli, qui extant
codices, ΟἹ — Paris. lat. 16832 et C? — Sangall. 672, quorum con-
sensum significabo littera C mon fere adnotatis utriusque proprüis men-
dis leuioribus (C3 — codex Bellowacens:is Baluz nunc deperditus);
Gr — eiusdem formae in concilio recitatae tenor Graecus (Mansi IX
185), quem saepius cum V stare contra C facile widebis 425 in recta
fidei confessione VC: ἐν τῇ περὶ τῆς ὀρϑῆς πίστεως ὁμολογίᾳ Gr 29 con-
seruauimus et conseruamus V, ἐφυλάξαμεν xoi φυλάττομεν Gr.: et serua-
uimus et seruamus C

οι

n»
οι

n5
1

Epist. LXXXIII 7—17. 299

fidem ab initio traditam a magno deo et saluatore nostro Iesu
Christo sanctis apostolis et ab illis in omni mundo praedicatam
el a sanctis patribus explanatam et maxime ab his, qui in sanctis
quattuor synodis congregati sunt: quos per omnia et in omnibus
sequimur et suscipimus, id est trecentos decem et octo sanctos
patres, qui Nicaeae congregati sunt et sanctum symbolum siue
mathema fidei exposuerunt et Arrianam impietatem anathematiza-
uerunt et eos, qui eam sapuerunt uel sapiunt; suscipimus autem
et centum quinquaginta sanctos patres Constantinopoli congregatos,
qui idem sanctum mathema explanauerunt et de deitate sancti
spiritus dilucidauerunt et haeresem Macedonianam spiritum sanctum
impugnantem et impium Apollinarium condemnauerunt cum his,
qui eadem illis sapuerunt uel sapiunt; suscipimus autem et sanctos
ducentos patres in Ephesena prima synodo collectos, qui per omnia
secuti sunt idem sanctum symbolum siue mathema et condemmna-
uerunt Nestorium impium et scelerata eius dogmata et eos, qui

Similia ei aliquando sapuerunt uel sapiunt; ad haec autem

suscipimus et sexcentos triginta sanctos patres Calchedone congre-
gatos, qui etiam ipsi per omnia consenserunt praedictis sanctis
tribus synodis et secuti sunt praedictum symbolum siue mathema
a trecentis decem et octo sanctis patribus expositum et a centum
quinquaginta sanctis patribus explanatum et anathematizauerunt
eos, qui aliud praeter praedictum symbolum praesumunt docere
aut exponere aut tradere sanctis dei ecclesiis, condemmnauerunt
autem et anathematizauerunt et Eutychen et Nestorium et impia

eorum dogmata et eos, qui similia eis sapuerunt uel sapiunt. his

ita se habentibus certum facimus, quod omnia, quae a praedictis
sanctis quattuor synodis iudicata et definita sunt, et seruauimus
et seruamus, quia etsi per diuersa :tempora praedictae sanctae
quattuor synodi factae sunt, tamen unam eandemque confessionem
fidei seruauerunt et praedicauerunt. suscipimus autem et amplec-
tmur et epistolas praesulum Romanae sedis apostolicae tam ali-

l inio V, corr. « 9 à om. C! in om. C! 9 sequimur, V,
ἀχολουϑοῦμεν Gr: amplectimur C 7 mathema C: anathema V — ama-
nam V, corr. o? | 8 eam V, ταύτην Gr: similia eis C — 9 constantino-
polim V et C! man. 2 10 sanctis V *'11 heresem VC!: heresin C?
machedonianam V . sanctum spiritum C 18 eadem V, τὰ αὐτὰ Gr:
similia C 14 ephesana prima synodo V, hephesina prima synodo C?
ephesenam primam synodum C! congregatos C 16 scelerata V:
impia C (τὸν ἀσεβῆ καὶ τὰ μυσαρὰ Gr) 2422 et om. C! amathemati-
zauerunt V 25 eutichen V, euthicem C! 92 et apostolicae C!

234 Uigilii constitutum de tribus capitulis

orum quam Leonis sanctae memoriae de recta fide scriptas et de

18 quattuor sanctis conciliis uel de uno eorum. ^ cum igitur praedicta
omnia et seruauimus et seruamus et in isdem nobis ipsis inuicem
consentimus, necessarium est conferri de tribus capitulis, unde .
quibusdam quaestio nata est, et ideo petimns praesidente nobis 5
uestra beatitudine sub tranquillitate et sacerdotali mansuetudine
sanctis propositis euangeliüis communi tractatu eadem capitula in
medio proponenda quaeri et conferri et finem quaestioni imponi
deo placitum et conuenientem his, quae a sanctis quattuor conci-
liis definita sunt, quoniam ad augmentum pacis et concordiam 10
ecclesiarum pertinet, ut omni de medio dissensione sublata, quae
a praedictis quattuor sanctis concilis definita sunt, inconcussa
seruentur, sanctarum synodorum reuerentia in omnibus custodita.
his autem et subscripsimus. :

19 In hune modum fratres et coepiscopi nostri Eutychius Con- τ
stantinopolitanus, Apollinaris Alexandrinus, Domninus Aptiochiae
Syriae, Helias Thessalonicensis, sed et ceteri, qui primam
professionem non fecerunt, in hac secunda professione aut
suseripserunt aut seorsum eandem fecerunt.

20 His igitur ita dispositis optauimus quidem, uenerabilis so
imperator ut, sicut frequentissime supplici prece poposeimus,
euntes ad quemlibet Italiae locum aut certe ad Siciliam
conuocatis ad nos Africanae et aliarum prouinciarum Latinae
linguae sacerdotibus uel ecclesiae nostrae sacratis ordinibus
secundum eonsuetudinem tractgaremus et de quaestionibus 36
trium capitulorum pietati uestrae redderemus plena deliberatione

2l]responsum. quod quia fieri serenitas uestra non adnuit, hoc
interim noscitur constitutum, ut oblatis a nobis mansuetudini
uestrae nominibus de supra scriptis. prouinciis, qui nobiscum
ad tractatum adhiberentur, antistites clementia uestra faceret so
aduenire. eui dispositioni item praebuimus ecclesiasticae pacis

22 amore consensum. postea uero hoc magis cum consensu fratrum

2 sanctis quatuor C! uel uno C 3 et (nom et si) in etiam C
hisdem V: his C, τούτοις Gr 7 própositis sanctis ἐγ8ρ. C ὃ conferri C?
et teste Baluzio C*, ἀντιβληϑῆναι Gr: confiteri VC! — 10 pàpacis V

15 eutichius V . 16 apollenan. V . 17 tesalonicensis V 28 interim
scripsi: iterum V 30 tractandum Bar. 51 item Bar.: idem V

Epist. LXXXIII 18—26. 235

nostrorum istarum partium episcoporum nuper ante sanctum
paschae diem pietas uestra constituit, ut exaequato numero
his pontifieibus, qui in Constantinopolitana urbe praesentes
sunt, de tribus capitulis, ex quibus quaestio uertitur, secun-
dum superius designatam fratrum nostrorum episcoporum pro-
fessionem deberemus inire tractatum. ^ sed quia, dum 68, 29
quae pro conseruanda ecclesiarum pace cum fratribus nostris
fieri uestra dispositione conuenerant, festinaremus impleri, ut
habita salubri deliberatione communiter et propter informan-
10 dam uniuersalem ecclesiam cunctis, quae inter nos gererentur,
in scriptum deductis atque iacentibus nostrum ex his collectum
de tribus capitulis in quaestionem deductis iudicium proueniret,
continuo pietas uestra post illud uolumen, quod nobis non24
ante multos paschae dies per fratrem nostrum Benignum
15 Heracleae Pelagoniae direxit episcopum, aliam denuo chartam
post diem sanetum paschae per uirum magnificum Theodorum
decurionem palatii destinauit, in qua uos interim, quid de
tribus sentiretis capitulis, exponentes nostrum poposcitis dari
ex eadem debere causa responsum, idemque fratres nostri
20 neque exaequato nobiseum numero residere neque in scriptum,
quae ageremus uel tractaremus, redigi paterentur, tamquam
(quod absit!) non eonuenientia rectitudini loqueremur, quae
| scribere timeremus, et insuper gloriosissimis ad nos proceribus
destinatis insisteret uestra clementia nostrum de trium capitu-
.25 lorum negotio quam celerrime proferri debere responsum : nec 25
sic destitimus uestrae oboedire uelle clementiae, hoc solum-
modo postulantes, ut pro infirmitate corporis nostri, quae
nulli habetur incognita, uiginti dierum nobis daretis indutias,
quatenus habito nobiseum deo auxiliante tractatu definitionis
80 nostrae constituto die scripto sententiam diceremus. δα 26
fratres et coepiscopos nostros, a quibus similiter de eadem

οι

l istarum scripsi: starum V, strarum ἃ, unde nostrarum o Bar.
10 gerentur V, correzé: geruntur Bar. 15 cartham V 19 idemque V:
ideoque cum o? 21 paterentur e£ 24 insisteret per leuem anacoluthiam
quasi 6 non quia praecessisset sed cum

236 Uigilii constitutum de tribus capitulis

causa responsum uos flagitare dixistis, filium nostrum diaconum
Pelagium eum huiusmodi mandato direximus dicentes, ut,
quia constitutus conlationis faciendae modus fuerat praeter-
missus, saltem XX dies pro ante dicta mei corporis inbecillitate,
quam norunt, nostrum deberent definitiuum de tribus capitulis 5
sustinere responsum, àntiquum ac regularem custodientes -
ordinem, ne ante nostrae hoc est sedis apostolicae, cui per
dei gratiam praesidemus, promulgationem sententiae quicquam
proferre temptarent, unde scandali rursus, quae sopita fuerat,
oriri potuisset occasio. propositis itaque nobis et diligenter τὸ
inspectis, in quantum uniuscuiusque capituli in quaestionem
deducti ratio postulabat, synodalibus codicibus atque gestis
prolatisque aliis eorundem patrum, qui uel in sanctis quattuor
Synodis aut in una earum resedisse monstrantur, synodalibus
epistolis, inspectis nihilominus prodecessorum nostrorum sedis is
apostolieae praesulum constitutis aliisque probatorum patrum
necessariis instructionibus pertractatis, si qua de his, quae in
quaestionem deducta sunt, apud patres nostros examinata
fuerint, finita etque disposita, memores superius designatarum
28 professionum inuestigare curauimus. inspicientes dogmata 30
quaedam in prima chartacei uoluminis parte per fratrem
nostrum Benignum episcopum Heracleae Pelagoniae a uestra
pietate transmissi jacentia, quorum tenor secundum intellectum
subter expositum ad exeludendum totius ambiguitatis errorem
praesenti definitioni nostrae tenetur insertus, plena exsecra- s5
bilibus blasphemiis et orthodoxae fidei, quae secundum euan-
gelicam apostolicamque doctrinam a sanetis quattuor synodis
Nieaena Constantinopolitana Ephesena prima atque Calche-
donensi probabiliter atque inreprehensibiliter sancti spiritus

b»
-l

4 mei V: nostri Bar. | 8 promulgatione V, corr. o? quiquam V,
COTY. Ὁ 13 prolatis que V, correxi qui uel seripsi haud. 1gnorans
magnam me Uigilio imputare socordiam: que uel V; uel Bar. 14 re-
sedisse V: rescripsisse Bar. 15 epistolis inspectis, nihilominus Bar.
16 apostolica V, corr. « 20 fort. «et quia» inspicientes 21 carthacii V
229 heraclie V . 23 transmissis V, corr. Bar.. 28 nicenà constantinu-
politanà ephesenà primà V, corr. ras. «

Epist. LXXXIII 26—30. | 237

cooperante. praesentia legitur definita, ualde inimica esse per-
speximus et proeul a Christianis sensibus repellenda: propterea
ergo utpote exsecrabilia atque a sanctis patribus olim sine
dubitatione damnata nostra quoque sententia anathematizamus
atque damnamus. quorum primum capitulum ita se habet:

σι

Capitulum I. | 29

Quomodo igitur tu, eui super omnes maxime decet dementium
regimen, illum, qui ex uirgine natus est, deum esse et ex deo
consubstantialem patri existimari dicis, nisi forte sancto spiritui

10 imputare ilius creationem nos iubes? sed, qui deus est et ex 90

[--]

6 Cap. I — Acta quintae synedi generalis collat. IV (Mansi IX
202 sqq.) n. 1., ubi *Theodori Mopsuesteni ex tertio libro contra impium
Apollinariwm? pvaefigit C; uerborum originalium Graecorum haec ser-
uauit Leontius (Scriptor. ueter. noua collectio ed. Ang. Mai, VI p. 310
n. 94): Ἀλλ᾽ ὅ γε ϑεὸς καὶ ἐκ ϑεοῦ ὁμοούσιος τῷ πατρὶ τῷ piv 8x τῆς
παρϑένου γεννηϑέντι, ὦ ϑαυμάσιε, καὶ ὁπὸ τοῦ ἁγίου πνεύματος κατὰ τὰς
ϑείας ἀναπλασϑέντι γραφὰς καὶ τὴν γε σύστασιν ἐπὶ τῆς γυναικείας Debo
μένῳ γαστρὸς ἐνῆν, ὡς εἰχὸς, ἐπειδὴ ἅμα τῷ Ote aaO yat καὶ τὸ εἶνα! ναὸς
ϑεοῦ εἰλήφει οὐ μὴν τὸν ϑεὸν γεγενῆσϑαι (leg. γεγεννῆσϑαι). ἡγητέον ἡμῖν
ἐκ τῆς παρϑένου, εἰ μὴ ἄρα ταὐτὸν ἣγητέον ἡμῖν τό τε γεννηϑὲν xa τὸ ἐν
τῷ γεννηϑέντι, τὸν ναὸν, καὶ τὸν ἐν -τῷ ναῷ ϑεὸν λόγον οὐ μὴν οὐδὲ χατὰ
τὴν σὴν φωνὴν ἀποφαντέον πάντη τὸν ἐκ τῆς παρϑένου Ἰεννηϑέντα ϑεὸν
εἶναι ἐχ ϑεοῦ ὁμοούσιον τῷ πατρί «» (lacunam indicaui) τῆς σαρκὸς οὐ
δυναμένης ταύτην προσιέσϑα: τὴν φωνήν; ἔστι μὲν γὰρ ἀνόητον τὸ τὸν ϑεὸν
| ἐχ τῆς παρϑένου γεγενῆσθαι (leg. γεγεννῆσϑαι) λέγειν". τοῦτο γὰρ οὐδὲν Ext-
οὐν ἔστιν Y| ἐκ σπέρματος αὐτὸν λέγειν Δαβὶδ ἐκ τῆς οὐσίας τῆς παρϑένου

τετεγμένον καὶ ἐν αὐτῇ διαπεπλασμένον ἐπεί γε τὸ ἐκ σπέρματος Δαβὶδ καὶ

ἐχ τῆς οὐσίας τῆς παρϑένου συστὰν ἐν τῇ μητρώᾳ γαστρὶ καὶ τῇ τοῦ ἁγίου

πνεύματος διαπλασϑὲν δυνάμει γεγενῆσϑ'αί (leg. γεγεννῆσϑα) φαμεν ἐχ τῆς
» παρϑένου.

6 de Theodori quae sequuntur capitulis etiam in. actis synodi quintae
generalis seructis cf. Prolegom. cap. III: € — consensus codicum C! (Paris.
lat. 16832) εἰ C? (Sangall. 672); C? — lectiones deperditi codicis Bel-
louacensis α Baluzio adnotatae; lectiones quibus adscribo *uulgo', sunt
coniecturae inde a, conciliorum editione Romana nullo codice innixa ad
Mansianam «sque propagatae. magnam primi capituli partem repetiuit
"Pelagius II in ep. 3 ad Istriae episcopos data (Mamsi IX 441 sq.)
Capitulum primum, deinde in noua linea Y Quomodo V | 7 dementium €
Pelag.: clementium V, mentium wulgo 9. pari V 10 et ex deo et V:
ex deo ΟἹ, et C?

238 Uigilii constitutum de tribus capitulis

—

deo et consubstantialis patri, ei quidem, qui ex uirgine natus erat
(0 mirande!) et qui per spiritum sanctum secundum diuinas scrip-
turas plasmatus est et confictionem in muliebri accepit uentre,
inerat forsitan, quia mox, quam plasmatus est, et ut templum dei
esset accepit: non tamen existümandum nobis est deum de uirgine
natum esse, nisi forte idem exisümandum nobis est et quod natum
est et quod est in nato templum et qui in templo est deum uer-
bum; non tamen nec secündum tuam uocem pronuntiandum est
omnino ex uirgine natum deum esse et ex deo consubstantialem
91patri | nam si non homo est, sicut dicis, adsumptus, qui natus
est ex uirgine, deus uero incarnatus: quomodo, qui natus est,
deus ex deo et consubstantialis diceretur patri carne non potente
hane uocem suscipere? nam est quidem dementia deum'ex uirgine
natum esse dicere; hoc enim nihil aliud est quam ex semine eum
dicere Dauid de substantia uirginis genitum et in ipsa plasmatum.
quia quod ex semine Dauid et de substantia uirginis est, in ma-
terno uentre constitit et sancti spiritus plasmatum uirtute natum
92fuisse dicimus -de uirgine. αὖ autem aliquis ex hoc concedat
dicere ipsis, quod deus et ex deo et consubstantialis patri natus
est ex uirgine, eo quod est in templo nato: sed non per se natus
est deus uerbum, incarnatus uero, sicut dicit iste sapiens. si igitur
cum carne eum natum esse dicunt, quod autem natum est, deus
ex deo et consubstantialis patri est, necesse est hoc et carnem
33 dicere, quod, si non id caro est, quoniam nec deus nec ex deo
nec consubstantialis patri sed ex semine Dauid et consubstantialis
ej, cuius semen est, non id, quod natum est ex uirgine, deus et
ex deo et consubstantialis patri (nisi forte pars nati, prout ipse
in inferioribus partem Christi nominat deitatem) sed non diuina
94natura ex uirgine nata est: natus autem est ex uirgine, qui ex
substantia uirginis constat, non deus uerbum ex Maria natus est;
natus autem est ex Maria, qui ex semine est Dauid, non deus
uerbum ex muliere natus est, sed natus est ex muliere, qui uirtute
sancti spiritus plasmatus est in ea; non ex matre natus est consub-
stantialis patri (sine matre enim iste secundum beati Pauli uocem)
sed qui in posterioribus temporibus in materno uentre sancti spiritus
uirtute plasmatus est utpote sine patre propter hoc dictus.

94 Hebr. 7, 8 36 Hebr. 7, 8

1 pari V 4 forsitam V 6 quod natum C: conatum V Ὁ tem-
plum C: templo V deus wulgo 14 eum C: cum V 18 ex V:
et C 21 dicitis te V 28 pari V . 25 ne consubstantialis pari V
34 iste VC: est Bar.

Epist. LXXXIII 30—37. 259

In supra scripto primo capitulo quoniam per circuitus id 35
uidetur astrui, quia homo purus ex sancta uirgine Maria
natus sit, dicendo 'si fatemur deum uerbum, qui consubstan-
tialis est patri, carne ex eadem uirgine natum, necesse est ut
et carnem consubstantialem patri consequenter esse dicamus'
ideoque quieumque huiusmodi intellectu sapit docet credit
aut praedicat et non eundem uerbum ac filium dei per secun-
dam natiuitatem ex sancta uirgine incarnatum et natum credit,
anathema sit.

t0 Capitulum II. 36

Mox autem in ipso plasmato deus uerbum factus est; nec enim
in eaelum ascendenti solum inerat sed etiam ex mortuis resurgenti
utpote et resuscitans eum secundum suam promissionem; nec
resurgenti solum inerat sed etiam crucifixo et baptizato et euan-
gelicam post baptisma conuersationem peragenti nec non etiam
ante baptisma legalem adimplenti constitutionem οὐ praesentato
secundum legem et circumciso et partus pannis obuoluto; erat
autem forte in ipso et nascenti et cum in materno utere esset a
prima statim plasmatione; dispensationi enim, quae circa eum
erat, ordinem imponebat utpote et particulatim ipsum ad perfecti-
onem producens.

οι

Capitulum III. 91

Et per tempus quidem ad baptisma ducens, post ilud autem
ad mortem, deinde secundum suam pronuntiationem resuscitans,
ducens in caelum, collocans eum ad dexteram dei per suam con-
iunctionem, ex qua sedet et adoratur ab omnibus et omnibus iudi-
cabit. istorum autem omnium finem apud se habebat deus uerbum,
cum in eo erat, et omnia per ordinem complebat. quem ordinem
ipse arbitrabatur bene habere praefinitione quidem et uoluntate,

10 Cap. II — Act. Syn. 1. c. 2, ubi “ΕἾ post alia! praefigit C
22 ΟΡ. III — Act. Syn. 3 (Εἰ post alia praefigit C)

5 pari V, corr. « — dicimus V, corr. Bar. — 6 intellectus V, correxi;
€f. p. 240, 13. 10 cap sédm II V 12 inherat V 17 obboluto V
18 nascente Surius 26 sede C omnibus iudicabit C?: omnibus
iudicauit V, omnes adiudicauit C! 29 prefinitione C?: prefinitionem (ΟἹ,
per finitionem V

240 Uigilii constitutum de tribus capitulis

quam antea statuit pro his quae euentura erant. et bona uoluntate,
quam cirea eum habebat, ab initio similiter inerat ei, per ordinem
autem sibi placitum ad perfectionem ducebat ipsum.

38 In supra scriptis secundo et tertio capitulis hoe uidetur
astrui, quia deus uerbum homini plasmato inerat tamquam 5
alter in altero. dicendo enim, ut partieulatim dispensationi,
quae cirea eum erat, ordinem uideretur imponere et eum
propter bonam uoluntatem, quam circa ipsum habebat et
praestabat ei qui adsumptus est, ad prouectum perfectionis
adducere, talibus uerbis dualitas personarum in uno domino :o
ac deo nostro Iesu Christo execrabiliter uidetur induci et
tamquam quemlibet hominem dei uerbi gratia per spatia
temporum profecisse ideoque, quieumque eo intellectu sapit
docet credit aut praedicat, anathema sit.

99 Capitulum IIII. 15

Suam autem cooperationem ad proposita opera praestabat Ὁ];
qui adsumptus est: ubi hoc faeit in loco sensus fuisse deitatem
ili, qui adsumptus est? nec enim eis, quibuscumque suam donauit
cooperationem, sensus locum illis T obtinebat; si autem et modo
praecipuam quandam cooperationem donauit illi, qui ad$umptus est, 90

40 non hoc faciebat locum sensus deitatem optinere. ^ sed si deitas
pro sensn fiebat 11, qui adsumptus est, secundum uestra uerba:
quomodo timorem in passione suscipiebat? quid uehementioribus
orationibus ad inminentem necessitatem indigebat, quas cum magna
quidem et clamosa uoce, cum plurimis autem lacrimis secundum 95
beatum Paulum referebat deo? quomodo timore tanto tenebatur,
ut ex inmensa trepidatione fontes sudoris dimitteret euangelista
aperte dicente, quod globis sanguinis similis sudor descendebat?

ilquid autem et angeli aduentu et uisitatione egebat animam refi-
cientis in experimento malorum, confortantis eius alacritatem, ex- so

15 Cap. IIII — Act. Syn. 4, ubi *Ex eodem libro' (sc. Theodori
tertio contra Apollinarium) praeponit C 26 Hebr. 5, 7 28 Lue. 22, 44

7 imponeret V, corr. o? 19 illis VC!, illi C?C?: utrumque ut widetur
corruptum, sed eius quod uulgo scribitur plane peruersam infert sen-
tentiam. fortasse iam Graeca uerba corruptela deprauata erant 26 de-
tinebatur C 28 simililis C?, om. C! 29 et ante angeli om. V
anima C!, om. C? 80. confortantes V excitantes V

Epist. LXXXIII 38—44. 241

citantis eum ad inminentem passionis necessitatem, tolerare fortiter
mala suadentis, unguentis ad patientiam et tolerantiam malorum,
ostendentis praesentium malorum fructum, ex passione mutationem
futuram, gloriam bonam circa eum post passionem futuram? qui
enim secundum euangelistae uocem confortabat eum, angelus sci-
licet, uerbis istis fortem: eum faciebat et infirmitate. naturae supe-
riorem fieri hortabatur et corroborando cogitationes eius fortem
eum faciebat.

[51]

In supra scripto quarto capitulo quia dici intellegitur, quod 42
1) sicut alii hominibus donauit.suam cooperationem deus, ita
et ei, qui adsumptus est, licet praecipua, tamen similiter ut
aliis hominibus dieitur esse donata et ita purum atque in-
firmum hominem cirea passionem angeli eguisse praesidio, ut
ei pro corroborandis cogitationibus eius futura gloria promit-
15 teretur de tolerantia passionis: quae si quis ita sapit docet
eredit aut praedicat, anathema sit.

Capitulum V. 43

*"Uade post me, satanas; scandalum mihi es, quod
non sapis ea quae dei sunt sed ea quae hominum: non
20 est, confusio mihi mors, non fugiam ipsam ut indecentem ad hu-
manam gloriam respiciens; sustinebo autem meliore animo experi-
mentum mortis pro plurimis bonis futurae, in quibus et ipse fuero
et per me omnes. ne mihi animum laedas neque turbes tamquam
confusione dignum fugere admonens mortis experimentum.*

»; In supra scripto quinto capitulo dicitur, quod ideo Iesus 44
Christus uerba Petri apostoli fuerit aspernatus, quando ei

9 Luc. 22, 48 17 Cap. V — Act. Syn. 5, ubi “Εἰ post alia 4n
eodem libro (sc. III contra Apollinarium) dem T'heodorus ex persona
Christi quasi respondentis ad Petrum dicentem Christo de passione cru-
cis Propitius tibi domine, non erit tibi istud (Matth. 16, 22) ita
intulit praefigit C 18 Matth. 16, 23

2 unguentis VC?, ungentis C?: urguentis (tis add. mam. 2) C!, ur-
gentis wulgo tollerantiam VC! ὃ. molorum V 4 futuram VC: in
Bar. mutationem, futuram gloriam, bona..futura Swriws 6 infirmi-
tate C: infirmitate V — 7 hortabatur VC!: cohortabatur C?C? ^ corobo-
rando V 11 praecipuam Bar. 12 donata ex donatü corr. V mam. 1:

donatam a Bar. 15 tollerantia V 18. satanas VC!: satana C? Swr.
22 futuris Bar.

XXXV. 16

949 Uigilii constitutum de tribus capitulis

dixit: uade post me, satanas; scandalum es mihi,
quia non sapis ea quae dei sunt sed ea quae
hominum, ne dissuasione eius animus ipsius perturbatus
refugeret passionem et quia passione sua. proficeret et pro
plurimis bonis exinde sibi adipiscendis futurae mortis experi- 5
mentum susciperet. qui igitur haec ita sapit docet credit aut
praedicat et non magis nobis mortem ipsius, quam propria
carne suscepit, aeternae credit uitae praemia contulisse, ana-
thema sit.

45 Capitulum VI. 10

Quod enim dietum est: ducebatur a spiritu, aperte hoc
significat, quod ab eo regebatur, ab eo ad uirtutem propositorum
confortabatur, ab eo ad haee quae oportebat ducebatur, ab eo
quod decebat docebatur, ab eo cogitationibus corroborabatur, ut
ad tantum certamen sufficeret, sicut et beatus dicit Paulus: qui-
cumque enim spiritu dei aguntur, hi sunt filii dei,
dnci spiritu dicens illos, qui ab eo gubernantur, ab eo docentur,
ab eo ad melius constituuntur, ab eo competentium doctrinam

46accipiunt. ^ cum dixisset autem euaugelista, quod spiritu sancto —
plenus regressus est ab Iordane, aperte demonstrauit, quod huius *o
causa saneti spiritus habitationem in baptismate suscepit, ut inde
ad proposita caperet uirtutem. unde et ad certamen illud, quod
pro nobis erat ad diabolum effecturus, spiritu ducebatur.

—
DN

47 In supra dieto sexto eapitulo rursus tamquam purus homo
ab spiritu, euius praesentiam post baptisma suscepisse dicitur, 96
ad omnia ductus perhibetur, confortatus et edoctus sicut
ceteri homines, de quibus, ut hie uidetur dici, apostolus ait:
quicumque spiritu dei aguntur, hi filii dei sunt. si
quis igitur haee ita sapit docet credit aut praedieat et non
deum uerbum incarnatum unum esse credit et confitetur et 80
praedieat Christum, anathema sit.

1 Matth. 16, 28 10 Cap. VI — Act. Syn. 6, ubi * Et post alia! prae-
figit C 11 Matth. 4, 1 15 et 28 Rom. 8, 14. 19 Luc. 4, 1

1 mihi es érsp. Bar. — 1l werba quod enim dietum wsque ad 16 filii
dei adfert Pelagius papa l. c p. 442 16 hii VC! 19 euangelistà V
29 ad proposita C?C?: ad propositam VC!, propositam Bar. 24 supra-
scripto Binius 25 ab V:ao 28 hi V — sunt filii dei érsp. Edit. Reg.

σι

| 90

Epist. LXXXIII 44—50. 249

Capitulum VII.

Dicant igitur nobis omnium sapientissimi: si pro sensu domino
Christo, qui est secundum carnem, deitas facta esset, sicut dicunt,
quid sancti spiritus cooperatione ad haec Christus indigebat? nec
enim unigeniti deitas spiritu indigebat ad iustificationem, spiritu
indigebat ad uincendum diabolum, spiritu indigebat ad operanda
miracula, spiritu indigebat ut doceretur ea quae decebat peragere,
spiritu indigebat, ut inmaculatus appareret. 81 enim pro sensu
quidem deitas, sufficiebat autem ad omnia eius uirtus, necesse
erat inde omnia fieri, ut superflua esset sancti spiritus habitatio.
sed nune unctum esse dicit ipsum spiritu et habitasse in eo spi-
ritum et ad omnia adiutasse proposita et doctrinam inde ipsum
accepisse et uirtutem et inde impetrasse iustificationem et inde
inmaculatum factum esse.

In supra scripto septimo capitulo hoe dici intellegitur, quia
ut ceteri homines ad iustificationem suam et ad uincendum
diabolum et ad operanda miraeula et ut doceretur ea, quae
decebat eum agere, et ut inmaculatus appareret, habitatione
saneti spiritus eguisset et ipso spiritu eum ad omnia adiutum
fuisse proposita. quicumque ergo haec ita sapit docet credit
aut praedicat et non sua deitate Christum utpote uerum deum
omnia operatum fuisse quae uoluit et operari quae uolet sed
tamquam purum hominem saneti spiritus eguisse solatio,
anathema sit.

l Cap. VII — Act. Syn. 7, ubi *Et post alia" praefigit C
2 dicant igitur. . 8 appareret adfert Pelagius l. c. p. 442 8 factus V

8 inmaculatus ex innmiaculatos C! man. 2, immaculus C? 11 ipsum
spiritum V 12 adiutasse VC!C?: adiuuasse C? 18 habitatione V,
corr. Bar. 19 eguisse o? 21 sua o: su V

16*

244 Uigilii constitutum de tribus capitulis

Capitulum VIII.

Hoe, quod ante saecula erat, dicit in ultimis factum esse tem-
poribus (utpote quibusdam hoc confitentibus, cum nemo ex his,
qui pietatis curam habent, istum patitur morbum habere dementiae,
ut dicat eum, qui ante saecula est, in ultimis factum esse) et his
infert, quod necesse est et hoc, quod in ultimis est, ante saecula
esse, et accusat eos, qui non omnia similiter cum obuersione dicunt,
quasi his, qui unum esse filium confitentur, necessitatem habentibus
cum obuersione omnia dicere. οὗ quis non beatificet uestram
dementiam? quis autem non optet tales impetrare doctores tantam
confusionem rationi pietatis introducentes, ut dicerent 'hoc, quod
ante saecula est, factum est in ultimis! et hoc alienarent sua na-
tura et ad deterius deducerent, deinde obuerterent quod et hoc,
quod ést in ultimis, ante saecula est, cum oporteret forte dicere
quod, qui ante saecula erat, adsumpsit hune, qui jn ultimis erat
secundum beati Pauli uocem? uestras igitur leges sequentes et
a tua sapientia constitutam obuersionem immo magis subuersioneiu
susciplentes age omnia simul confundamus et nulla iam sit dis-
cretio nec dei formae nec serui formae, nec templi sumpti nec
elus qui in templo habitauit, nec eius qui solutus est nec eius
qui suscitauit, nec eius qui perfectus est in passionibus nec eius

1 Cap. VIII — Act. Syn. 8 (Eiusdem Theodori ex quarto libro
contra impium Apollinarium' C); Graeca seruauit Leontius 2—5: *0 πρὸ
αἰώνων γέγονεν ἐπ᾽ ἐσχάτων, παλιν ὡς τινῶν δεδωχότων (?) καὶ τοῦτο λεγόντων,

οὐδενὸς τῶν εὐσεβεῖν ἐσπουδαχότων m ἑλομένων (leg. ἑλομένου) νοσῆσαι τὴν
ἄνοιαν, ὥστε τὸν πρὸ αἰώνων εἰπεῖν ἐπ᾿ ἐσχάτων γεγενῆσϑαι (Script. ueter. noua
coll. VI 810, 32) et 16 usque ai finem Οὐχοῦν τοῖς ὑμετέροις ἑπόμενοι

νόμοις καὶ τὴν ὑπὸ τῆς σῆς ἀγχινοίας νομοϑετουμένην ἀντιστροφὴν, μᾶλλον.

δὲ καταστροφὴν δεξάμενοι φέρε δὴ πάντα εἰς αὐτὸν (leg. ταὐτὸν) συγχεωμεν
xoi μηδεμία λοιπὸν ἔστω διαπρισις, μὴ ϑεοῦ μορφῆς μὴ δούλου μορφῆς, μὴ
ναοῦ ληφϑέντος μὴ τοῦ ἐνοικοῦντος ἐν τῳ ναῷ, μὴ τοῦ λυϑέντος μὴ τοῦ
ἐγείραντος, μιὴ τοῦ τελειωϑέντος ἐν πάϑεσι μὴ τοῦ τελειώσαντος, μὴ τοῦ μνημο.
γευϑέντος μὴ τοῦ των ον, μὴ τοῦ ἐπισκεφϑέντος μιὴ τοῦ ἐπισχεψα-
μένου, μὴ τοῦ βραχύ τι παρ᾽ ἀγγέλους ἡλαττωμένου μὴ τοῦ ἐλαττώσαντος,
μὴ τοῦ δόξῃ καὶ τιμῇ ἐστεφανωμένου μὴ τοῦ στεφανώσαντος, μὴ τοῦ κατα-
στάντος ἐπὶ τὰ ἔργα τῶν χειρῶν «τοῦ ϑεοῦ μὴ add.» τοῦ καταστήσαντος, μὴ
τοῦ λαβόντος αὐτὰ ἐν ὑποταγῇ μὴ τοῦ δώσαντος τὴν ὑποταγήν (ibid. 88).

2 esset V. 4 causam V habet C — 5 his VC?C?: in his ΟἽ, ex
his Bar. 7 aeusat V, ocecusat C! ^ 9 obuersioné V diceret et V
beatificat V ^ 10 oportet V 14 dicere ex diceret corr. V ^ 15 quod
qui C: quod quia V

Epist. LXXXIHI 51—57. 245

qui perfecit, nec eius qui memoriam meritus est nec eius qui 54
memor factus est, nec eius qui uisitatus est nec eius qui uisitauit,
nec eius qui paulo minus ab angelis minoratus est nec eius qui
minorauit, nec eius qui gloria et honore coronatus est nec eius

5 qui coronauit, nec eius qui constitutus est super opera manuum
dei nec eius qui constituit, nec eius qui accepit ista ad subiecfi-
onem nec eius qui dedit subiectionem.

In supra dicto octauo capitulo diuersis modis uidetur in- 55

duci dualitas personarum per hoec quod dicitur (non ipse, qui

10 ante saecula erat, in ultimis dicendus est uenisse temporibus',
sed quasi altera sit adsumentis humanitatem, altera adsumpti
persona. si quis igitur haec ita sapit docet credit aut praedicat
et non eundem deum uerbum, qui ante saecula ex patre natus
est, in ultimis temporibus ex beata uirgine Maria incarnatum

15 et natum esse fatetur, ut unus idemque sit Christus in utraque
natura, anathema sit.

Capitulum IX. 56

Istum igitur uirum, in quo statuit omnium facere iudicium ad
fidem futurorum, cum resuscitasset. eum ex mortuis et iudicem
. $0 omnium demonstrasset secundum beati Pauli uocem, merito unitate
ad se ipsum dignatus est et per coniunctionem ad se factam talium
participem: eum fecit, ut et adorationis communionem haberet,
omnibus quidem diuinae naturae debitam adorationem reddentibus,
comprehendentibus autem adoratione et illum, quem inseparabiliter
. 95 scit sibi coniunctum. ex quo manifestum est, quod ad maiora eum
perduxerit.

In supra seripto nono capitulo coniunctionis et participati- 57
onis cuiusdam uocabulo quasi dei ad hominem Christum
factae diuinis Christus asseritur operibus decorari: per quae
30 rursus dualitas inducitur personarum. si quis igitur ita sapit

9 sqq. cf. Psalm. 8, 6 sqq. 17 Cap. IX — Act. Syn. 9 (-Ewwsdem
Theodori ex tertio libro contra impium Apollinariwum* C) | 20 cf. Act. 17, 31

6 subiectionem C!C?: sublectionem V, subuectionem C? 1 subiecti-
onem C!:'subiectione C?, sublectionem V, subuectionem C?; subleuati-
onem wéroque loco Bar. ὃ suprascripto Bar. 20 unitate- C 22 eum C:
om..V 824 adoratione V 928 scit VC: fort. fecit 26 perduxit C

246 Uigilii constitutum de tribus capitulis

docet credit aut praedicat et non unum eundemque Christum
deum ae dominum nostrum manente in suis proprietatibus
differentia naturarum agnoscit et credit, anathema sit.

908 Capitulum X.

"Ego quidem, quem uidetis, nihil quidem facere possum secun-
dum meam naturam, cum homo sim; operor autem, quia in me
manens pater omnia facit. quoniam enim et ego in patre et pater
in me, deus autem uerbum unigenitus dei in me est, certum est

59 quod et pater cum ipso in me manet et opera facit, et non est
mirandum de Christo haec existimari, cum euidenter ipse de ce-
teris hominibus dicit: qui diligit me, uerbum meum ob-
seruét e£ pater meus diliget eum et ad eum ueniemus
et mansionem apud ipsum faciemus. si enim apud unum-
quemque huiusmodi hominem et pater et filius mansionem faciunt,
quid mirandum est, si in domino secundum carnem Christo ambo
simul putarentur manere communione eorum secundum. substan-
tiam communionem etiam mansionis forsitan suscipienté ὃ

60 In supra scripto decimo capitulo ita in homine Christo
deus uerbum inesse dieitur sicut et pater, ut per hoc aut et
pater incarnatus esse uideatur sicut et filius, aut nec filius sit
incarnatus sicut nec pater, aut magis uterque in tertia persona

4 Cap. X — Act. Syn. 10 (Εἰ post alia/ praefigit C); Graeca ser-
uauit Leontius (Script. uet. noua coll. VI 310, 31): ᾿Εγὼ piv, ὃν ὁρᾶτε,
δύναμαι μὲν ποιεῖν οὐδὲν κατὰ τὴν οἰκείαν φύσιν ἅτε ἄνϑρωπος ὦν" ἐργάζομα:

2 F/

δὲ, ἐπειδὴ ἐν ἐμοὶ μένων ὅ πατὴρ ἅπαντα ποιεῖ ἐπειδὴ γὰρ ἐγώ τέ φησιν
£, emo ἐμοί p lt A te" £me0U0T] 5 p 2'f

πατρὶ xai ὁ πατὴρ ἐν ἐμοὶ, ϑεὸς δὲ λόγος ἐν ἐμοὶ ὁ τοῦ ϑεοῦ μονο-
πατοι t 10 ἐεμοῖ, ὕξοὸς Ot γος spot po
4svie, δηλονότι καὶ πατὴρ σὺν αὐτῷ ἐν ἐμοί τε μένων καὶ ἔργα ποιῶν. καὶ
ϑαυμαστόν γε οὐδὲν ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ τοῦτο νομίζειν σαφῶς αὐτοῦ περὶ τῶν
λοιπῶν λέγοντος ἀνθρώπων ὁ ἀγαπῶν με τὸν λόγον μου τηρήσει καὶ
i i

΄ ΄ ^ , ' * -^ ^ ΄

ὁ πατὴρ μου ἀγαπήσει αὐτὸν καὶ πρὸς αὐτὸν ἐλευσόμεϑα καὶ
μονὴν παρ᾽ αὐτῷ ποιήσομεν" εἰ Ἰὰρ παρ᾽ ἑκάστῳ τῶν τριούτων ὅ τε
πατὴρ καὶ ὁ υἱὸς τὴν μονὴν ποιοῦνται, τί ϑαυμαστὸν, εἰ ἐν τῷ κατὰ σάρχα
δεσπότῃ Χριστῷ ὄμφω κατ᾽ αὐτῶν νομίζοιτο (leg. νομέίζοιντο) μένειν τῆς
κατὰ τὴν οὐσίαν κοινωγίας προσιεμένης ὡς εἰκὸς καὶ τὴν τῆς μετοχῆς

κοινωνίαν; ὅ sqq. cf. Ioh. 14,10 11 Ioh. 14, 23

5 ego quidem . . 13 faciemus adfert Pelagius l. c. 442 1l obser-
uabit Bar. 12 diiiget Pelag.: diligit VC 14 hominem VC!: homi-
num C? 16 substantias V 17 suscipientem V

Epist. LXXXIII 58—-65. 947

hominis habitare. qui ergo haec ita sapit docet credit aut
praedicat, anathema sit.

Capitulum XI. 61

Ita et animam utpote humanam et inmortalem constitutam et
sensus participem prius accipiens et per resurrectionem in im-
mutabilitatem constituens sic et nobis eorundem istorum per resur-
rectionem praebuit. communionem. ideo ante resurrectionem ex 62
mortuis increpat quidem Petrum ut suis eum uocibus scandalizantem
et in magna trepidatione per tempus passionis constitutus appari-
tione angeli indiget confortantis eum ad patientiam et tolerantiam
inminentium malorum. post resurrectionem autem ex mortuis et in
caelos ascensum impassibilis factus et immutabilis omnino et ad
dexteram sedens dei iudex uniuersi est orbis terrarum utpote in
eo diuina natura faciente iudicium.

In supra scripto undecimo capitulo eadem repeti uidentur, 63
quae superius in quarto iam dicta sunt, quod ante passionem
ita infirmus fuerit Christus, ut in magna trepidatione passionis
tempore constitutus angeli uideretur eguisse solatio. quod
quia uelut purum hominem, qui huiusmodi auxilis egeat,
significare uidetur, si quis ita sapit docet credit aut praedicat,
anathema sit.

Capitulum XII. 64

Sic igitnr et hic, sapientissime omnium, habere nos doces Christi
sensum ut sanctum spiritum habentes illum, qui sensui Christi
aliquam uirtutem adimplebat, prudentiam ei praestans ad omnia
quae agenda erant; sicut et in praecedentibus demonstrauimus, 65
quod ab ipso quidem in eremum ad certamina, quae contra dia-
bolum erant, ducebatur, unctione autem illius et scientiam et uim
eorum, quae agenda erant, accipiebat et illius particeps factus non
solum miracula faciebat sed etiam, quomodo uti oportebat mira-

3 Cap. XI — Act. Syn. 11 («Et post alia! praefigit C) 9 ef.
Matth. 16, 23 22 Cap. XII — Act. Syn. 12 (*Et post alia" praefigit C)

9 in V: om. C 10 tollerantiam V 15 repenti V, corr. o 24 sensus
Christo C 27 heremum VC 28 unctione Surius: unctionem VC?,
coniunctionem C! — 30 oporteba V

948 Uigili constitutum de tribus capitulis

culis, sciebat subtiliter, ut notam quidem faceret gentibüs pietatem,
pateretur autem laborantium infirmitates et sic ad effectum suam
uoluntatem educeret, et iustificabatur inde et inmaculatus osten-
debatur siue reparatione peiorum siue cusiodia meliorum siue
etiam paulatim ad meliora profectibus.

66 In supra scripto duodecimo capitulo eadem, quae in septimo
capitulo, uidentur exponi, asserendo dominum nostrum lesum
Christum per habitationem sancti spiritus ad omnia informa-
tum et per tempora ad perfectionem unctionis eius auxilio
peruenisse. si quis igitur eum non sua deitate perfectum esse
eredens sed tamquam purum hominem unctione sancti spiritus
indigentem fuisse adiutum sapit docet credit aut praedicat,
anathema sit.

Capitulum XIII.

Quomodo igitur sequentiam habet eo, quod homo factus est
deus, istum hominem deum uerbum esse dicere? si enim homo
est deus uerbum, ut ipse dicis, omnimodo de homine dicimus ea,
quae de deo uerbo euangelista dicit. quid autem dicit? in prin-
cipio erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus
erat uerbum. iste erat in principio ad deum. omnia
per ipsum facta sunt et sine eo factum est nihil,

68quod factum est. ergo si homo est deus uerbum, dicimus

de ipso: "in principio erat homo et homo erat ad deum et deus
erat homo. erat homo in principio ad deum. omnia per ipsum
facta sunt et sine ipso factum est nihil, quod factum est.' si
enim homo est deus uerbum, sicut dicis, conuenient omnia ipsi,
quae de deo uerbo dicit euangelista.

In supra scripto tertio decimo capitulo negari uidetur deum
uerbum hominem faetum et rursus hominem deum uerbum
esse, ut per hoc inducatur, sicut superius dietum est, dualitas
personarum. si quis igitur ita sapit docet credit aut praedicat

18 Ioh. 1. 1—3

1 sciebat subtiliter . . 5 profectibus exhibet Pelagius l. c. 442 4 sepa-
ratione C 6 eademque V 7 dmm V 14 hoc capitulum non exhibet C
17 dices V, corr. o 18 uerba V, corr. Bar. 20 erit in printipio V
21 eo V: ipso Bar. 22 decimus V, corr. «

"«-

Epist. LXXXIII 66— 172. 249
et non potius manente in domino deo nostro lesu Christo
inconuertibiliter atque indiuise differentia naturarum sic una
persona siue una subsistentia eius esse creditur, ut et deus
uerbum sine ulla diuinae naturae suae conuertibilitate homo
esse el adsumpta humanitas propter singularitatem personae
inconuertibiliter deus esse credatur, anathema sit.

Capitulum XIIII.

Hoc quidem, quod est ad patrem meum et patrem ue-
strum et deum meum et deum uestrum, nemo sic demens
est, ut alii cuidam conuenire diceret nisi templo dei uerbi, ad-
sumpto pro nostra salute homini, qui et mortuus est et resurrexit
et ascensurus esset in caelos et patrem sibi ascribit cum discipulis
deum, et ipse gratia adoptionem meritus, et deum suum appellat,
quia cum ceteris hominibus similiter, ut esset, accepit. ^ unde
propter communitatem quidem naturae patrem meum et patrem
uestrum dicit οὐ deum meum et deum uestrum; diuisit
autem iterum suam personam ab ipsis praecipuum gratiae signi-

ficans, propter quam ad deum uerbum coniunctione in loco ueri
filii ab omnibus honoratur hominibus.

In supra scripto quarto decimo capitulo per hoc, quod legitur
in euangelio ascendo ad patrem meum et patrem
uestrum, ad deum meum et ad deum uestrum, ita
intellegitur, quod Iesus Christus dominus et deus noster sicut
ceteri homines gratiam adoptionis, ut filius dei diceretur,
acceperit et quasi per coniunctionem ad deum uerbum in
locum ueri filii ab omnibus adoretur. quod si quis ita sapit
docet credit aut praedicat et non magis unum Iesum Christum
filium dei et dominum nostrum in duabus inconfusis et inse-
parabilibus intellegit et credit esse naturis, anathema sit.

7 Cap. XIV — Act. Syn. 13: *Eiusdem (sc. Theodori) ex tnter-
pretatione euangelii secundum Iohannem libro sexto" C (lib. VII C!,
om. C?) 438 15 21 Ioh. 20, 17

4 conuertibilitate οἷ: conuertibilie tue V 8 quod C: quid V 12 as-
sensurus V adscripsit C — 13 gratia C: gratiam V — atoptionem C',
adoptionum C? 17 ab C: om. V 2420 fort. loco

250 Uigilii constitutum de tribus capitulis

-
c2

Capitulum XV.

Hoc, quod dictum est accipite, pro 'accipietis' dicit. si enim,
cum insufflasset, spiritum dedisset discipulis, quod ualde quidam
stulte existimauerunt, superfluum erat dicere postea his ej maxime
in tempore ascensus ad caelos non separari ab Hierusalem sed ex-
pectare promissionem spiritus et in sequentibus sed accipietis

(Áuirtutem superueniente spiritu sancto in uos, et
aduentum autem ipsum sancti spiritus super discipulos aperte Lucas
factum. esse dicit quinquagesimo die resurrectionis post ascensum.
et illud autem animaduertendum est, quod, si ab insufflatu susce-
pissent spiritum, non diceret accipite sed 'quoniam accepistis" ;
hoc enim, quod dictum est accipite, his conuenit qui nondum
acceperunt.

-—J
ὧς

In supra seripto quinto decimo capitulo dieitur, quia insuf-
flans dominus noster lesus Christus post resurrectionem suam
in facies discipulorum suorum non dederit eis spiritum sanctum
sed dandum significauerit, ut per hoe aut ueritas ipsa, quod
absit, putetur esse mentita aut tamquam purum hominem illo
flatu non habuisse quod daret aut dare minime potuisse. si
quis igitur haec ita sapit docet credit aut praedicat, ana-
thema sit.

16 Capitulum XVI.

Dicit ad Thomam: infer digitum tuum huc et uide
manus meas et porrige manum tuam et mitte imlatus
neum et noli esse incredulus sed fidelis. 'quoniam'
dicit 'non credis et tactum solum sufficere tibi ad credendum
putas (haec enim dicens non me latuisti, tange manu et cape
experimentum et disce credere et non diffidere". Thomas quidem
cum sic credidisset, dominus meus et deus meus dicit, non

1 Cap. XV — Act. Syn. 14 ('Exusdem Theodori ez eodem libro
commenti secundum Iohannem' C) 2 Joh. 20, 22 5 cf. Àct. 1, 4
6 Act. 1, 8. 22 Cap. XVI — Act. Syn. 15 (*EXtsdem. Theodori ex com-
mento secundum lohannem C) 2428 Ioh. 20, 27 29 Ioh. 20, 28

2 hoc C: hie V 8 3nsuflasset V — quidam C': quidem VC? 5 sepa-
rati V 10 insuflatu V 14 insuflans V 19 daremini me V 22 totum
capitulum adfert Pelagius 1. c. 442 23 thoman V 26 actum V
27 manu C: manum V, manu méce» Hartel

Epist. LXXXIII 73—80. 251]

ipsum dominum et deunr dicens (non enim resurrectionis scientia
docebat et deum esse eum qui resurrexit), sed quasi pro miraculo
facto deum conlaudat.

In supra seripto sexto decimo capitulo de illo loco euangelii, 77

5 ubi Thomas apostolus palpans fixuras clauorum dixit: do-
minus meus et deus meus, asseritur, quod Thomas
apostolus non ipsum Iesum Christum dominum deumque con-
fessus sit, quia resurrectionis sclentia non doceret uel quia
deus esset qui resurrexit, sed quia magis pro miraeulo facto

10 Thomas apostolus deum laudauerit. si quis igitur haee ita
sapit docet credit aut praedicat et non potius Thomae eonfes-
sione et uerum deum esse lesum Christum et in uera carne
eum resurrexisse. declaratum credit, anathema sit.

Capitulum XVII. 78

13 ]lle autem dixit oportere paenitentiam agentes eos pro crucis
iniquitate et agnoscentes saluatorem et dominum et omnium aucto-
rem bonorum Iesum Christum, quoniam propter ista peruenit et
adsumptus est de diuina natura, in ipsum fidem suscipere et eius
discipulos fieri, ante omnia autem ad baptisma accedentes, quod

20 et ipse tradidit nobis, praeformationem quidem habens sperationis
futurorum, in nomine autem celebrandum patris et filii et sancti
spiritus. ποὺ enim. quod est ut baptizetur unusquisque79
in nomine Iesu Christi, non hoc dicit, ut uocationem, quae
in nomine patris et filii et sancti spiritus est, relinquentes Iesum

25 Christum in baptismate uocent, sed quale est hoc, quod in Mosen
baptizati sunt in nube et in mari, ut diceret, quia süb
nube et mari Aegyptiorum separati sunt liberati eorum seruitute,
ut Mosae leges adtenderent, tale est ut baptizetur unusquis-
que in nomine Iesu Christi, ut cum ad ipsum accessissent 80

14 Cap. XVII — Act. Syn. 16 (Eiusdem Theodori ex commento
quod. est in Actus apostolorum libro primo... C) 292 et 98 Act. 2. 38
25 Cor. 1-10, 2

5 figuras V 8 sit Hartel: sit et V — scientiam V, correxi 15 ille
autem .. 252, 6 iudicauerunt apostoli adfert Pelagius l. c. 443 16 et
omnium C Pelag.: omnium V 25 mosen V: moysen C?, moyse C! Pelag.

Vulgaia 26nub& V 28 mosae C?, mose V: moysi C!, Moysis Pelag.

252 Uigili constitutum de tribus capitulis

tamquam saluatorem et omnium bonorum auctorem et doctorem
ueritatis, ab ipso utpote auctore bonorum et doctore ueritatis uoca- |
rentur, sicut omnibus hominibus quamcumque sectam sequentibus |
consuetudo est ab ipso dogmatis inuentore uocari, ut Platonici et |
Epicuri et Manichaei et Marcionistae et si quidam tales dicuntur. 5
81eodem enim modo et nos nominari Christianos iudicauerunt apostoli
tamquam per hoc certum facientes, quod istius doctrinam oportet
adtendere: sic et, quod ab ipso datum est, susciperent baptisma
in ipso quidem primo constitutum, .qui et primus baptizatus est,
ab ipso autem et ceteris traditum, ut secundum praeformationem 10
80 futurorum celebretur.

In supra seripto septimo decimo capitulo ex uerbis beati
Petri, quibus in actibus apostolorum dicit baptizetur unus-
quisque uestrum in nomine Iesu Christi, hoc astru-
itur, quia in ea inuocatione, quae in nomine. patris et filii et
spiritus sancti fit, non contineatur et Christus et, quod dixit
Petrus apostolus debere eos in Christi nomine baptizari, non
uideatur trinitatis significasse mysterium, ac per hoe conse-
quens est ut, cum in trinitatis nomine baptizatur, non uideatur
in Christi nomine baptizari, ut secundum hune intellectum 30

8S3appareat introducta quaternitas. adicitur etiam in eodem
capitulo, quia sic a Christo Christiani uocemur, quomodo
diuersarum sectarum uel errorum sequaces ab inuentoribus et
magistris suis sunt sortiti uocabula, id est ut a Platone
Platonici et a Marcione Marcionistae et a Manichaeo Manichaei. ?5
51. quis igitur haec ita sapit docet credit aut praedicat, ana-
thema sit. nos enim ideo Christiani uocamur et sumus, quia
ipsum dominum nostrum Iesum Christum baptisma percipientes
induimus et ipso nobis existente capite omnes in eodem unum
corpus efficimur. 30

μ᾿

5 epicurii C?: epicuri V, epicurei C! 26 aut o: ut V

Epist. LXXXIII 81— 88. 253

Capitulum XVIIT.

Et secundum duas rationes locum imaginis optinet. qui enim
amant quosdam, post mortem eorum saepius imagines statuentes

hoc sufficiens mortis solatium habere arbitrantur et eum, qui non

uidetur nec praesens est, tamquam in imagine aspicientes putant
uidere, ita flammam desiderii et uigorem placantes. sed etiam illi,
qui per ciuitates habent imperatorum imagines, tamquam praesentes
et uidendos honorare uidentur eos, qui non sunt praesentes, cultu

et adoratione imaginum. ^ ista autem utraque per illum adimplen- 85

tur: omnes enim, qui cum illo sunt, et uirtutem sequuntur et de-
bitorum dei parati redditores diligunt eum et ualde honorant, et
caritatem quidem ei diuina natura, licet non aspicitur, adimplet
in illo, qui ab omnibus uidetur, sie omnibus existimantibus ut
ipsum uidentibus per illum et illi semper praesentibus; et honorem
uero omnem sic adtribuunt tamquam imagini imperiali, cum quasi

in ipso sit diuina natura et in ipso spectetur. δὶ enim et filius 86

est, qui inhabitare dicitur: sed cum eo est etiam pater et inse-
parabiliter omnimodo ad filium esse ab ommi creditur creatura;
et spiritus autem non abest, utpote etiam in loco unctionis factus
ei, et. cum eo est semper, qui adsumptus est, et non mirandum
est, cum etiam quibuslibet hominibus uirtutem sequentibes cum
filio et pater esse dicitur: ueniemus enim et ego et pater
et mansionem apud ipsum faciemus. quod autem et spi-
ritus huiusmodi hominum inseparabilis est, certum est omnibus,

In supra scripto octauo decimo capitulo ita inuisibilis uerbi 87

dei imago asseritur esse Christus, tamquam si absentum prin-
cipum imagines pro eorum colantur honoribus. quae si quis
ita sapit docet credit aut praedicat, anathema sit.

Capitulum XVIIIT.

Hoc enim, quod hic est filius meus dilectus in quo
mihi complacuit, in baptismate adoptionem demonstrat secun-

30 Cap. XVIII — Act. Syn. 17 (*Eiusdem Theodori ex libro quarto-
decimo de incarnatione ..' C) 22 Ioh. 14, 28 29 Cap. XVIIII — Act,
Syn. 18 (Eiusdem Theodori Mopsuesteni de commento secundum Lucam
euangelw C) 80 Luc. 8, 22

9 post mortem V: ppt mortem C? (permultis locis in hoc codice pro
post falso propter scríptwm est), ex morte C! 4 aruitrantur V 5 ema-
gine V 12 caritatem C: caritate V aspieiatur Bar. 13 exsisti-
mantibus. V 16 spectatur C 21 4n» quibuslibet Surius
26 absentium wwlgo

254 Uigilii constitutum de tribus capitulis

dum comparationem Iludaicae adoptionis, quia et ad illos dictum
erat: ego dixi 'dii estis et filii excelsi omnes' et: filios
genui et exaltaui, eius adoptionis praecipuum eo, quod dixit

89dilectus et in quo mihi complacuit, ostendens. propter
hoc et uox patris fiebat adoptionem confirmans et filii nominatione 5
per adoptionem secundum gratiam eum, qui uere filius est, demon-
strabat: cuius coniunctio ad ueram et firmam adoptionem istum
constituebat et spiritus sanctus in specie columbae descendens
permansit super eum, quatenus in coniunctione ad eum, qui uere
filius est, eius cooperatione tentus maneat firmam adoptionis habens 10
dignitatem. per omnia autem, in quo primo adoptionis praeforma-
batur baptisma, dico autem domini Christi ex patre et filio et
spiritu sancto, hoc quod fiebat complebatur.

90 In supra scripto nono decimo capitulo. ubi euangelium
secundum Lucam de baptismo Christi uidetur exponi, duae 16
sunt reprehensiones: una, quia dualitas inducitur filiorum, cum
per adoptionem uidetur diei Christus filius dei; alia, quia in
nomine trinitatis ipse quoque asseritur baptizatus, per quod
quaternitas sine dubitatione monstratur. si quis igitur haec
ita sapit docet credit aut praedicat, anathema sit. 26

2 Psalm. 81, 6 Esai. 1, 2 4 Luc. 8, 22

5 nominationem V 10 cooperatione (cooperatione ras. ex cooperati-
oné V, cóoperationem C? οὐ teste Baluzio C?) tentus VC: cooperationi
intentus Swrius, falso, cum 4d uoluerit Theodorus: spiritus sanctus ..
permansit super eum, ut in coniunctione patris is, qui uere filius est,
eius (sc. spiritus) cooperatione tentus maneat 11 preformatur C'!.
preforbatur C?, performabatur V 14 euangelio V, corr. o? 16 qua V,

corr. Bar. 11 cer V

Epist. LXXXIII 89— 992. 255

Capitulum XX. :

Ideo ergo differentiam quidem dei uerbi et recepti hominis
tantam nobis ostendit psalmus. diuisa uero haec in nouo testamento
inueniuntur: domino quidem in se accipiente primordia psalmi, in
quibus factorem eum dicit esse creaturae et eleuatam habere super
caelos magnificentiam et mirifiearl in omni terra; apostolo autem
secunda, quae de homine sunt, qui tantum beneficium meruit, in

Iesu accipiente. quomodo non manifestum, quod alterum quidem

nos diuina scriptura docet euidenter esse deum uerbum, alterum
uero hominem et multam eorum esse ostendit nobis differentiam ?
nam iste quidem memorat, ille autem memoriam meretur; et iste
quidem uisitat, alter autem, cum uisitationem meretur, beatus
dicitur; et iste quidem beneficium dando minuit paulo minus ab
angelis, ille autem et per talem minutionem beneficium accepit; et
iste. quidem gloria et honore coronat, alter autem coronatur et
pro his beatus dicitur; et iste quidem constituit ipsum supra
omnia opera manuum eius et omnia subiecit V sub pedibus eius.
alter autem meritus est dominari eis, quorum antea non habebat
potestatem.

1 Cap. XX — Act. Syn. 19, ubi *Eiusdem (sc. Theodori) ex inter-

pretatione octawi psalm? praeponit C; Graeca'seruauit Leontius (Script,

ueter. noua coll. VI 311, 36): Διὰ τοῦτὸ cotvov τὴν μὲν διαφορὰν τοῦ τε
ϑεοῦ λόγου καὶ τοῦ ἀναληφϑέντος ἀνθρώπου τοσαύτην ἣμῖν δείχνυσιν ὁ
i cub DU REDE EE AUR ΠΣ ΑΜ e ^ ul ;
ψαλμός" διῃρημένα δὲ ταῦτα ἐν τῇ καινῇ Dua ten ebpioxerat, τοῦ μὲν χυρίου
ἐφ᾽ ξαυτὸν λαμβάνοντος τὰ πρότερα τοῦ ψαλμοῦ, ἐν οἷς ποιητὴν τε αὐτὸν
τ - , SACS - *. -
(λέγει add.» εἰνα! τῆς κτίσεως xat ἐπῃρμένην ἔχειν ὑπεράνω (cv οὐρανῶν
add.» τὴν μεγαλοπρέπειαν καὶ τεϑαυμασϑῶσϑαι ἐν πάσῃ τῇ γῇ, τοῦ δὲ Gmxo-
στόλου τὰ δεύτερα περὶ τοῦ ἀνθρώπου τοῦ τῆς τοσαύτης εὐεργεσίας ἀξιω-
ϑέντος τοῦ Ἰησοῦ λαμβάνοντος. πῶς 05, πρόδηλον ὅτι ἕτερον piv TAG ἢ
ϑεία γραφὴ διδάσνε: σαφῶς εἶναι τὸν ϑεὸν λόγον, ἕτερον δὲ τὸν ἄνϑρωπον,
πολλὴν τε αὐτῶν οὖσαν δείκνυσιν ἡμῖν τὴν διαφοράν; ὃ μὲν γὰρ μνημονεύει
καὶ (lacunam indicaui), ὁ δὲ xoi ταύτης ἀξιούμενος μαχαρίζεται᾽ καὶ ὁ μὲν
εὐεργετῶν ἐλαττοῖ βραχύ τι παρ᾽ ἀγγέλους, ὁ δὲ εὐεργετεῖται καὶ ἐπὶ τῇ
τοιαὐτῃ ἐλαττώσει: καὶ ὁ μὲν δόξῃ καὶ τιμῇ στεφανοῖ, ὁ δὲ στεφανοῦται καὶ

ἐπὶ τούτοις μαχαρίζετα: καὶ ὁ μὲν κατέστησεν αὐτὸν ἐπὶ πάντα τὰ ἔργα τῶν

χειρῶν αὐτοῦ καὶ πάντα ὑπέταξεν ὑποκάτω τῶν ποδῶν αὐτοῦ, ὁ δὲ ἠξιώϑη
τοῦ δεσπόζειν τούτων, ὧν πρότερον 0Dx εἶχε τὴν ἐξουσίαν. 4 cf. Psalm.

8,2 11 sqq. cf. ibid. 5—8

9 tantam C?: tantum VC! 11 memoriam C: memoria V 192.alterum V
14 munitionem V

256 Uigilii constitutum de tribus capitulis

93 In supra scripto uicesimo capitulo, ubi octauus psalmus
uidetur exponi, et nudus homo, sicut et in aliis jam dictum
est, Christus asseritur et diuisus a deo uerbo monstratur et
dualitas inducitur personarum. quae si quis ita sapit docet |
credit aut praedicat et non ita in Christo domino ac deo 5
nostro duas naturas indiuisibiliter et inconfuse unitas intellegit,
ut manente earundem differentia naturarum ipse unus atque
idem uerus sit dei et uerus hominis filius, anathema sit.

94 Capitulum XXI.

Sed non uolentes ista considerare uoces omnes trahere ad 10
dominum temptant Christum, ut et quae de populo factae sunt,
simili modo intellegerent et risum praestarent Iudaeis, quando ex
scriptorum sequentia nihil ad dominum Christum pertinentes. osten-
dunt uoces.

95 Capitulum XXII. 15

Tale est et, quod non derelicta est anima eius in inferno nec
caro eius uidit corruptionem; nam propheta quidem supra modum
ipsüm ponit cirea populum, prouidentiam dicens, uolens dicere,
quoniam inextemptabiles eos ab omnibus conseruauit malis. quoniam
autem hoc uerum et ex ipsis rebus euentum accepit in domino 90
Christo, sequentissime de eo loquens beatus Petrus utitur uoce
ostendens, quoniam quod de populo supra modum dictum. est ex
quadam ratione utente uoce propheta, hoc uerum euentum in ipsis
rebus accepit nunc in domino Christo.

nüv c cc———PT

9 Cap. XXI — Act. Syn. 20, ubi 'Evwsdem (sc. Theodori) ex prin-
cipio commenti quod in duodecim prophetas scripsit . .' praefigit C
(in ipso illo commentario nobis Graece seruato cum nec haec uerba nec
capp. XXII et XXIII leguntur, fuisse uidentur generalis cuiusdam pro-
oemii nunc deperditi; cf. Ang. Mai, Script. uet. nou. coll. VI p. XIV.
minus recte iudicasse uidetur O. F. Fritzsche, De Theod. Mops. uita et
scriptis p. 53) 15 Cap. XXII — Act. Syn. 21 (*Et post alia infert
praemittit C) — 16 cf. Psalm. 15, 10

'7 differentiam V, eorr. o 10 non uolentes V(C?): non uoluntas C?,
nolentes C1 11 temptent V factae C: facta V 13 criptorum V
ostendunt C: ostendent V 17 corruptione V 19 fort. conseruabit
20 accipit V 21 sequentissime VC?, sequenstissime C!: frequentissime a?
Bar. Baluz. 23 quidam V

Epist. LXXXIII 93-—99. 297

In supra scripto uicesimo primo et secundo capitulo hoc 96
uidetur dici, quia prophetiam, quae ex persona Christi loquens
ait: non derelinques animam meam in inferno neque
dabis sanctum tuum uidere corruptionem, non de
ipso Christo praedictam fuisse sed de populo Israheliticae
generationis, beatum uero Petrum apostolum ad Christum
hane prophetiam per euentum aptare uoluisse. et ideo, qui
haec ita sapit docet credit aut praedicat, anathema sit.

σι

Capitulum XXIII. 97

1; Eundem intellectum habet et illud: diuiserunt sibi uesti-
menta mea et super uestimentum meum miserunt
sortem. quod enim psalmus nullatenus conuenit domino, certum
est, neque enim erat domini Christi, qui peccatum non fecit
nec inuentus est dolus in ore eius, dicere: longe a98

i salute mea uerba delictorum meorum. 8648 et ipse
dominus secundum communem hominum legem, dum in passione
opprimeretur, deus meus, deus meus, quare me dereli-
quisti? emisit uocem et apostoli diuiserunt sibi uestimenta
mea et super uestimentum meum miserunt sortem ad

s) eum traxerunt manifeste, quoniam quod supra modum dictum
fuerat prius a Dauid propter inlata ei mala, hoc ex operibus
euenit in domino Christo, cuius et uestimenta diuiserunt et sorti
tunicam subiecerunt.

Tn supra scripto uicesimo tertio eapitulo exponendo quaedam 99
95 uicesimi primi psalmi uerba, quibus dicitur: diuiserunt
sibi uestimenta mea et super uestem meam mise-
runt sortem, negantur lesu Christo domino conuenire, sed.
quod Dauid propter quaedam mala, quae perpessus est, de
se dixerit, euangelistam ex euentu ad Christum traxisse, et
adicitur, quia non poterat dicere dominus Iesus Christus, qui

9 Psalm. 15, 10 6 cL Aek 9, 97 9 Cap. XXIII — Act. Syn,
22, ubi *Item (sc. Theodorus) post alia" praemittit C! (om. C?, *et post
alia infert' ut uidetur C?) 10 18 25 Psalm. 21, 19 18 Petr. I 2,
29 (cf. Esái. 58, 9) 14 Psalm. 21, 9 17 Matth. 27, 46

2 quia scripsi: qui V, quod o 3 infernum V, correxi 16 legem
dum V et C! man. 2: legendum C?C! man. 1 17 oprimeretur V
quare C: qr V 22 sq. sortitum cum subicerunt V

XXXV. 17

100

101

102

103

104

258 Uigilii constitutum de tribus capitulis

peceatum non fecit: longe a salute mea uerba delic-
torum meorum. et ideo, qui haee «ita» sapit docet credit
aut praedicat et non ea, in quibus delictorum meminit, ad
corpus ipsius, quod est ecclesia, quae in hoc mundo sine
delicto esse non potest, intellegit pertinere, illa autem de
diuisione uestimentorum non specialiter de ipso capite id est
domino deo nostro Iesu Christo praedicta et in ipso credit
esse completa, anathema sit.

Capitulum XXIIII.

Foderunt manus meas et pedes: et omnia perscrutabantur,
et quae agebam et quae conabar; nam 'foderunt' ex translatione
dixit eorum, qui per fossionem scrutari, quae in profundo sunt,
temptant. | dinumerauerunt omnia ossa mea: totius meae
fortitudinis et totius meae substantiae detentores facti sunt, ut
etiam numero mea subicerent. istud autem ex consuetudine, quam
habent hostes, dixit, qui quando optinuerint, numero et talis sub-
tülem notitiam inuentorum faciunt. propterea et sequenter dicens:
ipsi uero considerauerunt et conspexerunt me intulit:
diuiserunt sibi uestimenta mea et super uestimentum
meum miserunt sortem. considerantes! enim *me' ait “οἱ
conspiclentes, quod omnia eis euenerunt in me desiderata (0η-
spicere' enim ita ut apud nos dicitur pro eo, quod est 'uidit in
eum, quae uolebat pati eum") iam tamquam me omnino malis
dedito sicut hostes mea post uastationem et captiuitatem diuiserunt
sorte diuisionem eorum facientes. οὗ euangelista quidem in
domino uerba ex rebus adsumens eis usus est, sicut et in aliis
diximus: nam quod non pertineat ad dominum psalmus, in supe-

rioribus euidenter ostendimus. at uero beatüs Dauid supra modum.

ista magis ex his, quae ab Abessalom facta sunt, dixit, quoniam,
dum recessisset Dauid, iure belli metropolim ingressus omnes

1 Psalm. 21, 2 9 Cap. XXIIII — Act. Syn. 23, ubi 'Eiusdem
(sce. Theodori) 4» psalmo wicesimo primo' praefigit C 10 Psalm. 21, 17
13 Psalm. 21, 18 18 Psalm. 21, 18 19 Psalm. 21, 19

2 ita addidi: om. V 12 effossionem ΟἿ, effusionem C? 13 detempta-
tores ΟἹ, detentatores C? 15 subiceret V . 16 talis Bal.: talibus VC
19 supra uestimenta mea C 22 ut V: et C 27 pertinet C 29 abes-
salom C?: abessalon V, abisalon C!

σι

Epist. LXXXIII 100—107. 9259

quidem optinuit res regales, non piguit autem etiam patris cubile
inquinare.

In supra scripto uicesimo quarto capitulo de memorato
eodem uicesimo primo psalmo illa uerba, ubi dicit: foderunt
manus meas et pedes meos, dinumerauerunt omnia
ossa mea; ipsi uero considerauerunt et conspe-
xerunt me, asseritur non de Christo esse praedicta sed Dauid
haec de se dixisse propter tyrannidem Abessalom, qui regiam
urbem substantiamque peruaserat atque in terra omnia dinu-
merauerat patris, sed euangelistam haec ex euentu ad Christi
traxisse personam. qui igitur haec ita sapit docet credit aut
praedicat, anathema sit.

Capitulum XXV.

Quoniam cibi et potus suaues quidem fiunt in tempore gaudii,
insuauia autem et amara in tristitia, (talia erant! inquit (quae ab
ilis fiebant, ut ex tristitia et ira esset quidem mihi in locum
fellis cibus, esset autem οὖ potio aceto nihil differens. maxime
autem hoe fit in iracundiis, quae cum tribulatione fiunt, quod
uerisimile erat pati eos contra suos. usus autem est euangelista
hoe testimonio in domino, et ipse autem dominus zelus domus
tuae comedit me de se ipso dicens, et beatus Paulus de
Iudaeis loquens fiat mensa eorum et cetera, et beatus Petrus
de Iuda fiat habitatio eius deserta. οὖ certe diuersis
constitutis rebus, non quasi psalmo modo quidem pro his dieto,
iterum autem de illo et iterum de alio, sed quia de Iudaeis dicta
sunt plura, qui se separauerunt de deo et lege, conuincentia
illorum indeuotionem, necessarius est testimoniorum usus simul et
ex rebus captus, quale est: dederunt in esca mea fel et in
siti mea potauerunt me aceto.

1 cf. Regn. II 16, 22 4 Psalm. 21, 17 sq. 18 Cap. XXV — Act.
Syn. 24, ubi Eiusdem (sc. Theodori) de interpretatione sexagesimi octaui
psalm praescribit C 19: cf. Ioh: 19, 28 sq. 20 Ioh. 2, 17 (Psalm.
68, 10) 22 Rom. 11, 9 (Psalm. 68, 23) 283 Act. 1, 20 (Psalm. 68, 26)
98 Psalm. 68, 92

8 abessalon 10 euangelista V, corr. o 14 ciui V 17 ciuus V

| acoeto V 18 cum VC!: cum iu C?, in Surius “22 post eorum 4 Lit-

terae erasae sunt in Υ 24 reus V quidem C: om. V 26 se C:

. om. V 27 etex C: ex V 29 acoeto V: acetum C

17*

105

106

107

. 200 Uigilii. constitutum de tribus capitulis

108

109

110

In supra scripto uieesimo quinto capitulo de eo loco psalmi,
ubi dieit: dederunt in esca mea fel et in siti mea
potauerunt me aceto, contra euidentem euangelii ueri-
tatem exponitur dicendo, quia nec uere aceto potatus sit
dominus sed ad tristitiam suam et iracundiam offerentum
potationem habuerit in aceti loco et escam in fellis, nec de
ipso praedictum sed euangelistam hoc testimonio usum fuisse
ex euentu in domino. propterea, qui haec ita sapit docet credit
aut praedicat, anathema sit.

Capitulum XXVI.

Sicut igitur per huiusmodi confessionem non deitatis Natbanahel
habens scientiam ostenditur (Iudaei et Samaritae tali» sperantes
plurimum quantum dei uerbi a scientia longe erant), sic et Martha
per confessionem illam non deitatis habens tunc scientiam probatur,
manifeste autem nec beatus Petrus: adhuc etenim ipsis sufficie-
bat tunc reuelationem illam suscipientibus praecipuum aliquid et
maius de ipso praeter ceteros hominum fantasiam accipere; post
resurrectionem autem spiritu producti ad scientiam tunc et reue-
lationis perfectam scientiam suscipiebant, ut scirent, quia praeci-
puum ipsi praeter ceteros homines non aliquo puro honore ex deo
peruenit, sicut in ceteris hominibus, sed per unitatem ad deum
uerbum, per quam omnis honoris ei particeps est post in caelos
ascensum.

In supra scripto uicesimo sexto capitulo et agnitionem
deitatis Christi ante resurrectionem eius Petrus habuisse
negatur, fantasiam uero intellegentiae prae ceteris hominibus
accepisse dicitur, et rursus dualitas filiorum inducitur, dum
hominem participem dicit ad deum uerbum, posteaquam in

2 Psalm. 68, 92 10 Cap. XXVI — Act. Syn. 25 (*Exusdem
Theodori ex libro primo de incarnatione..." C) 11 cf. Ioh. 1, 49
18 cf. Ioh. 11, 27 15 cf. Matth. 16, 16

1 uigesimo V . 3 acoeto V 4 uero Bar. ὃὅ offerentium uulgo
6 acoeti V — 7 euangelista V, corr. o 11 huiusmodi V: huismodi C?.
huius rei C'! 17 ceteros VC: ceterorum Swrius, falso id quidem, cf.
quae respondet Uigilius ^ fantasia Bar.

3
:
Y
,
f

Epist. LXXXIII 108—114. 261

caelos ascendit. qui ergo haec ita sapit docet credit aut
praedicat et non unum eundemque esse intellegit Christum
dominum nostrum dei et hominis filium manente in ipso
unitarum differentia naturarum, anathema sit.

Capitulum XXVII.

Matthaeus quidem euangelista post temptationes dicit quod
accedentes angeli ministrabant ei, scilicet cum eo constituti et
eooperantes et omnibus circa eum deo ministrantes, quod iam per
certamina ad diabolum ostensus est clarior. sed et quod passuro
ei aderant angeli, ex euangelüs discimus et, cum resurrexit, in
monumento uisi sunt, ^ per omnia enim ista monstrabatur dignitas
Christi, quod inseparate ei angeli aderant et omnibus circa eum
ministrabant: sicut enim a peccantibus separantur, sic et per
meritum honoratis subueniunt. propter quod bene dominus ait,
quod 'maius uidebitis, quod et caelum aperietur omnibus per me
et omnes angeli semper mecum erunt, nunc quidem ascendentes,
nunc uero descendentes sicut ad domesticum dei et amicum".

In supra scripto uicesimo septimo capitulo, ubi de Matthaeo
euangelista exponitur, quia consummatis temptationibus acces-
serint angeli, Cut» ministrarent Christo, dicitur, quia, sicut et
aliis, per meritum honorato Christo subuenerint angeli et quia
sic ad Christum in caelos ascenderint et descenderint angeli,
tamquam ad amicum et domesticum dei. qui ergo haec ita
sapit docet credit aut praedicat et non, ut uero deo, ueri dei
filio, uni eidemque eum assumpta ex utero uirginis perfecta
humanitate angeli utpote creatori et domino deseruierint atque
deseruiant, anathema sit.

9 Cap. XXVII — Act. Syn. 26, ubi *Exusdem (sc. Theodori) de
interpretatione secundum. Iohannem euangelii libro primo! praefigit C
6 cf. Matth. 4, 11 10 cf. Luc. 22, 48. 11 cf. Matth. 28, 9 15 cf.
Ioh. 1, 50 sq.

6 Matheus VC 7 constituti et C: constituet V — 15 quod et VC:
et quod wwigo [18 matheo V 20 ut add. ο3: om. V 21 miritum V

112

118

114

115

116

118

119

269 Uigilii constitutum de tribus capitulis

Capitulum XXVIII.

Plus inquietabatur dominus et certamen habebat ad animae
passiones quam corporis et meliore animo libidines uincebat inedi-
ante el deitate ad perfectionem. unde et dominus ad haec maxime
instituens uidetur certamen: cupiditate enim pecuniarum non
deceptus et gloriae desiderio non tentus carni quidem praebuit
nihil, nec enim illius erat talibus uinci. animam autem si non
recepisset sed deitas est, quae ea uicerat, nullatenus eorum, quae
facta sunt, ad nos respicit luerum (quae enim ad conuersationis
perfectionem similitudo deitatis et animae humanae?) et uidentur
domini certamina non ad nos respiciens habere lucrum sed osten-
tationis cuiusdam gratia fuisse. | quod si hoc dicere non est
possibile (certum etenim est, quod illa propter nos facta sunt), et
maius certamen instituit ad animae passiones, minus autem ad
carnis, quanto et amplius et magis inquietare illas contingebat et
magis ill erat, quae et amplioris indigebat medicinae; uidelicet
quod et carnem et animam assumens per utraque pro utrisque
certabat, mortificans quidem in carne peccatum et mansuetans eius
libidines et facile caplendas meliore ratione animae faciens, erudiens
autem animam et exercitans et suas passiones uincere et carnis
refrenare libidines: haec enim deitas inhabitans operabatur, haec
inhabitans mediabat utrique eorum.

In supra scripto uicesimo octauo capitulo iterum purus
homo Christus inducitur, qui ratione animae corporis dicitur
mansuetefecisse libidines et erudisse animam et exercitasse
eam, ut passiones suas uinceret et carnis in se libidines

1 Cap. XXVIII — Act. Syn. 27; *Exusdem Theodori ex libris de
incarnatione! praefigit C, ἐκ τοῦ αὐτοῦ (sc. t£") λόγου Leontius, qui Graece
seruauit uerba prima: Πλέον γὰρ ὠχλεῖτο ὁ κύριος καὶ ἢγωνίζετο πρὸς τὰ
ψυχιχὰ πάϑη ὑπὲρ τὰ τοῦ σώματος xoi τῷ κρείττονι λογισμῷ τὰς ἡδονὰς
ἐχειροῦτο τῇῷ ϑεότητος δηλαδὴ μεσιτευούσης καὶ βοηϑούσης αὐτῷ πρὸς τὴν

χατόρϑωσιν (Script. uet. nou. coll. VI 309, 29).

2 plus inquietabatur .. 5 certamen exhibet Pelagius l. c. 448 4 ei V:
om. C Pelag. 8. quae ea C: qui ea V 16 erat quae . . indigebat C:
erant qui..indigebant V 17 utrisque V: utrique C!, utriusque C?
18 mansuetans V et C! mam. 2: mansuetas C?C! man. 1 22 mediabat
scripsi: mediebat V, mediabatur C!, meditabatur C?, medebatur Bar.
25 mansuetefecisse scripsi: mansuete fecisse V, mansuefecisse οΣ, man-
suetas fecisse Dar.

Epist. LXXXIII 115—121. 268

refrenarét: quae tamen utrique mediante deitate operatam
fuisse dicit animam, ut secundum haec iam nec ipsum unum
eundemque lesum Christum mediatorem dei et hominum
habeamus sed carni et animae mediatrix deitas fuisse uide-
atur. qui igitur haec ita sapit docet credit aut praedicat,
anathema sit.

Capitulum XXVIIIT.

"Sed si caro erat, inquit, (crucifixa, quomodo sol radios auertit
et tenebrae occupauerunt terram ommem et terrae motus et petrae
dirumpebantur et mortui surrexerunt?' quid igitur dicant et de
tenebris in Aegypto factis in temporibus Mosae, non per tres horas
sed per tres dies? quid autem propter alia per Mosen facta mira-
cula? et quae per lesum Naue, qui solem stare fecit, qui sol et
in temporibus Ezechiae regis et contra naturam retro reuersus est?
et de Helisei reliquiis, quae mortuum resuscitauerunt? 51 enim
uerbum deum passum demonstrant, quae in cruce facta sunt, et
propter hominem non concedunt haec facta esse, et, quae in
lemporibus Mosae, propter genus Habraam non erunt et, quae in
temporibus Iesu Naue, et, quae in Ezechiae regis. quod si illa
propter Iudaeorum populum mirabiliter facta sunt, quomodo non
magis, quae in cruce facta sunt, propter dei uerbi templum?

7 Cap. XXVIIII — Act. Syn. 28: 'Eiusdem XTheodori C*; «ex
libro C?» contra synusiastas «uel. Apollinaristas C?» quae et proposwit
beatus Cyrillus et refutauit' C. Uerba non Theodori sed Diodori Tar-
sensis esse, quippe qui conscripserit *contra synusiastas' libros, iam
Fritzschius adnotauit (De Th. Mops. uita et scriptis p. 91, adn.). Cyrillus
haec refutauit in libro I contra Theodorum et Diodorum; cf. Acta eius-
dem quintae synodi, coll. 5 (Mansi IX 232), ubi uerba illa eodem fere
modo repetuntur. 8 cf. Luc. 23, 45; Matth. 27, 51 sq. 11 cf. Exod.
10, 22 . 183 cf. Ios. 10, 13. 14 cf. Regn. IV 20, 11 15 cf. Regn. IV
15, 21

8 sed si caro... 15 suscitauerunt adfert Pelagius l. c. 443 8 era V
11 mose VC?: moysi ΟἹ (moyse C?, moysii C! in eiusdem concilii col-
latione 5) 13 et in V: in C 14 natura V retro reuersus VC!: retro
uersus C? Pelag. (et sic ut widetur C $n coll. 5) 15 resuscitauerunt VC?
(et C in coll. 5): suscitauerunt C!C? Pelag. 18 mose V: moysi C?
et corr. ez moyse C! (moyse C!, mose C? ἐμ coll. 5) abraham C
(abrahae w£ wid. in coll. 5)

120

121

122

128

124

264 Uigilii constitutum de tribus capitulis

In supra scripto uicesimo nono eapitulo dum quasi Apolli-
nari, qui diuinam naturam passionibus implicabat, contradicitur,
a recto tramite declinatur et modus assertionis exceditur, ut
purus homo pependisse putetur in cruce. et ideo qui haec
ita sapit docet credit aut praedicat et non Christum deum
uerum credens manente impassibili deitate eundem carne
propria passum esse confitetur, anathema sit.

Capitulum XXX.

Manifestum autem est, quod unitas conuenit: per eam enim
collectae naturae unam personam Secundum unitatem effecerunt.
sicut enim de uiro et muliere dicitur, quod iàm non sunt duo
sed una caro, dicamus et nos rationabiliter secundum unitatis
rationem quoniam non sunt duae personae sed una, scilicet naturis
discretis. sicut enim ibi non nocet numero duorum unam dici
carnem (certum est enim, secundum quod una dicitur), ita et hic
non nocet naturarum differentiae personae unitas. quando etenim
nawiras discernimus, perfectam naturam dei uerbi dicimus et per-
fectam personam (nec enim sine persona est subsistentiam dicere),
perfectam autem et hominis naturam et personam similiter; quando
autem ad coniunctionem respiciamus, unam personam tunc dicimus.

8 Cap. XXX — Act. Syn. 29: *Exusdem (sc: Theodori; 'sancti
Cyrill? falso add. ΟἽ) ex lbro octauo de incarnatione! C; Graeca ser-
uauit Leontius (Script. uet. noua coll. VI 305, 6): πρόδηλον δὲ, ὡς τὸ
τῆς ἑνώσεως Pgappolov διὰ γὰρ ταύτης συναχϑεῖσαι αἱ φύσεις ἕν πρόσωπον
κατὰ τὴν ἕνωσιν ἀπετέλεσαν᾽ ὥστε ὅπερ Ó χύριος ἐπί τε τοῦ ἀνδρὸς xot τῆς
Ἰυναιχός φησιν, ὥστε οὐκέτι εἰσὶ δύο ἀλλὰ σὰρξ μία, εἴποιμεν Gy καὶ ἡμεῖς
εἰκότως χατὰ ξνώσεως λόγον, ὥστε οὐχέτι εἰσὶ δύο πρόσωπα ἀλλ᾽ ἕν, δηλον-
Ott τῶν φύσεων διακεχριμένων᾽ ὥσπερ γὰρ ἐκεῖ οὐ λυμαίνεται τῷ ἀριϑμῷ
τῆς δυάδος τὸ μίαν λέγεσϑα: τὴν σάρχα — πρόδηλον γὰρ xaX ὃ μία λέγονται
(leg. λέγεται) —, οὔτω κἀνταῦϑα οὐ λυμαίνεται τῇ τῶν φύσεων διαφορᾷ τοῦ
προσώπου ἣ ἕνωσις. ὅταν μὲν γὰρ τὰς φύσεις διαχρίνωμεν, τελείαν τὴν φύσιν
τοῦ ϑεοῦ λόγου φαμὲν καὶ τέλειον τὸ πρόσωπον (οὐδὲ γὰρ ἀπρόσωπον ἔστιν
ὑπόστασιν εἰπεῖν), τελείαν δὲ καὶ τὴν τοῦ ἀνϑρώπου φύσιν καὶ τὸ πρόσωπον
ὁμοίως", ὅταν μέντοι ἐπὶ τὴν συνάφειαν ἀπίδωμεν, ἕν πρόσωπον τότε φαμέν.

11 Matth. 19, 6

9 asertionis V — 9 manifestum . 14 discretis adfert Pelagius l. c. 443
15 quid Surius in margine 2120 respiciamus VC?: respicienti C', respi-
cimus Swrius

Epist. LXXXIII 122—121. 265

In supra scripto tricesimo capitulo pessimo exemplo temp-
tatur ostendi, quomodo una persona Christi possit intellegi:
id est, sicut de uiro et muliere conuenientibus legitur, sic et
in Christo discretis naturis quasi unam esse personam, et

5 sequitur perfectam esse naturam dei uerbi et perfectam
personam et perfectam hominis naturam atque personam simi-
liter. unde apparet, quia et de exemplo uiri ae mulieris, ubi
duae personae sunt, et de his, quae secuntur, tametsi tacetur
numerus, duae tamen inducuntur unius (Christi personae.

10 quod qui ita sapit docet credit aut praedicat, anathema sit.

Capitulum XXXI.

Sed Christum quidem secundum carnem adsumptam serui formam,
eum autem, qui eam adsumpsit, super omnia nominans deum, in-
tulit tamen hoec secundum coniunctionem, uf per significationem

15 nominum naturarum manifestam diuisionem faciat. nemo igitur
neque eum, qui secundum carnem ex Iudaeis est, dicat deum nec
iterum deum, qui est super omnia, secundum carnem ex Iudaeis.

In supra seripto tricesimo primo capitulo in expositione,
quae de symbolo trecentorum decem et octo patrum facta

20 uidetur, non solum diuisio naturarum asseritur sed et absolute
dicendo neque eum, qui secundum carnem ex Iudaeis «est, deum
nec iterum deum, qui est super omnia, dicendum esse secundum
carnem ex Iudaeis » nudus deitate homo et purus sine carne deus
quasi seorsum et seorsum duae pronuntiantur esse personae. si

25 quis ergo haec ita sapit docet credit aut praedicat et non sic in
uno Christo unitas confitetur esse naturas, ut personae siue
subsistentiae singularitas agnoscatur, anathema sit.

11 Cap. XXXI — Act. Syn. 81: Eiusdem (sc. Theodori) ex inter-
pretatione symboli trecentorum decem δὲ octo sanctorum patrum C

12 totum capitulum exhibet Pelagius l. c. 443 —— carnem et adsumptam
Surius — 15 manifestam diuisionem Κ᾽: manifestandi uisionem C!, mani-
festam et diuisiopem C? 21 est deum..ex Iudaeis. inserui secundum
ipsius capituli uerba: om. V

125

126

127

128

129

130

131

266 Uigilii constitutum de tribus capitulis

Capitulum XXXII.

Iesum enim dicit ἃ Nazareth, quem unxit deus spiritu
sancto et uirtute: qui autem dei spiritu unctus est, omnimodo
aliquid inde adsumpsit. quis autem furens dicat de spiritu aliquid
adsumpsisse diuinam naturam nec non et participum? participes'
enim eius uidelicet uocat, qui et ipsi uncti sunt; qui autem uncti
sunt et in hoc participes eius iuste facti, non aliter unctionis
communicare dicantur nisi ei, qui adsumptus est. et hoc ipsum
autem demonstratur, quod mercedem iustam accepit: 'pro hoc'
enim inquit 'quod dilexisti iustitiam et odisti iniquitatem, pro his
praecipuam unctionem meruisti".

In supra scripto tricesimo secundo capitulo in commento
epistolae ad Hebraeos adhibetur illud beati Petri, ubi dixit:
Iesum a Nazareth, quem unxit deus spiritu sancto
et uirtute, et infertur qui autem del spiritu unctus est,
omnimodo aliquid inde adsumpsit! et additur *'quis autem
furens dieat de spiritu aliquid adsumpsisse diuinam naturam?
per quae uerba purus homo Christus inducitur, qui unctione
sancti spiritus particeps factus sit diuinae naturae, sicut et
alii, et mercedis iustae nomine, quia dilexerit iustitiam et
oderit iniquitatem, praecipuam meruerit unctionem. qui ergo
haec ita sapit docet credit aut praedicat, anathema sit.

Capitulum XXXIII.

Rabbi, tu es filius dei, tu es rex Israel: hoc est
"tu es ile, qui de longe praedicatus es Christus'; haec enim
scilicet de Christo sperabant sicut domestico constituto praeter
omnes deo.

1 Cap. XXXII — Act. Syn. 32: Eiusdem ex commento epistolae
ad Hebraeos C 2 Act. 10, 38 5 Hebr. 1, 9 9 cf. Hebr. 1, 9
93 Cap. XXXIII — Act. Syn. 33: ' Eiusdem Theodori de interpretatione
secundum Iohannem euangelii libro primo" C — 24 Ioh. 1, 49

2 Iesum enim..5 diuinam naturam ecscripsit Pelagius |. c. 443 sq
2 uncxit V 8. dei V: de C Pelag. 5 participium C 7 unctionis C:
unctiones V - 10 pro VC: prae wulgo in marg. 14 uncxit V 20 iuste V
95 es VC?: est C* — 26 sperabat wulgo

Epist. LXXXIII 128—137. 267

Capitulun XXXIIII.

Certus quidem et ipse erat fillum dei non secundum deitatis
dicens natiuitatem sed secundum quod domesticus deo erat, per
quod filii dei per uirtutem domestiei deo constituti homines interim
uocabantur.

In supra scripto tricesimo tertio et tricesimo quarto capi-
tulo de interpretatione euangelii secundum Iohannem adhibentur
uerba Nathanahel dicentis domino: tu es filius dei, tu es
rex Israel et infertur dictum esse Christo tamquam dome-
stico dei, ut non ipse Christus sit deus sed plus quam alii
homines sit domestieus deo, et adicitur, quia sieut alii sancti
homines filii dei dicuntur, homines tamen sunt, sic et Christus
per familiaritatem, quam ad deum habet, a Nathanahele, cum
quo loquebatur, deus sit nominatus. quae si quis ita sapit
docet credit aut praedicat et non eundem Christum uerum
deum et uerum hominem confitetur unum in utraque natura
perfectum, anathema sit.

Capitulum XXXV.

Quando enim dixerit: de filio suo, qui factus est ex se-
mine Dauid secundum carnem, certum quidem, quod filium
hice eum, qui ex semine Dauid factus est secundum carnem, non
deum dicit uerbum sed adsumptam serui formam. nec enim deus
secundum carnem nec deus ex semine factus est Dauid sed sump-
tus pro nobis homo, quem filium beatus apostolus manifeste
uocat.

In supra scripto tricesimo quinto capitulo cum exponitur
locus apostoli de epistola ad Romanos, ubi dicit: de filio
suo, qui factus est ei ex semine Dauid secundum
carnem, nuda serui forma depromitur dicendo, quod hie
filium eum, qui ex semine Dauid factus est secundum carnem,

1 Cap. XXXIII — Act. Syn. 34: “ΕἾ post alia! praefigit C!
8 Ioh. 1, 44 18 Cap. XXXV — Act. Syn. 35: *Eiusdem Theodori ex
libro ad baptizandos? C 19 et 27 Rom. 1, 3.

2—05 exscripsit Pelagius l. c. 444 4 dei C Pelag.: dei qui V
19 dicit w«lgo — 29 forma ras. ez forma V

153

154

135

136

137

188

139

140

141

268 Uigilii constitutum de tribus capitulis

non deum uerbum dicat sed sumptum pro nobis hominem,
quem filium beatus apostolus manifeste uocet: quae uerba
ostendunt nudum, sicut dictum est, hominem praedicari. qui
ergo haec ita sapit docet credit aut praedicat et non eundem,
qui ex semine Dauid seeundum carnem natus est, iuxta Pauli
apostoli uocem ipsum credit esse etiam super omnia deum,
anathema sit.

Capitulum XXXVI.

Renatus alter factus est pro altero, non iam pars Adam muta-
bilis et peccatis circumfusi sed Christi, qui omnino inculpabilis per
resurrectionem factus est,

In supra scripto tricesimo sexto capitulo, ubi ad baptizatum
dieitur, quia renatus alter factus est ex altero, non iam) pars
Adam mutabilis et peccatis cireumfusi sed Christi, qui omnino
inculpabilis per resurrectionem factus est' quibus uerbis
Christum ante resurrectionem, quod absit, uult uideri fuisse
culpabilem: qui ergo haec ita sapit docet credit aut praedicat,
anathema sit.

Capitulum XXXVII.

Ut multam quidem eius faceret diligentiam, omnia autem illius
propria faceret et toleraret per omnes eo ducto passiones, per quas
eum secundum suam uirtutem perfectum fecit, nec a mortuo secun-
dum suae naturae legem recedens sed sua praesentia et operatione
et gratia liberans quidem eum de morte et malis, quae inde sunt,
resuscitans autem eum de mortuis et ad meliorem finem perducens.

Jn supra scripto tricesimo septimo capitulo dieitur, quia
Christo in passionibus et in morte deus uerbum praesentia
et operatione et gratia adfuerit: quod si ita est, tamquam
alter alteri praesens gratiam et operationem impendisse uide-

8 Cap. XXXVI — Act. Syn. 36: 'Eiusdem Theodori ex eodem
libro C 19 Cap. XXXVII — Act. Syn. 37: *Eiusdem ex eodem libro" C

9 jaxta V, corr. α 9 est VC': es C? 10 peccati V — 21 et tole-
raret..passiones om. C? tolleraret V . dicto C! passiones om. C!
22 mortuis uulgo 28 gratia scripsi: ad gratia V, ad gratiam o

Epist. LXXXIII 138—145. 269

bitur. qui ergo haec ita sapit docet credit aut praedicat et
non ipsum deum uerbum seruata impassibilitate diuinitatis
suae in carne anima rational et intellectuali animata, quam
sibi ab ipso conceptu uniuit ex uirgine, omnia, quae de pas-
sione eius scripta sunt, uoluntarie sustinuisse dicit, ana-
thema sit.

Capitulum XXXVIII.

Deinde ostendens, cuius gratia passus est, diminutionem infert:
quatenus citra deum pro omnibus gustaret mortem,
quia, diuina natura ita uolente, separata illa ipse per se pro om-
nium utilitate gustauit mortem ; et ostendens, quod deitas separata
quidem erat illo, qui passus est, secundum mortis experimentum,
quia nec possibile erat illam mortis experimentum accipere, non
tamen illo, qui passus est, afuerat secundum diligentiam.

In supra seripto tricesimo octauo capitulo et falsatum
testimonium apostoli agnoscimus, quia ubi legitur: ut gratia
dei pro omnibus gustaret mortem, hic inuenitur: ut
sine deo pro omnibus gustaret mortem et hoc quasi
astruendo dicitur, quia diuina natura separata ipse per se uelut
purus homo pro omnium utilitate gustauerit mortem. qui
ergo haec ita sapit docet credit aut praedicat et non confitetur,
quia deus uerbum carnem, quam. sibi ex ipsa conceptione
secundum subsistentiam aduniuit, nec in passionibus nec in
morte umquam deseruerit, anathema sit.

Capitulum XXXVIIII.

Iesum enim ait de Nazareth, quem unxit deus spiritu
et uirtute: cuius unctionem meritus.et inmaculatus effectus est

1 Cap. XXXVIII — Act. Syn. 38: 'Eiusdem Theodori ex eodem
lübro C 9 Hebr. 2, 9. 25 Cap. XXXVIIII — Act. Syn. 39: *Eiusdem
(sc. Theodori) ex eodem libro C. Aliam huius capituli uersionem
latinam uide in opusculo Innocentii Maroniae episcopi 'De his qui unum
ex trinitate..lesum Christum dubitant confiteri' (—Spicileg. Casinense
I 152 sq) 26 Act. 10, 38

4 uigine V omnique V, corr. Bar. 9 citra VC?: circa C! 10 uo-
lentes V | 12 «ab» illo Swriws 14 ili Surius — 19 uel ut V, correxi
23 im passionibus V — 26 uncxit V

143

144

145

146

147

148

149

270 Uigili constitutum de tribus capitulis

per omnia et ad diuinam naturam meruit coniunctionem. meque
enim coniunctionem suscepisset illam nisi prius inmaculatus factus
fuisset, ut sic condeceat illius unitatem.

In supra scripto capitulo tricesimo nono rursus illud, quod
beatus Petrus dixit: Iesum à Nazareth, quem unxit
deus spiritu et uirtute, exponens dieit per unctionem
spiritus, quam meruit, et inmaculatum eum per omnia factum
et ad diuinam naturam meruisse coniunctionem: quae uerba
Christum purum hominem aperte significant. qui ergo haec
ita sapit docet credit aut praedicat, anathema sit.

Capitulum XL.

Nam et ilud: hic est filius meus dilectus in quo
mihi complacuit, insania euidens est de deo uerbo putare
dicere eum. qui enim dixit: hic est filius meus dilectus et
intuit: in quo mihi complacuit, significauit, quod aperte ad
comparationem hoc dicit aliorum filiorum, qui nec dilecti ei facti
sunt nec placere nimis potuerunt ei.

In supra ser)jpto capitulo quadragesimo de interpretatione
euangeli secundum Matthaeum, ubi dicitur: hie est filius

meus dilectus, in quo mihi complaeuit, subiungitur ;

et dieitur "insania euidens est de deo uerbo putare dicere
eum. qui enim dixit: hie est filius meus dileetus et
intulit: in quo mihi complacuit, significauit, quod apert:
ad comparationem hoc dieit «aliorum; filiorum, qui nec dilecti
ei facti sunt nec placere nimis potuerunt': quae uerba Christum
Iesum purum rursus hominem et adoptiuum filium euidenter
ostendunt. qui igitur haec ita sapit docet credit aut praedicat,
anathema sit.

9 Act. 10, 38 11 Cap. XL — Act. Syn. 40: * Eiusdem Theodori
ex interpretatione secundum Matthaeum euangeli C. lnitium capituli
alia uersione exhibet Innocentius Maroniae episcopus (Spicileg. Casinense
Ip. 152n.6) 12 19 22 Matth. 3, 17

2 factus C: om. V 8 sic C: si V 7 quam scripsi: quod V 18 in-

sanie uidens V 16 ei C: om. V 17 nimis C: minis V 19 matheum Κ᾽

21 putare scripsi: patre V — 24 aliorum inserui: om. V — 25 minis V

aa
Qt

οι

Epist. LXXXIII 146—153 271

Capitulum XLI.

Permanens autem, donec secundum suam creaturam et uirtutem
soluens mortis dolores liberauit eum ineffabilibus illis uinculis et
de mortuis resuscitans transtulit quidem in immortalem uitam, in-
corruptum autem eum et inmortalem et immutabilem efficiens in
caelum eduxit.

In supra scripto quadragesimo primo capitulo dieitur, quod
soluens mortis dolores liberauerit Christum ineffabilibus illis
uinculis et de mortuis resuscitans transtulerit quidem ad im-
mortalem uitam, incorruptum autem eum et inmortalem et
immutabilem efficiens in caelum eduxerit: per quae omnia
uerba declaratur nudum hominem asseri Iesum Christum. qui
ergo haec ita sapit docet credit aut praedicat, anathema sit.

Capitulum XLII.

Christum iustificatum et inmaeulatum factum uirtute sancti spiri-
tus, sicut beatus Paulus modo quidem dicit: quod iustificatus
est in spiritu, modo uero: qui per spiritum aeternum
inmaculatum se optulit deo, mori quidem fecit secundum
legem hominum, utpote autem impeccabilem uirtute sancti spiritus
faetum resuscitauit de mortuis et ad uitam constituit meliorem:
inmutabilem: quidem animae cogitationibus, incorruptum autem et
indissolutum et carne faciens.

In supra seripto quadragesimo secundo capitulo dieitur
Christum iustifieatum et inmaeculatum factum esse uirtute
Spiritus saneti et adicitur mori quidem eum fecit secundum
legem hominum, utpote autem impeccabilem uirtute sancti
spiritus faetum resuscitauit de mortuis: quibus uerbis sic
separatus a uerbo deo insinuatur homo, ut sancti spiritus
uirtute inmaeulatus et impeccabilis quasi aliquis iustus homo

l Cap. XLI — Act. Syn. 41: "Eisdem (sc Theodori) ex libro ad
baptizandos' C 14 Cap. XLII — Act. Syn. 42: “Εἰ post alia" prae-
figit C 16 Timoth. I 3, 16 17 Hebr. 9, 14

6 aeduxit V, sed lineola quae est super x leuiter erasa: duxit C?, di-
xit C! 8 liberauit V, correxi 15 Christum V: iustum C 20 facto V
25 adicit V. correxi — 28 dei V, correxi

150

151

153

154

Ὁ

979 Uigilii constitutum de tribus capitulis

asseratur effectus. qui ergo haec ita sapit docet credit aut
praedicat, anathema sit.

Capitulum XLIII.

Deo autem gratias, qui nobis dedit uictoriam per
dominum nostrum Iesum Christum: istorum causam fuisse 5
nobis dicens deum, qui contra omnes aduersarios nobis dedit uic-
toriam siue mortis siue peccati siue cuiuscumque hinc nascendi
mali, qui dominum nostrum lesum Christum pro nobis hominem
sumens et ipsum per resurrectionem de mortuis ad meliorem trans-
tulit finem et in dextera sua sedere fecit et nóbis ad eum do- 19
nauit communionem.

In suprà scripto quadragesimo tertio capitulo exponendo
uerba apostoli Pauli, quibus dicit: deo autem gratias,
qui dedit nobis uietoriam per dominum nostrum
Iesum Christum, post plura subiungitur dominum nostrum 15
Iesum Christum pro nobis hominem sumens et ipsum per
resurrectionem de mortuis ad meliorem transtulit finem": per
quae iam quasi existens homo a deo uerbo signifieatur
adsumptus, ut duo fuisse uideantur et alter alteri praestitisse.
quod qui ita sapit docet credit aut praedicat, anathema sit. 30

Capitulum XLIIII.

Cum ergo interrogent, hominis genetrix aut dei genetrix Maria,
dicatur a nobis: utraque, unum quidem natura rei, alterum áutem

3 Cap. XLIII in Act. 3yn. perizinet etiam ad cap. 42, sed prae-
figit C: “Εἰ post alia 4 Cor. I 15, 57 21 Cap. XLIIII — Act.
Syn. 43: 'Eiusdem (sc. Theodori) ex libro duodecimo de incarnatione
praefigit C, 3x τοῦ ιε΄ λόγου Leontius, qui seruauit Graeca: Ὅταν
τοίνυν ἐρωτῶσιν, ἀνϑρωποτόχος ἢ ϑεοτόνος v] Μαρία, λεγέσϑω παῤ’ ἡμῶν
ἀμφότερα τὸ μὲν γὰρ τῇ φύσει τοῦ πράγματος, τὸ δὲ τῇ ἀναφορᾷ.
ἀνθρωποτόχος μὲν γὰρ τῇ qoc, ἐπείπερ ἄνϑρωπος Ὧν ὁ ἐν τῇ κοιλίᾳ τῆς
Μαρίας, ὡς (ὃς legit interpres) καὶ προῆλϑεν ἐκεῖϑεν" ϑεοτόχος δὲ, ἐπείπερ
ϑεὸς ἦν ἐν τῷ τεχϑέντ' ἀνθρώπῳ οὖχκ ἐν αὐτῷ περιγραφόμενος κατὰ τὴν
φύσιν, ἐν αὐτῷ δὲ ὧν κατὰ τὴν σχέσιν τῆς γνώμης (Script. uet. noua coll.
VI 809, 28).

7 mortis siue C: mortis sue V 18 post quibus rasura fere 7 litter. V
14 nobit V 15 subiungitur dominus noster lesus Christus V, correxi
18 adeo V, corr. o 28 rei C: ei V

Epist. LXXXIII 154—158. 273

relatione; hominis enim genetrix natura, quia homo erat et in uentre
Mariae, qui et processit inde; dei autem genetrix, quia deus erat
in homine nato, non illum cireumseriptus secundum naturam sed
quod in eo erat adfectu uoluntatis.

In supra seripto quadragesimo quarto capitulo dicitur *eum
ergo interrogent, hominis genetrix aut dei genitrix Maria
dicatur' «et» quasi ex respondentis persona dieitur utraque
dici et adiungitur *unum quidem natura rei, alterum autem
relatione' et additur *hominis enim genitrix natura, quia homo
erat et in uentre Mariae, qui et processit inde; dei autem
genetrix, quia deus erat in homine nato' et adicitur *non illum
cireumseriptus seeundum naturam sed quod in eo erat adfectu
uoluntatis: quae uerba item et nudum hominem Christum et
duos filios beatae Mariae demonstrant. quod qui ita sapit
docet credit aut praedicat et non deum uerbum, qui antc
omnia saecula ex patre ineffabiliter natus est, eundem «ex»
sancta uirgine Maria, sicut in primo capitulo diximus, per
secundam natiuitatem suam incarnatum et natum unum in
utraque natura inconfusa inseparabilique cognoscit, ana-
thema sit.

1 et V: om. C 2 quia C: qua V 3 illum V: in illo recte C?
sed Uigilius reuera ilum legit, cf. infra v. 11 (homine nato non
deus sed quod in eo oméssis intermediis C!) 6 interrogarent V, corr.
Bar. ἡ et addidi: om. V 11 genetris V 18 idem V, corr. Bar.
14 morie V 16 ex add. Bar. 19 inseparabili que V

XXXV. 18

157

158

159

161

974 Uigilii constitutum de tribus capitulis

Capitulum. XLV.

Gratia filius, qui ex Maria est homo, natura autem deus uerbum.
quod autem secundum gratiam, non matura, et quod secundum
naturam, non gratia. non duo filii: sufficiat corpori, quod ex nobis
est, secundum gratiam filiatio, gloria, inmortalitas, quia templum
dei uerbi factum est; non supra naturam eleuetur et deus uerbum
pro debita a nobis gratiarum actione non iniurietur. et quae est
iniuria?: componere eum cum corpore et putare indigere corporis
ad perfectam filiationem. nec ipse deus uerbum uult se Dauid
filum esse sed dominum, corpus autem hoc uocari Dauid filium
non solum non inuidit sed et propter hoc adfuit.

In supra seripto quadragesimo quinto capitulo dicitur, quia
per gratiam sit filius dei, qui ex Maria natus est homo, natura
autem deus uerbum, et quasi ratiocinatur dicendo *quod gratia,
non natura, et quod natura, non gratia! et adiungitur 'sufficiat
corpori, quod ex nobis est, secundum gratiam filiatio et non
supra naturam eleuetur et deus uerbum pro debita «a» nobis
gratiarum actione non iniurietur': quae uerba nudum hominem
ex uirgine Maria significant, qui per gratiam appelletur filius

dei. qui ergo haec ita sapit docet credit aut praedicat, ana- :

thema sit.

21 Cap. XLV — Act. Syn. 44: ' Eiusdem Theodori quae proposuit
sanctus Cyrillus et refutawit! C. repetuntur eadem uerba in eiusdem
quintae synodi collatione quinta (Mansi IX 233) neque tamen sunt Theo-
dori sed Diodori Tarsensis ex libro I contra synusiastas, ut adfirmag
Leontius, in cuius uersione Latina ab Heni:co Canisio (Antiquae lecti-
onis tom. IV, Ingolst. 16083, p. 98) edita uerba illa sic leguntur: *Gratia
filius homo ex Maria natus; natura autem deus uerbum: illud gratia
et non natura, hoc autem natura et mon gratia. sufficiet corpori ex
nostro genere filiatio secundum gratiam, gloria. àmmortalitas et quod
templum dei werli factum est. ne eleuetur supra naturam οὐ deus uer-
Uum loco actionis gratiarum, quam debemus, ne contumelia afficiatur.
et quae contumelia? componere eum cum corpore et existimare opus illi
esse corpore ad perfeetain filiationem. nec enim ipse deus uerbum wult
esse filius Dauid sed dominus, corpus wero uocari filium Dauid non
modo non inwidit sed propter hoc ueni.

6 et C: om. V 10 dominum V: deum C . esse sed dominum
corpus autem hoc uocari dauid filium bis V (corr. à) —16 ex Bar.:
pro V 17 elebetur V — a add. Bar.

Epist. LXXXIII 159—164. 275

Capitulum XLVI.

Quando erit quaestio de natiuitatibus secundum naturam, nec
Mariae filius deus uerbum existimetur: mortalis enim mortalem
generat secundum naturam et corpus simile sibi, et duas nmatiui-
tates deus uerbum non sustinuit, unam quidem ante saecula, alteram
autem in posterioribus temporibus.

In supra scripto quadragesimo sexto capitulo dicitur, ut
Mariae filius deus uerbum mon existimetur, adiciendo quia
mortalis mortalem generat secundum naturam et corpus simile
sibi: quae uerba et purum hominem de sancta uirgine Maria
significant et duos filios introducunt. qui ergo haec ita sapit
docet credit aut praedicat, anathema sit.

Capitulum XLVII.

Ergo lam cessabunt ab impudente pugna, desistent autem uana
contentione erubescentes euidentiam praedictorum: plurimos enim
dieit filios in gloriam ducentem. ecce igitur in filiationis ratione

1 Cap. XLVI — Act. Syn. 45: *Eiusdem Theodori ex his quae
refutauit sanctus Cyrillus C. etiam haec esse Diodori ex libro I contra
synusiastas idem testatur Leontius, cuius uersio Latina apud Canisium
(l. e. 99) extat haee: .Et quando de generationibus secundum naturam
fuerit sermo, ne filius Mariae putetur deus uerbum: mortalis enim mor.
talem generat secundum maturam et corpus generat comsubstantiale, et
duas generationes deus werbum mom substinebat, unam ante saecula,
alteram posterioribus temporibus. 13 Cap. XLVII — Act. Syn. 46:
*Eiusdem (sc. Theodori) ex interpretatione epistolae αὐ Ebraeos C;
immo sunt Theodori de incarnatione libri XII, ut docet Leontius (Script,
uet. nou. coll. VI 306, 14), qui seruauit Graeca: Ἄρα παύσοντα' λοιπὸν
τῆς ἀναισχύντου μάχης, ἀποστήσοντα: δὲ λοιπὸν τῆς ματαίας φιλονεικίας
αἰδεσϑέντες τῶν εἰρημένων τὸ προφανές, πολλοὺς γάρ φησιν υἱοὺς εἰς δόξαν
ἀγαγόντα ἰδοὺ τοίνον ἐν τῷ τῆς υἱότητος λόγῳ καὶ συγχατατάττων ὁ ἀπό-
στόλος φαίνετα!: τὸν ἀνανηφϑέντᾳ ἄνϑρωπον τοῖς πολλοῖς oD xaO" ὁμοίωσιν
ἐχείνοις τῆς υἱότητος μετέχων ἀλλὰ χαϑ'. ὁμοίωσιν xaO ὃ χάριτι προσείληφε
τὴν υἱότητα, τῆς ϑεύότητος μόνης τὴν φυσικὴν υἱότητα χεχτημένης. Latina
repetita sunt in eiusdem quintae synodi collat. 5 (Mansi IX 236), ubi
Cyrillum ea refutasse comperimus in libro contra Theodorum et Dio-
dorum II.

2 ne uulgo 5 alterum V 14 uana C!C? (et C! £n coll. 5, uanae
ibid. (3): una V, de uana C? 16 ratione Surius et sic C in coll. 5:
rationem VC!, narratione C2

18*

163

164

165

166

167

276 Uigilii constitutum de tribus capitulis

apostolus apparet adsumptum hominem ceteris connumerans, non
secundum quod similiter illis filiationis particeps est, sed secundum
quod similiter gratia filiationem adsumpsit deitate sola naturalem
filiationem possidente.

In supra scripto quadragesimo septimo capitulo id, quod
dicit apostolus: qui multos filios in gloriam addu-
xerat, exponendo dieitur, quod adsumptum hominem ceteris
connumeret sanctus apostolus, eo quod similiter gratiam
filiationis acceperit sola deitate naturalem filiationem possidente:
quae item uerba, sieut superius dictum est, duos introducunt
filios dei, id est unum per gratiam, alterum per naturam.
quod qui ita sapit docet credit aut praedicat, anathema sit.

Capitulum XLVIII.

Sed ad hoc dicunt, quod Iesus nomen saluatorem significat ;
fsaluator autem" dicunt quomodo ille homo dicatur?': obliti, quod
Iesus dicebatur etiam et filius Naue et, quod mirandum est, quia
non sic uocatus est fortuito in generatione sed transnominatus a
Mose. certum autem est, quod non hoc imponere homini patiebatur,
sj diuinam naturam omnimodo significabat.

]n supra scripto quadragesimo octauo capitulo de nomine
Iesu, quod saluatorem significet, argumentando negatur et
dicitur, quia si saluator diuinam naturam significaret, numquam

13 Cap. XLVIII — Act. Syn. 47: *Eiusdem (sc. Theodori) ex libro
duodecimo dé incarnatione C; Graeca seruauit Leontius: Αλλὰ πρὸς
τοῦτό φασιν, ὅτι τὸ Ἰησοῦς ὄνομα σωτῆρα “ημαίνει" σωτὴρ δέ φασὶ πῶς ἄν
ὁ ἄνθρωπος λέγοιτο; ἐπιλελησμένοι ὅτι Ἰησοῦς ἐλέγετο καὶ ὁ τοῦ Ναυὴ
καὶ, τὸ δὴ ϑαυμαστὸν, οὐκ ἀπό τινος οὕτω κληϑεὶς συντυχίας ἐν τῇ γενέσει

^ 1 las , à ^ ^ - 5
ἀλλὰ μετονομασϑεὶς ὑπὸ τοῦ Μωσέως" δῆλον δὲ ὡς οὐχ Gv αὐτὸ ϑεῖναι ἐπ

^ , , , » , * , , , *
ἀνϑρώπῳ Ὠνέσχετο, εἴπερ ϑείας Ἣν πάντως φύσεως σημαντιχον (Seriptor.

uet. noua collectio VI 307, 16).

2 similiter illis C! et in coll. 5 C?: ilis similiter (om. filiationis
particeps..quod similiter) ΟΣ, illis (om. similiter) V 4 possidentem V
ei ante ras. C? nec non C'C? in coll. 5 10 quae item scripsi: qui
eidem V, quae quidem o? Bar. 15 dicunt restitui ex Graeco: dicit VC,
si dicitur Bar. 16 etiam et VC: etiam uulgo naue VC!, nauhe C?
17 a mose V: amore Ci, a moyse C? 19 si V et C! man. 2: sed C?
οἱ C! man. 1

σι

Epist. LXXXIII 165—171. 271

tale nomen homini imponeretur: quibus uerbis absolute et
purus homo Christus ostenditur et duae personae intelleguntur.
quod qui ita sapit docet credit aut praedicat, anathema sit.

Capitulum XLVIIII.

Itaque non solum filium ipsum uocat a deo uerbo separans sed
eliam secundum filiationis rationem connumerans ceteris partici-
pibus filiationis conuincitur, quoniam gratia et ipse particeps fuit
filiationis, non naturaliter ex patre natus, habens tamen ad ceteros
excellentiam, quia unitate ad ipsum filiationem possidet, quod ei
firmiorem ipsius rei donat participationem.

In supra scripto quadragesimo nono capitulo dieitur, quia
Christus per gratiam particeps fuerit filiationis, habens tamen
ad ceteros excellentiam, quod ei firmior ipsius rei donacta» sit
participatio. quod qui ita sapit docet credit aut praedicat et
non magis deus uerbum cum adsumpta carne unus atque
idem dominus Iesus Christus et uerus filius dei et idem ipse
uerus filius hominis intellegitur et creditur, anathema sit.

Capitulum L.

Homo Iesus siniliter omnibus hominibus, nihil differens con-
naturalibus hominibus quam quae ipsi gratia dedit; gratia autem
data naturam non inmutat sed post mortis destructionem donauit
el deus nomen supra omne nomen.

In supra scripto quinquagesimo capitulo dicitur, quod homo
Iesus nihil differat omnibus connaturalibus hominibus, nisi

4 Cap. XLVIIII — Act. Syn. 48: *Exusdem (sc. Theodori) ex eodem
libro! C; graece seruauit Leontius: “Ὥστε οὐ μόνον υἱὸν αὐτὸν ἀποκαλεῖ
tob ϑεοῦ λόγου ἀφορίσας ἀλλὰ καὶ συντάττων κατὰ τὸν τῆς υἱότητος λόγον
τοῖς λοιποῖς τοῖς μετεσχηχόσι τῆς υἱότητος ἐλέγχεται: ἐπείπερ χάριτι καὶ
αὐτὸς μετέσχηχε τῆς υἱότητος, οὐ φυσιχῶς ἐκ τοῦ πατρὺς γεγεννημένος,
ἔχων μέντοι παρὰ τοὺς λοιποὺς τὴν ὑπεροχὴν, ὅτι τῇ πρὸς αὐτὸν ἑνώσει
χέχτηται τὴν υἱότητα, ὃ δὴ χυριωτέραν αὐτῷ τοῦ πράγματος χαρίζεται τὴν
μετουσίαν (Scr. uet. n. c. VI 307, 18) 18 Cap. L — Act. Syn. 49:
*Ewusdem Theodori ex libro secundo de incarnatione" C 21 Philipp. 2, 9

1 talem V — 9 quia C: qui V 18 donata o?: dona V 20 quam
que V: quamque C, quam quod o? gratiam dedit o? Bar. 21 inmi-
nutat V | 24«ab» omnibus Bar.

168

169

170

171

173

174

978 Uigilii constitutum de tribus capitulis

quod ei gratia dedit: quae uerba dominum nostrum Iesum
Christum uelut unum de iustis hominibus faciunt aestimari,
qui non deitate sua excelsus intellegatur sed gratia aliquid
amplius quam ceteri homines asseratur adeptus. quod si quis
ita sapit docet credit aut praedicat, anathema sit.

Capitulum LI.

Sed mei fratres, qui eiusdem mihi matris sunt filii. dicunt
mihi non separa hominem et deum sed unum eundemque dic.
homiem dicens connaturalem mihi dico; deum si dicam, con-
naturalem deo dico: quomodo homo et deus unum est? numquid
una natura hominis et dei, domini et serui, factoris et facturae?
homo homini consubstantialis est, deus autem deo consubstantialis
est: quomodo igitar homo et deus unus per unitatem esse potest?
qui saluificat et qui saluificatur? qui ante saecula est et qui ex
Maria apparuit? i

In supra seripto quinquagesimo primo capitulo negatur,
quod unus idemque dici possit deus et homo, dicendo 'quo-
modo homo et deus unus per unitatem esse potest? qui
saluifieat et qui saluificatur? qui ante saecula est et qui ex
Maria apparuit? quae uerba duas introdueunt in Christo
personas. si quis igitur ita sapit docet credit aut praedicat,
anathema sit.

Capitulum LII.

Bene intulit: namque eg: homo sum, ut dicat 'nihil miran-
dum, si hoc potes, cum sis homo accipiens a deo: quoniam et

6 Cap. LI — Act. Syn. 50: *Eiusdem (sc. Theodori) ex eodem
libro" C 23 Cap. LII — Act. Syn. 51: 'Etusdem (sc. Theodori) ex
quarto libro commenti secundum Matthaeum de hecatontarcho' C. | Aliam
uersionem capp. LII et LIII uide apud Facundum Hermian., Pro defens.
trium capitul. III 4 (Migne 67, 595) itemque aliam ultimorum cap. LIII
uerborum apud Innocentium Maroniae episcopum (Spicil. Casin. I 152 n. 6)
24 Matth. 8, 9

1 gratiam Bar. ὃ separa C?: separas C!, separata V 9 dicens VC:
dico Surius, dicens dico Bar. interpunctionem uerborum a me restitutam
plane euertentes 13 quomodo igitur..15 apparuit exhibet Pelagius
l. c. 443 24 namque et ego Surius secundum Vulgatam

Epist. LXXXIII 172—178. 279

ego, cum hoe sim, accipio oboedientes semel habens iubendi po-
testatem propter datoris indulgentiam".

Capitulum LIII.

*Quapropter nec incongruum est et te accepta ista a deo pote-
state uerbo solo iubentem abigere passiones' nec enim tamquam
filio dei et ante uniuersam creaturam existenti et creatori eorum,
quae sunt, accessit centurio.

In supra scripto quinquagesimo secundo et quinquagesimo
tertio capitulo dieitur, quia Christo dixerit centurio nihil
mirandum. si hoe potes, «um sis homo accipiens a deo:
quoniam et ego, cum hoc sim, accipio oboedientes semel
habens iubendi potestatem propter datoris indulgentiam', et
quamuis ex eo, quod sequitur, centurionem non tamquam
filium dei adisse, qui uniuersam condiderit creaturam, uideatur
quidem ipse confiteri eum esse filium dei et creaturae totius
opificem, tamen, quia nec de centurionis intellectu bene
existimauit, cuius fidem dominus non laudaret dicendo: non
inueni tantam fidem in Israel, nisi sciret eum intelle-
xisse, quia deus est. et ex superioribus capitulis in aliis dictis,
eum non per unitatem subsistentiae sed per gratiam dicitur
Christus esse filius dei, et ex eo purus homo Christus uidetur
induci, qui pro merito suo acciperet per datoris indulgentiam
potestatem. si quis ergo haec ita sapit docet credit aut
praedicat, anathema sit.

9 Cap. LIII — Aet. Syn. 52: *Eiusdem (sc. Theodori) ex eodem
hbro" C | 17 Matth. 8, 10

4 uerba quapropter etc. nullis werbis interpositis ea quae praecedunt
excepisse widentur; priora enim quapropter..passiones etiam ad ea re-
ferenda sunt, quae in cap. 52 de suo Theodorus centurionem dicentem
facit 14 creaturam uideatur..filium dei et bis V — 19 sq. et ex his
et superioribus eapitulis et aliis dictis iam non Bar.

177

178

179

180

181]

280 Uigilii constitutum de tribus capitulis

Capitulum LIIIT.

Consonantia et apostolus dicit: et manifeste magnum est
pietatis mysterium: qui manifestatus est in carne, iusti-
ficatus est in spiritu, iustificatum esse in spiritu dicens ipsum,
siue quod ante baptismum cum subtilitate competente legem
custodiuit siue quod etiam post illud gratiae conuersationem
cooperatione spiritus cum magna compleuit subtilitate.

In supra scripto quinquagesimo quarto capitulo id, quod
apostolus dicit: quod manifestatum est in carne,
iustificatum est in spiritu, Christus iustificatus esse
asseritur, siue quod ante baptismum cum subtilitate competenti
legem custodierit siue quod etiam post illud gratiae conuer-
sationem eooperatione spiritus cum magna subtilitate comple-
uerit: quae uerba quia item purum hominem Christum iusti-
ficatione eguisse demonstrant, si quis ita sapit docet credit
aut praedicat et non magis ipsum ut uere deum consubstanti-
alem patri et spiritui sancto iustificare impios per fidem
credit, anathema sit.

1 Cap. LIIII — Act. Syn. 53: *Eiusdem (sc. Theodori) ex libro
tertio decimo de incarnatione C; Graeca fere omnia seruauit Leontius
4 3
(Ser. uet. n. c. VI 308, 21): ὃς ἐφανερώϑη ἐν σαρχὶ, ἐδικαιώϑη ἐν πνεύ-
ματι δεδικαιῶσϑαι ἐν πνεύματι λέγων αὐτὸν εἴτε ὡς πρὸ τοῦ βαπτίσματος
κ᾿ - , - γ΄. ^ * ^ FÀ » e '
μετὰ τῆς προσηχούσης ἀχριβείας τὸν νόμον φυλάξαντα εἴτε ὡς xoi μετ᾽
ἐχεῖνο τὴν τῆς γάοιτος πολιτείαν τῇ τοῦ πνεύματος συνεργεία μετὰ πολλῆς
τῆς χα; u psu p i
πληροῦντα τῆς ἀχριβείας. 2. et 9 Tim. I 8, 16

2 manifeste V 4 iustificatum (iustificatus C!) esse in spiritu C:
om. V 5 baptismum C (cf. infra v. 11): baptisma V 14 idem
V, corr. Bar. 16 uerum Bar.

OW Jub. conl

i00 gw iux

Lei py fioi nd dM nA oM ue d dt is mm

Epist. LXXXIII 179—184. 281

Capitulum LV.

Idem hoc dicimus iuste et de domino, quod deus uerbum sciens
elus uirtutem et secundum praescientiam statim in ipso initio
complasmationis inhabitare bene uoluit et uniens eum sibi affectu
uoluntatis maiorem quandam praestabat ei gratiam, ntpote gratia,
quae in eum est, in omnes homines diuidenda: unde et circa bona
uoluntatem integram ei custodiebat. non enim hoc dicemus, quod
ille homo uoluntatem habebat nullam sed quod uolebat quidem
bonum, magis autem ei uoluntarie plurimum aderat et boni desi-
derium et contrarii odium, conseruabatur uero a diuina gratia illi
uoluntas integra ab initio deo, qualis erit, subtiliter sciente, qui et ad
confirmandum eum magnam illi cooperationem habitatione sua prae-
stabat pro omnium nostrum salute. unde nec iniustum dicat aliquis
esse, quod praeter omnes praecipuum aliquid datum est illi homini,
qui ἃ domino adsumptus est.

In supra scripto quinquagesimo quinto capitulo dicitur, quia
deus uerbum secundum praescientiam sciens hominis Christi

1 Cap. LV — Act. Syn. 54: *Item eiusdem Theodori ex quarto-
decimo libro eiusdem (sc. de incarnatione) opuscul? C!; Graeca seruauit
Leontius (l. c. p. 309, 27): Ταὐτὸ δὲ τοῦτο φήσομεν δικαίως καὶ ἐπὶ τοῦ
κυρίου, ὅτιπερ ὁ ϑεὸς λόγος ἐπιστάμενος αὐτὸῦ τὴν ἀρετὴν καὶ δὴ κατὰ πρό-
ἴνωσιν εὐϑὺς ἄνωθεν ἐν τῇ τῆς διαπλάσεως ἀρχῇ ἐνοικῆσα! τε εὐδοκήσας vo
ἑνώσας αὐτὸν ἑαυτῷ τῇ σχέσει τῆς γνώμης μείζονά τινα παρεῖχεν αὐτῷ τὴν χάριν
ὡς τῆς εἰς αὐτὸν χάριτοσ εἰς πάντας τοὺς ἑξῆς διαδοϑησομένης ἀνθρώπους"
ὅϑεν xa τὴν περὶ τὰ καλὰ πρόϑεσιν ἀχέραιον αὐτῷ διεφύλαττεν, οὐ γὰρ δὴ τοῦτο
φήσομεν, ὅτιπερ ὁ ἄὄνϑρωπος πρόϑεσιν εἶχεν οὐδεμίαν ἀλλ᾽ ὅτι προὐτέϑειτο μὲν
αὐτῷ τὸ καλὸν, μᾶλλον δὲ πλείστη αὐτῷ τῆς (?) κατὰ πρόϑεσιν προσῆν 7)
τε τοῦ χαλοῦ στοργὴ xoi τὸ τοῦ ἐναντίου μῖσος" διεφυλάττετο δὲ αὐτῷ τὰ
τῆς προϑέσεως ἀχέραια ὑπὸ τῆς ϑείας χάριτος ὄνωϑεν τοῦ ϑεοῦ; ὁποῖός τίς
ἐστιν, ἀκριβῶς ἐπισταμένου καὶ δὴ πρὸς τὴν τούτου βεβαίωσιν πολλὴν αὑτοῦ
(leg. αὐτῷ) παρέχοντος τῇ οἰχείᾳ ἐνοικήσει τὴν συνέργειαν ὑπὲρ τῆς ἁπάντων
ἡμῶν σωτηρίας. ὅϑεν οὐδὲ ἀδικίας εἴπο! τις ἄν εἶνα!: τὸ παρὰ πάντας ἐξαΐ"
ρετόν τι παρεσχῆσϑαι τῷ ὑπὸ τοῦ 'χυρίου ληφϑέντι ἀνθρώπῳ,

2.quae iam sequuntur Theodori capitula cum multis aliis àn C* omissa
Sunt; quare in eis quae sequuntur lectiones uarias codicis C! adnotabo
omnes dicimus VC!; dicemus Surius 3 praesentiam V — 5 maiorem
ex moiorem C! man. 2 quondam V 6 bona Surius: bonam VC!
7 dicemus VC!;: docemus Surius 11 scientes C! 12. magnam Surius:
magnum V, magna C' 138 iniustum ex iustum ΟἹ man. 2 aliquis
eo se esse C'

182

183

184

187

188

9892 Uigilii constitutum de tribus capitulis

uirtutem initio ceomplasmationis statim in ipso inhabitare bene
uoluerit et uniens eum sibi affectu uoluntatis maiorem quan-
dam praestabat ei gratiam: ex quibus uerbis et ex aliis, quae
sequuntur, duae euidenter iudicantur esse personae et quia
fidus dei in filio hominis per affectum et gratiam et re-
lationem habitare uideatur. si quis ergo haee ita sapit docet
credit aut praedicat et non unum eundemque Christum in
duabus perfectis et indiuisis inconfusisque agnoscit et credit
esse naturis, anathema sit.

Capitulum LVI.

Nam rationalis quidem proprium est discretio bonorum et malorum.
cum uero non essent contraria, non erat ei possibile aliquid discer-
nere. primum igitur in his, quae creata sunt, magnam contrarie-
tatem fecit.

In supra scripto quinquagesimo sexto capitulo dicitur
rationalis proprium esse discretionem bonorum et malorum
et post pauca sequitur 'primum igitur in his, quae creata
sunt, magnam contrarietatem fecit': quae uerba si ea intenti-
one dicantur, ut etiam mali natura sicut et boni introducatur,
anathema sit.

Capitulum LVII.

Quoniam autem non obaudiuit Adam, deinde subditus est morti
et factum est hoc propter inoboedientiam, quod et citra (in»oboedien-

10 Cap. LVI — Act. Syn. 55: 'Item eiusdem Theo«do»ri ex his
quae sunt in euangelium secundum Maítthaeum, in quibus dicit (sc. Theo-
dorus), quod deus creauit contraria, id est bona et mala? C! 421 Cap.
LVIH — Act. Syn. 56: 'Item eiusdem (sc. Theodori) ex «e»odem libro
(scil. comm. in Matth.), quod deus peccatum docuit et mortem intro-
ducit C! (cf. O. F. Fritzsche, De Th. Mops. uita et scriptis, p. 64
adn. 3)

4 sequntur V inducuntur Bar. 5 relationem V: fort. prae-
lationem 12 essent C!: sint V erat ex era C! man. 2 22 sub-
ductus C! 23 inobedientia V inoboedientiam Surius: oboedien-

tiam VC!

[2]

Epist. LXXXIII 185—192. 283

tam propter utilitaten nostram a creatore factum est: edocti
sumus omnes peccatum.

In supra scripto quinquagesimo septimo capitulo dicitur,
quia etsi non fuisset Adam inoboediens, tamen propter uti-
litatem hominum ἃ creatore factum esse et edoctos nos esse
peccatum: quod absit, ut catholica fides credat, a deo nos,
ut peccatores efficeremur, doceri potuisse peccatum. si quis
ergo haec ita sapit docet credit aut praedicat et non magis
prohibente deo primi hominis culpa introductum fatetur esse
peceatum et iusto dei iudicio eum atque eius progeniem
propter inoboedientiam suam mortis subisse supplicium, ana-
thema sit.

Capitulum LVIII.

Nec igitur mortem non sponte et praeter iudicium suum intulit
hominibus neque peccato aditum ad nullam utilitatem dedit (nec
enim hoc fieri nolens non poterat), sed quoniam sciebat utile esse
nobis, magis autem omnibus rationabilibus, prius quidem malorum
et deteriorum fieri aditum, postea autem deleri quidem haec, intro-
duci autem meliora, ideo in duos status diuisit deus creaturam,
praesentem et futurum, in illo quidem ad inmortalitatem et immu-
tabilitatem omnia ducturus, in praesenti uero creatura in mortem
et mutabilitatem interim nos dimittens. nam si quidem statim ab
initio inmortales nos fecerit et inmutabiles, nullam differentiam ad
inrationabilia haberemus, proprium nescientes bonum: ignorantes
enim mutabilitatem inmutabilitatis ignorabamus bonum, nescientes
mortem immortalitatis lucrum nesciebamus, ignorantes corruptionem
non laudabamus incorruptionem, nescientes passionum grauamen
impassibilitatem non mirabamur; compendiose dicere, ne longum

19 Cap. LVIII — Act. Syn. 57: 'Item eiusdem Theodori ex libro
quinto commenti de creatura (i. e. commentarii ad Genesin). C!

l unitatem V fort. esset 1 sg. doctissimus V 15 peccato ez pec-
catü C! man. 2 auditum V — 16 uolens C!C? utiles V 19 duo V
in duos jn duos (expunzit man. 2) C! 20 et immutabilitatem om. V
21 ducturus Swrius: dicturus V, docturus ΟἹ 23 nulla differentia ab
inrationabilia C! (ezpunzit a man. 2) 25 inmutabilitatis ignor. bonum
V(C9) immutabilitatem ignor. C! 26 inmortalitatis ex inmortalitatem
corr. C! man. 2 corruptiones V — 28 dicam Jar.

189

190

191

192

193

194

195

196

284 Uigilii constitutüm de tribus capitulis

sermonem faciam: nescientes malorum experimentum bonorum illorum
non poteramus scientiam mereri.

In supra scripto quinquagesimo octauo capitulo dicitur
ideo deum dedisse peccato aditum, quia utile hoc sciebat
esse nobis, magis autem omnibus rationabilibus, ut prius s
uidelicet malis et deterioribus rebus fieret aditus, postea
autem his deletis introduci meliora, et adicitur, quia si
statim ab initio inmortales nos fecisset et inmutabiles, nullam
differentiam ad inrationabilia haberemus proprium nescientes
bonum: quibus uerbis primum contra regulam fidei deus τὺ
asseritur tamquam nobis utile introduxisse peccatum; secundo,
cum omnia rationabilia conplectitur, hoc et de angelis et de
uniuersa caelesti militia, quae ratione est praedita, facit
intellegi; tertio, quia illud, quod diabolus ad decipiendum
primis hominibus persuasit, scilicet quia, si de ligno prohibito i5
manducarent, fierent sicut dii scientes bonum et malum,.
beneficii loco asseritur profuisse. quae si quis ita sapit docet
credit aut praedicat, anathema sit.

Capitulum LIX.

Necesse est autem omnia simul rationabilia, inuisibilia dico et 2o
nos ipsos, quibus mortale quidem est corpus, anima autem per
omnia eiusdem generis inuisibilibus et rationabilibus substantiis,
hic quidem praesentem mutabilitatem pati, ut optimam erudiamur
doctrinam religiositatis et ad beniuolentiam constituamur.

In supra seripto quinquagesimo nono capitulo dicitur 96
necesse est omnia simul rationabilia, inuisibilia et nos ipsos,
quibus mortale quidem est corpus, anima autem per omnia

16 Gen. 8, 5 . 19 Cap. LIX — Act. Syn. 58: 'Item eiusdem (sc.
Theodori) de eisdem' (sc. libr. V commenti de creatura) C!

1 sermonum V 4 auditum V, corr. o? 6 auditus V, corr. o?
21 est quidem £rsp. C! 22 generis om. Surius temereque Graecorum
dicendi ratione mon perspecta pro eiusdem scribi iubet immortalis cum
eisdem eius degeneris C! — 283 optimam . . doctrinam VC'!C?: optima
. . doctrina wulgo erudimur C! 94 ad om. V constituamus ΟἿ

Epist. LXXXIII 193—200. 285

eiusdem generis inuisibilibus et rationabilibus substantiis, hic
quidem praesentem mutabilitatem pati, ut optimam erudiamur
doctrinam religiositatis et ad beniuolentiam constituamur':
quibus uerbis si et angeli lucis et uniuersae caelestes inui-

5 Sibilesque uirtutes sie mutabilitati hactenus subiacere sicut
humanae animae asseruntür, anathema sit.

Capitulum LX.

Nam sciebat quidem, quod peceabunt omnimodo, concedebat
uero hoc fieri expedire eis cognoscens: quoniam nec erat.possibile
10 eum, qui, cum fecerit non existentes, et tantorum quidem demon-
strauerit dominos, tanta uero bona proposuerit, ut eis fruantur,
non prohibere peccati aditum, si expedire eis hoc cognosceret.
sed enim non erat possibile nos aliter discere peccatum et pas-
sionum molestiam et deteriora et nostram infirmitatem in his de-
15 monstrandam ad ostendendam magnitudinem inmutabilitatis, quam
postea nobis esset donaturus, nisi sic ab initio haec fuissent
a deo dispensata, ut conlatione et experimento infinitorum illorum
bonorum possemus scire magniludinem: et huius grata utpote
profuturum nobis peccatum intrare dimittens magnum in eius bello

20 auxilium inuenit.

In supra scripto sexagesimo capitulo dicitur, quia deus
sciens hominem peceaturum ideo peccare permiserit, quia hoc
ei nouerat expedire, et propterea non prohibuisse peccati
aditum, quia sic ab initio a deo fuerit dispensatum, ut

es Conlatione et experimento infinitorum illorum bonorum pos-
semus scire magnitudinem, et huius rei gratia utpote pro-
futurum nobis peccatum intrare dimittens magnum in eiusdem
peeeati bello auxilium inuenerit homo: quae uerba quoniam

7 Cap. LX — Act. Syn. 61: *Item eiusdem (sc. Theodori) ex quinto
libro' (sc. de creatura) C!

l inuisibilibus inrationabilibus V, corr. o? — 2 optima .. doctrina V,
correxi — 9 religiositas V, corr. o 8. peccabant omnino C! [10 ex-
tantes C'(C3) 11 dominus C! 12 cognoscerem C! 15 hostendendam

magnitudine V inmutabilitatis ex inmutabilitates corr. C! man. 2
17 experimentum C! 18 possemus C!(C?,;: possumus V gratiae V
22 peccatorum V, corr. o? 25 possumus V, corr. o? 28 inuenerit

corr. ex inueneris V

197

198

199

200

201

203

986 Uigilii constitutum de tribu —apitulis

aliena sunt ἃ sensu scripturae diuinae, ut dicatur, quia
peccatum a deo nobis pro utilitate introductum sit, si quis
ita sapit docet credit aut praedicat, anathema sit. sancta
enim catholica ecelesia hoc certum tenet et credit. quia deus
et prohibuerit a peecato primum hominem et per inoboedien-
tiam peccantem punierit iusto supplicio sed bene utens etiam
malis nostris singulari nos remedio per unigeniti filii sui
incarnationem passionem mortem et resurrectionem, hoe est
domini dei nostri Iesu Christi, ab omnium peccatorum nexibus
liberauit.

His igitur competenter et per orthodoxae fidei rectitudinem
apostolicae sententiae auctoritate damnatis constituimus, ut
ex omnibus istis, quae nos patrum statutis atque traditionibus
inhaerentes apostolica auctoritate damnauimus, nulla iniuriandi
praecedentes patres uel doctores ecclesiae, quae procul dubio
scandala sacrosanctae ecclesiae suscitat, praebeatur occasio:
anathematizantes omnem ad ordines ecclesiasticos pertinentem,
qui patribus atque doctoribus ecclesiae contumeliam ex supra
dietis impietatibus quo modo ascribere uel inrogare uoluerit.
et quoniam praefata dogmata, quae secundum intellectum de
his expositum anathemati atque damnationi subiecimus, in eo
uolumine, quod nobis per fratrem nostrum Benignum epi-
scopum nuper a pietate uestra transmissum est, sub Theodori
Mopsuesteni episcopi perhibentur nomine praenotata, ad hoec

sollicitudinis nostrae-animum consequenter ammouimus, ut:

si quid (de» persona uel nomine memorati Theodori apud
patres quaesitum sit uel si qua super eius nomine ab eis
regulariter fuerint constituta siue disposita, diligentissima
indagatione quaerere curaremus. et haec inuestigantes aduer-
timus beatae recordationis Cyrillum Alexandrinae ciuitatis
antistitem de persona iam mortui Theodori episcopi Iohanni
reuerendae memoriae Antiochenae ciuitatis episcopo uel Ori-

1 sensus V, corr. o 8 resurrectione V, corr. o 10 fort. liberauerit
19 quodammodo Bar. 24 mophsuestini V 26 de add. Bar.
memorati o: morari V

—
e

Epist. LXXXIII 201—207. 287

entali synodo ad eius litteras resceribentem inter alia ita
dixisse: quae prolata est in saneta synodo Ephesena
definitio ueluti a Theodoro deposita, sicuti offe-
rentes dicebant, nihil habens sanum, euacuauit
quidem eam sancta synodus ueluti peruersarum
plenam intellegentiarum. condemnans autem eos,
qui sic sapiunt, dispensatiue mentionem uiri non
fecit neque eum nominatim apnathemati subdidit
neque alios. ipsam uero synodum Ephesenam primam
solicite recensentes nihil de Theodor Mopsuesteni persona
referre comperimus sed symbolum, quód Charisius presbyter
ilie prodidit, magis quia ab Anastasio et Fotio, qui tunc
temporis haeretico Nestorio adhaerebant, per Antonium et
Jaeobum nomina tantum presbyterorum habentes ad fFila-
delforum ecclesias fuerit destinatum. ex quo claret beatum
Cyrillum, hoc quod per litteris profitetur, a prolatoribus
scilice& symboli jam defuncti Theodori episcopi nomen fuisse
delatum, sua prouidentia ecclesiasticam moderationem circa
mortuum sapientia sacerdotali seruantem noluisse nomen eius
ne monumentis quidem synodalibus propter regulam, quae de
mortuis in sacerdotio seruanda est, contineri, quomodo autem

2 Cyrili ad Iohannem epistula, ex qua et haec et quae iníra
p. 288, 4 sqq. adferuntur uerba desumpta sunt (tertium eiusdem epistulae
fragmentum seruauit Facundus, De def. tr. cap. VIII 5 — Migue LXVII
728, 22), aetatem non tulit. sed priora il!'a Cyrillus ad uerbum fere scrip-
sit etiam ad Proclum Constantinopolitanum (ep. 72, Migne LXXVII 345):
Ἴστω δὲ ἢ σὴ ὁσιότης, ὅτι παρενεχϑείσης τῇ ἁγίᾳ συνόδῳ ἐχϑέσεως παρ᾽
αὐτοῦ συνταχϑείσης, ὡς οἱ προελόντες (al. προοενεγχόντες) ἔφασχον, οὐδὲν
ἐχούσης ὑγιὲς χατεχιβδήλευσε piv αὐτὴν ἢ ἁγία σύνοδος ὡς διεστραμμένων
γέμουσαν ἐννοιῶν καὶ τὴν Νεστορίου δυσσέβειαν otovst πως πηγάζουσαν᾽ χατα-
χρίνασο δὲ τοὺς οὔτω φρονοῦντας οἰχονομιχῶς οὐκ ἐμνημόνευσε τοῦ ἀνδρὸς
οὐδὲ αὐτὸν ὑπέϑηχεν ὑνομαστὶ τῷ ἀναϑεματισμῷ OU οἰκονομίαν, ἵνα μιῇ τινες
ete., 11—15 cf. Act. Conc. Ephesini tertii, Act. VI (— Mansi IV
1944), cuius ipsa fere uerba hic a Uigilip adferuntur

lit (pro inter) V — 2 qua V, corr. ? 8 deposita er deposito V:
disposita « — 4 dicebat V, corr. o? 7 dispensatiue scripsi: dispensati
ucro V 10 mophsuesteni V 11 carisius V — 13 nestorii V, corr. o?

205

206

207

208

. 988 Uigilii constitutum de tribus capitulis

hoe, quod supra dixit beatus Cyrillus dispensatiue factum, ut
minime anathemati nomen uiri subiceret, uoluisset intellegi
ad ecclesiasticam regulam porrigendum, in eadem epistola
sua subter adiecit dicens: sed iuste audient, tamenetsi
nolint, qui huiusmodi causas praebent: obliuisci-
mini uos ipsos, quando aduersus cineres arcus
extenditis; non enim superest, qui apud uos
inscriptus est. et me nullus culpet in haec uerba
progressum, sed cedant ualde nimium praeecessori.
graue est enim insultare defunctis uel si laici
fuerint, nedum illis, qui in episcopatu hanc uitam
deposuerunt. iustissimum enim apparet pruden-
tibus uiris cedere praescienti uniuscuiusque uo-
luntatem et cognoscenti, qualis unusquisque
futurus sit. beatum quin etiam Proclum huius regiae
ciuitatis antistitem ita memorati lohannis Antiocheni episcopi
similiter constat respondisse rescriptis dicentem iuter alia:
quando enim scripsi tuae sanctitati oportere aut
Theodorumautaliosquosdam,qui pridem defuncti
sunt, anathemati subdi aut nominatim alicuius
feci mentionem? et post pauca: et illa capitula, quae
subiecta sunt, reppuli utpote suptilitatem non
habentia pietatis: neque autem de Theodoro

4 cf. supra ad p. 287, 2; idem fragmentum adfert Facundus 1. c.
III 6 (Migne LXVII 606 B — Fac.!) et VIII 5 (Migne ibid. 728 B —
Fac.?) 18 etiam haec Procli epistula deperiit sed quae sequuntur
eius duo fragmenta una cum eis, quae in medio Uigilius omisit. seruauit
etian Facundus 1. e. VIII 2 (Migne ibid. 713 A — Fac.!) eorumque
partem idem adfert etiam VIII 5 (ibid. 728 Α — Fac.?)

2 subicere V, correxi 4 tamenetsi Fac.?: tam et si V sed lineola
super m lewiter erasa, tametsi Fac.! 6 quando V Fac.!: quoniam Fac.?
cineres V: pulueres Fac. utroque loco 9. cedant V: cedat Fac. Fac.?
(cf. editionem Sirmondi) ualde V: famoso Fac. Fac. 10 est
enim V Fac.?: enim est Fac.! 11 ne dum V éepiscopatü V 14 unus-
quisque nostrum futurus Fac. utroque loco 17 iter V, corr. o 18 enim
ego scripsi Fac.! Fac? 22 ut pute suptilitate V

σι

Epist. LXXXIII 207—-212 289

neque de alio quoquam, qui iam defuneti sunt.
Scripsi, deo amantissime, aut ut anathematizetur
aut ut abdicetur. sed neque carissimus Theodotus,
qui a nobis directus est, diaconus talia mandata
suscepit. item ipse beatus Proclus in epistola ad Maximum
diaconum post alia ita dicit: quomodo igitur per
litteras didici nune, quia Theodori Mopsuesteni
et aliorum quorundam nomina praeposita sunt
capitulis ad anathematizandum, cum illi ad deum
iam migrauerunt eteos,quiiamuitam reliquerunt,
superuacuum est iniuriari post mortem, quos nec
uiuos aliquando eculpauimus? et post pauca: post
suscriptionem autem tomi et post abiectionem
capitulorum, quae euius sintignoramus, continuo
praepara diaconum Theodotum uenire ad regiam
ciuitatem. perpendat ergo pietatis uestrae sapientia sin-
gularis, quia Proclus eruditissimus sacerdotum et non longe
a Mopsuesteni Theodori uita repertus mala, quae libenter
damnauerat, cuius essent, se iam tunc professus est ignorare,

Sed neque in sancto et uenerando Calchedonensi concilio
aliquid de saepius designati Mopsuesteni Theodori episcopl
nomine inuenimus statutum uel dictum esse contrarium, dum
in relatione, quam eadem ueneranda synodus piae memoriae

6 hane Proeli epistulam fortasse integram idem seruauit Facun-
dus VIII 2 (Migne l. c. 713 C — Fac." itemque nonnulla eorundem
uerborum idem repetit VIII 5 (ibid. 728 Α — Fac.?) 23 sqq. cf. IIposoo-
νητιχὸς.. πρὸς... Μαρχιανόν, Mansi VII 465: χοινωνήσε: δὲ τῆς αἰτίας καὶ ὁ
σοφὸς τῆς ᾿Αντιοχέων ᾿Ιωάννης, ὃς .. τῆς ἑῴας ὡς ix μᾶς γλώσσης τῷ
ὁσίῳ Πρόχλῳ χαὶ τῷ τῆς οἰκουμένης τὰ σχῆπτρα διέποντι τὴν ὁμολογίαν
ἐξέπεμψε (cf. Facund. I 2, quem ut saepius hie quoque Uigilius sequitur)

2 deo V: tibi deo Fac.! Fac? ut aut anath. Fac? 3 aut (om.
ut) abdie. Pac. Fac. theodotus V: Theodorus Fac. 5 suscepit V:
percepit F'ac.! 6 talia V, corr. Bar. igitur V Fac.!: ergo Fac?

7 mophsuesteni V 10 migrauerint Fac.! Fac. relinquerunt V

18 suscriptione V — 15 theodotum V: Theodorum Fac. 18 mophsue-
steni V 19 se iam Bar.: selam (i longa ?) V 21 mophsuesteni V

XXXY. 19

210

212

218

215

290 Uigilii constitutum de tribus capitulis

Mareiano tune imperatori transmisit, quam uos quoque uestris
legibus, dum orthodoxa professione unum de sancta trinitate
Christum deum ae dominum nostrum confitendum astruitis,
ad testimonium laudabiliter adduxistis, litterae Antiocheni

lohannis cum Orientali synodo ad beatum Proclum et ad

Theodosium tunc piissimae recordationis principem destinatae
uenerabiliter memorentur, quibus Mopsuesteni Theodori epi-
Scopi persona, ne post mortem damnari debeat, excusatur.

Post haee ampliori cura perspeximus, si quid de his, qui iam
defuneti sunt et minime reperiuntur in uita damnati, etiam
sanctae recordationis prodecessores nostri decreuerint. quibus
inspectis agnouimus. quod huius cautelae prouidentiaeque
formam ueneranda prodecessorum nostrorum sedis apostolicae
praesulum constituta nobis apertissime tradiderunt. nam
beatissimus papa Leo ad Theodorum episcopum Foroliuiensem
post alia ita dicit: (nec? necesse est nos eorum, qui
516 obierunt, merita actusque discutere, cum dominus
deus noster, cuius iudicia nequeunt comprehendi, quod
sacerdotale ministerium implere non poterat, suae
iustitiae reseruauit. item beatus Gelasius papa in epistola,
quam episcopis Dardaniae de causa A«ca»cii scripsit, post alia
ita dicit: qui, postquam in collegium recidens prauitatis
iure meruit. ab apóstoliea communione secludi, in
hae eadem persistens damnatione defunctus est,
absolutionem, quam superstes nec quaesiuit omnino

1 respicit Uigilius legem 7 Cod. Iust. lib. I tit. 1 De summa trini-
tate; cf. Facund. I 2 — Migne LXVi. 6&1 A.B. 16 Leonis I ep. 108
ed, Ballerin. I 1174 sq. 22 Gelasii I ep. 101 8 8^sq. huius
editionis

3 astruis V, corr. » 7 mophsuesteni V 10 repperiuntur V 12 pro-

uidentiae que V 13 uenerandam V, corr. Bar. — 15 forolibiensem V .

16 nee inserui ex Leone: om, V, non o? 17 obierint edd. Leonis
19 sacerdotale ras. ex sacerdotale V ^ potuit edd. Leonis suae edd.
Leonis et Bar.: siue V 90 reseruauerit edd. Leomis 21 acii V, corr.
Bar. 925 absoluciones V, corr. 9 nec quaesiuit Gelasius l. c.: neque
siuit V

[1
Va

Epist. LXXXIII 213—218. 29]

nec meruit, mortuus iam non potest impetrare;
siquidem ipsis apostolis Christi uoce delegatum est
*quae ligaueritis super terram' et 'quae solueritis
super terram'. ceterum iam de eo, qui in diuino est
iudicio eonstitutus; nobis fas aliud decernere non
est praeter id, in quo eum dies supremus inuenit,
item memoratus beatae recordationis papa Gelasius in gestis
synodalibus de Miseni episcopi Cumani absolutione confectis
hoc euidenter edocuit dicens: totum quod supra nostrae
facultatis est modulum, diuino iudicio relinquamus,
non autem nobis poterunt imputare, cur praeuari-
cationis offensam uiuentibus remittamus, quod ec-
elesiae deo largiente possibile est; nee nos iam
mortuis ueniam praestare deposcant, quod nobis non
esse possibile manifestum est, quia, cum dictum sit
"quae ligaueritis et solueritis super terram', hos,
quos super terram iam non esse constat, non humano
sed suo deus iudicio reseruauit nec audet ecclesia
sibimet uindicare, quod ipsis beatis apostolis con-
Spicit non fuisse concessum: quia alia est causa
superstitum, alia defunctorum. hanc autem regulam et
in sanctorum Iohannis Constantinopolitani episcopi, quem
Chrysostomum uocant, atque Flauiani eiusdem ciuitatis episcopi
ueneranda memoria constat esse seruatam, quia licet uiolenter
exclusi sunt, non tamem pro damnatis sunt habiti, eo quod
semper inuiolatàm eorum communionem Romani praesules
seruauerunt nec abscidi ab ecclesia diei potuerunt uel poterunt,
quos sibi inconuulse ünitos apostolica iudicauit auctoritas. in
Eusebii etiam cognomento Pamphili historia libro septimo

9 Matth. 18, 18 9 Gelasii I ep. 103 8 28 huius editionis (haee
omnia fere adfert etiam Facundus adu. Mocianum, Migne 67,. 865)
16 Matth. 18, 18

8 meseni V 19 concupicit V, corr. α man. post. 23 chrisostomum V
24 quia V: qui Bar. 27 polillerunt a: potuerunt V 29 euseuii V
pamphyli V . historiae Bar.

19"

216

217.

218

219

220

299 Uigili constitutum de tribus capitulis

legitur Dionysium Alexandriae episcopum, qui longe ante
fuerat, de Nepote quodam episcopo Aegypti ita fecisse. hic
enim Nepos episcopus de mille annis, quibus post primam
resurrectionem sanctos cum Christo regnaturos esse beatus
Tohannes apostolus in apocalypsi dicit, seripsisse asseritur, in
quibus ludaicum intellectum habuisse narratur. post cuius
mortem cum ad Dionysium episcopum Alexandriae peruenisset,
quod tota Aegyptus ipsos libros, quos Nepos reliquerat, ueluti
magnum aliquod et occultum mysterium se habere putaret,
et pergens ad eum locum (in Arsenoite enim quaestionem
ipsam motam fuisse refert) et scribens destruxit eosdem libros
atque euertit: Nepotem uero, qui eos scripserat, propter hoc
maxime, quia iam defunctus fuerat, nulla sit adgressus iniuria.
quae si quis latius agnoscere uolet, in memorato septimo
historiae eiusdem Eusebii libro reperiet.

Quibus omnibus diligenter inspectis, quia licet diuo
patres nostri uerborum modo, unius tamen ductu intellegentiae
disserentes inlaesas sacerdotum in pace ecclesiastica defunc-
torum Sseruauere personas idemque regulariter apostolicae
sedis, quae supra diximus, definiunt constituta, nulli licere
nouiter aliquid de mortuorum iudicare personis sed in hoc
relinqui, in quo unumquemque dies supremus inuenit, et
specialiter de Theodori Mopsuesteni nomine quid saneti patres
nostri disposuerint superius euidenter expressum est: eum
nostra non audemus condemnare sententia sed nec ab alio
quoquam condemnari concedimus. absit tamen, ut supra scripta
capitula dogmatum, quae secundum subiectos intellegentiae
sensus ἃ nobis constat esse damnata, uel quaeeumque dicta
cuiuslibet& sint nomine praenotata, euangelicis tamen et

1 Euseb. hist. eccl. VII 24, 1 sqq. ὅ Apoc. 20, 4—7

1 dionisium V alexandrine V, corr. o?: Alexandrinae «ciuitatis» Bar.
3 episcopus Bar.: epi V 8 relinquerat V 13 iam] lam (i Tonga?) V
19 repperiret V, corr. o? 19 serbabere V ideque V, corr. o
23 mophsuesteni V — quod V, corr. Bar. 25 sq. aliquo quam V, correzi:
alio quopiam Bar. 29 sint V: sine Bar.

σι

Epist. LXXXIII 218—223. 293

apostolicis ac quattuor synodorum Nicaenae Constantinopolitanae
Ephesenae primae atque Caleedonensis et apostolicae sedis
non eongruentia consonaque doctrinis, non solum sensu sed
uel aure patiamur admittere.

De scriptis uero, quae uelut sub uiri uenerabilis Theodoreti
quondam episcopi nomine proferuntur, miramur primum, cur
necesse sit eius sacerdotis nomine in obtrectationem quiequam
culuslibet studio deuocari, qui ante centum et amplius annos
in sanctae ac uenerandae Calehedonensis synodi iudicio
constitutus sine cuiusdam cunctatione susscripsit et beatissimi
papae Leonis epistolae prona deuotione consensit. dehinc cum
existerent tune Dioseorus et Aegyptii episcopi, qui eum
dicerent et sanctum Cyrillum anathematizasse et eundem
Theodoretum et haereticum esse, tamen sancti patres nostri
haec audientes diligentissime eodem Theodoreto posthae
examinatione discusso et praesente a praesentibus inquisito
nihil aliud ab eodem exegisse noscuntur, nisi ut statim
Nestorium eiusque impia dogmata anathematizaret atque
damnaret, hoc sibi tantummodo sufficere iudicantes, quod ille
coram uniuerso concilio faciens Nestorium cum dogmatibus
suis uniuersis patribus audientibus clara uoce damnauit. ex
quo euidenter apparet, quia, quidquid sit uel fuerit sub
cuiuslibet prolatum nomine, quod impii Nestorii uideatur
concordare dogmatibus, hoc tunc in illo sancto concilio a uiro
uenerabili Theodoreto fuerit sine dubitatione damnatum et sit
ualde contrarium et Calchedonensis synodi indicio indubita-
biliter inimieum quaedam Nestoriana dogmata nunc sub eius
sacerdotis nomine «condemnari, qui cum sanctis patribus
eundem impium Nestorium et execrabilia eius dogmata, sicut
diximus, tunc apertissime anathematizauit atque damnauit.

4 amittere V ὅ theodoriti V et sic saepius sed non semper ὃ cuius
liber V, corr. o? 10 cuiusdam V: aliqua Ber. 11 epistolis Bar
12 existerint V, corr. o 18 anathematizasset et V, corr. o? 18. ana-
thematizetur V, corr. o? 22 quia bis V. corr. o 23 cuiuslibet Bar.
cuiuslibet et V — 25 theodorico V &it o: fit V — 26 et Bar.: ea V
calcalchedonensis V

221

222

223

224

2206

227

294 Uigilii constitutum de tribus capitulis

quid enim aliud est mendaces aut simulantes professionem
rectae fidei patres in sancta Calchedonensi synodo residentes
ostendere quam dicere aliquos ex eis similia sapuisse Nesto-
rio, quorum iudicio uideas Nestorium eiusque dogmata fuisse
damnata? nec illud arbitrandum est, quia sanctae memoriae
Cyrilli iniurias per duodecim capitulorum eius reprehensionem
4 uiro uenerabili Theodoreto, ut putatur, ingestas beatissimi
patres nostri in sancta synodo Calcedonensi neglexerint, sed
aut utpote rebus de proximo gestis cuncta prae oculis habentes
Theodoretum episcopum nil tale fecisse probauerunt aut
exemplum ipsius sanctae memoriae Cyrilli iudieauerunt esse
sequendum, qui post multa et grauia contra se ab Orientialibus
apud Ephesum scripto gesta tempore, quo cum ipsis in
concordiam remeauit, tamquam si acta non fuissent, pacis
amore silentio dereliquit, ut impleret utique illud apostolicum
dictum, quod Corinthiis scribens dicit: cui enim aliquid
donastis, et ego. nam et illud sancta synodus Calchedo-
nensis intendisse credenda est, quia, dum doctrinam sancti
Cyrilli ex epistolis eius in eadem synodo reseratis atque
receptis memoratus episcopus Theodoretus ita deuota mente
suscepit, ut doctrinae quoque eius ad laudandam beatissimi
papae Leonis epistolam testimoniis uteretur, etiamsi in eum
iniurias intulisse constaret, plenissime satisfecisse uideretur
ilius uenerabiliter amplectendo fidem, cuius false fuerat

suspicatus errorem: et ideo nos nec aliquid uelut omissum a :

patribus nostris quaerec(re» nunc aut retractare conuenit et eos,
quibus sancti Cyrilli reprehensio nune placet aut eisdem
sanctis patribus nostris aestimant placuisse, modis omnibus
refutamus. hac ergo rerum ueritate perpensa statuimus atque

I6 Cor. 1l 2, 10

2 calehedonensis V . 3 ostenderet quam diceret V, corr. o? — 6 in-
iuris Bar. 7 a uiro o?: auro V ingesta V Bar., correxi 8 calcedo-
nensis V 11 iudicauerint V, corr. o? 15 derelinquid V, corr. o?
16 Corinthis V 18 doctrina V, corr. o? 24 falso Bar. 25 uelud V
26 quaerere o: quere V — 28 extimant V

»
e

e
[91]

Epist. LXXXIII 224—230. 295

decernimus nihil (in) iniuriam uel obtrectationem probatissimi
in Calchedonensi synodo uiri, hoc est Theodoreti episcopi
Cyrri, sub taxatione nominis eius a quoquam fieri uel proferri
sed custodita in omnibus personae eius reuerentia, quaecum-
que seripta uel dogmata cuiuslibet nomine prolata sceleratorum
Nestorii atque Eutychetis manifestantur erroribus consonare,
anathematizamus atque damnamus. etenim satis debet abun-
deque sufficere, quod damnantes atque anathematizantes cum
Paulo Samosateno et Bonoso Nestorium et e diuerso cum
Ualentino atque Apollinare Eutychen simul et errores eorum
aliosque omnes haereticos cum dogmatibus suis illos quoque
pariter condemnamus, qui erroribus eorum implieiti et inemen-
dabiles permanentes de uita praesentis saeculi migrauerunt.
siquidem per hoc nihil peruersae doctrinae relinquimus, quod
non per hanc sententiam nobis prolatam a sancta dei ecclesia
apostolica auctoritate inueniatur exclusum. rursus tamen etiam
hoc specialiter adicimus:

I Ut si quis seruata inconuertibilitate naturae diuinae non
confitetur uerbum carnem factum et ex ipsa conceptione de
utero uirginis humanae naturae sibi secundum subsistentiam
unisse principia sed tamquam cum existenti iam homine
fuerit deus uerbum, ut per hoc non sancta uirgo uere dei
genitrix esse credatur sed uerbo tenus appelletur, ana-
thema sit.

II Si quis secundum subsistentiam unitatem naturarum in
Christo factam esse denegat sed seorsum existenti homini
tamquam uni iustorum inhabitare deum uerbum et non ita
confitetur naturarum secundum subsistentiam unitatem, ut
deus uerbum cum adsumpta carne una permanserit permane-
atque subsistentia siue persona, anathema sit.

l in add. Bar. 2 calchedonensis V 9 dogmata «eius» Bar.
10 Apollinai Bar. 154a» nobis Bar. 18 serbata V — 21 taquam V
25 mumerum II et qui sequuntur in margine adposwit V 28 sub-

sistentia V, corr. o?

228

229

230

296 Uigili constitutum de tribus capitulis

231 1Π Si quis uoces euangelieas et apostolieas in uno Christo
ita diuidit, ut etiam naturarum in ipso unitarum diuisionem
introducat, anathema sit.

232 . III Si quis unum Iesum Christum uerum dei et eundem
ipsum uerum hominis filium futurorum ignorantiam aut diei 5
ultimi iudicii habuisse dicit et tanta scire potuisse, quanta ei
deitas quasi alteri cuidam inhabitans reuelabat, anathema sit.

238 V Si quis illud apostoli, quod est in epistola ad Hebraeos
dietum, quod experimento cognouit oboedientiam et cum
clamore forti et laerimis preees supplieationesque optulit ad 1o
eum, qui saluum illum posset a morte facere, tamquam nudo
deitate Christo deputans, qui laboribus uirtutis perfectus sit,
ut ex hoé duos introducere Christos uel duos filios uideatur,
et non unum eundemque credit Christum dei et hominis
filium ex duabus et in duabus naturis inseparabilibus indiui- 15
sisque confitendum atque adorandum, anathema sit.

234 . His igitur omnibus et huiusmodi blasphemiis ita a nobis
abdieatis atque damnatis hoe praesentis constituti nostri dis-
positione quam maxime prouidemus, ne, sicut supra diximus,
personis, quae in pace et communione uniuersalis ecclesiae 90
quieuerunt, sub hae damnati à nobis peruersi dogmatis

235 oceasione aliquid derogetur sed execrabilibus dogmatibus in
Nestorio atque Eutychete haeresiarchis uniuersisque eorum
sequacibus condemnatis illis sacerdotibus, qui in pace, sicut
dictum est, catholicae ecclesiae sunt defuncti, nulla contumelia 95
generetur, ne inde iniuriarum nascatur oecasio, unde cisecd
debeat sanctorum patrum reuerentia custodiri.

236 [06 epistola quoque uenerabilis uiri Ibae quondam Edessenae
ciuitatis episcopi, de qua pariter inquisistis, diligenti nihilo-
minus inuestigatione quaesiuimus, si quid de ea priscis 30

8 Hebr. 5, 8 et *?

8 hebeos V 10 suplicationes que V 11 deum Bar. taquam V
12 fort. deputat 20 quae Bar.: qui V 28 eutichete V
28 epla V . edesse ne V 29 episcopis V corr. o? 80 quid o: qui V

Epist. LXXXIII 231—238. 297

temparibus apud patres nostros motum uel agitatum siue
quaesitum seu fuerit constitutum. et quia Graecae linguae,
sicut cunctis et maxime pietati uestrae notum est, sumus
ignari, nune per nostros, qui eiusdem linguae uidentur habere
notitiam, gesta sancti uenerandique Calchedonensis concilii in
synodalibus «codicibus diligentissime perquirentes dilucide
aperteque repperimus duabus in eadem synodo actionibus
praedieti uiri uenerabilis Ibae examinatum fuisse negotium
ibique ex gestis apud Photium Tyri et Eustathium Beryti
episcopos habitis hane, de qua quaeritur, inter cetera prolatam
fuisse eontra eum ab aecusatoribus eius epistolam, cumque
consummata ipsius disceptatione negotii a uenerandis fuisset
patribus requisitum, quid de eiusdem constituendum uideretur
Ibae negotio, consequenter huiusmodi processisse sententias,
quae ita se habent:

Paschasimnus et Lucensius reuerentissimi episcopi et Bonifatius
presbyter tenentes locum sedis apostolicae per Paschasinum di-
xerunt: 'Relectis chartis agnouimus ex sententia reuerentissimorum
episcoporum Ibam reuerentissimum innoxium demonstrari. relecta
enim eius epistola agnouimus eum esse catholicum. et ob hoc
decernimus et honorem episcopatus et ecclesiam, a qua iniuste et
absens pulsus est, renouandum. de sanctissimo igitur episcopo

16 — p. 802,11 Act. syn. Chalced. act. 10 apud Mansium VII 262 A 15 sqq.

1 metum V, corr. o? 4 per nostros eíc.] adscripsit V man. 1 in
marg. tacito nomine Pelagium dia(conum) introducit 5 notitia V.
corr. o? calehedonensi V — 9 eustachium V, corr. Bar. byretii V,
corr. o? 01] acusatoribus V 12 consumata V fuisse V, corr. o3
18 sq. constituendi . . negotium V, corr. Bar. 16 sqq. in reddendis eis quae
secuntur actionis decimae concilii Chalcedonensis uerbis Uigilius sequitur
non Rustici sed antiquam quae dicitur wersionem. quae cum tradita sit
duobus codicibus, scilicet C! — Paris. lat. 16832 (ol. Notre Dame 88)
saec. 10εἰ Ν — Uatic. Reg. 1045 saec. 10 (cf. Maassen p. 739),
witrumque contuli neque uero, ubicumque ex eis alter cum V consentiebat,
alter ab eo distabat, distantis corruptelam hic quidem adnotawi — Pas-
casinus VC!N 18 cartis CUN 19 demonstrari V: adprobari CUN
et sic idem Uigilius in. constituto pro damnatione trium capitulorum,
quod ex cod. Colbertino 4064 primus edidit Steph. Baluzius, Noua col-
lectio conciliorum I 1551 sqq. (Mansi IX 476 D) 21 honor V, ho-
nore C'N . ecclesiam a qua V: ecclesia quia ΟἿΝ — 22 expulsus C!N

291

238

299

240

241

298 Uigilii constitutum de tribus capitulis

Nonno, qui ante modicum pro eo factus est, tractandum est a
reuerentissimo uiro episcopo Antiochiae ecclesiae, quid oporteat
de eo formari. |

Anatolius reuerentissimus archiepiscopus Constantinopolis nouae
Romae dixit: 'Reuerentissimorum episcoporum et iudicum fides ac
lectio omnium, quae sunt subsecuta, demonstrant innoxium Ibam
reuerentissimum ab his accusationibus, quae ei inlatae sunt. unde
omnem impraesenti de eo suspicionem abicio, quoniam et consentit
et suscribit et ei quae nunc de fide data est definitioni a sancto
concilio et epistolae sanctissimi archiepiscopi Romae Leonis, et
dignum eum iudico episcopatu et habere curam, in qua pridem
existebat, ecclesiae. de Nonno autem reuerentissimo episcopo, qui
pro eo factus est, formam dabit Maximus reuerentissimus Antio-
chenus episcopus'.

Maximus reuerentissimus Antiochenae ciuitatis episcopus dixit:
"Ex his, quae modo relecta sunt, manifestum est, quia ab omnibus
ei inlatis reuerentissimus Ibas innocens est repertus, et ex relecto
scripto epistolae, quod prolatum est ab aduersario eius, catholica
est eius declarata dictatio. unde et ego decerno eum et episco-
patus recipere dignitatem et ciuitatem propriam, sicut et uisum
est sanctissimis archiepiscopis tam his, qui locum sanctissimi
archiepiscopi Leonis retinent, quam etiam et, qui regiae ciuitatis
est, sanctissimo archiepiscopo Anatolio: reuerentissimo quippe Nonno
episcopo, qui pro eo factus est, manente in episcopatus propria
dignitate, ut cum sanctüssimis episcopis de eius ordinatione de-
liberem'.

Iuuenalis reuerentissimus Hierosolymitanus episcopus dixit: *Qui
conuertuntur, scriptura diuina suscipi iubet. quapropter et ab

4 anatholius ΟΝ — nouae om. C!N 6 lectio omnium V et sic Uigilius
l. c. IX 476 D: lectio horum C!, lectiorum N 7 ab his quae in eum accu-
satores intulerant C'N et sic Uigilius l. c. IX 476 D — 8 inpraesenti C!N
9 tata (!) est definitioni V: sententia data est C!N 10 epistola Οἱ, epi-
stula N 11 iudicio episcopatum Κ 11 quam C!N 12 qui pro eo factus
est om. C!N 15 episc. Antioch. ciuit. iérsp. CiN 17 reppertus V
18 scripto C'N (cf. infra p. 302, 23): rescripto V —— quod prolatum est
ab aduersario eius V: quae prolata est ab eo qui aduersarius (aduersarios Δ)
eius extitit (existit N) C!N 19 declarata eius trsp. C'N 21 tam his V:
et ΟΝ 22 quam etiam om. ΟΝ 28 anatholio VC!N . reueren-
tissimum quippe nonnum (nonum PV, nonnum quippe írsp. C!) episcopum
V'CN 25 sanctissimi V 27 hierosolimatus C!, herosolimitanus AN
28.scriptura V: hos scriptura C'N et Uigilius l. c. IX 478 D quia
propter V

σι

ho
e

Epist. LXXXIII 239—245. 299

haereticis reuertentes suscipimus. unde peruideo reuerentissimum
Ibam mereri clementiam, quia et senex est et ut habeat episco-
patus gradum, catholicum existentem'.

Thalassius reuerentissimus episcopus Caesariae Cappadociae dixit:

5*Reuerentissimis episcopis Photio et Eustathio comprobantibus Ibae

negotium et non adiudicantibus eum, horum opinione suasus et
ego uolo habere eum sacerdotium, sieut sanctissimis, praesulibus
uisum est, quia maxime gestis suscepit, ut anathematizaret illa,
quae eius accusatores aduersüs eum deposuerunt exscripto'.

Eusebius reuerentissimus episcopus Ancyrae Galatiae dixit:
"Lectio sententiae, quae in Tyro prolata est a sanctis episcopis
Photio et Eustathio, docuit, quia reuerentissimus Ibas in illo
iudicio anathematizauit Nestorium et eius impia dogmata et rectis
consensit dogmatibus. quapropter et praedicti reuerentissimi epi-
scopi hanc satisfactionem recipientes, ut oporteret eum habere
episcopatum, comprobauerunt. et impraesenti igitur eundem sanc-
tissimum Ibam anathematizantem Nestorium et impia eius dogmata
habere sacerdotium uolo,

Stefanus reuerentissimus episcopus Ephesi dixit: *Reuerentis-
simum Ibam episcopum anathematizantem Nestorium et Eutychen
et eorum impia dogmata et ego decerno, sicut et sancti patres,
esse in ordine episcopatus',

Diogenes reuerentissimus episcopus Cyzici dixit: *Definitionem,

1l suscipimus V et Uigilus l. c. 478 D: suscepimus CN per-
uideo Ν᾽ (cf. infra p. 306, 23): praeuideo V et Uigilius l. c. 478 E.
preuideo C!, συνορῶ textus Graecus 8. catholicum existentem V: esse
catholicum C! N et. Uigilius l. c. 478 E 4 Thalasius V, Talassius ΟἿ,
talasius N — reuerentissimus om. C!N — caesariae C! N: om. V ὅ potio V,
fotio C'N — eustachio V — comprobantibus et bene gotium V 6 opini-
ones uasus V, opiniones suasus N 7 haberi eum sacerdotio CN, haberi
eum in sacerdotio Uigil. l. c. 477 B cum (pro eum) V sanctis-
simi V 8 maxime V et Uigilus l. c. 477 C: maximae in ΟἽ,
me in AN suscepit C'N et Uigilius l. c. 477 C: om. V ana-
thematizet V 9 eu V, eam .N deposuerant N et Uigil. l. c. 477 C.
disposuerant ΟἹ ex scripto male Baluzius apud Uigil. l. c. 477 C
(ἐγγράφως. κατέϑεντο textus Graecus) 10. reuerentissimus om. C'N
Galatiae om. C'N 11 a om. ἘΠῚ 12 fotio C!, fothio N . 14 con-
sentit CN 16 inpresenti N, in presenti ΟἹ 18 habere V: habere
in C!N 19 Sstefanus V, Stephanus C!, Sthephanus N 20 eutichen V,
euticen ΟἿ, eutihen N 22 esse in ord. episc. V : in ord. episc. existere C'N
29 definitionem VC': sententiam .N

243

244

241

248

300 Uigilii constitutum de tribus capitulis

quae prolata est a sanctissimis episcopis Photio et Eustathio de
reuerentissimo Iba, optinere decreui, quia maxime et eius accusa-
tores ibi positi suscriptione propria expositae illi definitioni con-
sentiunt et quae nunc relecta est in sancto et uniuersali concilio',

Constantinus reuerentissimus episcopus Bostrae dixit: 'Et ego
consentio, quae bene uisa sunt sancto concilio de Iba sanctissimo
episcopo".

Theodorus reuerentissimus episcopus Damasci dixit: 'Quae sub-
sequenter et canonice a sanctis patribus definita sunt super Ibae
uenerabilis persona, et ego consentio'.

Meletius uenerabilis episcopus Larissae habens locum Domni
reuerentissimi episcopi Apamiae Syriae dixit: 'Et ego consentio his,
quae bene finita sunt a sanctis et reuerendis patribus de reueren-
tissimo Iba.

Romanus reuerentissimus episcopus Myrorum Lyciae dixit: "Sicut
relectorum nobis fides suasit, et ego decerno eundem reuerentis-
simum episcopum Ibam haberi in sacerdotio, sicut et sanctissimi
archiepiscop* decreuerunt, utique eo anathematizante Nestorium et
Eutychen et ea quae impie sapuerunt..

Eunomius reuerentissimus episcopus Nicomediae dixit: 'Iam
quidem ex his, quae relecta sunt, innoxius adprobatus est uenera-
bilis Ibas. in quibus enim dicendo male culpare uisus est beatis-
simum Cyrillum, in postremis recte confessus illa, quae culpauerat,
refutauit. unde et ego anathematizantem eum Nestorium et Eutychen
et impia eorum dogmata et consentientem his, quae a sanctissimo
archiepiscopo Leone scripta sunt et hac uniuersali synodo, dignum
esse episcopatu decerno'".

1 es V, fotio C!, fotho N 2 decerno CIN 4 et que N: etque C1,
atque V 6 sancto C!N: a sancto V ὃ theodoritus ΟΝ 9. super
personam ibae sanctissimi et ego ΟΝ 11 uenerabilis om. ΟΝ ἀο-
mini V 12 appamie V syriae om. C!N 18 et reuerendis om. C!N
14 Iba episcopo C'N 15 mirorum VC: liiae C'N 17 sicut est
et ἃ sanctis patribus et archiepiscopis definitum utique C!N 18 ama-
thematizantem V.N, anathemantem C! 19 impie V, impiae C'N
20 reuerent. om. CiN et Uigil. l. c. 478 E iam quidem C!N et Uigil.
l. c. 478 E, cf. etiam infra p. 306, 6: om. V 22 etenim ΟΝ et Uigil.

.. c. 478 E 238 quae culpauerat C!N et Uigi. 1. c. 478 E, cf. etiam

infra p. 306, 9 et 307, 9: in quibus culpatus est V — 24 eutichen C!,
eutychem Ν 26 hac N, cf. infra p. 306, 13: hec V, hanc C, ab hac
Uigil. l.c 478 E, huic teste Baluzio recensionis Rustici cod. Corbeiensis
(— Sangerm. 368) (Graeca desiderantur)

Knrea m L0 ul, τ eC NC ERRARE esl

Epist. LXXXIII 246—252. 301

Iohannes uenerabilis episcopus Sebastiae et Seleucus uenerabilis 249
episcopus Amasiae et Constantinus uenerabilis episcopus Melitenus
et Patricius uenerabilis episcopus Tyanorum et Petrus (uenerabilis?
episcopus Gangrorum et Atarbius uenerabilis episcopus Trapezuntis
habens et locum reuerentissimi episcopi Dorothei Neocaesariae dixe-
runt: "Definitio reuerentissimorum episcoporum Photii et Eustathii de-
monstrat innoxium reuerentissimum Ibam; similiter autem et eius
abnegatio facit nos in eo, quod receperit, proniores: amica etenim
semper est domino Christo clementia. unde secundum sententiam
10 Sanctorum praesulum et totius sancti concilii iustum decernimus

eum et nos recipere gradum episcopatus".

Frangion uenerabilis episcopus Filippopolitanus et Basilius uenera- 250
bilis episcopus Traianopolitanus dixerunt: 'Qui in iudicio neque
praesens fuit neque aduocatus est, nullo modo laedi eum per pro-

i5latani aduersus eum sententiam adprobamus'.

Nunechius reuerentissimus episcopus Laodiciae Frygiae dixit: 251
*Consentimus his, quae definita sunt a sanctis patribus de Iba
sanctissimo!. |

Florentius reuerentissimus episcopus Sardeorum Lydiae dixit:

20 "Et ego adaeque consentio his, quae praefata sunt de Iba reue-
rentissimo'.

Eusebius reuerentissimus episcopus Dorylaei dixit: *Tantis patri-
bus sanctissimis episcopatum reuerentissimo Ibae reddentibus et
ego consentio".

»s5 X Omnes reuerentissimi episcopi clamauerunt: *Omnes eadem dici- 252

σι

1 uenerabilis uéroque loco om. ΟἿΝ sabastiae C!N 2. uenerabilig
om. ΟΝ meletenus V, melentinus C!N 3 uenerabilis om. C'N

tianorum V uenerabilis addidi 4 grangorum C!, gangorum Ν
artanus C', artanius (cf. Uigil. l. c. 478 .A) ex artanaus EN (᾿Ατάρβιος
textus Graecus) wenerabilis om. ΟΝ — Trapezunti V ὅ et C!N;
om. V 6 foti. C'N eustathi N, eustachii V demonstrant V
12 francion ΟἿΝ uenerab. om. C!N Filippolitanus V, filopopoli-
tanus C! uenerab. om. C'N 14 .per prolatam . . adprobamus V:
persentiam (presentiam C!) que aduersus eum prolata est iudicamus C'N
16 Nunecius V: Munecius ΟΝ —frigie V, friviae N, frigriae C! 17 con-
sentimus his V: per uidimus ea C'N de C!N: et de V ibas V

19 Forentius V, Florentinus Ν᾽ reuerent. om. C'N lidie V:
litiae .N, licie C! — ego adaeque Ν᾽ ego ad eaque V, eque C! 20 con-
sentio V: conloquor C'N reuerentissimo episcopo ΟΝ 22 dorilei

- - 1l
C! N.consentientes cwm Graeco: larisse V 25 reuerentissime V

259

256

302 Uigilii constitutum de tribus capitulis

mus, Nestorium modo anathematizet, dogmata ipsius modo anathe-
matizet, Eutychen et eius dogma modo anathematizet',

Ibas reuerentissimus dixit: 'Et iam exscripto anathematizaui Ne-
storium eiusque dogmata et nunc anathematizo eum decies milies. quod
enim semel cum satisfactione fit, si fiat decies milies, non contristat'.
et fanathema Nestorio et Eutychi et dicenti unam naturam'. et
*omnem, qui non sapit sicut sapit haec sancta synodus, anathematizo'.

Gloriosissimi iudices dixerunt: Quae iudicata sunt a sancto et
uenerando concilio de Iba reuerentissimo episcopo, propriam for-
titudinem retinebunt'.

His igitur ita in sanctae Calehedonensis synodi iudicio
dispositioneque iacentibus et ita uicariorum sedis apostolicae
uenerandi praesulis sui praesentiam sustinentum et ceterorum
patrum interlocutionibus declaratis euidenter aduertimus, quod
ab his, qui in eadém sancta Calchedonensi synodo locum
beatissimi prodecessoris nostri papae Leonis tenuisse noscuntur,
dictum sit: relecta eius epistola agnouimus eum esse
catholicum, et ab Anatolio Constantinopolitano dictum sit:
lectio omnium, quae sunt subsecuta, demonstrant
innoxium Ibam reuerentissimum ab his, quae in eum
accusatores intulerant, a Maximo uero Antiocheno dictum
sit: ex recle»eto seripto epistolae, quod prolatum est
ab aduersario eius, catholica est eius declarata
dietatio. quorum interlocutionibus ceteri episcopi non solum
«non» contradixisse uerum etiam apertissimum noscuntur
praebuisse consensum. quod autem dieunt, quia in eadem
epistola sua Ibas Nestorium excusauerit dicendo: eundem
Nestorium nolentem dicere sanctam Mariam dei genetricem

17 cf. supra p. 297. 19. 19 cf. supra p. 298, 6 22 cf. supra p. 298,
17 27 sqq. Ibae epist. apud Mansium VII col. 242 C 13 sqq.

1 dogmata..anathematizet om. ΟΝ 2 eutichen VC! 8 et iam ex-
scripto scripsi (xoi ἤδη ἐγγράφως textus Graecus, cf. p. 299, 9): etiam et
scripto V, etiam scripto CN ὅδ miles V 6 anathema V: anathema et C'N
nestorium V eutyche V, eutichen C', eutihen N — dicenti unam V : unam
dicentes C!, unam dicestes N 7 haec C!N: om V 8. «magnificentissimi
et» gloriosissimi C! N. 11 ealchedonensi V, corr.o 18anatholio V 19 demon-
strat Bar., temere, cf.supra p. 298, 6. 92 recto V, corr. Bar. 20 nonadd. Bar.
26 quod autem . . p. 305, 20 immorandum om. Bar. neque adhuc edsta erant

οι

Epist. LXXXIII 253—261. 303

multi eum ex haeresi Pauli Samosateni esse putauerint, qui
dixit purum hominem esse Christum: nemini uenit in dubium,
quod sancti patres nostri in eadem epistola diligenter
inspexerint, quia Nestorius dei genitricem sanctam uirginem
Mariam non dicens ex Pauli Samosateni haeresi meruit
aestimari, et multo amplius saneti patres nostri iudicio Ibae
Nestorium intellexerint ingrauatum, quoniam nihil aliud ex
his uerbis Ibas dixisse monstratur, nisi quia Nestorius dei
genitricem beatam uirginem negans purum hominem dominum
deum nostrum lesum Christum et insubstantiuum filium dei
seeundum Samosateni Pauli impietatem uidetur inducere,
quamuis Nestorius propriae haereseos auctor extiterit. unde et
uir uenerabilis Ibas ad ingrauationem potius eiusdem Nestorii
dixit, quia a quibusdam de haeresi Pauli Samosateni esse
putatus est, ac si diceret licet Nestorius proprium condidisset
errorem, tamen non dicendo dei genitricem sanctam uirginem
Mariam ita impius apparuit, ut absque ulla distantia a
multis Pauli Samosateni docere haeresim putaretur. cuius
erroris crimen in tantum exaggerauit Ibas in epistola sua, ut
Paulo Samosateno eum consimilem faceret, cuius baptismum
sanctae Nieaenae synodi scententia? uniuersalis ecclesiá
censuit reprobandum. a Nestoriana autem haeresi cum ad
sanctam ecclesiam catholicam reuertentes sola haeresis ipsius
condemnatione facta suscipiat, proeul dubio grauioris execrati-
onis pondere pressus per uenerabilis Ibae epistolam Nestorius
inuenitur, cuius error errori non habenti baptismum comparatur.
sed nec ex eo, quod dixit 'putatus est', quisquam eum hoc
uerbo usum uelut dubio criminetur, cum beatus Paulus
apostolus ad Corinthios adfirmatiue dicat: puto enim, et
ego spiritum dei habeo; neque enim dubitabat, quia dej
haberet spiritum, qui alibi dixit: an experimentum quaeritis
eius, qui in me loquitur Christus? quomodo autem fieri

21 Concil Nic. can. XIX 27 cf. lbae epist. l. c. 242 Ὁ 1 29 Cor.
DEZ 40... 91. Cor. II 18.3

5 heresim V 11 samosatenim V 12 proprie V . 15 sq. condidisse
terrorem V 17 distantiam V 21 synodi sententia temptawi: synodis V

258

2509

260

261

209

264

304 Uigilii constitutum de tribus capitulis ἡ

potest, ut in quo Christus loquitur, dei «spiritum» habere
dubitetur? nam et illud sancti patres nostri in Calchedonensi
synodo residentes nihilominus adtenderunt, quod Apollinaris
cum dogmate suo, qui unam naturam diuinitatis et humani-
tatis domini dei nostr lesu Christi asserit, in eadem Ibae
epistola est sicut impius et execrabilis condemnatus; illa uero
magnopere comprobantes, quae in eadem epistola Ibas dixit:
duae naturae, una uirtus, unà persona, quod est unus
{1118 dominus noster Iesus Christus. in eo autem,
quod unam uirtutem dixit, apostoli Pauli doetrinam secutus
agnoscitur, qui singulariter dicit, Christum dei uirtutem et
dei sapientiam et in alio loco, quia etsi crucifixus est
ex infirmitate carnis, sed uiuit ex uirtute dei. quod
Ibas, eum epistolam suam dictaret, considerasse credendus
est, ut adsumentis uerbi uirtutem confessus, adsumptam
earnem utpote propriam eiusdem uerbi in ipso cognoscens,
unam uirtutem dicendo summam et inseparabilem unitatem
unius personae et unius filii nomine, hoc est domini nostri
Iesu Christi, quod subsecutus adiunxit, se intellexisse mon-
straret, in huius orthodoxae fidei confessione perdurans, dum
patres in sancta synodo Calehedonensi id, quod et ipsi fece-
rant Nestorium scilicet et Eutychen' cum suis dogmatibus
condemnantes, Ibam soeciandum collegio suo facere similiter
hortarentur. quod Ibas deuote perficiens seque semper hoec
fecisse contestans libera uoce coram uniuersis patribus dixit:
anathema Nestorio et Eutychi, adiciens: et dicenti
unam naturam, propter quam refutationem unius uidelicet
naturae in' confessionem duarum in uno eodemque filio
naturarum se orthodoxum pronuntiatum esse cognouerat.

8 Ibae epist. l. c. 248 B 8 11 Cor, 11, 94 12 Cor. I1 15; 4
26 supra pag. 302, 6
l spiritum addidi (dei «spiritus» o) 6 illam V 7 qua V 11 quid V
12 1oquo V 13 et infirmitate V 15 sq. adsumpta carnem ut potest V
18 fili V 20 in] nam V horumthodoxe V 22 eutichen V 24 per-
ficiens sequestem per hoc V 26 eutiche V

μ᾿

[2]

Epist. XXXIII 262—969. 305

illud etiam a nobis est explanandum, ne quis existimet Ibae
epistolam in eo Nestorium ab haeresi, cuius auctor est.
excusare, quod dixit: Nestorius uero, quia odio erat
suae ciuitatis et uirorum, qui jn ea sunt, maximorum,
illie reuerti non potuit. his enim uerbis hoe potius signi-
fieatum intellegitur, quia Nestorium utpote haereticum Ibas
odiosum suae dixerit ciuitati et. maximis tunc in eadem uiris;
et propterea sie patres nostros apud Calcedonam intellexisse
credendum est, quia superius in eadem epistola Ibas dixerat
eundem Nestorium libros noxios conscripsisse, qui scandalum
audientibus erant, et beatam uirginem Mariam dei genitricem
esse negauerit. sic enim de id, quod patres nostri receperunt,
recte nos intellegere conuenit et non aliud suspicar, quod
seriptor epistolae dixisse non legitur. poteramus quidem cum
dei gratia de singulis memoratae epistolae locis ae sensibus
per singula reddere rationem, sed quia residua eidem
intellegentiae, qua pauca exposuimus, possunt competenter
aptardi (in quibus etiam si aliquid obsoeuritatis occurreret,
auctoritati patrum et profundiori eorum intellegentiae cede-
remus), propterea non est in his diutius immorandum.
Propter haee ergo, quae supra diximus, et propter illam
praedicationem fidei, per quam uenerandae recordationis Cyrillus
Alexandrinus episcopus et reuerentissimus Iohannes Antiochenus
antistes atque omnes Orientales episcopi per Paulum Emesenae
ciuitatis episcopum ad concordiam redierunt, quam Ibas quo-
que in ipsa epistola laudans libenter amplectitur, orthodoxa
est Ibae episcopi a patribus pronuntiata dictatio. ^ illa uero,
quae in ipsa Ibae saeerdots epistola in iniuriis beatae recor-
dationis Cyrilli per errorem intellegentiae dieta sunt, patres
in saneta Calehedonensi synodo epistolam pronuntiantes ortho-
doxam, nullatenus receperunt: quippe quas etiam ipse uene-

3 Ibae ep. l. c. col. 246 À 4 sqq. 9 ibid. col. 242 C 11 sqq.
26 cf. ibid. col. 247

9 quia in suae erat odio ciuitatis Baluzio teste weteres concilii Chalced.
codices (CC?) 7 im V . 30 calchedonense V epistola V, corr. o
81 quae o? Bar.

EXXV. 20

265

266

267

268

269

270

271

306 Uigilii constitutum de tribus capitulis

rabilis episcopus intelleetu capitulorum eius meliore recepto
multimode refutauit, sicut interlocutione uenerandae memoriae

Eunomii ecclesiae Nieomedensis episcopi in eadem sancta

Calehedonensi synodo residentis euidentissime declaratur, quae
se ita habet: Eunomius episcopus Nicomediae dixit
Jam quidem ex his, quae releeta sunt, innoxius
approbatus est uenerabilis Ibas. in quibus enim
dicendo male culpare uisus est beatissimum Cyrillum,
in postremis recte confessus illa, quae culpauerat,
refutauit. unde et ego anathematizantem eum Nesto-
rium et Eutychen et impia eorum dogmata et consen-
tientem his, quae a sanctissimo archiepiscopo Leone
scripta sunt et hae uniuersali synodo, dignum esse
episcopatu decerno'. nam et uenerabilis memoriae Tuuenalis
interlocutio hoc idem significat: quod Ibas episcopus de id,
quod sancto Cyrillo capitula eius aliter intellegendo detraxerat,
postea professus, quia his ab eo explanatis et a se intellectis
in communionem eius deuote concurrerit et de his, quae
prius aliter intellexerat, sit conuersus, propterea recipere
eum episcopatum decreuit utpote, quantum ad professionem
fidei, orthodoxum existentem, ita dicens: qui conuertuntur,
seriptura diuina suscipi iubet. quapropter et ab
haereticis reuertentes suscipimus. unde peruideo
reuerentissimum Ibam mereri clementiam, quia et
senex est, ut habeat episcopatus gradum, orthodoxum
existentem. quibus uerbis hoc intellegitur: quod si ab
haereticis uenientes suscipimus, quomodo Ibam, qui est
orthodoxus et intellectu capitulorum beati Cyrilli haesitans ei
obloqui uisus est, nunc ab eo, in quo fallebatur, intellectu

9 cf. supra p. 300, 20 sqq. 21 cf. supra p. 298, 27 sqq.

6 relecta ez relicta corr. V 11 eutichen V 13 uniuersalis V,
correxi (cf. p. 300, 26) 18 communione V, corr. Bar. 19 sit o?:
siad V 93 reuerentes V, corr. « 26 quod si οἷ: qua (relicta ob
laesam membranam lacuna fere 5 litterarum) si V 28 orothodoxus V
29 ab eo οἷ: habeo V intellectus V, corr. o?

[eri

τῷ
σι

Epist. LXXXIII 270—275, 307

conuersum non suseipiamus, cum eum orthodoxum constet
existere? neque enim orthodoxum existere Ibam diceret
Iuuenalis episcopus, nisi ex uerbis epistolae eius confessionem
fidei orthodoxam comprobasset. ut autem áppareat, quia
interlocutio Iuuenalis Eunomii interlocutioni concordat, uerba
ipsa ex interlocutione Eunomii nos edocent, quae inter alia
ita se habent: in quibus enim dicendo male culpare
uisus est beatissimum Cyrillum, in postremis recte
confessus illa, quae culpauerat, refutauit. ex quibus
uerbis euidentissime declaratur in [ἃ episcopo nmihil de
confessione fidei reprehensum, quam constat esse laudatam,
sed eundem Ibam, quod fallente intellegentia de beato Cyrillo
male senserat, refutasse. nam idem uenerabilis Ibas episeopus
gestis praecedentibus, sieut Photii et Eustathii sententia
continet, apertissime perhibetur habere se et recipere
omnia, quae in Ephesena prima synodo gesta sunt,
et aequa iudicare, quae in Nicaea sunt constituta, et
nullam differentiam arbitrari eius ad alia, et nimis
eius sanctitatem se laudasse pronuntiant, quod prone
Ibas sapuerit curare eos, qui uel suspicione uel alio
quoquo modo eius laederent opinionem doctrinae.
nam et post explanationem duodecim capitulorum beati Cyrilli
factam et intellectum eius sibi, quem sanetus Cyrillus in
ipsis capitulis habuit, declaratum et orthodoxum eum se cum
omnibus Orientalibus episcopis habuisse et in communione

7 cf. supra p. 300, 22 15 cf. Photii et Eustathii sententiam Ae-
torum Synodi Chalcedonensis actioni nonae insertam (Mansi VII 199),
unde quae sequuntur fere ad uerbum exscripta sunt 24 cf. actionem
X eiusdem concilii — Mansi VII 239

2 orth. existeret V, corr. o 12 quid V, corr. o? 14 «ex ipsis» gestis
Bar. eustahii V 18 aliam íeste Balwzio C! (ilam wwlgo, πρὺς
ταύτην concili textus Graecus) 19 pronuntiant scrips? (sc. Photius et
Eustathius, qui in sententia illa ita loquuntur: et nimis eius sanctitatem
laudauimus quod prone etc. C): pronuntians V, pronuntiantes Hartel
20 suspitionem V, corr. Bar. 22 xucin V — 23 sanctis cyrillis V, corr. o
25 communionem. V, corr. Bar.

20*

274

216

308 Uigilii constitutum de tribus capitulis

ipsius usque ad exitum permansisse professus est. ex quo
apparet uenerabilem «Ibam» et, priusquam duodecim capitula
beati Cyrill intellegeret, eum in eis suspicaretur unam
Christi praedicari naturam, orthodoxo sensu, quod male
dictum aestimauerat, reprobasse et post explanationem eorum
item orthodoxo sensu, quae recte dicta cognouerat, uenerabi-
liter suscepisse. sed et illud indubitanter cunctorum fidelium
mentibus patet, quod magis in Ephesena secunda «synodo»
haeretico intellectu Dioscorus cum Eutyche beato Cyrillo et

primo Epheseno concilio contumelias inrogarint, qui crediderunt 10

sanctum Cyrillum unam naturam in domino deo nostro Iesu
Christo per duodecim sua praedieasse capitula, et ob hoc
aliquos Orientales episcopos, qui unius naturae praedicationem
noluerunt suscipere, Dioscorus condemnauit: inter quos et
Ibam episcopum propter hanc specialiter fidei eius professi-
onem, qua duas naturas, unam uirtutem, unam perso-
nam, quod est unus filius dominus noster lesus
Christus, apertissime confitetur, ut haereticum condemnauit
et Eutychen propter unius naturae praedicationem sicut
catholicum reuocauit, damnans quoque propter duarum natura-
rum uocem sanctae recordationis Flauiani personam, οὗ
inuentus est ipse magis Dioscorus Ephesenam primam synodum
conari destruere, qui eam sub execrabilis intellectus imagine
defendebat, et amplius beatum Cyrillum criminatus est laudans
Dioseorus atque Eutyches quam Ibas sub falsi intellectus
errore uituperans. nam cum laus atque uituperatio ad unum
tenderent intellectum, BDioscorus et Eutyches, qui laudauerunt,
haeretico spiritu laudasse reperti sunt atque ideo sunt a
sancta synodo Calchedonensi damnati: at uero Ibas episcopus

16 Ibae epist. l. c. 248 B 8

2 uenerabilem Ibam scripsi: uenerabilem V, eundem Ibam ABar.
4 sensü V, corr. o? 5 sq. eorum idem V, correxi: eorumdem Bar.
8 synodo inserui- 9 eutichen V 19 eutichen V 28 execabilis V
25 et 27 eutiches V 28 hereticos V, corr. Bar. repperti V 29 cal-
chedonense V

οι

Epist. LXXXIII 276—282. 309

qui per ezrorem unam putans in his práedicari naturatn prius
uituperauit capitula et post declaratum sibi intellectum eorum
communicatorem se beati Cyril cum omnibus Orientalibus
esse professus est, in eatholieae fidei rectitudine ab eadem
Calchedonensi synodo iudicatus est permansisse. haec ergo
eadem synodus in Dioscoro atque Eutyche, qui se falso per
beatum Cyrillum uelamine tegere nitebantur, uidens potius
beati Cyrili praedieationibus Dioscorum atque Eutychen
apparere contrarios per hoe, quod unam post adunationem
naturam blasphemo spiritu praedicabant, simili atque eadem
eundem Dioscorum eum Eutyche sententia condemnauit
destruens Ephesenam seeundam primamque confirmans.

Et quia nobis de Ezechihelis prophetae uerbis obicitur illud,
quod ad sacerdotes Ierusalem malum a bono non discernentes
ex persona domini dicebat: sacerdotes eius spernentes
legem meam et coinquinauerunt sancta mea, inter
sanctum et pollutum non distinguebant et inter-
medium mundi et inmundi non secernebant, debet uestra
pietas pariter uobiscum et uniuersorum corda fidelium ex his
uerbis aduertere ideo nos non audere Calehedonensis synodi
retractare iudicium, ne ibidem considentibus sacerdotibus ista,
quod absit, ab haereticorum insidiis macula relidatur, ut eos
inter bonum et malum et inter sanctum et pollutum et inter-
medium mundi et inmundi non potuisse discernere criminentur,
si nos modo causas eiusdem sanctae synodi cum consensu
sedis apostolieae iudieio terminatas sub qualibet occasione
uiderint retractare. propterea ergo discretionem atque iudicium

15 Ezech. 22, 26

l putens V, corr. o 5 haec Bar.: hoc V 6 eutiche V 8 dio-
scorus V, corr. o eutichen V 9 apparere οἷ: appetere V — 10 blas-
phemos V, corr. o? 14 ad d^:ow« FK. 16 et del. Bar. 17 inter

medium V, correxi 19 nobiscum Zar. 22 relidatur V; inuratur

o? Bar. 298 inter medium V, correxi 25 erus de V, corr. o?
i

sancti V, corr. o synodo V . 26 terminatus V, corr. o 27 uidcrit

V, corr. Bar.

279

280

281

282

283

2904

310 Uigilii constitutum de tribus capitulis

sanctorum patrum nos in omnibus conseruantes et rerum
omnium dispositione secundum eam, quam reddidimus, rati-
onem ex Caleedonensis synodi iudicio declarata, cum satis
apertissima luceat ueritate ex uerbis epistolae uiri uenerabilis
]bae rectissimo ac pio intellectu perspectis et ex gestis apud
Phetium et Eustathium habitis et ex ipsius Ibae episcopi
praesentis ἃ praesentibus intentione discussa patres nostros in
Calehedona residentes iustissime orthodoxam eiusdem uiri
uenerabilis Ibae episcopi pronuntiasse fidem et reprehensionem
beati Cyrill, quam humanitus per errorem intellegentiae
euenisse cognouerant, congrua satisfactione purgatam: praesentis
sententiae nostrae auctoritate statuimus atque decernimus cum
in omnibus tum etiam in saepius memorata uenerabilis Ibae
epistola intemeratum patrum in Calchédona residentium
manere iudicium nec quemquam ad ordines et dignitates
ecclesiasticas pertinentem hoe constituto nostro permittimus
aliquando praesumere uel super eiusdem epistolae negotio uel
alis in Calchedonensi concilio consensu uicariorum sedis
apostolicae iudicatis ordinatis definitis atque dispositis tamquam
imperfeetis atque reprehensibilibus siue per additamentum siue
per diminutionem siue per immutationem uel quoquo modo ali-
quid temerariae nouitatis inferre. pari ratione decernimus, ne
quisquam epistolae beati Cyrilli, cui duodecim sunt subiecta capi-
tula, uel ipsis capitulis aduersus Nestorii perfidiam promulgatis
existimet derogandum, dum constet eundem Ibam uirum ue-
nerabilem uel omnes Orientales episcopos post explanatum sibi
eorundem capitulorum intellectum beati Cyrilli communicatores
toto uitae eius tempore permansisse, abicientes ea et a nostri
intellectus rectitudine repellentes, in quibus uel ex supra scripta
epistola uiri uenerabilis Ibae episcopi uel ex omnibus, quae

2 dispositionem Bar. 3 calcedonensi V, corr. o declaratam Bar.
6 eustachium V 13 tum οἷ: tuam V 14 epistolam V, corr. o?
l7 negotium V, correxi 18 concilium V. corr. 93 23 cap V
25 cum Bar. uirum uenerabilem scripsi: uu V, om. Bar. 28 nostri
V: ueri Bar. — 29 rectitudine ez rectitudine corr. V 80 uiri uenera-
bilis scripsi: uu V, unius o? Bar.

[4]

n»
σι

Epist. LXXXIII 282—287. 911

in sancta synodo Calchedonensi iudicata ordinata definita atque
disposita sunt, ita quicquam aptatur, ut per auctoritatem
eiusdem synodi aut peruersum dogma assertum esse Nestorii
aut ipse dicatur Nestorius exeusatus. et ne quis forsitan
arbitretur ambiguum, quod praefatis legatis atque ulcariis
sedis apostolicae a beatissimo papa Leone tantum fidei causa
et non etiam de depositorum incompetenter episcoporum
fuerit reuocatione mandatum, et quasi superflue Ibae quoque
Edessenae ciuitatis episcopi causam coram sanctis patribus
aestimet agitatam, nouerit beatissimum papam Leonem sanctàe
Calchedonensi synodo haec inter cetera scripsisse dicendo:
quia uero non ignoramus per prauas aemulationes
statum multarum ecclesiarum fuisse turbatum pluri-
mosque episcopos, qui haeresem non reciperent,
sedibus suis pulsos et in exilia deportatos atque in
locum superstitum alios substitutos, his primitus
uulneribus adhibenda est medicina iustitiae, ne
quisquam careat propriis uel alter utatur alienis. et
ne aliquis dubitet, utrum ea, quae de restitutione episcoporum
gesta sunt in Calchedonensi synodo, ad beatissimi Leonis
fuerint perdueta notitiam et ab eodem confirmata, ipsam
potius synodi relationem ad beatissimum Leonem prodeces-

Ssorem nostrum directam congrua legere sollicitudine non

omittat, cuius post alia in fine haec uerba sunt: omnem
uobis gestorum uim insinuare curauimus ad consi-
Stentiam nostram et eorum, quae a nobis acta sunt,
confirmationem et depositionem. post quorum notitiam
idem beatissimus papa Leo ad piae memoriae Pulcheriam
Augustam gratias referens de restitutis episcopis ita scribit:

12 Leonis ep. 93, 3 tom. I col. 1071 ed. Baller. 24 inter Leonis
epp. 98 tom. I col. 1103 ed. Baller.

2 ut scripsi: aut V — 3 Nestorii οἷ: nestorium V 8 reuocatione V,
corr. ὦ 9 episcopo V, corr. o? 14 quia haeresim edd. Leonis 18 ul
(pro ub V 27 dispositionem Ballerin. (ev codice Vatic. 1322);
συγχατάϑεσιν tenor Graecus 28 pape V. pulcherimam V

200

286

287

289

290

312 Uigilii constitutum de tribus capitulis

clementia igitur uestra cognoscat omnem Romanam
ecclesiam de uniuersis fidei uestrae operibus pluri-
mum gratulari, siue quod legationem nostram pio
per omnia iuuistis affectu, et quod sacerdotes catho-
licos, qui ab ecclesiis suis iniusta fuerant eiecti
sententia, reduxistis. ecce et in eo, quod omnia gesta
beatissimo papae Leoni directa sunt, rerum gestarum ad eum
perducta notitia est et in recurrentium actione gratiarum
rerum gestarum confirmatio declaratur. non dubitamus igitur
omnium fidelhum sensibus patefactum, quae uicarüs beati
papae Leonis loco eius synodo praesentibus ab eodem fuerit
dispensandarum rerum forma mandata uel quales ad exequen-
dum perceperint actiones uel quae ab illo generali concilio
praesidente ac consentiente per uicarios suos sedis aposto-
liege praesule fuerint constituta: quae neque minui. neque
augeri neque perfringi neque posse fas est ab aliquo re-
tractari.

Non licere autem uenerandae Calehedonensis synodi statuta
conuelli uel quolibet colore seu titulo retractari prodecessorum
nostrorum pauca de innumeris prolata constituta nos edocent, ex
illius praecipue beati Leonis prodecessoris nostri epistolis, quo
in uicaris suis summo praesule floruit sanctum Calchedonense
concilium. ait namque in epistola ad piae memoriae Leonem
Augustum ita: haec autem dei munera ita demum
nobis diuinitus conferuntur, si de his, quae sunt
praestita, non inueniamur ingrati et, tamquam nulla
sint quae adepti sumus, contraria potius expectemus.
nam quae patefacta sunt quaerere, quae perfecta

24 Leonis ep. 162 tom. I col. 1339 ed. Baller.

9o ab V: de edd. Leonis 11 fort. praesidentibus ^ fuerint V, corr.
ras. X 18 calchedonensi V, corr. Bar. | 19 colere V, corr. o 24 quae
iam $equuntur uerba er Leonis epistulis excerpta, eadem ex parte ab
Istriae episcopis contra dammationem trium capitulorum adlata repetit,
qui eos refutare studet, Pelagius II papa in secunda epist. ad Eliam —
Mansi IX 435. 25 conferentur edd. Leonis 21 expetamus edd. Leonis
28 patefacte V, corr. o

.'m

10 |

ἡ εν EX ων. in

| “4

ὑπῷ τὸ Alley din οι. d MEER má em nox.

ον»...

[2]

-—

Epist. LXXXIII 287—293. 91:9

sunt retractare et quae sunt definita conuellere quid
aliud est quam de adeptis gratias non referre et ad
interdietae arboris cibum improbos appetitus morti-
ferae cupiditatis extendere? et post aliquanta ita: prae-
noscat, inquit, igitur pietas tua, uenerabilis imperator
hos, quos spondeo dirigendos, non ad confligendum
(cum» hostibus fidei nec certandum contra ullos à
sede apostolica profecturos, quia de rebus et apud
Nieaeam et apud. Calehedonam, sicut deo placuit,
definitis nullum audemus inire tractatum, tamquam
dubia uel infirma sint, quae tanta per spiritum
sanetum fixit auctoritas. nee non idem beatus prodecessor
noster papa Leo ad praefatum uenerabilem Augustum in alia
epistola: non sinas, ait, contra dexterae omnipotentis
triumphos rediuiuis exurgere motibus extincta certa-
mina, praesertim eum id damnatis iamdudum haereti-
corum ausibus omnino non liceat et hic fructus piis
laboribus debeatur, ut omnis ecclesiae plenitudo in
suae unitatis soliditate secura permaneat nihilque
prorsus de bene compositis retractetur, quia post
legitimas et diuinitus inspiratas constitutiones uelle
confligere non pacifici est animi sed rebellis, dicente
apostolo 'uerbis enim contendere «ad» nihil utile
est nisi ad subuersionem audientium'. nam si humanis
persuasionibus semper disceptare sit liberum, num-
quam deesse poterunt, qui ueritati audeant resultare
et de mundanae sapientiae loquacitate confidere. item

4 Leonis ep. 162 ibid. col. 1341 14 Leonis ep. 164 ibid. tom. I
col. 1345 23 Timoth. II 2, 14

1 conuellere edd. Leonis, Pelag : conuelli V 8 improuos V 4 prae-
noscat.. 12 auctoritas adfert etiam F'acundus, Pro def. trium capp. V 5
(Migne LXVII 653 C) 5 inquid Υ 7 cum edd. Leonis, Fac : om. V

nec ad cert. edd. Leonis, Fac. ullos edd. Leonis, Fac.: illos V
14 sqq. idem adfert Facundus ibid. II 6 (Migne 578 B) sinas..exur-
gere V Pelag.: sinantur..assurgere edd. Leomis, Fac. 21 constitu-

tionis V, corr. o 283 ad edd. Leonis, Fac., Pelag.: om. V

292

293

294

914 Uigilii constitutum de tribus capitulis

post pauca: pie nobis et constanter utendum est, ne,
dum talium disputatio admittitur, his, quae diuinitus
definita sunt, auctoritas derogetur. item ex epistola
papae Leonis ad AÀnatolium Constantinopolitanum episcopum:
ut autem haec exhortatio ad omnium fratrum possit
notitiam peruenire, diligentiae uestrae cura perspiciat,
quia, quod saepe dicendum est, tota religio Christiana
turbatur, si quicquam de his, quae apud Calchedonam
constituta sunt, conuellatur et, quae ex diuina sunt
inspiratione composita, ulla patiamini nouitate teme-
rari. sed et beatissimus prodecessor noster papa Simplicius
ad Zenonem Augustum sic inter cetera dicit: neque aliquis
dubius rationis et trepidus mentis expectet noui
aliquid post Calchedonense concilium contra definiti-
ones ipsius retractari, quia per uniuersum mundum

1 Leonis ep. 164 ed. Ball. I 1347 (qua sancti spiritus praecurrente
doctrina pie nobis eic.) 5 Ballerinii (Leonis opp. I 1311 adn 7) cen-
sent hic a Uigilio per errorem Anatolium Constantinopolitanum substi-
tutum esse pro Basilio Antiocheno (cf. Pelagii II ep. — Migne IX 437
sub fin.). ad quem IX Kal. Sept. a. 457 ita scripsit Leo (ep. 149 ed.
Ball. I 1310): obsecro dilectionem uestram, ut a Calchedonensis synodi
definitionibus in nullo amimos relaxetis et, quae ex diuina sunt inspi-
ratione composita, nulla patiamini nowitate temerari et in fine eiusdem
epistulae: ut autem haec adhortatio ad ommium fratrum et coepisco-
porum nostrorum possit motitiam peruenire, diligentiae westrae cura
prospiciat, quia. quod saepe dicendum est, tota religio Christiana tur-
batur, si quicquam de his; quae apud Calchedonam sunt statuta, con-
uellatur. neque uero id mihi persuaserunt fratres doctissimi, cum non
solum siue neglegentiae siue inscitiae accusandus esset Uigilius sed
etiam licentiae, qua uerba disparata coniunxisset in unum. immo cum
plane eadem. quae ad Basilium, paucis post diebus Leo scripserit ad
Euxitheum Thessalonicensem et a pari ad tres alios episcopos Orientales
(ep. 150 ed. Ball), haud ueri uidetur dissimile eum ultimis mensis
Augusti diebus similia scripsisse etiam ad Anatolium huiusque epistulae

non seruatae esse ea, quae Uigilius hic adfert. 12 sunt Simplicii ad
Acacium, Thiel ep. 7 p. 192
4 antolium V 6 notitia V, corr. ^» perspiciat V Pelag.: pro-

spiciat edd. Leonis, perficiat Bar. — 10 nulla Ballerina

ato Tm "5 ala: nd 2m

σι

το
e

Epist. LXXXIII 293 —298. 315

insolubili obseruatione retinetur, quod a sacerdotum
uniuersitate est constitutum. item memoratus papa
Simplieius Zenoni Augusto: nullus ad aures uestrae
pietatis perniciosis mentibus pandatur accessus.
nulla retractandi de ueteribus fiducia concedatur.
sic haeresum denique machinamenta cunctarum eccle:
siasticis prostrata decretis numquam sinuntur oppu-
gnationis elisa reparare certamina. item praedictus
beatissimus papa Simplicius ad praefatum Zenonem Augustum
ita: Calehedonensis synodi constituta uel quae beatae
memoriae prodecessor meus Leo apostolica eruditione
perdocuit, intemerata uigere iubeatis: quia nee ullo
modo retraetari potest, quod illorum definitione
sopitum est, E

Constat ergo ex praefatis testimoniis patrum, quam tenere
debeamus pro apostolicae sedis rectitudine et pro uniuersalis
ecclesiae consideratione cautelam. cuius nos quoque cautelae
iamdudum memores in ea, quam tune dederamus ad Menam
Constantinopolitanum episcopum epistolam (quam tamen prae-
sentibus pluribus sacerdotibus et glorioso senatu Mena sanctae
recordationis episcopo uestrae clementiae offerente et pietate
uestra nobis cum eius consensu restituente receptam, quantum
ad.trium capitulorum causam pertinet, euacuauimus), nulla-
tenus a loei nostri atque propositi cireumspectione cessantes
competentem Calchedonensis synodi reuerentiam curauimus
omnimodis exhibere, sicut serles eiusdem testatur epistolae,
cuius ad probandam cautelam nostram subiecimus pauca de
plurimis, quibus diligenter inspectis, qualiter apud nos sancta

3 Simplicii ep. 56 supra p. 128, 8 sqq. 15 sqq. 10 Simplicii
ep. 60 supra p. 138, 6 sqq.

9 ueterimus V, correxi ex Simplicio: ueterrimis o Bar. " oppugnatio-
nibus V. correxi ez Simplicio 11 apostolice traditione V, correxi ex
Simplicio: apostolica traditione o 13 definitione ex definitiones V
18 ea V, corr. ras. « 420 menas V, corr. o? 428 pertinet//////| a: per-
tinet et V 26 calchedonensi synodi V, corr. o: calchedonensi synodo
man. post c. 28 diligter V, corr. α

296

297

298

299

300

301

316 Uigilii constitutum de tribus capitulis

Calchedonensis synodus inuiolata permanserit atque permaneat,
euidenter ostenditur. siquidem de eadem synodo ita nos in
ipsa epistola nostra certum est inter cetera posuisse dicentes:
cum apud nos manifesta ratione perclareat, quicum-
que in contumeliam antefatae synodi aliquid temptat
agere, sibi potius nociturum. item post alia: sed si
euidenter nobis fuisset ostensum in ipsis gestis
potius contineri, nullus auderet tantae praesumpti-
onis auctor existere, ut aliquid, quod in illud sanctis-
simum iudieium perductum est. uelut dubium iudi-
caret, cum eredendum sit illos tunc praesentes a
praesenti rerum memoria diligentius etiam praeter
scriptum aliqua requirere et definire certius potuisse,
quod nobis nune post tanta tempora uelut ignota
causa uidetur ambiguum; cum et hoe deferatur
reuerentiae synodorum, ut et quae minus intelleguntur,
eorum cedatur auctoritati. item post alia: saluis
omnibus atque in sua perpetua firmitate durantibus,
quae in Nieaeno, Constantinopolitano, Epheseno

primo atque Calchedonensi uenerandis constat conci- ,

liis definita et decessorum nostraque auctoritate
firmata. et cunctis, qul in memoratis sanctis coneiliis
addicti sunt, sine dubitatione damnatis et his nihilo-
minus absolutis, de quorum ab isdem synodis
absolutione decretum est. item post alia: anathematis
sententiae eum quoque subdentes, (qui», quisquis ille,

4 quae sequuntur quinque Uigilii fragmenta, esse eiusdem papae
Iudicati quod dicitur die 11 April. a. 548 emissi uidit Hefele, Concilien-
geschichte II? 822 sqq.

l calchedonensi V, corr. » atque bis V 5 contumelia mane-
facte V, corr. o? 7? fuisse V, corr. o? 8 nullius V, corr. o?
10 productum o iudicare V, corr. Bar. 16 4n his? quae Bar.

19 niceena constantinopolitana ephesena prima V, corr. Bar. 23 abdi-
cati o? Bar. 24 hisdem V 2426 «qui? quisquis ille Hartel: quisquis
ille V, qui quaeuis Bar.

σι

μι
οι

Epist. LXXXIII 299—305. ol

contra praedictam synodum Calehedonensem uel
praesentia uel quaelibet in hac causa siue a nobis
siue ἃ quibuscumque gesta seriptaue inueniuntur,
pro aliqua susceperit firmitate, et sancta Calchedo-
nensis synodus, cuius magna et inconcussa est
firmitas, perpetua et ueneranda, sicut Nicaena Con-
stantinopolitana atque Ephesena prima habent, suam
teneat firmitatem. item post alia: anathematizamus et
eum quoque, quicumque sanctam Nicaenam Constan-
tinopolitanam Ephesenam primam et Calchedonensem
sanctissimas synodos in una et inmaculata fide
apostolis consonantes et ab apostolicae sedis praesu-
libus roboratas non et fideliter sequitur et aequaliter
ueneratur uel qui ea, quae in ipsis sanctis conciliis,
quae praefati sumus, gesta sunt, uult aut quasi praue
dicta corrigere aut uelut imperfecta supplere. ecce,
uenerabilis imperator, luce clarius demonstratur hanc nos
habuisse semper in sanctarum quattuor synodorum reuerentia
uoluntatem, ut quaecumque a sanctis patribus in isdem
consedentibus definita uel statuta siue iudicata sunt, intemerata
permaneant. manentibus ergo omnibus, quae de epistola Ibae
personaque eius in sanctorum patrum et sedis apostolicae
uieariorum interlocutionibus continentur, illud nobis omnibus-
que catholicis aequali uoluntate sufficiat, quod illic sibi
saneta synodus sufficere posse clamauit dicendo: Nestorium
et eius dogmata modo anathematizet, quo anathemate
nefandissimorum Nestorii et Eutychis ab Iba episcopo totiens
iterato totius satisfactum est synodi uoluntati.

His igitur a nobis cum omni undique cautela atque diligen-
tia propter seruandam inuiolabilem reuerentiam supra dictarum

25 cf. supra p. 302, 1 sq.

2 praesenti Bar. 5 synodum V, corr. o? 8 teneaht V 9 eu V,
corr. Ὁ ll synodus V, corr. o 16 uelud V . suplere V 19 his-
dem V 22 eius Bar.: et eius V 27 ibe V, corr. o 80 reuerentia V,
corr. o

902

909

904

305.

900

909

518 Uigilii constitutum de tribus capitulis

synodorum et earundem uenerabilia constituta — dispositis
memores scriptum esse terminos patrum nostrorum nos
transcendere non debere statuimus atque decernimus nulli ad
ordines et dignitates ecclesiasticas pertinenti licere quiequam
contrarium his, quae praesenti asseruimus uel statuimus
constituto de saepe dietis tribus censere capitulis aut con-
scribere uel proferre aut componere uel docere aut aliquam
post praesentem definitionem mouere ulterius quaestionem. si
quid uero de eisdem tribus eapitulis contra haec, quae hie
asseruimus uel statuimus, nomine cuiuscumque ad ordines et
dignitates ecclesiasticas pertinentis factum dictum atque
conscriptum est uel fuerit et a quolibet ubieumque repertum,
hoec modis omnibus ex auctoritate sedis apostolicae, cui per
dei gratiam praesidemus, effetamus. | EMENDAUI.

ET SUSSCRIPTIO: luuante deo et per ipsius gratiam Uigilius
episcopus sanctae ecclesiae catholicae urbis Romae huie con-
stituto nostro subscripsi.

ET SUBSCRIPTIONES EPISCOPORUM:

Iohannes episcopus eeclesiae Marsorum huie constituto
consentiens susscripsi.

Zachaeus episcopus eeclesiae Scyllacenae huic constituto
consentiens suscripsi.

Pastor misericordia dei episcopus eeclesiae Iconiensis metro-
polis huie constituto consentiens suscripsi.

Uineentius episcopus Claudiopolis metropoleos huie consti-
tuto consentiens suscripsi.

Zachaeus episcopus rogatus a fratre Ualentino episcopo
ecclesiae Siluae Candidae ipso praesente et consentiente et
mihi dictante huie constituto pro lpso suscripsi.

Iulianus humilis episcopus ecclesiae Cingulanae huie eonsti-
tuto consentiens subscripsi.

2 Prou 922. .28
8 alterius V, corr. Bar. 12 reppertum V 14 refutamus οὐ Bar.
14 sq. EX-- EX. - DAv;1 ET sUSSCRIPTIO a^ o V 15 uuante V, corr. o

18 subscriptionem V, corr. 93

Epist. LXXXIII 305—312. 919

Paulus humilis gratia dei episcopus eeclesiae Ulpianensis
huie constituto, quod beatissimus papa Üigilius in causa
trium capitulorum protulit, ad omnia supra scripta consentiens
subseripsi.

5 Proiectus episcopus Naisitanae ciuitatis huie constituto
consentiens suscripsi.

Sabinianus gratia dei episcopus Zapparenae ciuitatis huie
constituto, quod beatissimus papa Uigilius in causa trium capi-
tulorum protulit, ad omnia supra scripta consentiens suscripsi.

19 Primasius gratia dei episcopus ciuitatis Hadrumetinae, quae :

etiam Iustinianopolis dicitur concilii Byzaceni, huie constituto,
quod beatissimus papa Uigilius in causa trium capitulorum
protulit, consentiens suscripsi.
Stephanus episcopus ecclesiae Ariminensis huic constituto
15 consentiens susscripsi.
Paschasius episcopus eeclesiae Altinae huie constituto con-
sentiens susscripsi.
Alexander episcopus ecclesiae Meletensis huic constituto
consentiens suscripsi.
?0 Lucianus episcopus eeclesiae Meletensis huie constituto
consentiens susscripsi.
Redemptus episcopus ecclesiae Nomentanae huic «consti-
tuto» consentiens suscripsi.
Uenantius episcopus eeclesiae Lippiensis huic constituto
?5 consentiens suscripsi. |

1 gra V 2 sq. causa trium o?: causarium V 5 Naisitanae ciuitatis]
in Moesia sitae, quod, moneo contra Hefele, Conciliengeschichte I1? 880
7 Sabianus V. correxi ex Concilii quinti collatione secunda 8 causa
trium Bar.: causarium V 10 quae »: qui V 12 causarium V
16 altinae V: Aletrinus episcopus dicitur Paschasius in Uigilii epistula,
qua damnawuit Theodorum — Mansi IX 60; utrum uerum sit, uix dici
potest, cum mullo alio loco eius fieri mentio wideatur 18 et 20: e duobus
episcopis, qui hic Meletenses dicuntur, Hofele l. c. unum fuisse uult Melitae
insulae, alterum Melitenae ciuitatis in. Armenia sitae. sed nescio an
librar oculis aberrantibus altero loco nomen illud falso positum sit
22 Redemtus V constituto add. Bar. 24 Benantius V Liparensis
in marg. coniecit. Bar. (an Lipeniensis Moesiae?)

310

313

314

920 Iohannes IL papa ad Iustinianum Aug.

Quoduultdeus episcopus ecclesiae Numanae huic constituto
consentiens suscripsi.

Theophanius archidiaconus sanctae ecclesiae Romanae huic
constituto eonsentiens suscripsi.

Pelagius miserante deo diaconus sanctae ecclesiae Romanae
huie constituto consentiens suscripsi.

Petrus miserante deo sanctae ecclesiae Romanae diaconus
huic constituto consentiens susseripsi.

Dat. prid. Iduum Maiarum imperante domno nostro Iusti-
niano perpetuo Augusto anno XXVII post cons. Basilii τι. c.
anno XII in Constantinopolitana ciuitate.

(84.)

GLORIOSISSIMO ET CLEMENTISSIMO FILIO IUSTINIANO | AUGUSTO
IOHANNES EPISCOPUS. Inter claras sapientiae mansuetudinis
uestrae laudes, Christianissime principum, puriore luce tamquam
iliquod sidus inradiat, quod amore fidei, quód caritatis studio,
xdocti ecclesiasticis disciplinis, Romanae sedi reuerentiam
conseruatis et ei cuncta subicitis et ad eius deducitis uni-

1 Quoduuultdeus V 9 par mm (corr. a) V 10 consulib, Basilium
uu V 11 Constantinopolitana ciuitate] sic V sed ana et ciuitate per com-
pendia pictis

S4. |. Dat. die 25 Mart. a. 534. | Extat epistula etiam in. Codice
Iustiniano I 1, S, cuius lectiones adferam adpositis litteris Cod. (Cod !
— lectio eorum codicum quos inprimis Kruegerus adhibuit, Cod.) —
scriptura deteriorum, quibus wsi sunt qui ante eum Codicem ediderunt,
aut omnium aut certe aliquorum. | ex Codicis Iustiniani aliquo deterioris
notae codice epistulam collectiomi suae inseruit Anselmus Lucensis
(1 91); contuli A! — Uatic. lat. 1364 saec. XI et A? — Barber. XI
178 saec. XII ineuntis, quorum consensum neglectis fere propriis utriusque
mendis significabo littera A. item haud exiguam epistulae partem in
collectionem suam transsumpsit Deusdedit (plurima ez δ 1—5 — I
239, p. 167 ed. Martinucci; SS 19—21 — I 238, ibid. p. 166) usus
ut widelur Codicis Iustiniani libro aliquo motae melioris. Edd.
epistulam Car. I? 574 et Collect. Concil. 13 Gloriosissimo . . filio
om..Á 14 episcopus VA: episcopus urbis Romae Cod. Deusdedit 58}.
ac mansuetudinis A4!Cod.? 16 sydus (synodus 41) aliquod írsp. .A
caritati V — 17 sedi V: sedis Cod. A Deusdedit

[uw
σι

Epist. LXXXIII 313 — LXXXIV 6. 921

tatem, ad cuius auctorem, hoc est apostolorum primum,
domino loquente praeceptum est: pasce oues meas. quam
esse uere omnium ecclesiarum caput et patrum regulae et
principum statuta declarant et pietatis uestrae reuerentissimi
5 testantur adfatus. patet igitur in uobis impletum fore, quod
scripturae loquuntur: per me reges regnant et potentes
scribunt iustitiam. nihil est enim, quod lumine clariore
praefulgeat, quam recta fides in principe; nihil est, quod ita
nequeat oeccasui subiacere quam uera religio. nam eum
10 auctorem uitae uel luminis utraque respiciant, recte et tenebras
respuunt et nesciunt subiacere defectui. quam ob rem, glori- :
osissimee principum, uotis omnibus exorabitur diuina potentia,
ut pietatem uestram in hoe ardore fidei, in hae deuotione
mentis, in hoc integrae religionis studio sine defectu sui in
1tempora longiora conseruet: hoc enim et sanctis credimus
ecelesiis expedire. scriptum est enim: labiis regit rex, et
iterum: cor regis in manu dei et, ubi uoluerit, incli-
nabit illud. hoe est enim, quod uestrum firmat imperium, 4
hoe, quod uestra regna conseruat. nam pax ecclesiae, religionis
80 unitas auctorem facti in sublime prouectum grata sibi tran-
quillitate custodit. neque enim parua ei uicissitudo a potentia
diuina tribuitur, per quem nullis rugis ecclesia diuisa secer-
nitur, nullis insertis maculis uariatur. scriptum est enim,
quia, cum rex iustus sederit supra sedem, non aduersabitur
26 ei quiequam malignum. proinde serenitatis uestrae apices
per Hypatium atque Demetrium sanetissimos uiros fratres et
coepiscopos meos reuerentia consueta suscepimus: quorum
etiam relatione comperimus, quod fidelibus populis proposuis-

2 Ioh. 21, 17 6. Prou. 8, 15 sq.- . 16 Prou. 16,10. 17 Prou.
21, 1 24 Prou. 20, 8

9 uere Cod. Α Deusdedit: uere V — omnium uere ecclesiarum £rsp. Cod.
Deusdedit, omnium eccl. uere 4 Cod? 6 locuntur A 7 enim est
trsp. A Cod? 14 defectui V 17 inclinauit V 19 conseruet A
25 ei V Deusdedit: sibi A Cod. 2426 ypatium V 28 proposuisses 43,
proposuistis A'Cod.?

XXXV. 21

922 Iohannes II. papa ad Iustinianum Aug.

setis edictum amore fidei pro submouenda haereticorum inten-
tione secundum apostolieam doctrinam fratrum et coepiseo-
porum nostrorum interueniente consensu. quod quia apostolicae
doctrinae conuenit, nostra auctoritate confirmamus. textus
autem epistolae talis est: 5

UICTOR IUSTINIANUS PIUS FELIX INCLITUS TRIUMPHATOR SEMPER
AUGUSTUS IJOHANNI SANCTISSIMO ARCHIEPISCOPO ALMAE URBIS ROMAE
ET PATRIARCHAE. Reddentes honorem apostolicae sedi et uestrae
sanctitati, quod semper nobis in uoto fuit et est, et ut decet
patrem honorantes uestram beatitudinem omnia, quae «ad» eccle- 10
siarum statum pertinent, festinamus ad notitiam deferre uestrae
sanctitatis, quoniam semper magnum nobis fuit studium unitatem
uestrae apostolicae sedis et statum sanctarum dei ecclesiarum
custodiri, qui hactenus optinet et incommote permanet nulla inter-
cedente contrarietate, ideoque omnes sacerdotes uniuersi orientalis 15.
tractus et subicere et unire sedi uestrae sanctitatis properauimus.
et in praesenti ergo quae hic commota sunt, quamuis manifesta
et indubitata sint et secundum apostolicae uestrae sedis doctrinam
ab omnibus semper sacerdotibus firme custodita et praedicata,
necessarium duximus, ut ad notitiam uestrae sanctitatis perueniant, 20
nec enim patimur quiequam, quod ad ecclesiarum statum pertinet,
quamuis manifestum et indubitatum sit, quod mouetur, ut non
etiam uestrae innotescat sanctitati, quia caput est omnium sanc-
tarum ecclesiarum. per omnia enim, ut dictum est, properamus
honorem et auctoritatem crescere uestrae sedis, manifestum igitur 25
facimus uestrae sancütati, quod pauci quidam infideles et alieni

1 sedietum V 6 Iustiniani ad Iohannem epistula data die 6. Iun.
a. 533 eliam legitur epistulae 91 inserta, ubi quae occurrunt lectionum

discrepantiae, significabo hic littera V^. 7 Iolis V 9 uoto ex uolo corr. V
in uotum nobis írsp. Aí, in uobis uotum 4A? et ut V^ACod:?: ut et
V, ut Cod.! Deusdedit 10 ad V*ACod.: om. V 11 pertinent .4Cod.:
pertinet VV^ . defferre V — 14 custodire Cod.? Deusdedit et ex custo-
diri A! nulla V*ACod.: et nulla V 15 contrarie tue V 17 quae
hie VV*: quia haec «4, cui haec Codicis Iustin. cod. C(asinas) a Krue-
gero adhibiius, quae eiusdem codex R (Berolin. 273) et Cod.?, haec quae
Deusdedit 19 ab om. A 21 quicquam quod VV*Cod.' Deusdedit:
quicquid .ACod.? 26 quidam Cod. (cf. p. 324, 26 sg. a quibusdam
paucis οὐ Cod. lustin. I 1 1. 7 ὃ 4, ubi eadem fere uerba imperator
dirigit ad Epiphanium episcopum | Constantinopolitanum, ὀλίγοι τινὲς
ἄπιττοι) : quidem VV*^A et Codicis Iustin.. cotlez E

Epist. LXXXIV 7—14. 393

sanctae dei catholicae atque apostolicae ecclesiae contradicere Iu-
daice ausi sunt aduersus ea, quae ab omnibus sacerdotibus secun-
dum uestram doctrinam recte tenentur et glorificantur atque prae-
dicantur, 4 denegantes » dominum nostrum Iesum Christum, unigenitum 10
filium dei et deum nostrum, incarnatum ex sancto spiritu et sancta
atque gloriosa uigine et dei genitrice Maria, hominem factum
atque crucifixum, unum esse sanctae et consubstantialis trinitatis,
coadorandum et conglorificandum patri et spiritui sancto, consub-
stantialem patri secundum diuinitatem et consubstantialem nobis
eundem ipsum secundum humanitatem, passibilem carne, eundem
ipsum impassibilem deitate. recusantes enim. dominum «nostrum; 11
Iesum Christum unigenitum filium dei et deum nostrum fateri
unum esse sanctae et consubstantialis trinitatis uidentur Nestorii
malam sequentes doctrinam, secundum gratiam dicentes eum filium
dei et alium dicentes deum uerbum et alium Christum. omnes 12
uero sacerdotes sanctae catholicae atque apostolicae ecclesiae et
reuerentissimi archimandritae sacrorum monasteriorum sequentes
sanctitatem uestram et custodientes statum et unitatem sanctarum
dei ecclesiarum, quam habent ad apostolicam uestrae sanctitatis
sedem, nihil penitus inmutantes de ecclesiastico statu, qui hactenus
optinuit atque optinet, uno consensu confitentur et glorificant
Xpraedicantes» dominum nostrum Iesum Christum, unigenitum 13
filium et uerbum dei et deum nostrum ante saecula et sine tem-
pore de patre natum, in ultimis diebus descendisse de caelis et
incarnatum ex spiritu sancto et sancta atque gloriosa uirgine
dei genitrice Maria natum et hominem factum et crucifixum unum
esse sanctae et consubstantialis trinitatis, coadorandum et con-
glorificandum patri et sancto spiritui. nec enim alium deum]l14
uerbum et alium Christum cognoscimus sed unum atque eundem
ipsum «consubstantialem patri secundum diuinitatem et» consub-
stantialem nobis eundem ipsum secundum humanitatem, passibilem

1 dei V»ACod.: sedi V iudaice «atque apostatice» ACod.? 2. ausi

Vy.ACod.: uisi V 9 tenerentur V praedicantur. et post pauca:

omnes ergo sacerdotes (p. 324, 22) omissis intermediis A 4 dene-
gantes V^Cod.: om. V ὅ filiu V — deum V*Cod.' (ϑεὸν lex gemina

Cod. 1, 1 1. 7 $ 4): dominum V 7 consubstan stantiales V — 8 pari
et spiritu V 11 nostrum V,Cod.: om. V 12 unigenilgenitum V
deum V^ (ϑεὸν lex gemina Cod. I 11. 7 $ 4): dominum V et omnes
fere libri Cod. 22 praedicantes V^Cod.: om. V 95spu V virgine VV:
uirgine et Cod. 28 pari V 29 atque eundemque V — 30 consubstan-
tialem patri secundum diuinitatem et V^Cod.: om. V

21"

924 Iohannes II. papa ad lustinianum Aug.

carne, eundem ipsum impassibilem deitate. ut enim est in diuini-
tate perfectus, ita idem ipse et in humanitate perfectus est: in
una enim subsistentia unitatem suscipimus et confitemur, quod
15 dicunt Graeci τὴν xa ὑπόστασιν ἕνωσιν ὁμολογοῦμεν. et quoniam
unigenitus filius «et» uerbum dei ante saecula et sine tempore
de patre natus, idem ipse et in ultimis diebus descendens de
caelis, incarnatus ex sancto spiritu et sancta atque gloriosa uir-
gine et dei genitrice Maria et homo factus dominus noster lesus
Christus proprie et uere deus est, ideo et sanctam atque gloriosam
uirginem Mariam proprie et uere dei matrem dicimus: non quia
deus uerbum principium ex ipsa sumpserit sed quod in ultimis
diebus descendit de caelis et ex ipsa incarnatus et homo factus
16 natus est. quem confitemur et credimus, sicut dictum est, con-
substantialem esse patri secundum deitatem et consubstantialem
nobis eundem ipsum secundum humanitatem eiusdem miracula et
l7 passiones, quas sponte carne sustinuit, cognoscentes. suscipimus
autem sancta quattuor concilia, id est trecentorum decem et octo
sanctorum patrum, qui in Nicaea congregati sunt, et centum
quinquaginta sanctorum «patrum», qui in hac regia urbe con-
uenerunt, et sanctorum patrum, qui in Epheso primo congregati
sunt, et sanctorum patrum, qui in Calchedona conuenerunt, sicut
18 uestra apostolica sedes docet atque praedicat. omnes ergo sacer-
dotes sequentes doctrinam apostolicae uestrae sedis ita credunt et

confitentur «et» praedicant. unde properauimus haec ad notitiam.

deferre uestrae sanctitatis per Hypatium et Demetrium beatissimos
episcopos, ut nec uestram sanctitatem lateat, quae a quibusdam
paucis monachis male et Iudaice secundum Nestorii perfidiam
19 denegata sunt. petimus ergo uestrum paternum adfectum, ut uestris
ad nos destinatis litteris et ad sanctissimum episcopum huius
almae urbis et patriarcham uestrum fratrem, quoniam et ipse per
eosdem scripsit ad uestram sanctitatem festinans in omnibus con-
sequi sedem apostolicam beatitudinis uestrae, manifestum nobis

3 suscepimus V tinchati postasin eno sin omologum V ^ 5 et

V*Cod.: om. V 6 ultimos V 7 sancto spiritu V^Cod.: spiritu
saucto V 9 est V*Cod.: et V οὔ pro atque (errore?) Kruegeri Codicis
editio — 10 matrem] genitricem V^ 18 nicena V 19 patrum V»Cod.:
om. V 21 Chalcedone edd. Codicis 22 inde ab omnes incipit rursus A
24 confitentur et praedicant V*Cod.: confitentur praedicant V, con-
fitentur et dicunt 42, confidenter dicunt A! hoc.ACod.? 25. uestrae
deferre érsp. A . ipatium V 29 destinetis litteras ACod.? ^ 30 et
(ante patriarch.) supra linea V 81 consequi ΚΠ ἢ: sequi ACod. Deusdedit

Mr rule Ap ours
AIR PL ILS ^ P

γῶν

Epist. LXXXIV 15— 23. 3295

faciatis, quod omnes, qui praedicta recte confitentur, suscipit
uestra sanctitas et eorum, qui ludaice ausi sunt rectam denegare
fidem, condemnat perfidiam. plus enim ita (et? circa uos omnium 20
amor et uestrae sedis crescit auctoritas et, quae ad uos «est»,
unitas sanctarum ecclesiarum inturbata seruabitur, quando per uos
didicerint omnes beatissimi episcopi horum, quae ad uos relata
sunt, sinceram uestrae sanctitatis doctrinam. petimus autem uestram
beatitudinem orare pro nobis et dei nobis adquirere prouidentiam.
ET ALIA MANU: Diuinitas te seruet per multos annos, sancte ac 2l
religiosissime pater. Dat. VIIL Id. Iun. Constantino« poli domino »
Iustiniano perpetuo Augusto III consule.

Liquet igitur, gloriosissime imperator, ut lectionis tenor22
et legatorum uestrorum relatio patefecit, uos apostolicis
eruditionibus studere, cum religionis catholicae fidei «ea
sapitis, ea scribitis, ea populis fidelibus publicastis, quae,
sicut diximus, et sedes apostolica docet et patrum ueneranda
decreuit auctoritas et nos confirmauimus in omnibus. opor-
tunum «est» ergo uoce clamare prophetica: iucundetur
caelum desuper, effundant montes iucunditatem
et colles laetitia laetabuntur. haec igitur in tabulis 23
eordis fideles scribere, haec ut pupillas oculorum conuenit
obseruare. neque enim quisquam est, in quo Christi caritas
feruet, qui tam rectae, tam wuerae confessionis uestrae fidel

18 cf. Esai. 45, 8; 44, 23; 55, 12; Psalm. 95, 11; 97, 8

9 et Vs A!Cod. Deusdedit: om. V A? 4 est VvACod. Deusdedit:
om. V ὃ inturbatas serbabituar V — qndo V 6 horum VV»: eorum
ACod. ^7 scitatis V — uram V 8. prouidentia V .9 et alia manu V:
exemplar subseriptionis V», et subscriptio 4 Deusdedit, et (uel item ct
wel et haec) subscriptio Cod serbet V 10 Dat... consule om. .4
JDeusdedit ^ coxssrANTINO V (om. domino) 11 nt V,Cod.: ix V. 18 et
ACod.: ut V patefacit A 14 religionis .. fidei V: religionibus ..
fidei A?, de religionibus . . fidei 41, de religionis . . fidei Cod.?, de reli-
gionis. .fide Cod.! 15 scribitis V: scripsistis -4Cod. — populis VCod.!:
protulistis 4Cod.? 16 sedis V . sedis apostolicae doctrina et ACod.?
ueneranda om. A 18 est ACod.: om. V iucundetur VCod.i: tibi
abundet (habundetur 4!) ACod.? 21 fidelis A et pars codd. Cod.
pupills 4!Cod.: pupilla V, pupillam 4? 22. obserbare V, obseruari αὶ

396 Iohannes IL. papa ad Iustinianum Áug.
vefragator existat, cum impietatem euidenter Nestorii et
Eutychis uel omnium haeretieorum damnantes unam ueram
catholicam fidem domini et dei nostri saluatoris Iesu Christi
magisterio institutam et prophetieis apostolieisque praedica-
tionibus ubique diffusam et sanctorum per totum orbem s
confessionibus roboratam patrum atque doctorum sententiis
adunatam et nostrae doctrinae consentaneam inconcusse atque
inuiolabiliter deuota deo et pia mente seruatis. soli etenim
uestris professionibus aduersantur, de quibus diuina scriptura

24loquitur dicens: posuerunt mendacium spem suam et 10
mendacio operirj sperauerunt, et iterum, qui secun-
dum prophetam dieunt domino: recede a nobis, uias tuas
scire nolumus, proter quod Salomon dicit: semitas
propriae culturae errauerunt, colligunt autem

25manibus infructuosa. haec cest» igitur uestra uera fides. 15
haec certa religio, hoc beatae recordationis, ut diximus, patres
omnes praesulesque homauae ecclesiae, quos in omnibus
sequimur, hoe sedes apostolica praedicauit hactenus et incon-
uulse custodiuit: huie confessioni, huic fidei quisquis contra-
dietor extiterit, alienum a sancta communione, alienum se 20

961pse ab ecelesia iudicauit esse catholica. nos enim in Romana
Cyrum cum sequacibus suis inuenimus ciuitate, qui de
Acoemetensi monasterio fuit: apostolicis suasion bus ad
rectam fidem et uelut oues, quae penerant errantes, ad ouile
contendimus reuocare dominicum, ut agnoscerent secundum 25
prophetam linguae balbutientes loqui, quae ad pacem sunt.

10 Esai. 98, 15 12 Iob 21, 14 13 cf. Sap. 15, 4 26 Esai. 32, 4

1 impietatem ACod.: impietas V et eutyches uel V, et eutichis
uel Codicis cod. Casinas: eutychisque uel .A et Codicis cod. Montis-
pessul., eutychisque et alii Codicis libri 4 institutam propheticisque
praedicationibus 4 8 etenim ACod.: te enim V 18 quod V et omnes
fere libri Cod.: quos Codicis cod. Casinas semita A 15 infructu-
osam V est ACod.: om. V 11 ecclesiae VCod.: sedis 4 18 hoc
ACod.: hec V sedis V 20 a sancta VCod.! sane a ACod? 21 in
ACod.: et V 92 ciuitatem V 28 aquimetensi V, acimitensi .4?, acimin-
tensi A4! post fuit add. quos ACod. (καὶ Basilica) 24 et om. 4

. "A

Epist. LXXXIV 23—99. 327

«ad» non credentes autem per nos primus apostolorum Esaiae 97

prophetae uerba dicit: pergite in lumine ignis uestr

et flammae, quam accendistis, sed obduratum est cor

eorum, ut scriptum est, ut non intellegerent, et pastoris uocem

Oues, quae meae non erant, audire minime uoluerunt. in quibus

seruantes ea, quae ab ipsorum sunt statuta pontifice, eos

minime in nostrà communione recepimus et ab omni ecclesia
eatholiea esse iussimus alienos, nisi errore damnato doctrinam
nostram quantocius sequi habita regulari professione signa-

10 uerint. aequum quippe est, ut, qui nostris minime oboedien-
tiam commodant statutis, ecclesiis habeantur extorres. sed 28
quia gremium suum numquam redeuntibus claudit ecclesia,
obsecro clementiam uestram, ut, si proprio errore deposito et

| praua institutione depulsa ad unitatem ecclesiae reuerti uoluerint,

15 jn nostra communione receptis indignationis uestrae remoue-
atis aculeos et nobis intercedentibus benigni animi gratiam
condonate. deum autem et saluatorem nostrum Iesum Christum 99
exoramus, quatenus longaeuis et pacifieis uos dignetur custo-
dire temporibus in hac uera religione et unitate et ueneratione

30 apostolicae sedis, cuius principatum ut Christianissimi et pii
eonseruatis in omnibus. praeterea, serenissime principum,
laudamus legatorum uestrorum personas, Hypatii et Demetrii
fratrum et coepiscoporum nostrorum. quos clementiae uestrae
gratos fore ipsa manifestauit electio: nam tantae causae

86 pondus non nisi perfectis in Christo potuissetis iniungere,

2 Esai. 50, 11 4 cf. Marc. 4, 12; Ioh. 10; 26 sq.

1 ad non credentes A41Cod? (ad non om. 4A?): non credentes V, non
credentibus Cod.! 2. pergiie V in lumine V Cod?: lumine A, lumine
aut lumini Cod: 8. flammae quam ACod.: flamine quem V obdu-
ratum ACod.: obturatum V 5 uoluerunt Cod.: uoluerant V, ualu-
erunt 4Cod? 11 commendant A 12 n quam V 14 institutione V:
intentione ACod. 1mitatem V. 15 receptis Cod.!: recepti VACod.? mo-
ueatis V — 17 condonetis Cod.? 22 ypatii V 28 nostrorum om. A
25 potuissetis iniungere V, potuissetis iniungi Codicis cod. Casinas
(unde potuisset iis iniungi Mommsen), potuisset iniungi JA et reliqui
libri Cod.

3928 Episcopi Africani ad Iohannem Il. papain

tantae uero pietatis, tantae reuerentiae plenos affatus nisi per
31lamantes minime dignaremi destinare. ET ALIA MANU: Gratia
domini nostri Iesu Christi et caritas dei patris et communi-
catio spiritus sancti sit.semper uobiscum, amen, piissime fili.
Dat. VII. Kal. April. 5

(8ὅ.)
DOMNO BEATISSIMO ET HONORABILI SANCTO FRATRI ET CON-
SACERDOTI IOHANNIT REPARATUS FLORENTINIANUS DATIANUS ET

CETERI DUCENTI DECEM ET SEPTEM EPISCOPI QUI IN UNIUERSIS 5
CONCILIIS APUD IUSTINIANAM KARTAGINEM FUIMUS. Üptimam : — -
consuetudinem praeteriti temporis, quam uiolenta captiuitas
per annos centum dolentibus cunctis abstulerat, iterum seruare Ὶ

cupientes ad uniuersalem totius Africae synodum fideli deuo-
tione conuenimus in illa Iustinianae Kartaginis basilica
congregationis nostrae primitias domino consecrantes, unde
nostros patres tyrannus Hunirieus expulerat. haec basilica
Fausti apud nos dieitur, multis martyrum corporibus insignita,
quorum deus exaudiuit orationes, ut daret huius rei fiduciam i
2sacerdotibus. ibiigitur quantum singuli laerimantibus gaudiis :
flere potuerint, cogitandum potius beatitudini uestrae dimit- 90
timus; in omnibus enim laetitiae spiritalis unus fuit adfectus:
agere gratias omnipotenti deo, cuius gratia peccatoribus sine
meritis operum datur, et antidotum fidei salutaris nuper
3reconciliatis haereticis propinare. definitionibus autem Nicaeni

[y
Q
T DIA AL adt

1 affatus Cod.: affatos V, affectus A 2. et alia manu V: om. ACod.
3 patris om. A 4 amen VA et omnes fere libri Cod.: om. Codicis
cod. Montispess. et Basilica — 4 post fili exhibent Item subscriptio: omni-
potens deus regnum et salutem uestram (regnum uestrum .A) perpetua pro-
tectione custodiat gloriosissime et clementissime fili (et clem. fili om. A)
imperator Auguste ACod. 5 Dat. viu k? Apt. V: D. vur k. April.
Roma dn. Iustiniano pp. À. IIII et Paulino iuniore uc. conss. Cod , om. A

So. Dat. a. 535 mense fere Maio. Edd. Car. I? 581; Bar. ad
a. 5935, 22; Collect. Concil. Ἢ consacerdotii V, corr. o? 10 iusti-
nianam ex iustinianum V . 14 kartaginensis V, corr. Labb. in margine
li insignità V, corr. o? 24 propinare serépsi cf. ep. 97 ᾧ 96: oppi-
nare V, obtinetur οἷ |

Epist. LXXXIV 31 — LXXXV 7. 329

concilii publica lectione transcursis inter alia, de quibus nasci
debuit disputatio, requiri iam coeperat, quomodo Arrianorum
sacerdotes ad catholieam fidem suscipi oporteat, utrumne in
suis honoribus an in laica communione: sie omnibus nobis
unanimiter subito placuit sceiseitari primitus beatitudinis
uestrae sententiam. potest enim sedes apostolica, quantum
speramus, tale nobis interrogantibus dare responsum, quale
nos approbare concorditer explorata ueritas faciat. ex omnium 4
quidem collegarum tacitis motibus nemini placere sensimus,
i) ub in suis honoribus Arriani suscipiantur; uerumtamen con-
uenire earitati crecdi»dimus, ut quid habeat sensus noster, in
publieam notitiam nemo perduceret, nisi prius uel consuetudo
nobis uel definitio Romanae ecclesiae proderetur. ^ hanc 5
igitur nostrae salutationis epistolam per fratres et consacer-
15 dotes nostros Gaium et Petrum et per filium nostrum Libe-
ratum diaconum continuo destinauimus et auctoritatem uestráe
beatitudinis et gratiam debitis «ob»sequiis honorantes: talis
quippe es, qualem saneta sedes Petri merebatur habere
pontificem, dignus ueneratione, plenus dilectionis, loquens
ueritatem sine mendacio, nihil faciens arroganter. unde etiam
libera caritas uniuersae fraternitatis requirendum putauit
: consilium tuum: respondeat, obsecro, mens illa sancto spiritu
feruens affabiliter et ueraciter. non solum enim de sacerdotibus 6
: sed de ipsis quoque paruulis apud eos baptizatis, utrum
25 Soleant uel debeant ad clericatum, si petierint, adplicari,
consulimus. a multis enim facere istas frequenter petitiones
« « Concedimus nec negamus, donec habito uobiscum diligen-
tiore tractatu legatio nostra reuertatur. illud etiam beatitudini 7

οι

2 ceperat V 6 sedis V 1l credimus V, corr. Car. 13 difi-
nitio V 14 epistola V, corr. Bar. 15 nostrum Car.: meum V
17 obsequiis o: sequiis V 18 sedis V 21 putaui et V, corr. o?
23 feruens Labb. im marg.: seruiens V (spiritui seruiens o) 26 ἃ
om. Car. petitione V, corr. o lacunam. indicawi: exciderunt
cum alia tum aliqua de reconciliatis Arrianae fidei sacer dotibus

alünoniorum saltem. utilitatibus! iuwandis, cf. Agapeti responsum ep ,
86 κα 6

330 Agapetus papa episcopis per Africam constitutis

tuae credimus intimandum, fratres aliquantos ex nostro collegio
relictis sine causa plebibus suis ad transmarinas nauigare
saepius regiones. hos diutius ecclesia tolerauit excusante eos
uiolentia temporis mali. petimus nune, ut quicumque forsitan
episcopus aut presbyter siue diaconus aut cuiuslibet inferioris
ordinis clerieus sine nostra epistola uenerit et non adproba-
uerit se pro utilitate sanctarum ecclesiarum fuisse directum,
similis erro£ni» iudicetür neque uestra, communione dignus
existat, ut in omnibus et per omnia beatitudinis uestrae
disciplina laudetur. |ET ΑἸΤᾺ wav: Uegetum te nostrique
memorem praestet omnipotens deus, domine frater.

(86.) |

AGAPITUS EPISCOPUS REPARATO FLORENTINIANO DATIANO ET
CETERIS EPISCOPIS PER AFRICAM CONSTITUTIS. — lamdudum qui-
dem, fratres amantissimi, de prosperitatibus uestris repletum
est gaudio os nostrum et lingua nostra exultati-
one; sed et nune, cum litteras caritatis uestrae ad decessorem
nostrum datas accepimus, pridem gaudia concepta renouamus
benedicentes dominum sempiternum, qui liberauit nos
ab inimicis nostris et de manu omnium, qui nos
oderunt. uobiscum enim recte nos dicimus, cum quibus et
tribulati sumus. nam cum unum corpus ubique sit eeclesia,
et apud mos quippe principalia compatiebantur eius membra.
uester enim maeror nostra fuit semper adflictio et de uestro-
rum omnium gemitu imperante caritate uisceribus frequen-
tabamus saepe singultus. quae cum ita sint, redeuntibus

15 Psalm. 125, 2. 19 Luc. 1; 71

9 relictis sine o: relictissime V 5 au cuiuslibet V, corr. « —inferi-

oribus V, corr. o? 8 erroni scripsi: erro V relicto deinde trium fere
litterarum spatio, heretico o?
. $6. Data 9. Sept. 535.; respondet epistulae 85. | Edd. Car. I? 582;
Bar. ad a. 535, 37; Collect. Concil.; ΒΊΑ I 510 14 cossrITVTIS ec
cossraüVTvs V 16 gaudiü V, corr. o 93 quippe V: quoque o?
compatebantur V, corr. o? eius scripsi: et V, del. Coust. 24 me-
.mor V, corr. o 25 gemitü V, corr. o

20
uisum est, praestemus offieium in obseruatione pastorum, ne,

σι

Epist. LXXXV 7 — LXXXVI 6. 391

Gaio et Petro fratribus et coepiscopis nostris atque Liberato
diacono filio nostro praeferimus sincerissimam concilii uestri
caritatem, quoniam, sicut et sapientes facere decebat et doctos,
inmemores principatus apostoliei non fuistis sed quaestionis
inlatae uolentes uincla dissoluere ab eius sede requisistis,
sieut decebat, aditum, cui potestas est indulta claustrorum.
unde nos ea, quae de eiusmodi negotio in penetralibus patrum
constituta posuerunt, libenter aperimus et praesentibus adloquiis
translata subnectimus, ut sine dubitatione possitis agnoscere
transcendi positos iamdudum terminos non licere. itaque si
uitare uolumus offendiculum, quod a senioribus adnuntiatum
est, hoc sequamur. carent enim excusatione, quos praemonitos
contigit excedere, et acerbitatem cumulant excessuum, quos
ignorantia non tuetur. hinc est ut, quia in tantum deus
omnipotens erexit cornu salutis nobis in domo Dauid

pueri sui, ut de omnium, quorum iniquitati subiacuimus,

reconciliatione tractemus, ita sollicite remedia debeamus
adhibere, ne incolomitatis nostrae sit incommodum, quod
curantur, aut medicina subeat maculam de uulnere, cui
iribuere uult salutem. sed eiusmodi, sicut et uobis cautissime

cum perdita uolumus congregare, pereamus et, cum sub
nimia rela(xa»tione absoluimus, obnoxii, quod auertat dominus,
cadamus in culpam, maxime cum priorum nostrorum sententia
redeuntes ad nos B Arranis quolibet modo in, qualibet
aetate illius pestilentiae labe pollutos tanta caritate in fide
complexa est, eiusmodi iustitia sub dilectione redarguit, tanta
ratiocinatione de ambitu honons exclusit, ut erubescerent
aliud magis quaerere quam redire. de eo uero, quod piissima

15 Luc. 1, 69

2 proferimus Car. 3 dicebat V, corr. o. ἢ penetrabilibus V, corr.
Bar. 12. exceusacionem V, corr. o. 18 aceruitatem V excessum V,

corr. o. 15 cornü V, corr. o 16 omnibus V, correxi iniquitatis V,
corr. Ὁ 18 incolumitati Bar. 420 sicc (pro sict) V, corr. « 28 re-
latione V, corr. o? obnixia V, corr. o? aduertat V, corr. Car

28 eruuescerent V

332 Agapetus papa Reparato Carthaginiensi episcopo

conpunctione requisistis, utrum, etsi in offidum suum non
debent suscipi aut eos non oportet omnino promoueri, alimoni-
orum saltem utilitatibus adiuuentur, laudamus hortamur
amplectimur, ut re uera, quod eis promotio aut officium, in
quo fuerint, abnegatur, canonum uos reuerentiam iudicent
omnes adpetere quam gerere cupiditatis ardorem. uenientes
igitur ad fidem sincerissimam nutriat humanitas, consoletur;
prompta sit omnibus misericordia, in cuius remuneratione
dictum est: beati misericordes, quia ipsi misericor-
diam consequentur. illud quoque, quod catholicos, qui
praesunt aut militant eeclesiae, sine sacerdotum suorum litteris
suscipi a nobis minime debere mandatis, et canonibus est
congruum et disciplinae prodesse iudicamus ac fidei, quia
permanendo in ecclesiis, in quibus militant, et ministerii sui
poterunt adsiduitate in dei saluatoris nostri amore feruescere
et, quae in peruagatione reprehensibilia sunt, uitare. ^ Dat.
V. Id. Septembr.

AGAPITUS REPARATO EPISCOPO CARTAGINENSI. Fraternitatis
tuae litteris indiceasti post epistolam decessori meo dirigendam
inter nauigii suscipiendi moras, quas hiemis continuatae
generabat asperitas, ordinationem nostram tibi omnipotentis
dei benefieio nuntiatam et gratulatum te fraternitatis affectu,

9 Matth. 5, 7

1 εὐ si V, correzi 2 promoberi V — 3 saltim V laudauimus V
corr. Bar. 4 eis BTÀ: eius V promotionem .. abnegatis o? — ab-
negato V, correxi ὅ reuerentia V, corr. Coust. 6 appetere «potius» o?
13 disciplinae αϑ: disciplini et V, disciplinis et o 17 1pvv ΒΕΡΤΕΜΒΕΙΒ V:
Id. Decembr. e£ hic et in fine ep. 87 scribendum putat Pagius ad a. 535
4; sed cf. Langen, Gesch. d. róm. Kirche II p. 328 adn. 1

87. | Dat. simul cum ep. S3 die 9 Sept. 535; respondet epistulae
alicui deperditae scriptae a Reparato a. 535. mense fere Iunio uel Iulio
atque Agapeto simul cum ep. 85 translatae. | Edd. Car. 1? 584; Bar.
ad a. 535, 40; Collect. Concil; BTA I 312 21 continuati V;
corr. Labb.

f
P |
3
EC
»
r
*
:
5 E
10
15
20 |

σι

Epist. LXXXVI 6 — LXXXVIII 1. 333

quia pontificatus mihi diuinitas indulsit offieium. quod de
sinceritate tua non sumus admirati; sic enim te nobis conloquii
directi praesentauit adfectio, ut cum dilectionis tuae litteras
relegerem, te uiderem. quapropter ipsa te, qua uidi, mente
complectens postulo misericordiam diuinitatis, ut et in uobis
quietis reparata gratia fructificet et deus omnipotens, qui mihi
sacerdotii dedit donum, «concedat et meritum. praeterea ad ea,
quae Gaius atque Petrus fratres et coepiscopi nostri sed et
Liberatus diaconus filius noster, ut apud. nos agerent uerbo,
a fraternitate tua sibi iniuncta dixerunt, congruum putauimus
uerbo dare responsum, quod per legatos nostros, si domino
plaeuerit, reddere non moramur. uniuersa praeterea, quae
inimicorum peruersitas inuaserat, caritati tuae metropolitana
iura reparantes hortamur, ut ea, quae tuo uel aliorum nomine
reseripsimus, uniuersis debeas innotescere, metropolitani quippe
auetoritate suffultus, ne quis se excusabiliter asserat ignorare,
quod sedis apostolicae principalitas canonum consideratione
perseripsit. Dat. V. Id. Septembr. post consulatum Pau-
Ini Ὁ:

(88.)

AGAPITUS EPISCOPUS IUSTINIANO AUGUSTO. Licet de sacerdotii
mei primitis pietatis diuinae muneribus ad referendas essem
gratias multipliciter obligatus, susceptis tamen, uenerabilis
imperator, per Heraclium uenerabilem presbyterum filium
nostrum uestrae serenitatis affatibus, quos aeterni fructus
ubertate plenissimos destinastis, uotorum meorum sunt in
domino gaudia geminata, quod adunatis felicitatis uestrae

2 conloqui V, corr. o?: alloquii Car. * sacerdotis V, corr. Coust.
concedat o?: cedat V 10 iniucta wel inuicta V, corr. o? direxe-

runt V, corr. o? 12 morabimur BTA 14 reparentes ἘΠ 6 88 n*
te V 18 ΘΟΝΒΥΓΑΤΥ ΡΑΥ͂ΓΙΝῚ vic. V; de die cf. quae subnotaui ep. 86

88. Dat. die 15 Octobr. 535. Edd. Car. I? 584; Bar. ad a.
535, 48; Collect. Concil.; BTA I 513 21 Avecr V 28 uenerabili-
bus V, corr. o? 25 aterni V, corr. o 26 plenissimas V, corr. o?
destinatis V, corr. Car.

334 Agapetus papa Iustiniano Aug.

prouectibus tali mentis gloriosae proposito terrena uobis regna
subicitis, ut simul caelestia conquiratis. cuius rel non sunt
ambigua documenta, quando ita uestris, quae direxistis, ora-
eulis eatholieae professionis lumen inradiat, ut etiam beatis
operibus enitescat. siquidem illa est in deo nostro plena et
firma credulitas, quam spiritalium simul fructuum commendat
ubertas, sieut uas electionis adnuntiat dicens: in Christo
Iesu neque circumcisio aliquid ualet neque prae-
putium sed fides, quae per dilectionem operatur.
quod enim maius fidei uestrae poterit opus existere, quam 1o
quod tantis apostolicam sedem caritatis et munificentiae titulis
eleuastis, ut ipsa etiam desideria sperantium transiretis? et
quidem hoe in uobis olim, sicut ego quoque probaui, per dei
gratiam semper floruit institutum, ut possibilitatis uestrae
meritum quantitas ostenderet praestitorum et ad hos prouectus 15
indeptae momenta potentiae tenderetis, ut benignitas uobis
ingenita uota poscentium aut praeueniret aut uinceret. hine
est, quod usque ad principalis coronae fastigia et ultra nune
usque prosperis uestra tranquillitas successibus gloriatur nec
umquam caelestibus fraudabitur adiumentis, quia scriptum 90
est: diligentibus deum omnia cooperanturin bonum.
unde ego quoque piissima uestrae libercal»itatis eloquia cum
deuotione gratulantis ecclesiae, sicut praecepistis, diuinis
scripta feci ministeriis adhaerere, ut supernae maiestatis
optutibus indefessis semper precibus ingerantur et ad impe- ss
trandas uobis retributiones uestras sit commemoratio sempi-
terna. atque ideo, domine clementissime fili, obsequium
salutationis uberrimae reuerenter exsoluens spiritalis uos sinibus
caritatis amplector sperans, ut de mea deuotione, quantum in

1 Gal. 5,6 21 Rom. 8, 28

1 mzs (pro mzs) V 2 sibicitis V, corr. o 7 uuertas V 15 hos v:
os V 17 Inc V 22 liberalitatis Car.: liberitatis V, libertatis «
23 gratulatis V, corr. o? 24 mysteriis Bar. magestatis V — 25 im-
petranda uobis retributionis uestrae V, correri: praemia post uestrae
add. Bar. 26 sepitema V

τ
Qt

Epist. LXXXVIII 2—7. 335

me est, in his, quae pro ecclesiasticae pacis unitate praecipitis,
uos uobis potius, quae sunt catholica, promittatis iuxta hoe,
quod dieit apostolus: 108 quod in me est, promptum
est et uobis, nec in aliquo eorum, in quibus licite possumus
oboedire, mansuetudinis uestrae nos adhortationibus credatis
obsistere, quia, sicut gentium doctor asseruit, spem habeo
erescente fide uestra in uobis magnificari secun-
dum regulam nostram. et ideo inmensas deo nostro gratias
exhibeo, quod pro populi multiplicatione catholici tanto cari.
tatis ardore feruetis, ut, ubicumque uestrum propagatur
imperium, regnum mox incipiàt proficere sempiternum. — cuius
studii beniuolentiae uehementius insistentes etiam nos im
adquirendis eis, quos Arrianam significatis uitare uelle perfidiam
paternae traditionis aestimatis declinare posse censuram, sci.
licet ut et in his honoribus, in quibus fuerunt apud haereticos,
perseuerent et promoueantur ad alios. quapropter bonum hoe
equdem et summa laude praecipuum, quod omnes ouili
dominico per ueram fidem cupitis adgregare; sed non oportet
nobis eos, qui non recte ingredi moliuntur, excipere beato
Paulo apostolo commonente: nemini dantes ullam offen-
sionem, ut non uituperetur ministerium nostrum.
quanta autem paternarum constitutionum, si 510 recipiantur,
quod absit, ineurratur offensio, ne quid pietatem uestram
latere contingeret, ipsas quoque regulas credidi subnectendas,
quae specialiter censuerant, ne quis talium reconciliatus aut
ecelesiastiei ordinis prouectibus augeatur aut desideret honores
ulterius possidere, quos se dubitare iam non debet culpabiliter
adquisisse; ex quibus pietas uestra melius poterit aestimare,
8i quo modo tam aperta et synodalia sedis apostolicae liceat
infringere constituta, cum Sententia clamet apostoli: si tamen

ΘΠ b 15:. 6 Gert IL-10; 135. 20 Cor. II 6, 8... 30 Gal. 2, 18

9 adortationibus V 12 stadii V, eorr. cod. Amgelic. ^ beniuolenti V,
corr. Car. 17 obili V 23 incurrantur V, corr. Cowst. | 24 con-
tigeret V, corr. ο ipsa. V, corr. o? 26 aut Coust.: ut V 927 quos o*:
quod V — 28 amisisse o?

996 Agapetus papa Iustiniano Aug.

quae destruxi, eadem iterum aedifieo, praeuari-
catorem me ipse constituo. et ideo securus cum ipsius
apostoli uoce profiteor, quia confidoin uobis et 1n domino
quod nihil aliud sentiatis; etenim, sicut idem doctor
asseruit, certus sum et ego de uobis, quod pleni
estis bonitate, repleti omnis scientiae, ut possitis
inuicem monere. si igitur hi, de quibus indicastis, ad
fidem rectam uenire festinant, nostrae fidei regulas sequi non
abnuant dicente domino: si quis uult post me uenire,

abneget se ipsum et sequatur me. quod si adhuc.

uituperandis honoris ambitionibus excitantur et pro lucro
sanctae. fidei humanae gloriae pati damna formidant, ipsi
pronuntiant needum se a uitiis et errore discedere et nos
magis uelle suis excessibus implicare, de talibus ergo dieit
apostolus: aemulantur autem uos non bene sed
excludere uos uolunt, ut eos aemulemini. quae cum
ita sint, saneto studio uestro, quo ecclesiam catholieam
cupitis ampliari. nihil ex hoc, si tales in clero non recipiantur,
credatis inminui apostolo praemonente: quid enim? si
quidam eorum non crediderunt, numquid incre-
dulitas eorum fidem dei euacuauit? absit! nam
licet simili studio caritatis pro multiplicatione fidelium ille
beatus Petrus caelestis regni ianitor traheretur, qui ut ludae-
orum plures adquireret, a doctrina et tramite regulari in non
respuendo omni iudaismo descenderat, huic tamen ille iunior
uinctus in domino Paulus se retulit obuiasse dicens: sed
cum uidissem, quod non recte ingrediuntur ad
ueritatem euangelii, dixi Petro coram omnibus
81 tu. cum sis Iudaeus, gentiliter uiuis, quomodo

3 Gal 5, 10 5 Rom. 15, 14. 9 Matth. 16, 24 15 Gal. 4, 17
19 Rom. 8, 3 26 Gal. 2, 14

6 repletionis scientie V, correri: repleti omni scientia Bar. 11 uitu-
perandi V, correxi: recupérandi Bar. 17 quo scripsi: quod V 18 tale V,
corr. a. man. post. 19 quod V, corr. o? 23 celesti V, corr. o
qui ut οἷ: qui uiuit V 24 regularis V, corr. o 25 discederat (sic/)
coni. BTA

titor v.

Mul. ris

» d

5 a

BMC MM Ql hid c lam Rd

e LE

* us
uw. $9.^

Pt Ma

Epist. LXXXVIII 8—12. 937

gentes cogis iudaizare?' haec ergo per omnia deolO
cordi uestro adsidente pensantes agnoscere poteritis non
occasionem nos excusationis inquirere sed ea, quae pro officii
nostri ratione transcendere non possumus, uobis humiliter
5 jntimare dicente apostolo: non enim possumus aliquid
contra ueritatem sed pro ueritate. unde et de Stephani
episcopi persona simul et causa non credatis alicuius nos
studio defensionis impelli (absit a quorumlibet mentibus
Christianis, ut in quacumque persona aut innocentiam redar-
τὸ guant au& crimen absoluant), sed uniuersa, quae (ab? aposto-
lica sede super hac sunt parte disposita, illo semper studio
manauerunt, quod principatui beati Petri uos quoque cupitis
per omnia reseruari, scilicet ne in his, qui sedis eius audien-
tiam postulassent, spreta ipsius reuerentia alterius sententia

τῷ proueniret. et ideo, quia clementia uestra salubriter offerre ll
dignata est, ut a legatis nostris omne negotium retractetur,
hanc operam his, quos in continenti dirigimus, deo auctore
mandamus, ita tamen, ut jam nunc communione nostra uir
religiosus Achilles pro uestra iussione debeat gratulari; at
. £0 uero de sacerdotio perfruendo, cum ad nos uniuersa, quae
.. legati nostri cognouerint, plenissima eorum fuerint relatione
perlata, consideratis sanctorum canonum regulis, quas seruari

praecipitis, sequenda firmius censebuntur. quod autem clemen- 12
. tia uestra fratris et coepiscopi nostri Epiphanii dignata est
, $5 excusare personam, quia in praedicti Achillis consecratione
uestra potius iussio quam illius ordinatio prouenisset, credimus,
quod et ipse cognouerit iure culpatum, qui praeter alia, quae

9 Cer. ἘΣ: 13, ὃ

2 adsistente Coust. 9 offieru V, corr. o 6 Stephani] episcopt
-Larisaei αὖ Epiphanio Constantinopolitano depositi, de quo egit prae-
sidente Bonifatio II. synodus tertia Romana diebus 7 et 9 mensis
Decembr. a. 531; cf. Acta apud Mansium VIII 739 sqq. 8 offen.
sionsis Bar. in marg. 10 ab add. Coust. 12 quod seripsi: que V
14 spreta o? Coust.: sperata V, separata Bar. 15 prouenire V, corr.
Car. 106 dignatus V, corr. Car. 17 incontinenti V 19 Acilles V
25 excausare V, corr. a Acilis V 26 praeuenisset Car.

XXXV. 229

338 Iustiniani libellus fidei ad Agapetum

dereliquit, hoc certe excusare uix poterit, quod tam piissimo
et clementissimo principi, beati quoque Petr priuilegia
defensanti, non uel oportune uel importune suggessit,

18quid in hac parte sedis apostolicae reuerentiae deberetur. de
quo simul negotio sed et de Iustiniana ciuitate gloriosi natalis 5
uestri conscia nec non et de nostrae sedis uicibus iniungendis,
quid seruato beati Petri, quem diligitis, principatu et uestrae
pietatis adfectu plenius deliberari contigerit, per eos, quos ad

14 uos dirigimus, legatos deo propitio celeriter intimamus. super-
est ut, sicut a beato Petro iadesinenter exposcimus, de salute 1o
et prosperitate uestri semper imperii gratulemur. ^ Dat. Id.
Octobr.

(89.)
EXEMPLAR LIBELLI PIISSIMI DOMINI NOSTRI IUSTINIANI IMPERATORIS
QUEM DEDIT AGAPITO PAPAE CONSTANTINOPOLI DE FIDE. 15

IN NOMINE DGCMINI DEI NOSTRI IESU CHRISTI IMPERATOR CAESAR
FLAUIUS IUSTINIANUS. ALAMANNICUS GOTHICUS FRANCICUS GERXMA-
NICUS ANTICUS ALANICUS UANDALICUS AFRICANUS PIUS FELIX
INCLITUS UICTOR AC TRIUMPHATOR SEMPER AUGUSTUS AGAPITO
SANCTISSIMO AC BEATISSIMO ARCHIEPISCOPO ALMAE URBIS ROMAE ET
PATRIARCHAE. Prima salus est rectae fidei regulam custodire et a
patrum traditione nullatenus deuiare, quia non potest domini
nostri lesu Christi praetermitti sententia dicentis: tu es
Petrus et super hanc petram aedificabo ecclesiam
meam. haec, quae dicta sunt, rerum probantur effectibus, ss
quia in sede apostoliea inuiolabilis semper catholica custoditur

9 cf. Tim. II 4, 2 23 Matth. 16, 18

1 dereliquid V: deliquit Car. " principatum V, corr. o. 9 proptio V
11 i»vvx ocrvmRivw V priore v ín o corr.

89. Dat. die 16 Mart. 536. Edd. Car. I? 591; Collect. Concil.
initium οὐ finem Pitra, luris eccl. graec. histor. et momwm. II 219;
commemorat Bar. ad a. 536, 18. 15 cowsraNrINOPOLIM V, corr. Piira:
XKapud» Constantinopolim Car. 17 goticus V francus V, corr. Car.
21 recte V — 24 hedificabo V 96 custodiatur V, corr. Car. |

Epist. LXXXVIII 13 — LXXXIX 4. 999

religio. de hac igitur fide non cadere cupientes et patrum
sequentes in omnibus constituta, id est trecentorum decem et
octo sanctorum patrum, qui in Nieaea sunt congregati et
sanctum mathema siue symbolum fidei exposuerunt, et centum
quinquaginta sanctorum patrum, qui in Constantinopolitana
ciuitate conuenerunt et id ipsum sanctum mathema dilucida-
uerunt atque manifestauerunt, et sanctorum patrum, qui in
Epheso prima synodo congregati sunt, et sanctorum patrum,
qui in « Calychedone conuenerunt, et quae in unaquaque earum
de fide continentur sequentes dogmata, per quae omnis
aufertur haeresis impugnans sanctam et apostolicam ecclesiam,
et probantes per omnia atque amplectentes epistolas beatae
memoriae Leonis omnes, quas de fide Christiana conscripsit,
et confitentes unum eundemque Christum dominum filium
unigenitum in duabus naturis id est in diuinitate et humani-
tate inconfuse incommutabiliter inseparabiliter agnoscendum,
nusquam sublata differentia naturarum propter unitionem
magisque salua proprietate utriusque naturae, et in unam
personam atque subsistentiam concurtentem et non in duas
personas partitum atque diuisum sed unum eundemque filium
unigenitum deum uerbum dominum Iesum Christum, sicut
ante prophetae de eo et ipse nos lesus Christus erudiuit et
sanctorum patrum nobis symbolum tradidit: omnem haereticum
anathematizamus, qui praeter haec, quae dicta sunt, sapuerunt
atque sapiunt, praecipue Nestorium haereticum Constantino-
politanae ciuitatis quondam episcopum damnatum in synodo
Ephesia a beatae memoriae Caelestino papa urbis Romae et
Xa» saneto Cyrillo Alexandrinae ciuitatis antistite; et cum eo
anatheniatizamus Eutychen et Dioscorum Alexandrinae quon-
dam ciuitatis episcopum damnatum in sancta synodo Calchedo-
nensi, quam amplectentes sequimur, his coniungentes Timo-

6 delucidauerunt V — 9 calcedone οἷ: chedone V quae o: qua ei V
unaqueque V, corr. o 12 omia V eplas V 14 eundeque V
29 omnes haereticos Car. 4210 ephesina manm. post o, sed cf. p. 341, 28
28 a addidi, cf. p. 341, 29 et ep. 116" $ 2 29 eutychene et V

22*

940 .Menae episcopi Constantinop. libellus fidei ad Agapetum

theum parricidam Helurum cognominatum eiusque discipulum
et sequacem in omnibus Petrum Alexandrinum similiter
condemnantes. ^ auersamur autem et «À»cacium quondam
Constantinopolitanae urbis episcopum cohaereticum et sequacem
horum factum nec non «et perseuerantes in eorum communi-
one» et participatione. quorum enim quis communionem
amplectitur, eorum et similem sententiam in condemnatione
consequitur. simili modo et Petrum Antiochenum condemnamus
cum sequacibus suis et omnibus supra scriptis. ^ quapropter,
sicut praefati sumus, sequentes in omnibus sedem apostolicam,
quae ab ea statuta sunt, praedicamus et profitemur ista
inconcusse seruari et compellere, ut iuxta tenorem libelli
istius omnes faciant episcopi, ut sanctissimi quidem patriarehae
ad uestram faciant sanctitatem, metropolitani uero patriarchis
et aliut suis faciant metropolitanis, quatenus per omnia
sancta catholica nostra ecclesia suam habeat firmitatem. ^ ET
ALIA MANU: Diuinitas te seruet per multos annos, sancte ac
religiosissime pater. | Dat. XVII. Kalendarum Aprilhum Con-
stantinopoli p. c. Belisari u. c.

(90.)
EXEMPLAR LIBELLI MENAE PRESBYTERI ET XENODOCI QUI FACTUS
EST EPISCOPUS CONSTANTINOPOLITANUS SUB DIE III. 1D. MARTIAS
ITERUM POST CONSULATUM PAULINI U. C. IUNIORIS.

Prima salus est rectae fidei regulam custodire et a patrum
traditione nullatenus deuiare, quia non potest domini nostri
Iesu Christi praetermitti sententia dicentis: tu es Petrus et
super hane petram aedificabo eeclesiam meam.

26 Matth. 16, 18

1 pamcidam V, corr. o? 3 cacium V, corr. o. 5 et perseu. in eorum
communione addid: ex ep. 90 ὃ 5 (p. 342, 7) 6 participatione V, correxi
18 Constantinopolin V, corr. Car. 19 Bilisari V

90. |Dat. simul. cum ep. 89 die 16 Mart. 536. | Ed. Pitra, Iuris
eccl. Graec. histor. et monum. II 217; nil nisi ultima uerba inde a ὃ 7
Menas misericordia adfert Bar. ad. a. 536, 26. 21 Xenodocus V,
correxi: xenodochi o? 24 recte V 26 dicentes V, corr. o

οι

(ri

Epist. EXXXIX 5 — XC 4. 341

haec, quae dicta sunt, rerum probantur effectibus, quia in
sede apostolica inuiolabilis semper catholiea custoditur religio.
de hae igitur fide non cadere cupientes et patrum sequentes
in omnibus constituta, id est trecentorum decem et octo
sanctorum patrum, qui in Nicaea sunt «congregati et sanctum
mathema» siue symbolum fidei exposuerunt, et centum quin-
quaginta sanctorum patrum, qui in Constantinopolitana ciuitate
conuenerunt et id ipsum sanctum mathema dilucidauerunt
atque manifestauerunt, et sanctorum patrum, qui in Epheso
prima synodo congregati sunt, et sanctorum patrum, qui in
Calchedone conuenerunt, et quae in unaquaque earum de fide
continentur sequentes dogmata, per quae omnis aufertur
haeresis. impugnans sanctam et apostolicam ecclesiam, et
probantes per omnia atque amplectentes epistolas beatae
memoriae Leonis omnes, quas de fide Christiana conscripsit,
et confitentes unum eundemque Christum dominum filium
unigenitum in duabus naturis id est in diuinitate et humanitate
inconfuse incommutabiliter inseparabiliter agnoscendum, nus-
quam sublata differentia naturarum propter unitionem magisque
salua. proprietate utriusque naturae, et in unam personam
atque subsistentiam concurrentem et non in duas personas
partitum atque diuisum sed unum eundemque filium unigenitum
deum uerbum dominum Iesum Christum, sicut ante prophetae
de eo et ipse nos Iesus Christus erudiuit et sanctorum
patrum nobis symbolum tradidit: omnem haereticum anathema-
tizamus, qui praeter haec, quae dicta sunt, sapuerunt atque
sapiunt, praecipue Nestorium haereticum Constantinopolitanae
ciuitatis quondam episcopum damnatum in synodo Ephesia a
beatae memoriae Caelestino papa urbis Romae et a sancto
Cyrillo Alexandrinae ciuitatis antistite; et cum eo anathema-
tizamus Eutychen et Dioscorum Alexandrinae quondam ciui-

9 congregati et sanctum mathema ex ep. 89 $ 2 restituit Pitra |. 8 delu-
cidauerunt V 9 epheoso V 11 chalehedone V 13 /l/l| (eras. in) heresis

« man. post.: in heresis V 18 confuse V 26 hec ex hoc corr. V
sapuer V 28 episcoporum V, corr. Pitra

942 Agapetus papa lustiniano Aug.

tatis episcopum damnatum in sancta synodo Calchedonensi,
quam amplectentes sequimur, his coniungentes Timotheum
parricidam Helurum cognominatum eiusque discipulum et
sequacem in ommibus Petrum Alexandrinum similiter condem-
nantes. ^ auersamur autem et Ácacium quondam Constantino-
politanae urbis episcopum ceohaereticoum et sequacem horum
factum nec non et perseuerantes in eorum communione et
participatione. quorum enim quis communionem amplectitur,
eorum et similem sententiam in condemnatione consequitur.
simili modo et Petrum Antiochenum condemnamus cum
; sequacibus suis (et omnibus» supra scriptis. quapropter. sicut
praefati sumus, sequentes in omnibus sedem apostolicam, quae
ab ea statuta sunt, praedicamus. ^ ET ALIA XANU: Menas
misericordia dei presbyter et xenodocus suscipio praedictas
sanctas quattuor synodos et omnia, quae in ipsis continentur,
dogmata et epistolas papae Leonis, quas pro fide conscripsit,
et confiteor in duabus naturis, id est in diuinitate et humani-
tate, Christum deum nostrum inconfuse indiuise agnoscendum
et anathematizans omnes, qui praeter ea sapiunt, una cum
omnibus, qui condemnati sunt, ut superius dietum est, sub-
Scripsi.

(91.)

AGAPITUS EPISCOPUS IUSTINIANO AUGUSTO. Gratulamur, uene-
rabilis imperator, quod tanto catholicae fidei ardore succen-
deris, ut omnibus piissimae uitae uestrae temporibus piam
sollieitudinem circa seruandam augendamque ecclesiarum
concordiam clementer adhibeas et unam fidem suaque per

2 amplectendes V 11 et omnibus ex ep. 89 ὃ 5 add. Pitra 14 pres-
byter exenodocus V, corr. o (et Xenodochus Vat. 4903) 16 papa V,
corr. o 18 «et» indiuise Bar.

91. Dat. die 18 Mart. a. 536. | Hae Agapiti litterae sine duabus,
quae hic insertae sunt Iustiniani epistulis, fere totae extant etiam n. 82;
ubi quae rectius quam hic leguntur, hic subnotaui adscripta littera; Ve.
Edd. Car. I? 592 et Collect. Concil. 23 uenerabilis V^: uenerabili-
bus V 24 succenderis V*: succendens V

"A lets «c

Epist. XC 5 — XCI 5. 948

omnia firmitate consimilem omnibus populis Christianis eupias

praedicari. nee mirum in eiusmodi clementiam uestram placita

σι

deo cogitatione persistere, cum non alius imperii uestri beatior
sit prouectus quam religionis augmentum. quapropter libenti
hoc et prophetica uoce cantabo: repletum est gaudio os
nostrum et lingua nostra exultatione, quod florentis-
simum principatum uestrum diuinis cotidie conspicimus
beneficiis adornari. cupis etenim, uenerabilis imperator, ut tuae
pietatis epistolam de fidei uestrae expositione nuper ad beatae
memoriae decessorem nostrum Iohannem Romanae sedis
antistitem per Hypatium atque Demetrium episcopos destinatam
et a praefato praesule roboratam nostra quoque auctoritate
firmemus: laudamus, amplectimur; non quia laicis auctoritatem
praedicationis admittimus sed quia studium fidei uestrae patrum
nostrorum regulis congruens confirmamus atque roboramus,
per quod iam et unitas prouenit ecclesiae et reliqua catholicae
membra ecclesiae ad eius conpagem «uestrae» christianitatis
constantia reditura confidimus. cuius professionis uel epistolae
uestrae tenorem inferius adnectentes studium, quod circa
deum integre geritis, nostra auctoritate firmamus, praedicantes
huiusmodi fidem omuibus patrum nostrorum regulis conuenire
et apostolicae sedis concordare dogmatibus, constituentes ut,
Si quis nostrae catholicae fidei contraire temptauerit, quam
pro submouenda haereticorum Suspicione paternis regulis
consonantem praesenti definitione firmamus, «£a» sancta com-
munione effieiatur extraneus. unde et Cyrum eiusque sequaces
iam ante pro hac insania ab ecclesiae catholicae communione
suspensos et in sua hactenus perfidia permanentes, nisi sub
satisfactione canonica doctrinam apostolicam fuerint consecuti,

9 Psalm. 125, 2

9 deo V*: do V 7 conspicimus V*: inspicimus V — 11 ypatium V
12 praephato V . 15 conGruens ex confruens corr. V — 11 uestrae Ve:
om. Y 19 anectentes V 28 quis V*: qua V 24 pro supra linea
add. V submouendam V 25 à V*: om. V 26 eius que V
29 doctrinam apostolicam V*: doctrina apostolica V

944 Agapetus papa Iustiniano Aug.

nullatenus patimur eos sacrae communioni restitui sed etiam
ut haereticos anathemati subicimus. «dignum etenim iudicamus, »
ut qui nostris constitutionibus parere contempserit, ecclesia-
sticum statum puritatemque non maculet. textus autem
épistolae hic est:

IN NOMINE DOMINI NOSTRI IESU CHRISTI DEI IMPERATOR CAESAR
FL. IUSTINIANUS ALAMANNICUS GOTHICUS FRANCICUS GERMANICUS
ANTICUS ALANICUS UANDALICUS AFRICANUS PIUS FELIX INCLITUS
UICTOR AC TRIUMPHATOR SEMPER AUGUSTUS AGAPITO SANCTISSIMO
AC BEATISSIMO ARCHIEPISCOPO ALMAE URBIS ROMAE ET PATRIARCHAE.
Ante tempus in hac regia urbe nostra quorundam
de causa fidei extitit morbosa contentio, quam
nos congrue respuentes interposito edicto repre s-
simus. et quia studii nostri est emergentes huius-
modi causas ad apostolicae sedis uestrae referre
iudicium,eiusdem fidei, quamsequendam duximus,
tenorem epistolae nostrae insertum ad beatae
memoriae decessorem uestrum lohannem per
Hypatium et Demetrium uenerabiles episcopos
missa legatione direximus; quam pro integritate
fidei memoratus decessor uester libenti gratulati-
one suscipiens suo ac totius ecclesiae Romanae
firmauit adsensu. cuius epistolae nostrae tenor
huiusmodi est:

UICTOR IUSTINIANUS PIUS FELIX INCLITUS TRIUMPHATOR SEMPER
AUGUSTUS IOHANNI SANCTISSIMO ARCHIEPISCOPO ALMAE URBIS ROMAE
ET PATRIARCHAE. Reddentes honorem apostolicae sedi et uestrae

2 dignum etenim iudicamus Ve: om. V . 3 parere contempserit Vi:
parare contenserit V ecclesiaticum V 6 Iustiniami ad. Agapetum
epistula, data est die 14 Mart. 536 6 imperante cesare V, corr. o?
7 goticus francius V 129 moruos a V, corr. o 13 congrueres puentes V
15 refferre V 19 ypatium V 28 adsensu V, corr. o epistola V,
COTT. 0 25 lustiniani ad Iohannem epistula data die 6 Iun. 533
inserta est etiam epistulae 84, ubi cum codicis quoque lustiniani et
collectionis Anselmi Lucensis warias lectiones adtulerim, hic codicis V.
scripturam subscripsisse satis habui 421 sedis V

Epist. XCI 6—13. 945

sanctitati, quod semper nobis in uoto fuit et est, et ut decet
patrem honorantes uestram beatitudinem omnia, quae ad ecclesiarum
statum pertinent, festinamus ad notitiam deferre uestrae sanctitatis,
quoniam semper magnum nobis fuit studium unitatem — uestrae
apostolicae sedis et statum sanctarum dei ecclesiarum. custodiri,
qui hactenus optinet (et incommote permanet» nulla intercedente
contrarietate, ideoque omnes sacerdotes uniuersi orientalis tractus
et subicere et unire sedi uestrae sanctitatis properauimus. et in 9
praesenti ergo quae hie commota sunt, quamuis manifesta et in-
dubita/ta» sint et secundum apostolicae uestrae sedis doctrinam ab
omnibus semper sacerdotibus firme custodita et praedicata, neces-
sarium duximus ut ad notitiam uestrae sanctitatis X per;ueniant. nec
enim patimur quicquam, quod «ad» eeclesiarum statum pertinet,
quamuis manifestum et indubitatum sit, quod mouetur, ut non
etiam uestrae innotescat sanctitati, quia caput est omnium sanctarum
ecclesiarum. per omnia enim, ut dictum est, properamus honorem
et auctoritatem «crescere uestrae sedis. manifestum igitur facimus 10
uestrae sanctitati, quod pauci quidam infideles et alieni sanctae dei
catholicae atque apostolicae ecclesiae contradicere Iudaice ausi sunt
aduersus ea, quae ab omnibus sacerdotibus secundum uestram
doctrinam recte tenentur et glorificantur atque praedicantur, dene- 11
gantes dominum nostrum Iesum Christum, unigenitum filium dei
et deum nostrum, incarnatum ex sancto spiritu et sancta atque
gloriosa uirgine et dei genitrice Maria, hominem factum atque
crucifixum, unum esse sanctae et consubstantialis trinitatis, coado-
randum et conglorificandum patri et spiritui sancto, consubstantialem
patri secundum diuinitatem | et consubstantialem nobis eundem
ipsum secundum humanitatem, passibilem carne, eundem ipsum
impassibilem deitate. recusantes enim dominum nostrum Iesum 12
Christum unigenitum filium dei et deum nostrum fateri unum esse
sanctae οὖ consubstantialis trinitatis uidentur Nestorü malam
sequentes doctrinam, secundum gratiam dicentes eum filium del et
alium dicentes «deum» uerbum et aliun Christum. omnes uero 13
sacerdotes sanctae catholicae atque apostolicae ecclesiae et reueren-
tissimi archimandritae sacrorum monasteriorum sequentes sanctitatem
uestram et custodientes statum et unitatem sanctarum del ecclesi-
arum, quem habent ad apostolicam uestrae sanctitatis sedem, nihil

9 pertinet V 6 actenus V et incommote permanet om. V
ἡ onentis V 9 indubita V 11 custodiat 12 ueniant V 13 ad

om. V 15 capud V 18 quidem V 20 uran V 29 deitatem V
90 filiu V 33 deum om. V 386 sanctaru V

946 Agapetus papa lustiniano Aug.

penitus inmutantes de ecclesiastico statu, qui hactenus optinuit
l4atque optinet, uno consensu confitentur et glorificant praedicantes
dominum nostrum lesum Christum, unigenitum filium et uerbum
dei et deum nostrum ante saecula et sine tempore de patre natum,
in ultimis diebus descendisse de caelis et incarnatum ex spiritu
sancto et sancta atque gloriosa uirgine dei genitrice Maria
natum et hominem factum et crucifitkum unum esse sanctae et
consubstantialis trinitatis, coadorandum et conglorificandum patri et
l5sancto spiritui; nec enim alium deum uerbum et alium Christum
cognoscimus sed unum atque eundem ipsum consubstantialem patri
secundum diuinitatem et consubstantialem nobis eundem ipsum
secundum humanitatem, passibilem carne, eundem ipsum impassi-
bilem deitate. ut enim est in diuinitate perfectus, «ita idem ipse
et in humanitate perfectus» est: in una enim subsistentia unitatem
suscipimus et confitemur, quod dicunt Graeci τὴν *a9^ ὑπόστασιν
16 φξἕνωσιν Σ ὁμολογοῦμεν. et quoniam unigenitus filius et uerbum dei
ante saecula et sine tempore de patre natus, idem ipse et in
ultimis diebus descendens de caelis, incarnatus ex sancto. spiritu
et sancta atque gloriosa uirgine et dei genitrice Maria et homo
factus dominus noster Iesus Christus proprie et uere deus est,
ideo et sanctam atque gloriosam uirginem Mariam proprie et uere
dei genitricem dicimus: non quia deus uerbum principium ex ipsa
sumpserit sed quod in ultimis diebus descendit de caelis et ex
l7ipsa incarnatus et homo factus natus est. quem confitemur et
credimus, sicut dictum est, consubstantialem esse patri secundum
deitatem et consubstantiaem nobis eundem ipsum secundum
humanitatem, eiusdem miracula et passiones, quas sponte carne
18sustinuit, cognoscentes; suscipimus autem sancta quattuor concilia,
id est trecentorum decem et octo sanctorum patrum, qui in Nicaea
congregati sunt, et centum quinquaginta sanctorum patrum, qui in
hac regia urbe conuenerunt, (et sanctorum patrum, qui in Epheso
primo congregati sunt, et sanctorum patrum, qui in Calchedona
conuenerunt,» sicut uestra apostolica sedes docet atque praedicat,
190omnes ergo sacerdotes sequentes doctrinam apostolicae uestrae
sedis ita credunt et confitentur et praedicant. unde properauimus
haec ad notitiam deferre uestrae sanctitatis per Hypatium et

1 actenus V 4 dominum (pro deum; V 12 carne V 13 ita
idem..perfectus om. V 15 THNKAOVTIOXTAXINOMOAOTOVMEN V
19 sancte V 20 factus et dominus V 27 sponte et carne V

31 et sanctorum ..conueneruut om. V 35 properauimus ex properamus
corr. V 586 ypatüum V

[r7
o

Epist. ΧΟῚ 14— 24. 347

Demetrium beatissimos episcopos, αὖ nec uestram sanctitatem lateat,
quae a quibusdam paucis monachis male et lIudaice secundum
Nestorii perfidiam denegata sunt. petimus ergo uestrum paternum 20
affectum, ut uestris ad nos destinatis litteris et ad sanctissimum
episcopum huius almae urbis et patriarcham uestrum fratrem,
quoniam et ipse per eosdem scripsit ad uestram sanctitatem
festinans in omnibus consequi sedem apostolicam beatitudinis
uestrae, manifestum nobis faciatis, quod omnes, qui praedicta recte
confitentur, suscipit uestra sanctitas et eorum, qui ludaice ausi
sunt rectam denegare fidem, condemnat perfidiam. plus enim ita 21]
et circà uos omnium amor et uestrae sedis crescit auctoritas et,
quae ad uos est, unitas sanctarum ecclesiarum inturbata seruabitur,
quando per uos (di»dicerint omnes beatissimi episcopi horum, quae
ad uos relata sunt, sinceram uestrae sanctitatis doctrinam. petimus
autem uestram beatitudinem orare pro nobis et dei nobis adquirere
prouidentiam. EXEMPLAR SUBSCRIPTIONIS: Diuinitas te seruet per 22
multos annos, sancte ac religiosissime pater. Dat. VIII. Iduum
Iuniarum Constantinopoli domino Iustiniano perpetuo Aug. III
consule.

Quam ob rem petimus sanctitatem uestram, ut23

memoratam epistolam uestra auctoritate firmetis
et Cyrum uel similes eius a communione habeatis
alienos, donec statutis sanctitatis uestrae obtem-
perent. EXEMPLAR SUBSCRIPTIONIS: Diuinitas te
seruet per multos annos, sancteacreligiosissime
pater, Dat. pridie Id. Martiarum Constantinopoli
post consulatum Belisari u. c.

Huic igitur, ut praedictum est, confessioni et huic fidei2
quisquis contradicere praesumpserit, a catholica se communione
nouerit alienum. . Dat. XV. Kal. April. Constantinopoli post
consulatum Belisari u. c.

4 et pro ut V 47 apostolica V 8 praedictam V 12 serbabitur V
19 dicerint V 16 diuinitate serue: V πο vm FW 18 Gon-
stantinopoli dno nro iustiniano pp. aug. nur consul Κ᾽. 21 uesttam V,
corr. Mansi 26 constantinopoli post consulatu bilisari u. c. V — 30 no-
berit V constantinopoli post θὰ} bilisari u. c. V

948 Uigilius papa Iustiniano Aug.

(92.)

GLORIOSISSIMO ET CLEMENTISSIMO FILIO IUSTINIANO AUGUSTO
UIGILIUS EPISCOPUS. Litteris clementiae uestrae glorioso uiro
fiho nostro Domnieo ex consule atque patricio deferente
adsueta ueneratione susceptis iucunditate multiplici uniuersali
ecclesiae gaudendum esse perspeximus, quod Christianam
fidem, qua diuina trinitas honoratur et colitur, in nullo
dissimilem, in nullo permittitis esse discordem et T] ante
clementissimo imperio uestro dei, cui seruiendo regnatis et
regnando seruitis, gratiam indefessis cumulatis operibus, ut
in his, quae uobis pro integritate «et» deuotione fidei uestrae
dominus singulari pietati concessit, agnoscantur iuste ac
conuenienter impleri, quae praedicatio docet apostoli, quia
sancti per fidem uicerunt regna. qualia enin» regna plus
armis fidei quam corporea fortitudine uiceritis, docet inmen-
sitas gentium subiectarum, quae quanto maior adsurgit numero,
tanto mystici solius perfecta operatione miraculi superatur.
unde nos in domino nimium conuenit gloriarij quod non
imperialem solum sed etiam sacerdotalem uobis animum
concedere sua 1niseratione dignatus est, ut, quod omnes
pontifices antiqua in offerendo sacrificio traditione deposcimus,
exorantes, ut catholicam fidem adunare, regere dominus et
custodire toto orbe dignetur, summis hoc pietas uestra uiribus
Cuideatur» effecisse, cum per omnes regni uestri partes et
uniuersos fines terrae eam fidem, quam per uenerabiles

14 Hebr. 11, 33
92. | Dat. simul cum ep. 93 die 17 Sept. a. 540 per Dommicum,

Edd. Car. I? 599; Bar. ad a. 540, 14; Collect. Concil.; BT I 146
4 Domnico scripsi coll. S 16 et ep. 93 SS 1 et 7: dominico V 6 gau-

dendu V, corr. «a 8 permitüs V, corr. o* ante V: hanc o?,
«dur?ante Hartel; fort. ante (quoque exhibitam a» clementissimo efc.
11 que a uobis V, a expunzit o? et add. Car. 17 werba inde a.

miraculi wsque ad (20) miseratione bis scripsit V mihilo mutato misi
quod priore loco nos domino (om. in), posteriore miseratio exhibet
20 ut V: et Car. Bar. 24 effecit Bar.; ego uideatur inserui

μ᾿

|
|
|

Epist, XCII 1—5. 349

semperque Christianae confessionis iudieio complectendas
Nieaenam (Constantinopolitanam Ephesenam primam sed et
Caleedonensem synodos constat inreprehensibiliter solidatam,
inconcussa iubeatis pace seruar nec Christiano quemquam
uocabulo nuncupetis, qui se ἃ praefatarum synodorum unitate
seiungit, et, qui fidem earum non omnibus uiribus omnique
defendit adnisu, non iudicandum sed iam iudicatum potius
aestimetis. cui non ergo sacerdotum iucundam exultationem et
gaudia infinita conciliet, quod insertum per dei nostri gratiam
cordi uestro lumen euangelieae ueritatis perniciosorum atque
haereticorum dogmatum nocte discussa uniuersali resplendet
ecclesiae? absit ergo a nobis, ut, quod omnibus fratribus et
coepiscopis nostris generare gaudium profitemur, nostrum non
aut cum omnibus misceatur aut, quod magis dignum est,
supra cunctos emineat. ex qua re deuota, uenerabilis
imperator, gratulatione suscepimus, quod ardore fidei et suauis
iracundiae commotione succensi nobis etiam pios direxistis
adfatus, in quibus beatae recordationis Caelestinum atque
Leonem apostolicae sédis praesules, qui singulas haereses pro
diuina sibi dispensatione commissa cum synodali aggregatione
damnantes, quid cuncti generaliter sequi debeant Christiani,
mansura in aeuum lege sanxerunt, laudabili commemorastis
affectu. quorum probabilia constituta sanctae recordationis
Hormisda atque Iohannes senior nec non et Agapitus deces-
Sores nostri per omnia conseruantes uniuersos Nestorianae
atque Eutychianae sequaces haeresis iustae mucrone sententiae
pereulerunt. quod nos summis uiribus sequi summoque adnisu :
defendere pietatis uestrae clementia indubitanter agnoscat; sed
et beati Leonis epistolas ad sanctae recordationis Flauianum

2 nicena V, corr. o 4 serbadi V ὅ quis ea p fratrü V, corr. o?
6 non αὐ: in V 13 nostr V, corr. « 14 ut (pro aut) quod
FE. corr. o^ 20 agregatione V: congregatione Car. 22 ebum V
commemorastis scripsi: commorantes V, 'p. commemorantes &el com-
memoratis! o* 24 iohannis V 27 summiss V sequi »: si qui V

29 ae V

950 Uigilius papa Iustiniano Aug.

tunc Constantinopolitanae ciuitatis antistitem nec non et ad
clementissimae memoriae Leonem principem destinatas, quibus
haereticorum, id est Nestoriü atque Eutychetis, perfidiam
rationabili assertione deo sibi aspirante confudit, omnino
amplectimur et qua oportet caritate defendimus. et quamuis
nos animi fideique nostrae deo custodiente sinceritas contra ea
nullatenus uenire permittat, perpendere tamen debet uestrae
pietatis admiranda prudentia, quia non digni censentur anti-
stites, qui praefatorum praesulum sedis apostolicae inuiolabiliter
minime constituta seruauerint. haec ergo, quae de fide a
patribus sanctarum quattuor synodorum et a designatis beatae
recordationis papae Leonis epistolis atque ἃ supra scriptorum
prodecessorum nostrorum constitutis sunt uenerabilibus definita,
per omnia nos sequentes et eorum doctrinae contrarios probabili
apostolieae sedis auctoritate damnantes anathematizamus eos,
quieumque de fidei eius expositione uel rectitudine aut disputare
peruerse aut «in»fideliter dubitare temptauerit, et contra eadem
sentientes, quae de fide in Nieaena Constantinopolitana atque
Ephesena prima sed et Calchedonensi sanctissimis synodis nec
non et beatae recordationis prodecessoris nostri Leonis epistolis,
quarum fecimus mentionem, uel uniuersis, quae ipsius sanxit

auctoritas, continentur, catholicae fidei unitate secernimus

amplectentesque et in omnibus comprobantes fidei uestrae
libellum, quem nostr obsequii famulatu tunc decessori nostro
beatae recordationis Ágapito pietas uestra orthodoxa deuotione
contradidit, in quo ea, quae mente geritis, ad eruditionem
futurae aetatis scripturae quoque testimonio declarastis, nihil-
que a saepe dictorum prodecessorum nostrorum fide deuiantes

2 loenem V, corr. « destinatus V, corr. o 3 perfidia V, corr-
Car. 4 confidit V, corr. o omnino o: omni V 8 antistes V,
corr. x 9. praephatorum V . 10 serbauerint V 18 uenerabiliter Car.
16 réctitudine V, corr. o 17 fideliter V, corr. Car. tentauerint Bar.
18 sentiente V, corr. o fidei V, corr. o nycena ΚΟ. 19 calche-
donense V, corr. o 20 eplis V 21 mtionem V 24 obsequi V, corr.
Car. 28 deuiantibus V, correzi.

1
10 :
D
:
:
20
25

ων

Epist. XCII 6—10. 351

$ub qualibet occasione. seruamus, nisi forte si haeresis, in qua
uolutantur, amputata caligine supra scriptae fidei ueritatem

paenitentiae competentis uoluerint correctione sectari et dam-
natis omnibus, quae contra ea, quae praefati sumus, prauis-
sima quidam impietate dixerunt, susscriptionibus suis et pro-
pris uocibus cunctos haereticorum respuenfes errores canonica
fuerint destrictione conuersi, ut tunc communionis sacrae
mysterium mereantur, dum omnia, quae praefati sumus,
canoniea et apostolica destrictione compleuerint, quia nos
nulli corrigenti se paenitentiae locum conuenit amputare.
in his uero, in quibus Menam fratrem et coepiscopum nostrum
memorem libelli sui, quem decessori nostro beatae memoriae
Agapito ordinationis suae tempore uestrae clementiae consensu
porrexerat, sequentem re uera sedis apostolicae disciplinam
haeretieis inferius comprehensis, id est Seuero Antiocheno,

Petro ÀÁpameno, Anthimo, qui etiam ecclesiam Constantino-

politanam praua ambitione peruaserat, Zorae, sed et Theodosio
Alexandrino et Constantino Laudicensi atque Antonino Uerse-
tano Eutychianae haeresis sed et Dioscori, qui in Calchedo-
nensi synodo inter alios legitur fuisse damnatus, defensoribus

atque sequacibus anathema dixisse pietas uestra mandauit, in 10

nulo quidem ἃ nobis moleste suscipitur a praedicto fratre
nostro uel a quolibet alio in haereticos dicta damnatio sed et
libenter amplectimur et sedis apostolicae auctoritate firmamus,
complices damnatorum simili anathematis ultione plectentes,
ea uidelicet ratione, ut, sieut supra meminimus, secundum
praesulum sedis apostolicae constituta his, qui resipuerint et

l serbamus V 2 uolutatur V, corr. Bar. suprascripta e fide V,
correxi: suprascriptam de fide Bar. 6 ereticorum V 7 communioni V,
corr. o 10 corügenti V 15 sebero V Antiocheno o?: eutycheno V
16 appameno V antymo V 17 abitatione V, corr. Car. Zorae]
Lwo6pac scribitur in Actis concilii contra Anthimum habiti (Mansi VIII
877 sqq. 18 uersetano V; bessontanum édem codex Antoninum uocat
p. 8δδ,.14, sed cum de hoc homine eiusque patria licet multa perscrutatus
nihil inuenerim, utrumque nomen reliqui intactum 19 eutyciane V
2] mandandauit V, corr. « — 22 quidam £n quidaem corr. V

992 Uigilius papa Iustiniano Aug.

praecedentium synodorum uel supra scriptorum apostolicae
sedis pontificum susceperint constituta, paenitentiae et com-
llmunionis aditum reseremus. sed quia nouimus potius plus
ils, qui haereticam perfidiam destruunt, sibi magis praestare
errantium uitando consortium quam sententiae supra scriptorum 5
patrum multipliciter solidatae aliquid firmitatis adiungere,
quam constat suis indubitate uiribus deo auctore subsistere,
ideo hactenus tamquam non nouiter latam damnationem
minime arbitrati sumus nouo aliquo indigere responso. qui
enim haeresum, quas supra meminimus, uel omnium aliarum, 10
quae apostolica sunt definitione et constitutione damnatae,
fuerint sectatores inuenti, non tantum ex noua lege sed ex
ipsa auctorum suorum iam pridem damnatione perculsi sunt.
12et licet pietatem uestram aliter de taciturnitate nostra suspi-
cari uel intellegere uoluerit malignus. interpres, nos tamen, is
quos beatus Petrus apostolus omni poscenti rationem reddere
pia traditione constituit, libente animo christianitati uestrae
satisfaciendum esse perspeximus suppliciter sperantes, ut
nullius subripientis insidiis priuilegia sedis beati Petri apostoli
Christianissimis temporibus uestris in aliquo permittatis eo
imminui, quae si turbentur, quod non credimus, aut minuan-
tur in aliquo, uiolatae fidei instar ostendunt. scit enim sapi-
entiae uestrae pietas singularis illam se auctoritatem ipsius
beati apostoli retributione modis omnibus merituram, quam
uel in illius priuilegiis uel in nostra humilis uestri (serui) ss
13seruaueritis deo uobis aspirante persona. ^ tamen ut cuncta
pietatem uestram informent et nihil pro callidi insidiatoris
astutia ulterius relinquatur ambiguum, beatae recordationis
prodecessoris nostri papae Leonis quae diuersis ad Orientem

16 Petr. 1 3, 15

4 heretica V, corr. o 10 quas V: quam α, unde quarum o? 17 li-
benti o 22 ostendant o?, offendant Bar. im marg. scit Car.: sid V
23 auctoritatem . . retributione scripsi: auctoritatis . . retributionem V
24 modis in contextu omissum in marg. add. V meritorum V, cor-
reri: meriturum Car. 25 humili uestra Car.; ego inserui serui 20 ser-
baueritis V

Epist. XCII 11—16. 353

sunt directa temporibus constituta, quanta de plurimis in
praesenti necessaria credidimus, superadiecimus rogantes per
ipsum, cuius causas integre agere festinatis et cupitis christi-
anitatis affectu, ut uniuersa legere pietas uestra dignetur nec
aliquid supersit, quod minime relegatur. scio enim quia, si
deus uobis legendi dederit uoluntatem, ita cuncta tractantes
sapientia uobis singulariter a deo concessa disponitis, ut neque
de religione neque de aliquo praeiudicio quilibet fidelium
sacerdotum possit in qualibet parte uexari. rationem nos igitur,
prout christianitatis uestrae meritum postulabat, in quantum
ualuimus, reddidisse sufficiat, quamuis nos nihil eontra
synodalia uel decessorum nostrorum praesulum sedis apostolicae
constituta aut commisisse aliquid aut temptasse quisquam
licet astutus et suptilis inueniet. ea uero, quae fidei catholicae
uel animae uestrae expediunt, de qua, sicut nouit pietas uestra,
et pro sacerdotali officio et pro multiplicibus praestitis
clementiae uestrae causam plus aliis babeo cogitandi, sugge-

recre» non omitto: in primis supplicantes et ipsius beati Pétri l5

apostoli, quem diligitis, intercedente suffragio postulantes, ut
semper huc ad sedem apostolicam pro disponendis rei publicae
uestrae utilitatibus orthodoxas et deo placitas et rupam aut
maculam fidei non habentes dignemini destinare personas, per
quas et ea, quae publieo uestro conueniunt, salubriter ordi-
nentur et pro animae uestrae mercede catholicae disciplinae
in nullo conturbetur integritas, ut uniuersi re uera illud gratiae
caelestis munus iam, sicut et credimus, pietatem uestram
habere cognoscant, quod Salomon adhue a domino postulabat
dicens: dabis seruo tuo cor audire et iudicare
populum tuum in iustitia et intellegere inter

malum et bonum. et quia per filium nostrum Domnicum 16

praesentium portitorem quaedam uerbo suggerenda mandauimus,

28 Regn. III 3, 9

3 causam a 6 legendi scripsi: legem V 7 nobis V, corr. Car.
9 nos V: his Bar. 17 causa V, corr. o? suggere V, corr. «
20 disponendis V o ex en (?) corr.

XXXV. 23

954 Uigilius papa Menae episcopo

speramus, ut eà aspirante uobis domino et libenter audire
dignemini et maxime, quae ecclesiasticae paci ae dehine gene-
ralitatis quieti profutura sunt, consueta christianitate uel
prouidentia disponatis.

(93.)

DILECTISSIMO FRATRI MENAE UIGILIUS. Licet uniuersa, prout
deo auxiliante potuimus et credidimus expedire, domno filio
nostro serenissimo et Christianissimo imperatori de ecclesia-
sticis causis nostrae insinuationis sermo suggesserit, necessa-
rium tamen iudieauimus et caritati uestrae per Christianissimi
filii nostri patrieii Domniei personam scripta dirigere. quibus
nos grandi exultatione et gaudio suscepisse cognoscite, quod
Nieaenam Constantinopolitanam Ephe« senam primam et Chalce-»
donensem sanctissimas synodos, in quibus fidei orthodoxae
atque apostolicae fundamenta monstrantur, sicut pollieitationis
uestrae tunc ad decessorem nostrum sanctae recordationis
Agapitum lectio data testatur, inuiolabiliter uos asseritis
custodire et maxime beati Leonis prodecessoris nostri sequi
in omnibus constituta. quid enim caritati tuae dignius hono-

e
Qt

rique conueniat, nisi a Romanorum praesulum non deuiare so

doctrina? aut quid nobis iucundius quidue sit gratius quam
illos in Christi domini et saluatoris nostri càritate conpleoeti,
qui maiorum nostrorum et decessorum .facta cüstodiunt?
unde spiritaliter salutantes et hortamur et, qua nos conuenit
affecticne, incessanter adloquimur, ut illius normam, illius
ammonitionem, illius, sicut et promisisti et indicas, sequaris

4 disponatis exeLicir V

93. | Dat. simul cum ep. 92 awe 17 Sept. a. 540 per Domnicum.
Edd. Car. 1? 602; Bar. ad a. 3840, 23; Collect. Concil. | 6 xENEA, V
9 sermo seripsi: sermone V, quo seruato suggesserimus o? 13 ephe|do-
nensem V, eorr. o? misi quod primam ego addidi 14 sanctissima V,
corr. « 19 quid enim scripsi: quide V, quid est uulgo cum « di-
gnus V, corr. o? honori que V, correzi: honoris que a, honoris quod
Car. 923 custodiuit V, corr. o? 24 et hort. V: te hort. o? -

σι

Epist. XCII 16 — XCIH 5. 955

in omnibus constituta. plena sunt enim de praedicti prodeces-
soris nostri sanctae et uenerandae recordationis Leonis «scriptis »
uestrae fraternitatis scrinia, quae ad prodecessores tuos
leguntur ab eodem destinata pontifice, itemque et nostris
decessoribus quae uestri promiserint, releguntur. sed haec
dixisse sufficiat; apostoli namque sermo ante oculos nostros
est, qui dicit: sapientiam loquimur inter perfectos.
de his uero, quibus te memorem libelli, quem supra scripto
decessori nostro tradideras, et sequentem apostolicae constituta
doctrinae in haereticos inferius eomprehensos, id est in
Seuerum Antiochenum, Petrum Apamenum, Anthimum quoque
peruasorem Constantinopolitanae ecclesiae, Zoram, sed et
Theodosium Alexandrinae ciuitatis nec non et Constantinum
atque Antoninum Bessentanum Eutychianae haeresis sed et
Dioscori, qui in Calchedonensi synodo inter alios legitur fuisse
damnatus, defensoribus atque sequacibus anathema dixisse
cognouimus (in quibus non aliquid sententiae olim a patribus
decretae iunxisti T et talibus praesulibus beati Petri uicariis
in auctores haeresum ipsos data sententia penitus indigebat,
quia qui damnatae haeresis sectator agnoscitur, non tantum

ex nouella lege sed ex ipsa iam auctoris sui, damnatione per-

eulsus est), grate tamen et libenter amplectimur et auctori-
tatis sedis apostolicae, cui nos deus praésidere uoluit, inter-
positione firmamus et uniuersi eorum complices uel omnes
haeretici pari damnationis sententiae subiacebunt: hoc tantum-
modo, sieut apostolieae moderationi conuenit, per omnia

7 Gor. 1 2.6

] prodecessoriris V 2 scriptis add. Bar. 4 itemque et scripsi:
ide que et V ibidemque quae Edit. reg. deleto postea quae 11 seberum
antyochenum Y antymum V 12 perbasorem V Zoram restitui:
quorum V, om. Car. 14 bessentanum V, cf. ad p. 351, 18 17 ali-
quid οἷ: aliquid id V, aliquid nouum Car. 18 fort. iniunxisti εὖ V;
nec Car., uel Hartel; fortasse aliqua exciderunt uelut (nec tali adser-
tione a tot? et 19 ipsos scripsi: ipsorum V, ipsarum Car. 20 quidam
natheresis sectatos V, corr. o? 22 grate tamen scripsi: grate am (—
amen) V, grate admodum o

23*

356- Gelasius 1. contra Pelagianam haeresim ad Picenos

reseruantes, ut si uel eorum uel quorumlibet errantium quis
agnita catholicae fidei ueritate paenitentiam .agens reuerti
uoluerit et haeresis, in qua uolutatur, errore concepto
scripturae quoque professione uniuersam errorum suorum 80
complieum damnauerit prauitatem et apostolicae sequens
instituta doctrinae anatheme2 dixerit ei, qui uel praedictas
quattuor synodos in fidei causa non sequitur uel beatae
recordationis prodecessoris nostri Leonis uenerabilia constituta

in omnibus non confitetur et non omnibus uiribus omnique.

animi sequitur puritate, tunc communioni nostrae, quam nulli
nos negare conuenit paenitenti, sub apostolica et canonica,
sicut praefati sumus, satisfactione modis omnibus aggregetur,
quia redemptor noster non uenit aliquem perdere sed omnes
pro sua pletate saluare. ET MANU DOMNI PAPAE: Deo
iuuante per ipsius gratiam Uigilius episcopus sanctae ecclesiae
catholicae urbis Romae has scidas epistolarum supra scriptarum,
quas ego deo iuuante dictaul, ipso auxiliante recognoui atque
suscripsi. ET ALIA MANU $SUSCRIPTIO PATRICII DOMNICI:
Flauius Domnieus u. c. comes domesticorum ex consule ac
patrieius has scidas a beatissimo atque apostolico papa
Uigilio in causa fidei factas ad domnum nostrum Iustinianum
piisimum et Christianissimum principem sed et ad Menam
uirum beatissimum: Constantinopolitanae archiepiscopum ciui-
tatis relegens conferens consentiensque suscripsi die XV. Kal.
Octbr. Iustino u. c. consul.

1 si «aliquis Bar. quis scripsi: quasi V Bar. 2 ueritatis V,

corr. o? 8. concepto οἷ: conceptos V, contempto Bar. 6 dixissent V,.
corr. o? 9 confitetur ex confitemur corr. V 10 communionis V,
correaxi 16 scedas V 19 exconsul Car. 20 patricio V, corr. o?

29 mennam V

h5 m
e [^L
a e XS LN WARTEN TT TENTE S 7 77^ 7 29 P TSLETIS CCOXCBCOMEQTE SEE

Epist. XCIII 5 — XCIV 8. 357

(94.)
PAPAE GELASII CONTRA PELAGIANAM HAERESIM.

GELASIUS EPISCOPUS UNIUERSIS EPISCOPIS PER PICENUM IN
DOMINO SALUTEM. Darbaricis hactenus dolebàámus incursibus
maxime uicinas urbi prouincias et bellorum saeua tempestate
uastari, sed quantum inter ipsa recentiunr calamitatum fer-
uentia pericula comperimus, perniciosiorem. diabolus Christi-
anorum mentibus labem quam corporibus hostilis feritas
irrogauit. quod malum principaliter illarum regionum respicit
sacerdotes, qui tanta segnitia tantaque ministerii dissimulati-
one suscepti commissarum sibi neglegunt regimen animarum,
ut eas etiam ab exiguis quibusque bestiolis lacerari sub
conspectibus suis impune patiantur, quin. immo subrepentes
nequitias confouendo et deprauatoribus adquiescendo fidelium
non solum minime retrahant sed ipsi magis praebeant proprio
nutrimenta perditionis exemplo. quid autem tales essent acturi
pontifiees, si, quod absit, uel aliqua noua pestis et primitus
ignorata prorumperet uel ingeniis acrioribus sensibusque uer-
sutis aut aliqua saecularium doctrinarum peritia callidis sacri-
lega blasphemiarum dicta promerentur, qui tam ueteris erroris
detrita commenta tamque maioribus ecclesiarum magistris
quam etiam nostra aetate conuicta non recolunt nee refutant
atque ab imperitis stultisque prolata non respuunt? gratias
omnipotenti deo, quoniam suorum corda per huiusmodi per-
sonas examinat, qui hoc ipsum uirus nesciunt, quod locuntur.
nam quid facerent populorum praesules sub astutioribus ini-
micis, qui se subiciunt libenter indoctis, quando utique,
etiamsi tanta erat in rectoribus dominici gregis prorsus

49. Dat. a. 493 die 1 Now. |. Edd. Car. I? 346; Collect. Concil;
BT 95; Thiel 325; particulas tantum adfert Bar. ad a. 498 9 1NciriT
PAPE .. PELANAM heresim V 3 epsc uniuerisis epi V — 4 delebamus V,
corr. o? 6 seruentia V, corr. o. 7 coperimus V 8 làbe V seritas V,
corr. o 10 tantas egnitia V 15 solum «eas» Car. 16 exeplo V
aucturi V, corr. o?: 18 uel Car.: uel quid V — sensibus qui V, corr. o
20 blasphemarum V, corr. p? — 24 deo «agimus? Car. 26 praesule V,
corr. o? austutioribus V 27 qui ο5: que V — Qndo V

358 Gelasius I. contra Pelagianam haeresim ad Picenos

ignauia, ut nec tam uilem hebetemque .personam possint uel
intellegere uel frenare, pastorali cura debuerint a nobis
cognoscenda perquirere quam suasionibus inconsideranter
4 absurdis facilem summittere uoluntatem? oblatus est enim
nobis miserabilis senex Seneca nomine, qui non modo totius 5
sit eruditionis alienus sed ipsius quoque intellegentiae com-
munis prorsus extraneus, in Pelagianae uoraginis caeno, sicut
de quibusdam in Apoealypsi legimus, uelut una ranarum
imprudenter immersus inque illa faece horribiliter uolutatus,
nullatenus, inde qualiter emergere posset, inueniens, quia 10
puritatem relinquens catholicae ueritatis, quanto se per lubri-
cum falsitatis conatur adtollere, tanto magis eius lutosis
foueis cireumelusus obruitur, de illis unus existens, de quibus

Petrus dicit apostolus: hi uero uelut inrationabilia
pecora naturaliter in captionem et in perniciem ss -
in his, quae ignorant, blasphemantes in corrupti- :
one sua peribuntrecipientes mercedem iniustitiae.

5 re uera enim sic eius stolidus et obtunsus est animus, ut de
his uenenis, quae male hausit et uomuit, nullam rationem uel
accipere ualeat omnino uel reddere sed induratus obcaecatione so
diabolica sibique iam traditus cordis sui funesta sit obstinati-
one damnatus nihilque supersit ei, nisi ut deus noster, qui
dixit, quae hominibus impossibilia uidentur, apud se esse
facilia, huiusmodi mentem potenti compunctione transfigat, ut
secundum beatum apostolum Paulum resipiscat «a» diaboli ss.
laqueis, «ia quo» captiuus detinetur sententia

6 diuini iudicii. multa illi, quae de Pelagianis sensibus nec

* Apoc. 16, 13. 14 Petr. IL 2, 12 sq. 23 Matth. 19, 28 25 Tim.
II 2, 26

1 hebetemque ex hebetemqui V . 4 facile Bar. “Ὁ pelagiana euora-
ginis V 8 apocalipsi V τοὶ] ut V 9 orribiliter V — 15 captione V,
corr. Edit. reg. secundum Vulgatam 17 peribunt. Edit. reg. cum
Vulgata: et peribunt V percipientes Edit. reg. cum Vulgata 25 a
add. o? secundum Vulgatam 25 ἃ quo inserui secundum Vulgatam,
quibus οἷ: om. V

—— ————

Epist. XCIV 4—8 359

insomnis omnino contigerat, nos magis patefacta prodidimus
eaque dudum conuicta fuisse monstrauimus; haec etiam ipsa,
quae idem proferre uidebatur, olim et ab haereticis Pelagianis
in medium producta docuimus et. a catholicis praedicatoribgus
competenter elisa, Pelagium Caelestium Iulianum ceterosque
complures oratoriae facundiae uiros in hae adsertione proba-
uimus fuisse conuictos et tam ecclesiasticis constitutis quam
imperialibus percussos fuisse praeceptis; proinde istum ferre
non posse firmauimus, in quibus illi tales «t»antique prostrati
sunt, qui nec ipsa, quae ab illis sunt disputata, uel intellectu
eapere uel eloquio simili possit adstruere. sed, ut dictum est,
diabolica mens in$piratione possessa in profundum ueniens
iam malorum ad remedia nulla consentit. quapropter de
innumeris blasphemiarum generibus, quas auctores Pelagianae
haeresis ediderunt, tria, quae sibi praecipue hic senex lugendus
adsciuit, credidimus non tacenda, ut reserata manifestius
panderentur et deo destruente facilius uitarentur euersa.

In uteris, inquiunt, matrum opere diuino creantur infantes:
propterea iustum uideri non pntant, quod factura dei sine ullis
propriis actionibus cuiquam peccato gignatur obstricta, iniu-
stumque deum faciunt, si rel efficiantur antequam nàti. hoc
uelut acutissimum sui dogmatis exerunt argumentum non
aduertentes, quia primi illi parentes generis humani, de nullis
utique genitoribus sed de innoxia limi materia procreati e
pure atque sincere potenter arte diuina compacti factique
rationales, propria uoluntate seductorem secuti diabolum prauis
cupiditatibus per excessum praeuaricationi: infecti sunt. in
quibus utique humana natura peccauit et humana est facta
natura uitiosa, receptrix sine dubio mali, quod ante nescierat,
quia ἃ bono rectoque deficiens in affectum mali prauique

ΤΠ ΣΡ ον, .18..3

l ip somnis Car. contigerant Binius' 3 qua eidem V, corr. o?
8 pereussus V, corr. o? ferre V: ferri dubitanter Thiel 9 antique V,
corr. Car. 10 intellecta V, correxi | 20 sq. iniustum quem V, corr. o
28 aduerentes V, corr. o 29 «et^ receptrix ρ 30 quia a scripsi: qui
à V, quia o, quae a Car.

360 Gelasius 1. contra Pelagianam haeresim ad Picenos

recidere ipeo rerum consequentium tramite manifestum est.

9tales igitur effecti principes nostrae substantiae semet ipsos

passibiles et corruptibiles reddiderunt, in tantum éonditionis
diuinae dona uiolantes, ut mortis fuerint ultioné puniti. hae
enim die fuisse mortuos, qua mortales effecti sunt, ambiguum
non habetur. proinde quidquid isti genitores de suo germine
protulerunt, opus quidem dei est secundum institutionem
naturae sed non absque contagio ilius mali, quod sua prae-
uarieatione traxerunt, et utique hoc, id est ipsius mali conta-

l0gium, certum est opus non esse diuinum. itaque non ex

I—

creatione dei est uitium, quod uoluntario motu natura collegit,
sed etiam de uitiata per semet ipsam natura deus institutionem
suam quidem suae creationis exsequitur, sed creatio profert
uitium, quod non ex institutione creatoris accepit sed quod
ipsa per lapsum suae transgressionis adsumpsit. nam 851 ipsi
primi homines ex nullis, ut dictum est, parentibus nati et
sine ullo formati contagio per ambitum praesumptionis inlicitae
semet ipsos deprauare potuerunt et in opere del opus diabolieae
fraudis annectere, quid mirum, si idem deprauati protulerunt

Subolem deprauatam? nonne etiam cum deus utique liberam

condiderit humanam sua creatione substantiam, etiam apud
humanas tamen leges extrinsecus accedens seruitus naturaliter
eam reddit obstrictam et obnoxiam? origine generantur
obnoxii et ex conditione seruili gignuntur addicti et nascendo
fiunt prius obligati quam geniti. si hoc agitur de rebus extra
naturam positis, quanto magis de his prouenire non mirum
est, quibus ipsa humana substantia deprauata cognoscitur? ac
per hoe sicut se ipsa humana substantia de institutione sin-
cera actuum reproborum rea fecit uoluntate pollutam, sie
edidit subolem atque progeniem naturae suae ex actuum
suorum rea uoluntate maculosam, quia huiusmodi genuit
prolem, cuiusmodi se ipsa reddidit praeuaricationis excessu,

9 id & V: idem « 10 sq. ex creatione οἷ: execratione V — 18 suam
del. ? 15 labsum V 17 inlicite V 229 accidens V, corr. Car.
24 giguntur V 25. abligati V, corr. e?

μ᾿
o

Epist. XCIV 9—14. 361

ideoque non solum de se profert, quod bene deus instituit, sed
etiam quod male ipsa inconsequenter adiecit. ^ quemadmodum 12
autem qualitas interior appetendi ;weleat inmutare naturam,
diuinae lectionis auctoritate firmatur. sic denique pascenti

5. Jacob commissus ille grex ouium subposita canalibus uarietate
uirgarum. dum potat, illectus affectionali delectatione concepit,
quod non habuit in natura, et inolitum sensibus transfudit in
prolem, quod in. creatione non sumpsit. quod tunc utique
figuraliter gestum et in eeclesiasticis significauit gregibus lioc

10 futurum et Pelagianorum deus praeuidens calumnias ex.
citandas fidelibus suis documenti certioris intellegentiam prae.
parauit. docent diuina testimonia et ipsa ecclesiastica sacra- 13
menta et ab ipso domino saluatore catholicorum traditio
magistrorum humanae generationis decolorata primordia. hinc

15 est, quod clamat propheta: quis gloriabitur castum se
haberecoraut mundum esse ἃ peccatis? nec infans,
euius est unius diei uita super terram. hinc est, quod
item dieit serptura: quis potest facere mundum de
inmundo coneeptum semine?, nonne tu, qui solus

20 eS? et alibi, quia semen inquit erat maledictum. nee
non etiam Dauid propheta testatur: in iniquitatibus
conceptus sum et in delictis peperit me mater
mea; et si hoe ille dicit, quis aliter se adserat procreatum?
beatus apostolus quoque Paulus adserit: et nos aliquando 14

s; eramus natura filii irae sicut et ceteri. de qua 118
in euangelio dicit: qui erediderit et baptizatus fuerit,
habet uitam aeternam; qui autem non crediderit,
iam iudieatus est et ira dei manet super eum, illa
utique, qua dictum est: morte morieris. ipse dominus

4d Gen. 20. 97:599.- 15b Prom. 20, 9; cf. lob 14, 4 (LXX)
16 Iob 14, 5 (LXX) 18 Iob 14, 4 20 Sap. 12, 11 21 Psalt. 50, 7
24 Eph. 2, 8 26 cf. Marc. 16, 16; Ioh. 3, 18 et 36. 29 Gen. 2, 17?

4 pascente V, corr. Thiel 5 lacobo V, corr. o " naturam V,
corr. o* 10 excitandas scerépsi: et excitandas V — 11 documti (!) cer-
tiores V, correxi: decertationes o? 18 mundu V 229 «de» qua Car.

362 Gelasius 1. contra Pelagianam haeresim ad Picenos

Iesus Christus caelesti uoce pronuntiat: qui non manduca-
uerit carnem filii hominis et biberit sanguinem
eius, non habebit uitam in semet ipso. ubi utique
neminem uidemus exceptum nec ausus est aliqui dicere
paruulum sine hoc sacramento salutari ad aeternam uitam 5
posse perduci; sine illa autem uita in perpetua futurum
15 morte non dubium est. cur igitur infans hae sorte concluditur, ,
si nullum habet omnino peccatum magisque uidebitur. quod
absit, iniustus deus, si illic infligatur poena, ubi nulla sit
culpa? unde cum de propris actibus nullo reatu teneatur τὸ
obstrictus, nihil restat, nisi ut sola sit uitiosa natiuitate pol-
lutus, et si non fuerit mysterii Christiani participatione
mundatus, ad uitam non potest peruenire perpetuam. binc est,
quod exsufflantur et catechizantur infantes, ut quia in opere
dei, quo in auctore suo bene sunt instituti, opus diabolicae
malignitatis aecessit, eruti de potestate tenebrarum, sicut
docet apostolus, ad filii dei sortem purgationemque legitimam
l6 transferantur. nisi autem prima generatio, quam bonam deus
instituit, praeuaricatione uenisset in culpam et reprobabilis
esset effecta, secunda generatio subroganda non fuerat. prop- zo
ter quod dicit beatus Paulus apostolus: sicut per unum
hominem peccatum intrauit in mundum et per pec-
catum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in
quo omnes peccauerunt, et paulo post: igitur sicut
per unius delictum in omnes homines in condemnati- ss
onem, sic et per unius iustitiam in omnes homines
in iustificationem uitae. sicut autem omnes in condem-
nationem dicit utique, qui de Adam parente sunt geniti, sic
omnes in iustificationem uitae non nisi illos adstruit,

σανυνν νυν dete adii

] Ioh. 6, 54 16 CoL 1, 13 .21 Rom. 5, 12 24 Rom. 5, 18
9 ipsum V, corr. Thiel secundum Vulgatam (cf. p. 363, 21 et 29)

4 aliquis (corr. ez alicui) c? 14 exsuflantur V catetizantur V,
corr. o? ut scripsi: et Vo? 15 quo o? Thiel: quod V auctores V.
corr. o 17 filiorum 7? [18 transferuntur e? primo Y, corr. o?

28 parentaes unigeniti V, corr. o? 29 adstruitur V, corr.

Epist. XCIV 15—20. ᾿ 363

qui in Christi mysterio sunt renati. innumeris talibus 17
instrumentis haeresis Pelagianae doctrina mortifera et a nostris
est conuieta maioribus et nune eorum copiosa po(te)st eruditi-
one conuinci nec debent simplices animos ista turbare, quibus,
quae non intellegunt, secundum ecclesiasticam formam credi-
disse sufficiet aut, si quis nosse desiderat, interrogare
conueniet.

De paruulis autem quod adserit sine sacro baptismate pro 18

solo originali peccato «non» posse damnari, satis impia, satis
profana propositio est. quamuis enim recentes ab utero
matrum in remissionem peccatorum baptizari nullus Chrsti-
anus ignorat, quod utique non fallaciter sed ueraciter catholica
celebrat ecclesia, ne in sacramentis caelestibus, quod absit,
mentita uideatur. proinde quia propria non habeant ulla pec-
cata, constat eis sola prorsus originaria relaxari itaque, quibus
etiam solis remissis uitam per baptismum consecuntur aeter-
nam, consequens est, ut solis etiam non remissis ad aeternam

uitam peruenire non possint. unde et dominus, sicut superius 19

diximus, ait, quod utique nisi baptizato non conuenit: qui
non manducauerit carnem filii hominis et biberit
sanguinem eius, non habebit uitam in semet ipso.
sine uita autem esse perpetua quid est, nisi in sempiterna
morte constitui? quamuis idem sit (regnum caelorum' quod
aeterna uita', tamen ut prouidentia dei omnes Pelagianorum
nequitias amputaret, non solum dietum est: qui non fuerit
renatus ex aqua et spiritu sancto, non intrabit in
regnum caelorum, sed etiam pariter dictum est: qui non
manducauerit carnem filii hominis et biberit sangui-
nem eius, non habebit uitam in semet ipso. de uita
autem aeterna hoc dietum nullus addubitat, quoniam multi
non imanducantes hoc sacramentum uitam uideantur habere

praesentem. nihil est ergo, quod dicant, quod non renati20

19 Ioh. 6, 54 25 Ioh. 3, 5 27 Ioh. 6, 54

8 potest οἷ: post V 9 non add. o: om. V 15 originalia Car.
82 quod o:,qui V

364 Gelasius 1. contra Pelagianam haeresim ad Picenos

infantes tantummodo in regnum caelorum ire non ualeant,
non autem perpetua damnatio(ne» puniantur, dum sine baptis-
mate corpus et sanguinem Christi nec edere ualeant nec
potare, sine hoc autem uitam in semet ipsis hàbere non
possint, sine uita uero non. nisi mortui sint futuri. dicant s
igitur, in morte perpetua constituti si non aestimentur esse
damnati; tollant ergo de medio nescio quem ipsi tertium,
quem decipiendis paruulis faciunt, locum et, quia non nisi
dextram partem legimus et sinistram, non illos faciant in
sinistra regione sine baptismate remanere sed baptizatos 10 .
sinant ad dexteram salutarem sacra regeneratione transferri.
21 Tertio capitulo iam toto mundo cognita atque conuicta
ea Pelagianorum deliramenta eircumfert, quibus dicunt, quod
homo. per liberum arbitrium, quod corrupit foedauit ac per-
didit, bono suffragante naturae beatus efficitur, cum de beati- 15
tudine paradisi, ubi bona fuerat constituta substantia, nisi suo
amisso bono nullatenus potuisset expelli, ideo mortalis effecta,
quia de bono utique praeuaricatione transisset ad malum et a
participatione diuina ad diabolica semet facinora eontulisset:
ideo deceptori suo, cut uolens adsenserat, competenter addictus, eo
ideo de felicitatis suae caritate seclusus atque ad spinas et
tribulos miseriasque multipliees caelesti uoce damnatus est;
quae utique poena iusti iudicii tam grauis et aspera in bono
perseueranti nullatenus esset inflicta et nisi malo non conue-
22 nienter inlata probaretur. ecce sine diuino suffragio, quod in ss
ila beatitudine positus numquam legitur expetisse, non solum .
homini naturale bonum prodesse non potuit, non solum non
effecit beatum, sed cum hoe solo confidit atque ad eius non
reuertitur largitorem, et beatitudinem potius amisit et malorum
23.0mnium sumpsit exordium. quod autem libero arbitrio beati- ao

2 dampnatio V, corr. o? 8. ne.cedere V, corr. o? 5 posse V, corr. T'hiel:
possent Car. 77 tollant ergo etc.] ad sententiam Thielius recte confert
August. de orig. anim. II 9 ll regeneraregeneratione V 18 ea
scripsi: à V, om. edd. 20 adsenserant V, corr. o 27 bonus V, corr. o
29 longitorem V, corr. o?

σι

Epist. XCIV 21—26. 9065

tudinem consequantur (quo male usus in perpetuam recidit
seruitutem, sicut scriptum est: qui facit peccatum,
seruus est peccati; a quo quis superatur, huic et
seruus addicitur), nonne haee est illa praesumptio naturalis,
quae ad detestandae captiuitatis iura descendit, quam scriptura
sancta sic memorat: graue iugum super filios Adam ἃ
die exitus de uentre matris eorum usque in diem
sepulturae in matre omnium? de qua genus humanum 24
non nisi solus dominus noster Iesus Christus commercio suae
redemit passionis et mutata natiuitate.nos eruit; solus utique
uenit quaerere et saluare quod perierat, ut libertas,
quae per temerariam fuerat deiecta superbiam, instauraretur
reparata per gratiam mutuaque uice humanae uoluntatis arbi-
trium, sicut sequendo diabolum captiuitatem meruerat sempi-
lernam, sic reformatae subsequendo libertatis auctorem amis-
sum rediret ad praemium. hine est, quod ipse dominus ait: 25
cum uos filius liberauerit, tunc uere liberi eritis, et
apostolus beatus Paulus exsequitur: cum serui essetis
peccati, liberi fuistis iustitiae (id est 'alieni a iustitia"),
liberati autem a peccato serui facti estis l1ustitiae, et
iterum idem ipse libertatem inquit qua uos Christus
liberauit. nonne ipse uas electionis adfirmat et dicit: deus
est, qui operatur in uobis et uelle et perficere pro
bona uoluntate, ne etiam in mala uoluntate et uelle et
perficere deus putaretur operari?

Illud autem Pelagianorum peculiare uirus est olimque detritum, 26
quo putant gratiam dei secundum merita hominum posse conferri,
quod absit a mentibus Christianis, cum praefatus testetur aposto-

2 Ioh. 8, 34 9 Petr. II 2, 19 0 Eccli. 40, 1 11 Luc.
19, 10 17 Ioh. 8, 36 18 Rom. 6, 20 οἱ 22 21 Gal. £, 91
22 Philipp. 2, 18

4 praesumptione V, corr. o* natulalis V, corr. ἃ 8 matre V:
matrem Car. cum Vulg. 10 redimit V, corr. Car. non seruit V,
corr. ΟΣ 11 salurare V 21 inquid V — quam V, corr. p? 28 opatur V,
corr. a. uellet et V, corr. o pro o: per V

| 366 Gelasius 1. contra Pelagianam haeresim ad Picenos

lus: gratia est, quae gratis datur; alioquin si ex operi-
bus, gratia iam non est gratia, quia merces redditur, non
27 gratis (unde 'gratia! nomen aecepit) impenditur. quis autem
audeat se dicere Christianus aliquid habere boni sine gratia, quando
magister gentium clamet cuncta breuiter in se dona conclu- s
dens: gratia dei sum id, quod sum, et gratia eius in
me uacua non fuit, ut ostenderet, quia donum gratiae non
ipse praecesserit sed fuerit subsecutus? utque monstraret
cooperatorem se gratiae subsequendo, sed plus omnibus
inquit illis laboraui, ac rursus ueritus, ne de se praesumere 10
uideretur, adiunxit: non ego, sed gratia dei mecum. non
dixit *ego et gratia dei mecum', sed praeposuit gratiam prae-
28 cedentem seseque subiunxit. quid autem haberi possit sine
gratia, cum sit fides ipsa per gratiam, eodem apostolo nos
docente: misericordiam consecutus sum, ut fidelis 15
essem? nec aliud est misericordia diuina quam gratia.
audiamus etiam, quemadmodum informat ecclesiam: gratia
inquit salui facti estis per fidem, ut principium salutis
et fidei a gratia coepisse dissereret, sicut secutus anuectit:
et hoe non ex. uobis, sed dei donum est, non exeo
operibus, ne quis extollatur. idem ipse alibi generaliter
et absolute pronuntiat dicens: quid enim habes, quod non
accepisti? aut si accepisti, quid gloriaris quasi non
29acceperis? quis sufficiat singula recensere, quibus euidenter
apparet non naturalis libertatis arbitrium gratiam promereri ss
sed potius per gratiam recipere ut a seruitute, quam peccando
meruerat, misericorditer absolutum? huius sacramenti redemp- .
tione ante mundi principium sempiterna prouidentia praeparati,
siue nondum prolata lege seu sub obseruatione legali, figura-
libus signis atque sacrifieiis omnium sanctorum uirorum so

1 cf. Rom. 11, 6 6 sqq. Cor. I 15, 10. 15 Cor. I 7, 25. 17 sqq.
Eph. 2, 8 22 Cor. 1 4, 7

2 mercis V, corr. o 5 clamat o 8 utque scripsi: atque V
9 se«esse» Car. 10 inquid V 19 cepisse V, corr. o 21 absolutum V:
absolutum «esset» Car.

Epist. ΧΟΙΥ͂ 27—32. 367

feminarumque- sanctarum uetus origo mundata est uniuersisque
justis per gratiae spiritum hoc de longe adorando mysterio
salutis aeternae remedia contigerunt, cuius in Christo mani-
festata gentibus plenitudo mundum purgat et renouat beati-
tudinisque perpetuae uere facit esse participes.

Quapropter nimis incusamus fratres et coepiscopos nostros, 90

maxime per Piceni prouincias ecclesiam domini gubernantes,
qui non solum ineptissimi senis abiectaeque personae prauum
non deterruere colloquium uerum etiam suo nutriuere con-
sensu. quis audiat, quis ferat passos esse pontifices, ut cadauer
nescio quod indignum presbyterum sibi non adquiescentenm

auderet communione priuare? quomodo talis uel susceptus ab 31

aliquo uel patienter auditus est, qui insuper leges dedit
libenter acceptas, ut serui dei cum puellis sacris congregatione
dedecorissima miscerentur? nam cum spiritales animi, etiam
eum desint ista consortia, imaginariis infestentur illecebris,
quemadmodum alterni sexus intuitu, qui illicit et nolentes,
non uehementius incitentur? adbuc maius scelus adcerescit, ut
sub conspectu et praesentia sacerdotum beatae memoriae
Hieronymum atque Augustinum ecclesiasticorum lumina magi-
strorum musca moritura, sicut scriptum est, exterminans

oleum suauitatis lacerare contenderet. sed quid miremur 32

eeclesiarum praesules ista neglegere, quos, sicut a multis
audiuimus, contra canones omnia gerere et contra apostolicam
disciplinam passim cuncta miscere manifestum est: non
seruatis regulis ordinare lieiteque non solum monachos sed
etiam ministros ecclesiae cum feminis ad peregrina migrantes
remeare rursus et ab aliis episcopis in militiam prouehi
clericalem? quae eum singula toleranda non sint, quis susti-
neat tot et talia facinora perpetrari, quibus spectaculum

21 Eccl. 10, 1

7 prouinciam ecclesias p? 8 paruum V, corr. o 12 audire com-
munione priuaret V, corr. Thiel 14 acceptus V, corr, Thiel 17 al-
lernis V, corr. ὁ illicit et Thiel: illicitet V 19 conspecta V corr. o
20 hieronimum Y

9608 Gelasius I. ad episcopos Dardaniae

gentilibus et ludaeis et haereticis non inmerito praebentes in
ipsum, quod absit, tendere uideantur religionis excidium
digneque ista facientibus aptabitur illa sententia dicentis apo-
stoli: nomen enim dei per uos blasphematur in

33gentibus? sufficiat igitur hactenus haec fuisse commissa 5
et, ut placetur deus, humanis rebus sollicitius diuina curentur.
nusquam loeum prorsus inueniat praefatae pestis adsertor nec
accessum prorsus ecclesiae uel usquam participationem catho-
licae communionis inueniat, qui haereticorum mauult subsequi
nefaria professione consortium ; et hi, cum quibus antea pro-
babitur noxium miscuisse conlegium, nisi resipiscunt et ab
eius societate discedunt, ab ecclesiastico remoti seruitio debita
ultione plectantur, quo ceteris cauendi ministretur exemplum.

34 nullum adeat nec umquam loqui damnatas olim blasphemias
iam sinatur. discreta suis habitationibus uirorum atque femi- 15
narum, sicut sanctum propositum decet, exerceatur circum-
specta deuotio. contra canonum constituta nullus ad ecclesia-
sticum permittatur officium, non ignoraturis prouinciae unius-
cuiusque rectoribus nee de praeteritis se ueniam reperturos

35erroribus, si deinceps dissimulauerint uitare patefactos. ^ nee 90
excusationis de cetero relinquetur occasio, si post praecepta
praesentia, quae per Romulum diaconum, cuius sollertiam pro
fide catholica et pro religione uigilantiam gratissime compro-
bamus, duximus destinanda, quisquam super his omnibus aut
contemptor aut neglegens deprehendatur antistes. sicut enim 36
ad sedis apostolicae moderamina pertinet cunctis sollicitudinem
debitam ministrare congruenter eeclesiis, ita necesse est, ut
in contumaces et desides traditam sibi diuinitus non dissimulet
potestatem. ^ Dat. Kal. Nou. Albino τι. c. cons.

4 Rom. 2, 24

6 placeatur V, corr. o 11 colloquium Car. 12 debita Thiel: de-
uota V 14 usquam Car. 15 discreta οἷ: disceret a V 106 exerceat V,
corr. o. 20 patefactas V, corr. p? 24 destinandam VF, corr. o?

Epis. XCIV 88 — XCV 2. 369

(95.)
GELASI EPISCOPI URBIS ROMAE AD DARDANIOS.

Ualde mirati sumus, quod uestra dilectio quasi nouam et
ueluti difficilem quaestionem et adhue tamquam inauditum
quippiam nosse desiderat, quod Eutychianae pestilentiae com-
munieatores non habentes, quid pro suae perditionis obstina-
tione respondeant, frequenti iam ratione conuicti misera con-
tentione submurmurant; non quia sit alicuius momenti quod
garriunt sed quia non inueniunt penitus, quid loquantur. ubi
magis eos, qul catholicis sensibus instituti sunt, adhuc hae-
rere miramur quam illos, qui à ueritate exciderunt et ab
antiqua ecclesiae traditione sunt deuil, profanas uocum noui-
tates et ineptias caducae peruersitatis obtendere, quibus eos
uestra dileetio:rettulit iactitare ideo Acacium non putare iure
damnatum, quod non speciali synodo uideatur fuisse deiectus,

95. | Dat. die 1 Febr. (13 Maii?) a. 496. Hwius epistulae duae
extant formae, wna longior, breuior altera; quas inter quaenam ratio anter-
cedat, alio loco exponam. Et longiorem quidem praeter codicem V collec-
tionis Auellanae exhibent: | 1)cod.miscell. Uatic. lat. 3832 saec. XII (— R);
2) collectio Anselmi Lucensis; contuli codd. Uatic. 1364 saec. XII (— A!) εἰ
Uatic. 4983 saec. XVI (— 43), quorum consensum significaui littera A
non adnotatis fere propriis utriusque uitiis; 8) cod. Berolinensis lat.
79 (— B). ediderunt hdnc formam Car. I? 394; Collect. Concil.; BT
I 111; Thiel 392; pauca tantum excerpsit Bar. ad a. 484, 37 el 495, 1.
Breuiorem formam (— X) compluribus collectionibus traditam edam in
Appendice I; quae quas praebet lectiones uarias, earum hic illas tantum
adscribam, quae ad iudicandas lectiones codicum VRAB aliquid uidentur
conferre posse. 2 Quod acatius iuste et canonice sit dampnatus titulo
praefigit. .A GALASI EPS VRBIS ROME AD DARDANIOS (naARDANOS a) V:
Gelasius epis dardanie F4, Gelasius epis per dardaniam constitutis B
3 et ueluti BAE: ueluti V, om. αὶ 5 quod ut ethicenianae B 6 quid
VRAX: qui B obstinationis δ 7 misera contentione VRA: mise-
ratione DB, sola (cf. $ 4 sub fin.) contentione € 9 sed quia non om. B
unuerunt (pro inueniunt) B ubi et magis 5 10 qui per catho-
licis B herere in ras. E man. 2 12 antique B profanas BN:
profanasque VERA uocognouitates B 13 ineptas caduce peruersi-
tates B obtendere X, obtendera B: obtendunt VRA 14 putare
iure (iurae B) BAE: putaretur V, putare R

XXXV. 24

-——

970 Gelasius I. ad episcopos Dardaniae

et insuper dementiam suae uanitatis aceumulant pueriliter
adicientes (praecipue pontificem regiae ciuitatis".

Quapropter stultitiam respuentes inanium querellarum per-
currere uos oportet ab ipsis beatis apostolis et considerare
prudenter, quoniam patres nostri catholiei doctique pontifices s
in unaquaque haeresi quolibet tempore suscitata, quidquid pro
fide pro ueritate pro communione catholica atque apostolica
secundum scripturarum tramitem praedicationemque maiorum
facta semel congregatione sanxerunt, inconuulsum uoluerint
deinceps firmumque constare nec in eadem causa denuo quae τὸ
praefixa fuerant retractari qualibet recenti praesumptione per-
miserint, sapientissime peruidentes, quoniam, si decreta salu- :
briter cuiquam liceret iterare, nullum contra singulos quosque |
prorsus errores stabile persisteret ecclesiae constitutum ac :
semper isdem furoribus recidiuis omnis integra definitio tur- is d
baretur. nam si limitibus etiam praefixis positarum semel
synodalium regularum non cessant elisae pestes resumptis
certaminibus contra fundamentum sese ueritatis attollere et
simplicia quaeque corda percutere, quid fieret, si subinde fas
esset perfidis inire concilium, cum, quaelibet illa manifesta sg
sit ueritas, numquam desit quod perniciosa depromat falsitas,
tametsi ratione uel auctoritate deficiens, sola tamen intentione
non cedens? quae maiores nostri diuina inspiratione cernentes
necessarie praecauerunt, ut contra unamquamque haeresem

1 clementiam V acumulent B 2 praecipuae B 8 inauium V
4 ad ipsos beatos apostolos 4 ὅ catholi B catholici «uidelicet» E
6 suscitata B, sciscitata 4 7 cummunione B epla (pro apostolica) B,
sed e in a correcta uidetur 9. uoluerunt RA 10 constantare B in
hac eadem B et A cum parte codicum X denuo VERAX: deuina 2»
diuina corr. B 11 retractari om. B permiserunt E.A 12 pro-
uidentes E.A derecta B 18 licet itarare Β 14 errore B per-
sisteret EAE: persistere VB . 15 hisdem VE man. 2 A! 17 aeli-
sae pestis B resupertis B 18 esse Β 20 quamlibet E, qualibet 4
21 depromat BRAX: depromat et V 22 rationem B 28 spiratione B
24 necesarie V, necessariae BY: necessario RA contra om. RH
(odd. man. 2) unamquamque BEAX: quamque V heresim B et
pars codd. X |

σι

Epist. XCV 3—8. : 371

quod acta synodus pro flde communione et ueritate catholica
atque apostolica decreuisset, non sinerent nouis posthac retrac-
tationibus mutilari, ne prauis occasio praeberetur quae medi-
cinaliter fuerant statuta pulsandi, sed auctore cuiuslibet insaniae
ac pariter errore damnato sufficere iudiearunt ut, quisque
aliquando huius erroris communieator existeret, principali
sententia damnationis eius esset obstrictus, quoniam manifeste
quilibet uel professione sua uel communione posset agnosci.
et ut priora taceamus, quae diligens inquisitor facile poterit
uestigare, Sabellium damnauit synodus nee, ut sectatores eius
postea damnarentur, necesse fuit singulas uiritim synodos
celebrari sed pro tenore constitutionis antiquae cunctos, qui
uel prauitatis illius uel communionis extitere participes, uni
uersalis ecelesia duxit esse refutandos. sic propter blasphemias
Arri forma fidei communionisque catholicae Nieaeno prolata
conuentu Arrianos omnes uel quisquis in hane pestem siue
sensu seu communione deciderit sine retractatione concludit.
sic Eunomium, Macedonium, Nestorium synodus semel gesta
condemnans ulterius ad noua concilia uenire non siuit sed
uniuersos quoeumque modo in haec consortia recidentes tradito
sibi limite synodali refutauit ecclesia nec umquam recte ces-

1 quod acta VEA: coacta .B acta semel synodus A fide et
comm. A 2 nouis AE man. 2 in ras., nobis .B posthee B, post
haec X3 retractionibus mitilari B 3 pra (óm fine wersus pro prauis) B
prebetur ΒΒ 4 instituta B cuius cuiuslibet" B 9 ac pari 4, hac
patri b quisquis E man. 2 6 commucator Β extiteret E
7 esset om. A obstrectus 8 quoniam VBX: qua ras. ez quà R,
qua A 8 sue Y . possit agnoscere B 9 et om. B priora BAX:
propriora V, propiora κ᾿ anie priora énserunt breuitatis causa .AX
inquaesitor B possit B 10 uestigare VX: inuestigare BRA — sca*

. bellium B 11 singulariter synodus Β 12 tenorem .B qui uel

(ul-V) VERAX: uel qui.B 19 prauita B particeps V — 14 dixit B
15 formam B et omnes fere codd. Σ 16 hau. B 17 sensu ΚΣ: sen-
sus 5, consensu RA seu X: et B, om. V, siue RA decederit .5
tractione B conclusit Car. 18 eo nomium B, eonomium 4. mache-
donium VB, sic machedonium A4 19 sinuit B 20 quocuque V con-
sortio B reccidentes V, recedentes Β 21 similimite B

24*

372 Gelasius 1. ad episcopos Dardaniae

sisse manifestum est qualibet necessitate cogente nouis ausibus,
9quae fuerant salubriter constituta, temerasse. propterea in
tempestate quoque perseeutionis ÁArrianae plurimi catholici
sacerdotes de exiliis pace reddita respirantes sic cum catholicis
nihilominus fratribus ecclesias composuere turbatas, ut non 5
tamen illius synodi Nicaenae quidquid de fide et communione
catholica et apostolica definierat inmutarent nec noua quem-
quam pro lapsu damnatione percellerent sed illius tenore
10 decreti, nisi resipuissent, censerent esse damnatos. ^. quibus
conuenienter ut dictum est ex paterna traditione perpensis 10
confidimus, quod nullus iam ueraciter Ohristianus ignoret
uniuscuiusque synodi constitutum, quod uniuersalis eeclesiae
probauit adsensus, nullam magis exsequi sedem prae ceteris
oportere quam primam, quae et unamquamque synodum sua:
auctoritate confirmat et continuata moderatione custodit, pro 15
suo scilicet principatu, quem beatus Petrus apostolus domini
uoce perceptum ecclesia nihilominus subsequente et tenuit
1lsemper et retinet. haec dum Aoeacium certis comperisset
indicis a communione catholica atque apostolica deuiasse,
diutius ista non credens, quippe quem nouerat executorem 30
Saepe necessariae dispositionis suae eontra haereticos extitisse,
per triennium fere litteris destinatis eundem monere non destitit,
129sieut per diuersos missa frequenter scripta testantur. quibus
ille cum «in»debito silentio diu non respondere proponeret,

1 nobis V 2 statuta B remeasse 4 propter cain V teme-

rasse prosecationis prosectationes arriana plurima B 4 sacdotes V
9 consueretur batas B 7 cathol. atque apost. B definierant KA,
definierunt.B 8 prolapsuBRY:prolabsum V, prolapsum 4 — pcellerent R,
corr. man. 2. 9 respuissent censerentes damnatos B 18 nullam AX: ali-
quam VE mon. 2, aliqua ΒΗ man. 1, «non» aliquam o? exsequi ex
exiqui corr. V, exequi ez exequod E man. 9 praeteritis B 16 suo om. V
17 perceptam B ecclesiam .B, et ecclesia A subsequent KA!

19 indicis B . catholia B . atque apostolica B: om. VRA euisse B,
deuisasse V 21 dispensationis 8" extetisse B 23 missa/// V
frequenter VE AB: familiariter E 24 (primum) cum A (cf. ) indebito
scripsi: dehito V, deditus .A et corr. ex debitus wel debito E, dedito BX
adsentiente "Thielio,

Epist. XCV 9—14. 373

episcopalis quoque- directa legatio est ae nihilominus pagina
destinata, quae praemoneret eum suorum ante meminisse
gestorum et quae primitus pro fide catholica desudasset opor-
tere respicere, contéstans et blandiendo pariter et minando, ne
se ἃ corpore catholicae unitatis abscideret; simulque quoniam
hune Iohannes secundae sedis antistes grauibus pulsaret ob-
iectis, ad primae sedis audientiam cohortatus est uel uenire

debere uel mittere: licet enim synodus iteranda non esset, 13

tamen congrueret, ut cuiuslibet ciuitatis episcopus primae
sedis iudicium non uitaret, ad quod conuenerat secundae sedis
antistes, qui nisi a prima sede non posset audiri; praecipue,
qui praeiudicatis animis nulla synodo a Graecis fuisset exclusus,
etiam apud eos causam suam nec posset omnino dicere nec
deberet, quia nec ab inferioribus episcopis potior, nisi a prima
sede, sicut dictum est, uel discuti potuisset uel, si ita ratio
postulasset, addici et iam cunctis Orientalibus episcopis cum
ipso Acacio in Petri communionem recidentibus secundae sedis
episcopus catholicus ab externae communionis hominibus esset

nullatenus iudicandus. sed Acacius non solum despexit satis- 14

facere postulatis uerum etiam ipsam legationem sedis apo-
stolieae blandimentis praemiis periuriisque deceptam, quibus
ei eum imperatore promisit integram praesuli apostolico causam

qui cum dicit dedito dem esse atque affectato sew obstinato, hanc

wocabwuli significationem wel wno wellem comprobasset exemplo l epi-

scopalis . . legatio (legata B) est VB: episcopali..legatione RA X haec
Y

(pro ac) B 2 qua promoneret eom B 9 et om. A opor-
teret 4 4 coutestans V 5 unitatis catholicae érsp. 4 — 6 Iohannes
om. RA 1 primeae B ὃ miteret B — non iteranda íirsp. A — esse B
10 sede ex scdám corr. V man. 2, secute B 11 antistis B, antistites V,
antistes E sed es im vas. nisi à BY: in ista VERA possit .B
12 qui ras. ez quia R nulla VERB: in illa A a om. B ex-
clusos B 13 nec posset «sque ad 14 prima om. B 14 debere A 15 sicut
dictum est sede írsp. B potuisse B si om. B iteratio A — 16 et
iam scripsi: etiam VR AB origentalibus .B l7 communione rece-
dentibus B 18 communitionis V 19 nullatenus esset írsp. RA
dispexit.B 21 quibus & cum B, sed deinde man. 1 charactere minu-
tore ante & inseruit ei 22. apostoli V

874 Gelasius I. ad episcopos Dardaniae

de omnibus esse seruandam, Petri communione pollutam
redire perfecit, in tantum sedis apostolicae despiciens pote-
statem, ut non solum eius auctoritati non cederet sed etiam
potius in consortium communionis externae per legatos suos
niteretur abducere fieretque apostolicae sedi necessitas eos 5
ipsos, quos direxerat, sacerdotes honore pariter et communione
priuare, ne tali contagione uideretur infecta satisque monstraret
non se Ácacii specialiter odisse personam sed respuere foedera
perditorum, quae etiam in suis pontificibus detestata conueni-
15 enter horreret, nihilominus autem litteris suis Acacius indicaret τὸ
et in Alexandrini Petri se communionem, quem expetita sedis
apostolicae auctoritate executor ipse quoque damnauerat, sine
eiusdem apostolicae sedis consultatione promptissime recidisse
et accusationem lohannis laudesque Petri proprio sermone
deferre. de quibus si utique confidebat, magis uel uenire uel
mittere debuisset, ut et praesentem de mendaciis quae dicebat
posset confutare Iohannem et praeconia Petri quae digesserat
i6rationabiliter allegaret. quod cum minime fecerit, satis eui-
denter ostendit nec Iohannem se posse conuincere nec legitime
receptum Petrum habere fiduciam perdocendi solumque sibi 90
monstrauit inesse propositum lacerandi catholicos haereticosque
laudandi seseque eorum potius quos laudabat docuit esse
participem quam catholieorum quos nitebatur decolorare
consortem tulitque de se ipse iudicium, cum damnati hominis
communione pollutus damnationis eius factus est particeps, ss

"ἡ

1 communionem B 8 sed iam R 5 sedis B hós B
6 direxerat ez dixerat corr. V man. 2 7 nec V contagio B in-
fectam B 8 acaciis B 9 detesta B 10 orreret A, oreret A?,
oraret Á! indicaret VB: indicarat RA 11 Petri se VB et ut wide-
tur ER man. 1: peccasse E mam. 9, potius se 4 communione VB
expetita a B 12 sin V 13 consultationem B promtissime VEA!
promtissime B recedisse B 15 defert A — sed quibus B siom. V
man. 1, add. man. 2 confitebat 5 17 posse A degesserat B
18 allegare B menime B 20 petrum om. V man. 1, inter columnas
add. man. 2 21 in sese ppositum lancerandi B 22 laudandis esse
quae B 28 quos nitebatur om. B 24 de om. B 25 es (pro est) B

Epist. ΧΟΥ͂ 15—19. 375

ita et sedes apostolica, quod ad necessariam diligentiam 17
respiceret, nil omisit et Acacius secundum formam synodi
Chaleedonensis, qua érror eui communieauit elisus est, sicut
de haéretico homine scriptum est, suo iudieio condemnatus
apparuit iusteque sedes apostolica, quae utique se Alexandri-
num Petrum damnasse, non etiam soluisse meminerat, ne per
Acacii pristinam communionem Petri quoque conlegium, cui
Acacius communicarat, incideret, ipsum competenter Ácacium
a.sua communione submouit. quapropter utrum errori. uel18
praeuarieationi communicarit Acacius, quid opus erat noua
discussione cognoscere, cum iam litteris suis esset ipse
confessus ae, sicut scriptum est: ore tuo 1ustificaberis
et ore tuo condemnaberis, uerborum suorum uinculis et
reus teneretur et iure plectendus? cur ipse in noua causa, 19
5 quam synodus nulla praecesserat, Iohannem, quem suis litteris
impetebat, qualemcumque secundae sedis episcopum, in primae
sedis beati Petri apostoli iudicio confutare despexit et, ut
causam diceret seu per se seu per legitimam quam uellet
ipse personam, uel uenire uel destinare contempsit, indignum
habens cuiuslibet ciuitatis antistes ad primae sedis uenire
iudicium, ad quod secundae sedis cerneret uenisse pontificem,
quod Anatolius Constantinopolitanae urbis episcopus missis

4 Tit. 3, 11 à 12 Matth. 12, 37

1 sedis VB, corr. V man. 2 | ad om. BÁ« necessanamdi diligentiam
(-iam corr. ez -eam) B 2 nihil B 3 chalcidonensis V eí sic saepius per
iwel y qua ex que V, quae B errori communicauit helysus B 4 de
om.B suo om. B 5 iuste quaesi dis apostolicae B sedis V, corr.
.T"tan.2 ὃ communicauerat incidisset VLA — incederet B potenter (pro
competenter) B 9 submouet B, commouit R quam prop B ul(pro
u)?FY 10 quid ez quod corr. Y man. 2 non addiscussione B
12 sq. iustificaueris e£ condemnaueris VB 14 reos tenetur B plectendes
quur B 15sui B 16 episcopum VBA: antistitem R prima B
17 dispexit B 18 seu per legitimam quam uellet ipse personam B:
seu nam V, om. E relicto 7 lüterarum spatio, seu per submissam per-
sonam ex comnieciura A, seu per alium Car. 19 seu (pro uel) uenire A
indignu V 20 habet A antistites B 21 secunde ez sancte KE

Tn. 2. cernerat E 22. antolius V, anatholius BEA — missi B

376 Gelasius I. ad episcopos Dardaniae

20]legationibus pro sua persona fecisse monstratur? ecce etiam
in hac parte uocem non habet conquerentis; ecce, inquam, ad
legitimum est uocatus examen, ubi uel impetitum confutare
debuerat uel suas partes iustis allegationibus defensare. si ille
apostolicae sedis refugit examen in Iohannis catholici pontificis 5
negotio uestigando, quemadmodum sedes apostolica de recepti-
one Petri haeretici sua sententia damnati et non sua auctori-

2ltate resoluti Acaeii fuerat secutura iudicium? an sedem
apostolicam congruebat paroeciae Heraclensis ecclesiae, id est
Constantinopolitani pontifieis uel quorumlibet aliorum, qui io
cum eodem uel propter eum fuerant congregandi, iudicium
praestolari eum apostolieae id est primae sedis audientiam
Constantinopolitanus episeopus declinaret? qui utique etiamsi
metropolitani esset iure suffultus, etiamsi inter sedes haberet
locum, primae tamen sedis cognitionem fas non habuit refu-
tandi, ad quam secundum canones appellante secundae sedis
antistite uocabatur ad causam. non hoe ipso satis ostendit
reum se esse confessum, qui ad legitimum iudicium postulatus

22 adesse contempsit? nec poterat ultra differri, ne, sicut dictum
est, antiqua illius communione durante, cum sese iam socias- »o
set externae, sedes quoque apostolica per eum pollueretur

] persona VERA: legatione quod man. 1 ut uid. corr. in purgatione B
etiam VB: iam EA 2 partem B habet 4: habent VRB Car.
conquerentis VEA: consequenter B, conquerentes Car. eece VERA:
etenim B 3 inpeditum (correxi) confutare debuerat uel B: om. VRA
4 sua partes B, suam partem EA — iusti B defensare VB: defen-.
saret RA ὅ in om. E hannis B pontifiis VB: episcopi RA
6 quemammodum ΚΟ sedis VB — apostolieae-.B 7 sententia damnati et
non sua BD: om. VERA ὃ resolutum EA fuerant B 9 parrochiae RE,
parochie 4, parrocidiae B eraclensis RA!, eracliensis B id est
prinum omissum deinde add. B man. 1: ide V, om. RA 12 prestu-
lari B apostolica eide V — id est om. B 14 etiam inter B sedis B
15 locum om. B sedis tamen írsp. B 16 tamquam (pro ad
quam) B appellantes B 17 non B: nostrorum VERA 18 se om. B
quia E man. 2 19 contemsit V ultro Β 20 esse (pro sese) B
21 sedis VB polluretur .5

Epist. ΧΟῪ 20—25. 377

eontagiis perfidorum dignumque. esset uel praeuaricatorem
uel contemptorem iudicii eonpetentis, manifestissime scilicet
de suo negotio desperantem, a catholica atque apostolica

integritate et communione secludi. hic si examinatio quaeritur, 29
jam iudicio non erat opus, posteaquam et litteris suis ipse

confessus est et legitimum iudieium uocatus adire pertimuit;
si auctoritatis pondus inquiritur, Caleedonensis synodi tenor
eum apostoliea sede consentiens et illius definitionis executio
reperitur, quo damnati illic erroris communicator effectus
praefixae nihilominus ibidem particeps damnationis apparuit,
quoniam idem ipse error, qui semel est cum suo auctore
damnatus, in participe quolibet prauae communionis effecto

et execrationem sui gestat et poenam. hoc tenore etiam 24

Timotheus Helurus atque ipse Alexandrinus Petrus, qui
secundam certe sedem quoque modo tenuisse uidebatur, non
repetita synodo sed auctoritate tantummodo sedis apostolicae
ipso quoque Acacio postulante uel exequente probatur esse

damnatus. ^ nunc autem ipsi doceant legitime ueraciterque 25

Petrum fuisse purgatum et ab omni haereticorum contagione
rite discretum, eum ei communicauit Ácacius, si elus com-

1 «erba dignumque esset etc. per anacoluthiam, quandam applicata

widentur ad ea quae praecedunt cum sese iam etc. 2 copetentes B
9 disperantem 8 a om. V, add. man. 2 4 integritate commune B
9 ex litteris B 6 confessu B et ad legit. B 7 auctorita V, corr.
man. 8 tenore B; cf. X 9 repperitur V et ante rasuram ER. 10 dam-
nationis particeps érsp. B 11 sua autore B 12 effectum BX 18 gestat
ad poenam EK tésedenore B 14 timottheus 8 belurus E.A,
om. B p (pro qui — q) B :15 quoquo E, quoque modo om. B
uidebatur B: uidebantar VE AX 16 repetito V auctoritatem .B
tantummodis V 17 probantur esse damnatus 43, probantur esse damp-
nati 4! 18 nune autem ipsi VE: quodsi utrum errori uel praeuari-
cationi (praeuaricatione .A!, praedicatione .4?) communicarit (communi-
cauerit .4) Acacius forsitan dicatur oportuisse constare breuiter praebe-
mus ad ista responsum. aut enim ipsi XA et, misí quod praedicationi ef
pro aut enim cum V.E exhibet nunc autem, B legitime ueraciterque
petrum B, petrum legitime ueraciterque Y: legitime petrum VRA 19 ob
omni B 20 cum ei VE man. 2: ei cum A et ut wid. R man 1;
discretum cummunicauero autem acacius B sy V

378 Gelasius 1. ad episcopos Dardaniae

municatorem putant Ácacium aliquatenus excusandum; aut si,
quod magis est uerum, conuenienter atque legitime Petrum
probare non poterunt expiatum (propter quod etiam ad apo-
stolicae. sedis iudicium Acacium uel uenire uel destinare non
ausus est), restat ut eius inexpiatione fuerit et qui ei com- s
municauit infectus.

26 Non reticemus autem, quod cuneta per mundum nouit
ecclesia, quoniam quorumlibet sententiis ligata pontificum
sedes beati Petri apostoli ius habeat resoluendi, utpote quae
de omni ecclesia fas habeat iudicandi neque cuiquam de eius 10
liceat iudicare iudicio, siquidem ad illam de qualibet mundi
parte canones appellari uoluerint, ab illa autem nemo sit appel-
lare permissus. quapropter satis constat Acacium nullum
habuisse pontificium sententiam sedis apostolicae sine ulla

27eius notione soluendi. dicant certe: qua synodo hoe ille 15
praesumpsit, quod nec sic quidem absque apostolica sede fas
haberet efficere? cuius sedis episcopus? cuius metropolitanae
ciuitatis antistes? nonne paroeciae Heracliensis ecclesiae? si
ili certe lieuit sine synodo sententiam apostolicae sedis
abrumpere nulla eius consultatione quaesita, itane uero non so
licuit primae sedi Calcedonensis synodi constituta sicut decuit

l acacius aliquatinus B 2. conuenieniter B prob. Petrum írsp. 4
5 eius inexpiatione ΚΣ: eius inexplicatione B, in eius expiatione E.A
communicatum 8 6 sq. uerba infectus . . nouit om. V manm. 1, in
superiore margine add. man. 2 7 non reticemus autem V, non reti-
cemus (om. autem, quod fort. infra lineae 13 falso intrusum est) B:
nec plane tacemus .AE; non reticemus usque ad 13 permissus om E
Slegata B 9 sedes er sedis corr. V man. 3 10 habuit B quae
de ΒΑ͂Σ: quod V man. 1, quae man. 2, quae de man. 3 11 quibus
libet B 12 appellare BA uoluerunt AX appellari uoluerint ab
illa autem appellari uoluerint ab illa autem V, ab illa wsque ad uolu-
erint del. man. 3 18 quapropter autem satis B 14 sine ulla BAEX:
in VR 15 soluendi qua certe qua Β 16 siquidem VEAB, corr. Car.
(Sic absque ..fas quidem E) 18.nonne RABX: nostrorum V par- L
rochie ΕΠ Α΄, parochiae 48, paraetiae B eracliensis BA 19 sedis
apost. írsp. RA 20 consulatione V 21 sedis V ^ docuit B

Epist. XCV 26— 30. 979

exequenti huiusmodi praeuaricatorem sua auctoritate detrudere?

sed nec illa praeterimus, quod apostolica sedes frequenter, ut 28

dictum est, more maiorum etiam sine ulla synodo praecedente
et absoluendi quos synodus inique damnauerat et damnandi
nulla existente. synodo quos oportuit habuerit facultatem.
sanctae memoriae quippe Athanasium synodus Orientalis
addixerat; quem tamen exceptum sedes apostolica, quia dam-

nationi Graecorum non consensit, absoluit. sanctae memoriae 29

nihilominus Iohannem Constantinopolitanum synodus etiam
catholicorum praesulum certe damnarat, quem simili modo
sedes apostolica etiam sola, quia non consensit, absoluit,
itemque sanctae memoriae Flauianum pontificum Graecorum
congregatione damnatum pari tenore, quoniam sola sedes
apostolica non consensit, absoluit potiusque qui illie receptus

fuerat Dioseorum secundae sedis praesulem sua auctoritate

damnauit et impiam synodum non consentiendo sola submouit
ac pro ueritate ut synodus Calehedonensis fieret sola decreuit.

in qua pontificibus innumeris, qui latrocinio corruerant Ephe- 30

seno, ueniam poscentibus sola concessit et in sua perfidia
permanentes nihilominus sua auctoritate prostrauit. quam
congregatio, quae illie pro ueritate reparanda conlecta fuerat,

est secuta, quoniam, sieut id, quod prima sedes non proba-

uerat, constare non potuit, sic quod illa censuit iudicandum,

l exequendi B, exequentis E preuericatorem .B 2 sed om. B,
sed nee illa wsque ad 5 facultatem om. R apostolicae sedis B,
apostolieae sedi 4 2, 7, 11, 18, 22 sedes ex sedis corr. V man. 3
ut om. Á 8 sine illo B 4 et absoluendi VA: exsoluendi BX quos οἷ:
quod VABy iniqua B ὅ oportuerit A 6 origentalis B 7 sedis
apostolicae 8 quia ex qui corr. V man. 3 8 sensit &. 10 dam-
nauerat DX 11 et 13 sedis B 11 etiam sola BAZ: om. VR 12 idem-
que V, itemque et B graecorum BAX: om. VR sedes sola
irsp. R 14 non om. V, supra linea add. man. 2 potiusque ..
damnauit BAX: om. VE potius qui illic . . dioscorum quae secunde B
16 sola B2: om. VERA — 17 hac pro B calealchidonensis V . 18 in

latrocinio B ephesano B, ephesino EA 20 auctoritate quam pro-
strauit quam ΔΒ 21 promenda (pro reparanda) B 22 € (pro est —
8) E primam B

980 Gelasius 1, ad episcopos Dardaniae

9lecclesia tota suscepit. ubi etiam consequenter ostenditur, quia
male gesta synodus, id est contra scripturas sanctas, contra
doctrinam patrum, contra ecclesiasticas regulas, quam tota
merito ecclesia non recepit et praecipue sedes apostolica non
probauit, per bene gestam synodum, id est secundum scrip-
turas sanctas, secundum traditionem patrum, secundum .
eeclesiasticas regulas pro fide catholica et communione pro-
latam, quam. cuncta recepit ecclesia, quam maxime sedes
apostoliea eonprobauit, ut debuerit, et potuerit inmutari;
bene uero gestam synodum iuxta supra dictum modum noua 1o

32 synodo nullatenus inmutandam. proinde si Eutychem fatentur
haereticum, male gestam apud Ephesum synodum, qua est
receptus, pariter fatebuntur et perbene gestam synodum
Calehedonensem, qua Eutyches uel cum eo sentientes talia
sunt reiecti, uelint nolintque consentient, atque ideo bene 15
gestam synodum nouis exagitationibus refricari non licuisse

93 cognoscant. qui si forsitan dixerint eo tenore Ephesenam
quoque synodum non licuisse mutari, rursus haec eadem,
quae supra deprompsimus, planius repetita perpendant, id est
quia contra fidem, contra ueritatem communionemque catho- eo
lieam atque apostolieam uereque Christianam non recte gesta
synodus legitima synodo pro fide, ueritate, communione catho-
lica uereque Christiana modis omnibus secludenda est et

2 scriptura V, corr. man. 2 contra doctr. Car.: contraque (con-
que B) doctr. ΚΑΒ 8. patrum et contra A toto B 4 sedis B,
sedes apostolica ex sedis apostolice corr. V man. 2 ^ non probauit VEA:
reprobabit B ^ id est usque ad 5 synodum om. B — gestam ez gesta corr,
V man. 3 6 sanctas om. V 8 sedes ez sedis corr. V man. 3 11 euticen
ΚΑ et sic fere semper peric 18 perbene V: per bene E, bene A. 14 qua E
man. 2 A: quae VB, quod E man. 1 eutices uel ei consentientes B

l5 nolint quae B 16 gesta B no/lll V. exatitationibus .B
17 forte E ephesinam EA 19 depromsimus V.A!, deprompsemus B
plenius B perpendant B: perpendantur VEA — 20 fidem et contra A
contra ueritatem om. B 21 atque apostolicam om. VEA uereque
ez uere qui corr. V man. 2, uere quae B recta B. 22 fidei &
communionem B, communioque A!, communioneque Car. 23 seclu-
denda ras. ez seclaudenda V

οι

)pist. XCV 31— 35. 38l

iniusta synodus iusta synodo submouenda, pro fide autem et
ueritate et communione catholica atque apostoliea bona
synodus uereque Christiana semel acta nulla nee potest nec
debet nouae synodi iteratione conuelli sed secundum bene
gestam synodum recteque praefixam, si quis ab eius tramite
deuiarit, consequenter ac sufficienter eius definitione plectendus

meritoque illius subiacet constitutis. nec opus est per singulos 94

quosque deuiantes iureque plectendos nouas rursus synodos
introduci, cum ex illius tramite, quae auctorem cum errore
damnauit, quisquis quolibet modo quolibet titulo complex
eiusdem fuerit factus erroris et eius se contagione uel com-
munione polluerit, competenter et particeps eiusdem damnati-
onis existat eiusque poena teneatur obstrictus, cuius maluit

inire consortium. — quaero ergo ab his, quid de Eutyche35

sentiant: fuisse haereticum àn adserunt non fuisse? si non
fuisse contendunt, quid ambagibus agunt, quid ecircuitionibus
praestigiisque se contegunt? palam se Eutychianos esse
pronuntient, ut in eiüs saerilego furore conuicti ueritatis
molibus obruantur aperteque cognoscant, non solum haec ipsa
pestis Eutychiana quantum Christiano dogmati probetur inimica
sed quantas alias haereses easque grauissimas in sua prauitate
contineat, ut in quibus foueis uolutentur et in quod praeci-

1 synodus inmouenda B 2 communionem B5B atque apostolica
om: VERA 9 nulla potest BA 4 noui syndi B sed om. B 5 rectae
quae B ouis habet tramite B 6 deuiauerit E 7 que om. A
subiacit constitis .B 8 quoque B iure quae VB plectend B
synodus B 9 que acunctorem B 9. sq. cum errore (corr. ex commerire)
deuiantem a tramitem (leg. -te) calchedonensi (leg. -sis) consilii (leg. con-
cilii) damnauit B 10 quisquis libet B, quolibet modo om. RA 11 et
VRAB: vut « uel communionem 88. correxi: om. VRA 12 com-
plectanter B eius damnat. ΚΒ 18 eius quae pene B teneatur
scripsi: tenetur B, puniatur VR A obstrinctus Β 14 quae ergo B
eutice A, euticete 4, eutichete B 15 senticiat B hereticum asserant
an non fuisse B sy V 16 circumscriptionibus perstringiis quae B

t .
17 conerunt B esse (pro se) B euticianos B 18 pronuntien-
tient B 20 euthiciana quanto B dignati (pro dogmati) B 21 quan-
to'| (eras. s) E heresis B eas quae B 22 contineant RA

382 3; Gelasius I. ad episcopos Dardaniae

36 pitium barathrumque mergantur, intellegant. simul autem, si
Eutychem haereticum negant, omnimodis publieatur, quod
ideo de nominibus Eutychianae pesti communicantium Ssup-
presso ueluti hoc ipso errore contendunt, ut nos per talium
nominum, quod absit, insidias captiosasque tendiculas in
Eutychetis insaniam nitantur inducere; quod quidem, etiamsi
non negent, siue scientes siue nescientes»facere confutantur.

37 sin uero et Eutychen haereticum negare non audent, restat ut
contra catholieam fidem non synodum mnuncupandam sed
conspirationem potius perditorum fuisse consentiant, quae apud
Ephesum Eutychete reducto perculit sanctae memoriae Flaui-
anum cunetosque qui illie aderant sacerdotes militari terrore
compulerit tanto sceleri praebere consensum, atque ideo nobis
necesse est prauam peruersamque conspirationis illius et
latrocinalem fuisse perhibeant actionem eamque debuisse modis 15
omnibus aboleri et ideo iustam bonam ueraciter Christianam
Chaleedonensem synodum processisse definiant in his, quibus
Eutychete depulso eum suo fautore Dioscoro haeresim eorum

98erroremque damnarit.; hane ergo synodum, ut dictum est,

. bonam ueram iustam Christianamque esse non dubitent, per so
quam illa noxia sit remota; perspiciant ergo tandemque
concedant quod, quisquis ab eius iustae et Christianae uerae-
que synodi fide communione et ueritate deuiarit uel ab ea

οι

D
E

1 baratrumque EA, baratrum que 5 merguntur B 2 euticen RA,
eutychetem B 9 nominibus B: omnibus VEA eutichianae B

* 4

» εν -
"m AA tr

communicantibus ZA 4 uelut B ipse B . 5 hominum E man. 2 ΐ
€ ethicetis B 7 nonegent V, non negant B facile confut. B »
8 si uero euthicem B eutichen V, euticen RA 9. nunccupandum .B i
10 conspiratione B aput B eft ras. ex caput V 11 effesum euthicete |
perducto B 12 cunctos quae B adherant V ^ sacerdoter militarit j
errore B. 13 tantum leri D nobis om. B 14 prauum peruersumque 5 -
15 perhibebant B debuissent AE, dilusse B 16 abolori B 18 eu-.
thicetae B 19 damnaret B 20 dubitent B: dubitant VERA 21 sint RA
tandemque esse concedant B 22 quisquis VEA: quia iste B — ypiane -

uere synodi 8 23 deuiarit RA!, deui/laàarit V: deuiari .43, de-
uiare B $

probari recta sectantes et sentientes contraria refutari. quod 40

Epist. XCV 36—41. 989

deuiantibus sese communione miscuerit, sufficienter atque
competenter secundum ipsius definita teneatur obstrictus,
quoniam mala synodus bona debuit .submoueri, bona uero
synodus nulla causa est cur alia debeat synodo retractari. ne

ipsa retractatio eius constitutis deroget firmitatem. ^ proinde 39

quicumque congregationis Ephesenae tenentur affectu, quid
adhue Acacii tantummodo nomen obtendunt et non palam se
sectatores Eutychetis, qui illic. receptus fuerat, profitentur?
quod si refugiunt atque Eutychen se perhibent execrari, simul
ergo et Ephesenam, qua male receptus est, conspirationem
iure cassatam et Calchedonensem synodum, qua reiectus est,
merito consentient institutam atque ita synodum, quae pro
fide et communione et ueritate catholica atque apostolica sit
praefixa, secundum ueterum formam, sicut dietum est, per-
Spicient nouellis non potuisse quaestionibus uentilari sed iuxta
eius tenorem semel legitime iusteque depromptum et iure

sedes apostoliea sicut decuit antiqua traditione custodiens
non synodum duxit iterandam sed in eius praeuaricatore
pellendo hanc eandem synodum potius exequendam.
Quapropter si quis adhuc secundum Chaleedonensem synodum 41
haee ab apostolica sede gesta reprehendit, praeter quod et
hae, quam superius adstruximus, et multiplici potest ratione
conuinci, multo magis tamen Acacio non licuisse fatebitur ista

1 sese serépsi: esse B, om. VEA communionem 4: 4 rectari B

ta
iractio .B — 5 constitutis eius érsp. B — 6 coniurationis E — ephesene V

ei ante ras. R, effesene B: ephesinae A et K corr. quia B 7" sese
catores V, corr. man. 2. 8 euthicetis B protestantur B 9 quod
ire fugiunt V, corr. man. 2 euthicen B 10 effesenam B, ephe-
sinam RA 11 iuste B 12 atque ideo B 13 et communione et

ueritate catholica atque apostolica B: catholica VEA 14 prospicient VR
potuisse VEA: oportuisse B 15 iusta B 16 legitimae .B de-
promtum VA!, depromtumque B 18 sedis VB sic .E edocuit 8
antiquam traditionem B 19 sinodam B in om. B 20 eadem B
22 geste KR propter 4 23 hae VR: hoe B, hanc 41, ab hac A?
quan BEA: qua V . adduximus EK et om. RA

384 Gelasius I. ad episcopos Dardaniae

temptare. dicat ergo, qua ipse synodo Iohannem secundae -
sedis antistitem qualemcumque, certe catholicum et a ecatho-
lieis ordinatum nec de catholica fide et communione aliqua-
tenus impetitum, duxerit excludendum et haereticum manifestum
Petrum sua quoque executione damnatum pontifici catholico 5
permiserit subrogari, cum etiamsi reus manifestus esset
Iohannes, post eum saltem catholieum conuenisset praefici
sacerdotem, sicut ipse quoque suis sacris sanctae memoriae
Timotheo catholico in Alexandria faciendum promisisse legitur

42imperator. qua synodo tertiae sedis episcopum Calendionem 10
idem expelli fecit Acacius ac nihilominus eidem Petrum tam
haereticum manifestum, ut eidem pàlam nec se communicare
praetenderet, sua passus est dispositione substitui? qua
denique per totum Orientem synodo eiectis orthodoxis nullo
erimine maculatis prauos quosque ét criminibus inuolutos sua i5
prouisione supposuit? qua synodo tot aliena priuilegia
nefandus populator inuasit? sed libri non sufficiunt, si tragoe-
dias eius, quas per ecclesias totius Orientis exercuit, singil-
latim seribere moliamur.

48 An illud ipsius argumentum nobis aestimant opponendum, 30
quo facinora sua in imperialem nisus est iactare personam?
eur igitur, quando uoluit, obstitit Basilisco, tyranno certe et
haeretico uehementer infesto? cur ipsi imperatori Zenoni, quia

1l ergo VBX: igitur RA quia B 2. qualecumque 5 catholico
cum et B 3 fide cummunionem B aliquatenus om. E 5 sua sua B
excusatione B 6 permiserit usque ad 9 catholico om: ἢ subrogare B
eiamsi V esset cum conuenisset iohannes B 7 sal//item (eras. u) V,
saltim B debuisset (pro conuenisset) B 9 alexandriam B pro-
mississe b, permisisse 44, prompsisse o relegitur B 10 qua om. B
episcopum Calendionem V.AB (episcopum sanctum Cal. XE): antistitem
caleedonensem (Calced. del. man. 2) E 11 hane (pro 80) B | idem B,
eundem A tamen hericorum B 12 communicari A 15 quoque et
criminibus quoque inuolutos B 16 tota B 17 suffidunt KA et ex
sufficient B man. 1: suíficient E et ex sufficiunt V man. 1 ut uidetur
iraguidas B 18 qua super B 19 describere Z 20 estimat B
21 in BAZ et R man. 2: om. VE man. 1 persona Β 22 quur B
basisco .A1E manm. 1, basilico B 28 infecto B quur 5

Epist. XCV 49—47. 385

palam Antiocheno Petro noluit ecommunieare, suam non sub-
didit uoluntatem? ecce potuit et in aliis resultare, si uellet.
sed ut ea quae latius explicanda sunt omittamus, quid, quod 44
ipse Zenon imperator suis litteris profitetur cuncta sese ex
Acacil gessisse consilio nec hoe eum fallere litteris suis ipse
pariter testatur Acacius, qui et eum nihilominus uniuersa
recte gessisse conscripsit et suo consilio haec eadem gesta
non tacuit? quasi uero tantum in Alexandrini Petri communi- 45
one Aeacius praeuarieator extiterit. et non in omnibus, quos
40 uel fecit depulsis catholicis pontifieibus tamquam tyrannus
ecclesiis quibusque praeponi uel taliter praepositis peruersa
communione permixtus est! qui hoe ipso secundum canones
fuerant ab ecclésiasticà communione pellendi, quo se passi
sunt successores uiuis sacerdotibus adhiberi. quis autem non 46
perspiciat Christianus, quod eatholieis pontificibus propria
sede deiectis non nisi haeretici potuerint introduci? quibus
tamen enunetis uel auctor fuit Acacius subrogandis uel sub-
rogatis communicator accessit, his utique, qui ἃ communione
haereticorum nullatenus discrepabant. cur ergo uel eum haec 47
40 fieri uideret Acacius non sieut sub DBasilisco lam fecerat ad
apostolieam sedem referre curauit, ut, si solus ipse non
poterat, iunctis cum eadem eonsiliüs atque tractatibus apud

iex

1 anthioceno B, antioceno RA uoluit RA 2 uoluntate B et
in V: etiam RA, in BX alios B si nolle B uellet (nollet X)
«an non apostolus dicit non solum qui faciunt sed etiam qui consentiunt
facientibus reatu pariter inretiri (sunt irretiti .4)? sed ut XA (of. p. 392, 24)
9 quid quid B, quicquid A 4 litteris suis érsp. RA sese VBZ:
se RA 5 consilio gessisse érsp. A hoc ea B fallere eum £rsp. .A
6 werba testatur acatius qui et eum nihilhominus uniuersa rectae gessisse
conscripsit et suo consilio haee eadem ec loco omassa post ipso (12)
collocat B ^ '7 conscribsit V, conscribit ZA — 8 quia si uero .K (uero
del. man. 2) 10 fecit Acacius depulsis E ]1 aliter B 12 ipso
testatur acatius . . eadem (cf. quae ad lin. 6 adnotaui) an (!) secundum B
seeundum canones om. E. 14 uiuis BZA: huius V, huiusmodi ER 15 per-
spiciat ex perspicit corr. V 16 potuerunt 8 17 fuerit B uel
subrogantiis B 19 quur B 90 uiderit 5 basisco A!R man. 1
22 eodem A

XX$w 25

980 Gelasius I. ad episcopos Dardaniae

imperatorem possent, quae religioni conpeterent, allegari?
nam si Basiliscus, ut dietum est, tyrannus et haereticus scriptis
apostolicae sedis uehementer infractus est et a plurimis
48reuocatus excessibus, quanto magis legitimus imperàtor, qui
se catholieum uideri uolebat, potuit cum apostolica sede
eunctorum quoque pontifieum moderata suggestione mitigari,
praecipue eum eiusdem Acacii esset specialis fautor et amator
et qui litteris suis tam ipsum Acacium quam sanctae memoriae
papam Simplieium magnis laudibus extulisse doceretur, quod
haereticis constantissime restitisset? cur tanto tempore Acacius
inter ista conticuit, nisi quia praepediri nolebat ullatenus, quae
pro haereticis desiderabat impleri?

49 Ponamus tamen etiamsi nulla synodus praecessisset, cuius
apostolica sedes recte fieret executrix: cum quibus erat de
ÁÀcacio synodus ineunda? numquid cum his, qui iam parti-
cipes tenebantur Acacio et per Orientem totum catholicis
sacerdotibus uiolenter exclusis perque exilia diuersa relegatis
socii euidenter existebant communionis externae, prius se ad
haee consortia transferentes quam sedis apostolicae scita
50 consulerent? cum quibus ergo erat synodus ineunda? catholici
pontifices fuerant undique iam depulsi solique remanserant
socii perfidorum, cum quibus iam nec licebat habere con-
uentum, quia moris ecclesiastic] omnino non esset cum his,
qui pollutam communionem tenerent permixtamque cum per-

1 deum (pro imperatorem) B quae possent írsp. R man. 2 com-.

peterent BEAR man. 1: conpetere V, competere debuit EK mam. 2

aligari im allegare mutauit E man. 2 2 basiscus .& man. 1 A!A*
man. 1 9 instructus B, infestus A 5 cu V, eum E 9 magis B
magnis laudibus om. E extulisset V extulisse magnis laudibus

irsp. Α quod BAZ: quo VE X 10 restitisse B, restitissent .4 cum
parte codd. X quur B 12 expleri Z 13 etiam sy B. 14 sedis VB
recta B fieret VR man. 1 AB: esset ER man. 5 15 participes ex
particeps corr. V man. 2 10 acacüi B catholicis ex catholici corr. V
man. 2, catholicae B 17 per quae B religatis &.A — 18 communi-
onis VZ: communis B, religionis E.A 21 episcopi (pro pontifices) .A
iam om. B depulsi ex sepulsi corr. B 22 soci om. B quibus
nam nec libet B 28 moris ex morsis V 24 teneret permixtumque ΒΒ

Epist. XCV 48—53. 387

fidis, ullum miscere concilium propheta quoque dicente: non
sediin concilio uanitatis et cum iniqua gerentibus
non introibo, odiui congregationem malignorum
et cum impiis non sedebo. recte igitur per Calcedonensis 51
synodi formam huiusmodi praeuaricatio repulsa est potius
quam ad concilium, quod nee opus erat post primam synodum
nec cum talibus haberi licebat, adducta est. nam et quid
ageretur de fide catholica, si intellegere uoluissent, ignorare
non poterant, eum uiderent catholicos pontifices nulla synodi
discussione, nullo concilio, praecipue cum nouas causas esse
perpenderent, toto Oriente depelli, et ceteri quid cauerent ex
illorum discere qualitate potuissent. restat igitur, ut illius 52
partis eos fuisse sit clarum, eui se post tot experimenta
dediderunt, meritoque ab apostolica sede ceterisque catholicis

15 non iam consulendi erant potius sed notandi.

Risimus autem, quod praerogatiuam uolunt Acacio conparari, 53
quia episcopus fuerit regiae ciuitatis. numquid apud Rauennam,
apud Mediolanum, apud Sirmium, apud Triueros multis
temporibus non constitit imperator? numquidnam harum

30 urbium sacerdotes ultra mensuram sibimet antiquitus deputa
tam quippiam suis dignitatibus usurparunt? numquid Acacius
ut Iohannem qualemlibet hominem, eatholicum tamen a catho-
lieis ordinatum, de Alexandria excluderet Petrumque in haeresi

[^1]

] Psalm. 25, 4 sq.

2 in VBZ: cum RA cum Vulgata 8. odiui..sedebo om. X . con-
gregationes E 4 rectae B 5 preuaricatione pulsa B 5 sq. potius a
concilium ΒΒ 6 concilium ex consilium corr. V quod VBZ: quo RA
7 ne B cum qualibet habere E ut dictum (pro adducta) B ὃ de
fide VBZA: uel de (laborantibus add. man. 2) pro file ὦ δἰ om. B
9 uiderunt B 10 post nulla (!) concilio add. eici ER man. 2 11 prae-
ponerent AK orienti B . ex ex et corr. V man. 5 18 partis om. RA
fuisse hereséos sit 4 14 dediderunt VB: dederunt RAZ 15 erat B
16 praerogantium hinc uolunt acacium B 17 ferit B 18 medolanum V
sermium B, firmium VE triberos VB, tiberos RA 19 numquid iam .A
22 catholicum tamen a om. B 25 alexandriae B petrum quae B,
petrum (om. que) E heresim 8.

25*

388 Gelasius 1. ad episcopos Dardaniae

iam detectum atque damnatum absque sedis apostolicae con-
sultatione reciperet, aliqua synodo saltem illic habita hoc
audacter arripuit? ut Calendionem de Antiochia depelleret
haeretieumque Petrum, quem ipse quoque damnauerat, absque
notitia sedis apostolicae rursus admitteret, aliqua synodo id 5
94fecisse monstratur? si certe de dignitate agitur ciuitatum.
secundae sedis et tertiae maior est dignitas sacerdotum quam
eius ciuitatis, quae non solum inter sedes minime numeratur
sed nec inter metropolitanorum iura censetur. nam quod
dicitis (regiae ciuitatis', alia potestas est regni saecularis, alia
ecclesiasticarum distributio dignitatum. sicut enim quamuis
parua ciuitas praerogatiuam praesentis regni non minuit, sic
imperialis praesentia mensuram dispensationis religiosae non
mutat. sit clara urbs illa potestate praesentis imperii, religio
sub eadem tunc firma, tunc libera, tune prouecta consistit, si 15
potius hoc praesente propriam teneat sine ulla perturbatione
55 mensuram. postremo 51 sibi de imperatoris praesentia blandi-
untur et inde putant Constantinopolitanae ciuitatis episcopi
potiorem fieri posse personam, audiant Marceianum eiusdem
principem ciuitatis, posteaquam pro augmento urbis ipsius so
sacerdotis intercessor accedens contra regulas optinere nihil
potuit, sanctae memoriae papam Leonem summis laudibus
prosecutum. quod canonum regulas uiolari nulla fuerit ratione

—

9 synodi V . saltim B 3 audaciter B calendionum B, kalendi-
onem RX antioca B depelleret BE: pelleret VERA ὃ amitteret B
6 certe dignitatem .B 7 maiorem dignitas B 8 sedis memine B
9 iure B 19 est om. καὶ 11 werba inde a sicut quamuis wsque
ad 389. 10 refutatione uacuasse adfert Facundus, Pro defens. trium
capp. V 4 (Migne 67, 649) sic E quaeuis RA! 12 praua B
praes. regni praerog. érsp. RA 13 religiose B 14 urbs 4! Facundus,
urbs uel urbis E: ut urbs VA? (uel urbs Thiel); si claratur his illa B
15 eadem VBR Facundus: eodem XA tun; sub eadem í£rsp. VR
profecta B consistit ex constitit corr. V man. 2 si om. Β 16 pro-
pria B perturbationem B 20 pro om. B augmento er aumento
corr. V man. 2 21 intercessio E man. 2 regulam RA 22 L. (— Le-
onem) RA

Epist. XCV 54—58. 989

perpessus; audiant Anatolium eiusdem sedis antistitem clerum 56
potius Constantinopolitanum quam se temptasse talia confi-
tentem atque in apostolici praesulis totum dicentem positum
potestate ipsumque beatum papam Leonem sedis apostolicae
praesulem, cuius synodus Chaleedonensis auctoritate firmata
est, quidquid ultra quam ab eodem pro fide et communione
catholica atque apostolica illic agendum constaret esse dele-
gatum, per occasionem congregationis illius praeter Nicaenos
canones noua uideretur actione temptatum, conpetenti refuta-
10 tione uacuasse eaque nihilominus etiam sub sanctae memoriae ὦ
: papa Simplicio legatum sedis apostolicae sanctae memoriae
Probum Canusinae urbis episcopum Leone principe tune
petente praesente docuisse nullatenus posse temptari neque
his prorsus praebuisse consensum; atque ideo non ad ciuitatis
cuiuslibet respiciant qualitatem sed modum dispensationis
ecclesiasticae paterna traditione firmatum conuenienter ob-
seruent.

Dieatur autem de Alexandrino et Antiocheno episcopis:
certis ex causis principem magis illa, quae gesta sunt, non
20 Àcacium praecepisse. sed principi Christiano decuerat sugge-

rere sacerdotem, maxime cuius familiaritate et fauore fruebatur,

saluam fore de eiusdem iniuria contumeliaque uindictam,
tantum αὖ ecclesiae sineret Christianus princeps regulas

1 permissus audiat 5 anatholium .A 2 constantinopolitanum
numquam se B temptasset alia V, temptasse alia KA 9 atque in
VRA: sed ad eadem B . positum ez positus corr. FK man. ὦ 4 pote-
statem .B ipsumque J'acundus: ipseque B, ipsum VRA 9 Calc
syn. auct. (rsp. E, syn. auct. Calc. A 6 quiequid EA eadem B.
7 esset 7 man. 2 9 actio et impietatum B — 10 uacuasse Facundus :
uaeuasset ΚΑ et ante ras. KR, euauasse B 11 papa Simplicio . . me-
moriae om. B 12 canosine KA!, causae B 158. presentem B po-
tuisset B teptari V — nec RA 15 respiciunt 5 16 paternater
natraditionis B 18 de om. A antioceno BEA episcopis om. B
19 principe B 20 precipisse B decuerat ex docuerat corr. V mam. 2
seggerere V 21 sacerdotem BXZA et ex sacerdoti corr. E. man. 2:
sacerdotum V fabore δ 22 saluum B eiusdem VEA: eius BZ
25 christianos B

390 Gelasius I. ad episcopos Dardaniae

custodiri, quia et noua in utroque pontifice causa esset exorta
et nouam discussionem consequenter inquireret, et, sicut
semper esset effectum ac diuinae pariter leges humanaeque
censerent, ut sacerdotali concilio de sacerdotibus iudicia
prouenirent, non a saeculari uiderentur qualescumque pontifices, s
etsi errore humanitus aecedente non tamen religionem ullatenus

59 excedentes, potestate percelli. an ad haee iusta ratione principi
suggerenda non erat regiae ciuitatis honore sublimis? si factus
erat ila regia ciuitate sublimior, tanto magis in his sugge-
rendis debuit esse constantior; si autem in his, quae pro
religione fuerant exserenda, extitit contemptibilis atqué de.
spectus et aut segnis aut fiduciam non habens intimandi, in
quo per regiam ciuitatem maior effectus est? an ut per eam
suae praeuarieationis exereret potius tyrannidem quam causas

60religionis legitime procuraret? Nathan propheta palam publi- 15
ceque in facie regi Dauid et commissum pronuntiauit errorem
et ipsum conmisisse non tacuit et confessione correctum con-
sequenter absoluit. beatae memoriae Ambrosius Mediolanensis
sacerdos ecclesiae maiori Theodosio imperatori communionem
publice palamque suspendit atque ad paenitentiam redegit 90
regiam potestatem. beatae memoriae papa Leo, sicut legitur,
imperatorem Theodosium iuniorem Epheseno latrocinio libere

61coarguit excedentem. sanctae memoriae quoque papa Hilarus

15 cf. Regn. II 12, 1

l custodire B noua supra lin. add. B causae B eet ( pro
eet) V — 8 seper R ac VRA: hoc B legis 5 humanaeque ex
humanaque corr. V man. 2, humane quae B: humanae KE manm. 1, et
humanae ARE man. 2 5 preuenirent B. non ad B qualiscumque B
6 occidente .B 7 ad VRAB: et X principis B 8 erant
A cum parie codd. X 9 ille A sue gerendis V 10 dedebuisse
constantior 8 pro BZ: om. VRA 11 regione B exerenda BE
man. 1, exercenda AR man. 2 dispectus Β 12 signis B 13 eam B:
ea VRA 14 suam B suae tyrannidem (tyrannidi XE) praeu. potius
exereret (exerceret 4) RA 15 Natham B publica quae B 16 faciem
regis E. 17 commissise B 19 sacerdus B maiori theodosio im-
peratori communionem V: maiorum thedosium imperatorem communi-
onem 2, maiorem theodosium imperatorem a communione ERA 20 re-
digit B 22 teodoxium B effeseno B, ephesino 4 28 excidentem B

Epist. XCV 59—64. 391

Anthemium imperatorem, cum Filotheus Macedonianus eius
familiaritate suffultus diuersarum conciliabula noua sectarum
in urbem uellet inducere, apud beatum Petrum apostolum
palam, ne id fieret, clara uoce constrinxit in tantum, ut non
ea facienda cum interpositione sacramenti idem promitteret
imperator. sanctae memoriae nihilominus papa Simplicius et 62
post eum sanetae memoriae papa Felix non solum Basiliscum
tyrannum sed etiam imperatorem Zenonem pro isdem ipsis
excessibus auctoritate libera saepius increpasse noscuntur
flectique potuisset, nisi Constantinopolitani praesulis accende-
retur instinetu, qui particeps externae communionis effectus
necessario, in quod inciderat, iam fouebat, malens in suae
praeuaricationis obstinatione persistere quam curandus ad

salubria remeare, sicut ipse rerum probauit euentus. ecce 63

nuper Honorico regi Uandalieae nationis uir magnus et
egregius sacerdos Eugenius Cartaginensis episcopus multique
cum eodem catholici sacerdotes constanter restitere saeuienti
eunctaque extrema tolerantes hodieque perseeutoribus resistere
non omittunt. nos quoque Odouacri barbaro haeretico regnum
Italiae tune tenenti, cum aliqua non facienda praeciperet, deó
praestante nullatenus paruisse manifestum est. hic autem uir64
bonus AÁcacius et sacerdos eximius in tantum se et suggerere
potuisse monstrauit et noluisse deprompsit, immo fauisse

1 filiotheus B, silotheus Καὶ machedonianus V 2 noua om. RA
9 orbem B inducere om. V man. 1, (n marg. add. man. 2 4 per-
strinxit .B 59 ea om. B inter inpositione B 6 symplicius B
7 postea sanctae B papa om. B 8 zenone per B hisdem VE
10 potuisse B accederetur V — 11 communioni B 12 necassario B
fuebat mallens B 14 remeare ex mereare corr. V man. 2 — euendus B
15 horiorico wt wid. B uandalice ex uadalice corr. V man. 2, uuanda-
lieae BR: uuandalorum Α΄, uualdanorum 43 16 kartaginiensis B,
carthaginensis 4. 17 constatuilter (wel comnstatuiiter) B restitere V
man. 2: resistere V man. 1 BRA se uenienti tune itaque B 19 odo-
bacri B, bodouaeri VR, odouagri A 20 italicae 8 2l praestante
VERA: iubante B praussse B . 22 eximus V et ante suggerere
om. B suggere V, corr. man. 2 29 depromsit V, depromisit B

392 Gelasius 1. ad episcopos Dardaniae

patefecit, ut et imperator cuneta se ex eius gessisse consilio
non taceret et ipse imperatorem magnis praeconiis eleuaret
ista facientem seseque proderet his agendis rebus fuisse
participem.

Sed esto, Calendion imperatoris nomen abstulerit, Iohannes
principi mentitus fuisse iactetur: quae tamen cum nouae
essent causae, noua debuit ecclesiastica próuenire discussio.
an qui in hominem imperatorem peccasse dicebantur, nulla
interueniente synodo deici debuerunt et in deum, qui summus
et uerus est imperator, Acacium delinquentem sinceramque
communionem diuini sacramenti studentem miscere cum per-
fidis secundum synodum, qua haec est damnata perfidia, non

660portebat expelli? quid de innumeris per totum Orientem

eatholieis sacerdotibus propria sede depulsis et indubitanter
haereticis intromissis? nouae certe erant causae et his conse-
quenter noua synodus debebatur. cur. tunc non uenit in
mentem, ut in talibus causis peteretur a principe saltem
qualiscumque synodus celebranda, ut quocumque uel colorato
iudicio traditionis ecclesiasticae passim pontifices uiderentur
exclusi, non solum quarumeumque urbium sacerdotes, sed

67 metropolitani ineunctanter antistites? his omnibus cum non

restitit suggestione qua potuit, consensit Acacius communicandó
cunctis, qui in eatholicorum locum haeretici fuerant subrogati.
apostolus autem dicit non solum qui faciunt sed et qui
consentiunt facientibus reos indubitanter adscribi. aun haec
licuit saeculari potestati et actis talibus ÁÀcacio consentienti

24 Rom. 1, 32

1 ut et VEAZX: &u&it B gessisse VAZ: suggessisset E (egisse
corr. m. 2), om. B 2 sed ipse B eleualeret V 9 sese quae B
proderet BZ: prodidit VEA 4 principem 15 o est V calendi-
onem B, calendionis R nomen om. B 6 fuisse mentitus RA 7 de-
bueret δ 9 synodo om. B 12 secunda B 18 orientem. V BZ:
orbem ΚΑ 15. certae ὦ et in his B 16 debebatur ex debeatur
corr. R man. 9 non uenit ex inuenit corr. E man. 2 17 saltiam B
19 ecclastice VY 20 excludi « 22 resistit B consensit ut acacius B
29 loco hereti δ 24 et VRAZ: om... B

wT€——

τἀ λυ 6. auti c

ΔΩ» m “

Epist. ΧΟΥ͂ 65— 70. 393

absque ulla synodo, quam ipsa rerum nouitas exigebat, absque
sedis apostolicae consultatione perficere et sedi apostolicae
non licuit secundum tenorem synodi Calcedonensis in ueteri
utique causa et ueteri constituto iusta definitione damnata
inimicis synodi Calchedonensis Acacium conmunieantem a sua
conmunione depellere?

Sed inquiunt: Acacius principi obuiare non potuit. cur68
Basiliseo, quia uoluit, obuiauit? cur ipsi Zenoni, ne palam
Petro Antiocheno, quamuis latenter hoc fecerit, communicare
uideretur, non commodauit adsensum? ecce resultanti non
institit imperator, ecce uim nolenti non intulit, ecce refugienti
contagia manifesta concessit. postremo cur tanto tempore, cum 69
ista gererentur uel gerenda cognosceret, non ad sedem apo-
stolicam, a qua sibi curam illarum regionum nouerat dele-
gatam, referre maturauit sed prius laudator factus est ipse
gestorum quam uel praemoneret talia esse temptanda uel, ne
temptarentur, obsisteret, sicut sub Basilisco iam fecerat? cur
ilis ceteris communieare consensit, qui depulsis catholicis
sacerdotibus indubitanter haeretici singulis urbibus fuerant
20 Substituti? postremo si ille defuit suis partibus et quae

sacerdoti catholico competerent agere fastidiuit, ideo sedes

apostolica, quod ad eam pertinebat, uel potuit uel debuit
praeterire?
Quolibet igitur modo haereticorum complicem refutauit et 70

M
[zn

! 9 tenoré B 4 utique om. EK erasis 3 fere litteris ueteris consti-
tutio B iusta (iuxta 4?) diifinitione A4, iuxta definitionem Car.
9 inimici B communionem DB 7 acicius B 8 basilico B ipsa V,
ipse B 9 antioceno EA, om. B cum (pro quamuis) EK man. 2 in
ras. hoc latenter B 10 assens. et result. B 11 restitit B AX

impator V 12 posttremo curanto B 18 gereretur B, gerentur V

14 a om. B curà E 15 mutarauit B, maturauerit ὦ 16 post talia
add. non E man. 2 ne om. B 17 obstiteret V et ante ras. R.
basilico V feceret B 19 hereticis B 20 si BZ: om. VRA
quod 4 21 competeret A, peterent V sedis VB 22 eam B et
pars codd. X: eadem V et altera pars codd. X, eandem RA uel..
uel VBZ: nec..nec EA — 24 qualibet B reputauit B

9904 Gelasius 1. ad episcopos Dardaniae

consortem communionis externae a sua communione dimouit

nec opus fuit noua synodo, cum ueteris constituti sufficienter
hoc forma praescriberet, nec opus fuit ut haec facienda Orientis
episcopis intimaret, quos et expulsione catholicorum, quae
agebantur in causa fidei, non ignorasse manifestum est et
communieando haereticis subrogatis facto tali consensisse. non
dubium est etiam, cum externae communionis effectis nec
potuisse nec debuisse sedis apostolicae scita tractari. ecce
agnouerunt in eorum professione, qui constantissime perdu-
rarunt, quid fidei communionique catholicae deberetur. ecce
agnouerunt, quemadmodum a talibus recedendo, immo talibus
contraria moliendo, a fide et communione catholica deuiarit

12 Àcacius seque pariter cum eodem errori subdiderint. ecce

agnouerunt, quam iustis ex causis pro fide et communione
catholica atque apostoliea, cui et illi qui in ea perstiterant

congruebant et hi qui perstantibus obuiabant ab eadem doce-

bantur alieni, sedis apostolicae auctoritate sit remotus Acacius
(ad cuius praecipue uocatus examen uel uenire uel mittere
non curauit, ut se de his omnibus, si confidebat, absolueret)
eiusque pariter quieumque complices extiterunt, atque ab illa
merito cum his communione discretus, a qua se ipse primum
cum suis consortibus catholicis pontifieibus discrepando co-

1 demouit BZ 2. ueteri constitutioni B 8. hoc forma A!, plerique
codd. Σ et, nisi quod hoc omissum nter colummas addidit, V: hoc
firma B, haec forma 43, forma haec E perscriberet A (cf. 2) fa-
cienda B2: cienda V, scienda .A et V man. 2, scribenda E 4 quos
et BZA: quod et VE, quos ex Thiel expulsione sine cathol. B
5 causam B est VRA: sit B et (excepto codice 9) X3 οὖ communi-
cando .. consensise (!) non dubium est 2n superiore marg. add. V man.-2
7 est. om. B 9 perdurarunt B2: perdurarint VERA 10 quid BZA:
quod VE communi quae catholici Β 11 quemammodum V ἃ om. VB
recedendum Β l2contraria BEA: contra VE. molliendo B deuiaret B
13 subdiderit B 15 qui (pro cui) B perstiterant ΚΣ: persisterunt B,
constiterant ΔΑ 16 hi V: hii AZ, illi ZA, om. B qui stantibus B
17 aecacius V 18 ad om. αὶ 19 utiut Υ si BAR man. 2: om. VE
man. 1 . 20 compleces B

Epist. XCV 70— 73. 995

gnoscitur separasse, iureque sententiam ille damnationis excepit
ceteris consortibus promulgandam, qui solus pro omnibus suis
consortibus in communionem se recidisse perfidiae ad aposto-

]icam sedem missis litteris est professus. cul ÁAcacio si con- 73

municauerant Orientales episcopi antequam huc referret, pari
utique reatu sine dubio probabantur inuolui iureque per illum
transgressionis sententiam susceperunt tamquam facti cum
eodem eommunionis externae, qui utique non consuli tamquam
nostrae communionis homines iam deberent sed tamquam in
contrario positi consortio refutari; si uero non communica-
uerant antequam Acacius huc referret, et communicantem
notare debuerant et ipsi de eodem potius huc referre atque
apostolicae sedis uigore perculsum merito comprobare cumque
ea sede apostolica tantisque illis catholicis pontifieibus magis
tenere concordiam. sed quia ab illorum societate desciuerant 74
et eorum successoribus communicare delegerant, ideo cum sede
apostoliea minime congruebant; quia in sortem reciderant
praeuaricatoris Acacii et illius se sine dubio peruidebant
sententia consequenter adstringi, ob hoc eum uideri nolebant
esse damnatum, quia se cognoscebant in eadem praeuaricati-
one damnatos, in qua hodieque manere persistunt. sed sicut 75

1 rapparasse B sententiam damnationis illius Β 2 ceteris con-
sortibus BZA: ceteris consortibus cum suis consortibus KR et, nisi quod
«erba cum suis consortibus promulgandam qui solus pro omnibus suis
consortibus a manw 1 omissa 4n superiore margine add. mam. 2, V
3 recedisse B perfidiae ex perfide corr. V mam. 2, sue perfidie 4
ad om. B 5 orientalis B anteq. nunc referret quare B 6 pro-
bantur B, probabuntur RA 7 susciperunt B — 8 consultam quam V,
corr. man. 2. 9 homines add. V man. 2 10 positi BZ: positi in VRA
confurtiuo δ 11 huc VBZA: adhuc R man. 1, id huc man. 2 ref-
ferret et communicatem 2 12 haec B pereussum δ 14 ea VZ:
om. BRA 15 tenere in marg. add. V man. 2 — illorum consortio disci-
uerant B desiuerant 4 17 menime B reciderunt B 18 praeuarica-
cionis B et om. X se om. R praeuidebant E man. 2 19 sen-
tencià B post sententia add. se FR. man. 2 — adstrengi Β 20 praeua-
rione B 21 hodie que B, hodie A quod (pro sed) E

396 Gelasius 1. ad episcopos Dardaniae

hi simili conditione eonstricti complicem suum non possunt
iudieare non iure damnatum neque rei reum possunt conpe-
tenter absoluere, sic illo iuste praeuaricatore damnato ipsi
quoque pari iacent damnatione prostrati neque nisi resipiscentes
inde poterunt prorsus absolui, quia sicut per unum scribentem
eorum omnium uulgata transgressio est, qui in eandem per-
fidiae reeiderant actionem, sic in uno eodemque, qui pro
omnibus scripserat uel scribendo omnium prodiderat uoluntates,
transgressione punita pariter quoque cum eodem uel in eodem

76est complieum transgressio punita cunctorum. quae tamen

sententia in AÁcacium destinata etsi nomine tantummodo
praesulis apostolici, cuius erat utique potestatis, legitime
probatur esse deprompta, praecipue cum secrete dirigenda
uideretur, ne custodiis ubique praetentis dispositio salutaris
quibuslibet difficultatibus impedita necessarium habere non
posset effectum, tamen, quia orthodevis ubique deiectis et
haereticis tantummodo eorumque consortibus iam relictis in
Oriente catholici pontifices aut residui omnino non essent aut
nullam gererent libertatem, plurimorum in Italia catholicorum
congregatio sacerdotum rationabiliter in Acacium sententiam

] hi V, hii RAV man. 2, hi uel hii Z: in B condictione V,
conditio (-ne add. man. 2) R perstricti B non supra lin.
add. V man. 2 2 rei om. A 3 ille iustae B ipsi EA et ex
ipso corr. V: isti BE 4 parem B postr. qui nisi B 5 unde V
poterant 4 6 transgressio e V eadem B 7 recederant actionum B
sic uno 5 un///le////Idemque (eras. utroque loco i μὲ uid.) ἡ ὃ oibus V
scripserit ΒΒ prodiderat ras. ex prodiderant E uoluntate B, uolun-
tatem RA 9 transgressione . . pariter bis scriptum priore loco del. V
eadem B 10 es B transgrassio V — cunctorum. quae ad instructionem
uestrae dilectionis satis abundeque sufficere iudicamus (iudicauimus A)
quamuis eadem latius si dominus concesserit facultatem studeamus ex-
ponere quatenus et fidelium quisque cognoscat nihil apostolicam sedem
quod absit praepropere (postponere .4) censuisse. quae tamen ΣΑ͂;
cf. $ S0 11 destinatiam B 13 depromta V, depromptam B
deprompta esse írsp. RA secreta A, secretim BX 14 nec B
16 possit B. qui Β 17 relectis Β 17 sq. moriente (pro in oriente) V
19 generent B

[22]

Epist. XCV. 75— 179. 397

cognouit fuisse prolatam. quae congregatio facta pontificum 77
non contra Caleedonensem, non tamquam noua synodus contra
ueterem primamque conuenit sed potius secundum tenorem
ueteris constituti particeps apostolicae exsecutionis effecta est,
ut satis appareat ecclesiam catholicam sedemque apostolicam,
quia alibi iam omnino non posset, ubi potuit et cum quibus
potuit nihil penitus omisisse, quod ad fraternum pertineret
pro intemerata fide et sincera conmunione tractatum.

Quae cum uniuersa nouerint qui uidentur orientalibus 78
ecclesiis nunc praeesse, propterea Christianam reparari legitima
curatione refugiunt unitatem, quia occasionem dissensionis
huius suis ambitionibus sufftragantem deponere iam recusant,
qua sine auctoritate sedis apostolicae omnium ecclesiarum
passim iura confündant, magis eligentes in errore persistere
quam praesumptionum suarum perdere facultatem, plus usur-
pationum suarum licentiam diligentes quam diuini iudicii
tenentes corde respectum. in quo necesse est, uelint nolint,
tam de fidei communionisque catholicae atque apostolicae
sinceritate neglecta quam de paternis canonibus euidenter
inruptis reciplant quod merentur, nisi, dum hic tempus
admittit, baee damnationis aeternae pericula correctis mentibus
studeant declinare, ut possint non tales permanere, quibus
insolubiliss est lata sententia, sed a talibus recedentes ab
eadem sententia non teneri. quae sieut in errore durantibus
numquam soluenda praefixa est, sic ab his erit aliena, qui
extiterint puniendae prauitatis inmunes.

2 notam quam 5 3 ueterum B 9 ut om. B sappareat B
eccla V 6 quia ex quà corr. V — non supra lin. add. V possit B
7 potuit et nihil B omississe B 8 temerata B fide B: om. VRA

9 uniuersi E man. 2 uidenter B 11 qui 5 discensionis 10
183 qua sine VE man. 1, quasi ne B: quia sine AR man. 3 14 passim
ecclesiarum £rsp. B confundunt KA elegentes in eorum B

lo praesuptionum V urpationum V 17? uellint nollint B — 18 atque
apostolicae B: om. VEA 19 quae de B 20 insuptis B hic VAR
man. 1: hec E man. 2, id B tempus ut admittit B 21] aeterna B
22 studia B 29 insolubile lata sit sententia A sed ut talis bus
recidentes B — 25 quae B — 26 inmunis B

398 Gelasius I. ad Honorium episcopum

80 Haee uero ad instructionem uestrae dilectionis satis abun-

deque sufficere iudicamus, quamuis eadem latius, si dominus
concesserit facultatem, studeamus exponere, quatenus οὗ
fidelium quisque cognoscat nihil apostolicam sedem, quod
absit, praepropere censuisse et non habere, quod iuste possit

8lopponere, peruersa doceatur improbitas. recte autem faciet

uestra dilectio, ut ista quae scribimus pariter et catholicis et
contrarià sapientibus innotescant, quo et sanis necessaria
firmitas et male sanis conpetens medicina praebeatur. Dat.
Kal. Febr. «post» cons. Uiatoris u. c.

(96.)
EPISTOLA GELASII PAPAE AD HONORIUM .EPISCOPUM.

DILECTISSIMO FRATRI HONORIO GELASIUS. Miramur dilectionem
tuam fuisse miratam curam sedis apostolicae, quae more
maiorum cunctis per mundum debetur ecclesiis, pro uestrae
quoque regionis fide fuisse sollicitam, eumque ad eam perlatum
esset, quod quidam per Dalmatias integritatem catholicam
uitiare niterentur et diuinis humanisque legibus ante damnatum

1 haec uero etc. usque ad finem om. RA . subundeque B 2 quam-
uis Znier columnas. add. V man. 2 39 quatinus V 4 fideliu V
quis B 5 praeprope recens fuisse V 6 rectae B faciat B 7 ut B:
et V scripsimus .B pariter a cath. V ὃ innotiscant B: innoce-
scat V 9 firmitas ez firmatas corr. V et insanis comp. B tribu-
atur B Dat. Kal. Febr. «post.» cons. Uiatoris ἃ. c. scripsi: pAT XL
(pro KL) FEBR cows viaronurs vc V, dat. X K. (i. e. Kal) cons. Uiatoris
u. c. o?, data Calend. Febr. Uictore u. c. cons. Car., data Calendis
Februarii consulatu Uiatoris ἃ. c. Thiel contra usitatum adferendi con-
sulis morem; Data nr id maias p Ls. uiatore. uc. consule B, quae tem-
poris nota utrum graue uitium contraxerit an forle ad. aliam quandam
epistulam pertinens errore huc inrepserit, ego quidem non düudicauerim.
certe p Ls. hic quoque mil aliud. widetur significare 'quam post. cons.;
litteràm. enim C in hisce subscriptionibus is, qui scripsit codicem, saepius
ita pinzit, ui litterae 1, simillima sit.

96. Dat. haud ita multo post ep. 98. — Edd. Car. I? 435; Collect.
Concil.; BTA I 279; Thiel 324; mil nisi δὲ 1—2 Bar. ad a. 493, 26.
19 mcrP EPLA V 15 malorum V, corr. o? 17 esset o: esse et V
18 uitia reniterentur V, corr. o?

ὅ

————————ÉÁHPÓNA

ho
Qt

Epist. XCV 80 — XCVI 4. 399

Pelagianae pestilentiae denuo uirus inferre, non putauerimus
ullatenus differendum, quominus haec diligentius inquirentes
aut, si fortasse subrepserant, de proximo sanarentur aut an-
xietatem nostram, si falsa probarentur iaetata, releuarent,
aestüimantes melius nos uideri impatientius talia uestigare
uoluisse quam crescere dissimulando perniciem: neque enim
uel silentio premere causas huiusmodi uel differendo fouere
deberemus, cum dicente magistro gentium sollicitudine
non pigri atque iterum qui praeest in sollicitudine
reos proeul dubio nos, nisi continuo quaereremus, etiamsi
inaniter essent uulgata, conuincerent, nec interesset, per quos
ad aures nostras eadem peruenissent, dum «quibuscumque
quo»modolibet ista referentibus, postquam nostram conscien-
tiam penetrarant, in his ueraciter indagandis pastorales ex-
cubias esse non oportuerit neglegentes, quatenus uel e uesti-
gio posset lupis inhiantibus obuiari uel nullis existentibus
feris ouium custodia secura persisteret. ^ ab his, qui essent
Chloes, Corinthiorum se dissensiones agnouisse testatur apo-
stolus econfestimque scribere non omittit, αὖ uel nascentibus
lurgiis pius medicator occurreret uel de eorum comperta mox
incolumitate gauderet. quod nos quoque litteris, quae super
hae parte directae sunt, indicasse reminiseimur, ut scilicet
aut inrepentibus obsisteremus insaniis aut, si nihil horum
penitus accidisset, de catholicae ueritatis integritate laetaremur
quapropter non solum dilectio tua nostra non debet uigilantia
permoueri sed praesentis adloquii salutatione percepta nobiscum

S Hom» 12,11 ^9.Hom. 19,8 18 cf.Cor; I 1, 11

1 putauerimus per anacoluthiam Gelasius, quasi antea dixisset fuisse
miratam quod cura ..fuerit sollicita 2. sententia requiritur aut inquire-
rentur Qut» aut .. sanarentur.. releuarent awf inquirentes aut... sana-
remus ..releuaremus, sed fortasse etiam hic anacoluthia statwenda est
4 falso Bar. 5 inuestigare Bar. 11 essent οἷ: cessent V interest
Bar. 1? dum (quibuscumque quo»modolibet scripsi: dum modolibet V,
dummodo «quibuslibet o?, dum,Xquo^modolibet Bar. 14 penetrarent o
l5 oportuerint V, corr. p? 16 inhientibus V, corr. Car. 18 cloes V
sedis sensiones aggnouisse V

400 Gelasii I. dieta aduersus Pelagianam haeresim

potius industriam propriae sociare sollertiae, quatenus uel, si
temptata sunt talia, protinus corrigantur, uel, ne qualibet
obreptione temptentur, attentius praecauendo subintrare non
ualeant. de quibus autem hi, quos tua caritas destinauit,
plenius instrui uoluerint, sequentes tituli cum suis responsi-
onibus intimabunt. et quoniam se his adquiescere praefati
eatenus sunt professi, ut eadem se et primitus tenuisse
firmarent sed ἃ nonnullis in quaestionem uocata uellent mani-
festius expedirn, studuimus, quantum inter occupationes fieri
potuit, quae nos minime respirare patiuntur, largiente domino
sequentes paterna uestigia, quae de talibus accepimus, non
silere, quam regulam sobrie sentiendi quisquis fideli corde
sectatur, inter orthodoxos merito debeat aestimari; quisquis
uero putauerit abnuendam, ab apostolicis sese non ambigat
| exulare doctrinis. certe si quid est, quod ualeat animum per-
mouere, fraternitas tua consulere fiducialiter non omittat, ut
domini gratia ministrante totius discutiat obscuritatis ambiguum
fraterna conlatio.

(91.)
EIUSDEM DICTA ADUERSUS PELAGIANAM HAERESIM.

De Pelagianis quidem sensibus blasphemiisque sacrilegis et
apud maiores nostros tam diuinis quam humanis legibus iusta
discussione damnatis nimis est copiosa materia, quia et
ilorum est multiplex perniciosa peruersitas eoque nocentior,
quo uerisimilitudinis colore subtilior, quam de ipsius humani
ceneris principe prauo funestoque commento non rite concep-

lsiscripsi: siue V 2 sinto post ne inepte interpunzit Thiel — 4 hi
scripsi: hii V,iio 5 «si» plenius Car. — sequentes] re vera non sequuntur
8 a nonnullis scripsi: anulli (— anonullis) V, an ullis (— ante ullis) «, wnde

ante ullius Car. 11 quae de talibus accepimus scripsi: q de talibus qua
cepumus V, de talibus quae coepimus Car., de talibus quae accepimus
Thiel 14 abnuenda V, corr. Thie( — 18 conlatio xxr. V

91. Edd. Car. I? 351; Collect. Concil ; Thiel 571. 20 1NcIPIT
ErvspE V . PELAIANAX ERESI V 22 nros V 923 dapnatis V 25 colere
V, corr. o?

|
|

Epist. XCVI 6 — XCVII 4. 401

tam rerum consequentium mendaciis texuerunt (necesse est
enim, ut qui ἃ principio deuiarit, ab integro tramite uagus
ubique progrediens, quanto se currere fortius putet, tanto
plus erret), et in his, ut competit, refutandis disputatio pro-
5lixa debeat adhiberi, quoniam quidem perfectae medicinae
mos est originem uel intellegere prius uel reserare morborum
eisque patefactis medellam eonficere congruentem. quae cuncta,
si dominus uitam facultatemque tribuerit, in quantum caelesti
rore uegetati ualebimus, alias molibimur explicare: nunc
10 autem hune articulum, qui quosdam mouere perhibetur, suf-
fielenter interim duximus explieandum, ut eodem conuenienter
inspecto, quid in ceteris cauere jam debeant, domino deo nostro
praestante perpendant.
Aestimant igitur quidam in hac uita hac posse quemquam
15 perfectione consistere, ut nullis prorsus fragilitatis humanae
pulsetur affectibus nec ceorporeis exagitetur inlecebris. quod
quisque si propris uiribus suaeque proposito uoluntatis exi-
stimat adipiscl, semet ipsum seducit et ueritas in eo non est;
nam si in ipsis primis hominibus, dum sua nimium felicitate
2o confidunt et tantam dei gratiam in uacuum recipientes, non
orando (quod utique nusquam fecisse referuntur) nec de
perceptis gratias referendo nec, ut eadem intemerata durarent,
supplieiter implorando, incolomes constare nequiuerunt, quanto
magis post praeuaricationis ruiuam, quam mala sui confidentia
25. Creatorem nullatenus inquirendo letaliter inciderunt, absque
diuino munere suis uiribus uel aegri perstare non possunt,
sine quo nec integri persistere ualuerunt? sin uero quisquam
non possibilitate facultatis humanae sed per diuinam gratiam

18 cf. Ioh. I 1, 8

4'reputandis V, corr. o? 5 debeat per anacoluthiam quasi p. 400, 23
praecessissei cum, nom quia "7 cunctas V 9 moliemur Car. 12 quod V,
correxi — 16 exigitetur V, corr.o 20 fort. recipiunt 24 (πὲ quam o?
26 perstare Tel e schedis Cousiantii: uel stare V 28 sed o?:
sede V

EZrxv. 26

402 Gelasii I. dicta aduersus Pelagianam haeresim

hoc asserat in hae uita de quibuslibet sanctis posse conferri,
bene quidem facit de dono dei, 4cui» cuncta possibilia sunt,
talia confidenter opinari et sperare fideliter, sed utrum aliqui
tales extiterint, qui usque ad hane perfectionem uitae prae-
sentis accederent, sicut nusquam euidenter astruitur, sic nos
facile uel firmare uel impugnare non conuenit magisque
sobrium est ex ipsorum uocibus prophetarum apostolorumque
sanctorum, quatenus huius uitae profectum metiri debeamus,
agnoscere, quibus utique in hoc mundo. quantum ad sanctae
uitae pertinet institutum, nihil excellentius uel fuisse uel esse
manifestum est. qui etiamsi copiosiore dei munere uel raris
omnino uel minimis humanae conditionis passionibus impetiti
sunt et afluentiore dei gratia mortalitatis uitia facile supera-
runt, non usque adeo tamen expertes eorum se fuisse testantur,
ut scilicet illius «im »maculati agni sit proprium nullum prorsus
habuisse peccatum nec non soli uideatur esse deputandum,;, 5]
alius quilibet sanctus expers delicti fuisse credatur. contenti
simus ergo professione sanctorum et quid de se ipsi magis
pronuntient audiamus quam, quid uel temere cogitandum sit
uel nostris opinionibus uentilandum, sine certa auctoritate
sectemur. eur autem, eum deus omnipotens post mysterium
reparationis humanae etiam id homini conferre potuerit, ut ab
omnibus omnino ultiis esset inmunis, maluerit fideles suos
saluos fieri et expeetare perfectae beatitudinis firmitatem, ut
quod sperando desideramus, rebus possimus adipisci, censu-
eritque nune perficere in infirmitate uirtutem quam remotis
infirmitatibus humanam eonditionem nulla sinere languoris
exagitatione pulsari: quantum dominus ministrarit, ut conpetit,

26 Cor. II 12, 9

1 de del. Car. 2 de V: nam Car. cui inserui 3 aliquis V.
corr. Ὁ 7 propharum PV, corr. o 8 mentir V, corr. o 10 per-
tinet οἷ: pertinet et V — 12 minimus V, corr. 2? humane V, corr. o?
18 affluentiore uulgo 15 maculati V, corr. o 16 nec scripsi: ne V
22 id o: ad V 25 censuerit que V 27 condictionem V, corr. a
sineret V, correxi

μ᾿

235

Epist. XCVII 4—9. 403

disseretur. 4scriptur»arum testificationibus, contra quarum teno-
rem nihil est temere profitendum, super his sensibus erudiri
constat in ipso primo homine Christum et ecclesiam figuratam
beato Paulo apostolo nos docente, cum de foedere sancti coniugii
loqueretur sacramentum hoe inquiens magnum est:
ego autem dico in Christo et in ecclesia. itaque iam
inde, sanctorum quisque proeessit, in huius sacramenti
figuratione censetus est et hoc mysterium omnes sancti ab
Abel suis sacrifieiis actionibusque gesserunt. in Christo ergo
et in ecclesia, in qua utique generaliter praecondita est
remissio peccatorum, fideles quique deo sanctique uixerunt et
..que ad legis tempora per Moysen datae certis sunt sacri-
fidis in huius mysterii uirtute purgati. quapropter si eguerunt
omnes mysticis immolationibus ineessabiliter expiari, non
dubium est uitiis humanae conditionis fuisse pulsatos, à
quibus eos per illa remedia futuri sacramenti necessarium
esset incessanter absolui. iam uero legis tempore neminem
fuisse sanctorum, qui non hostiam obtulerit pro peccato;
lectio ueneranda testatur in tantum, ut etiam pontifices sic
apud deum causas agerent populi tune fidelis, ut ipsi quoque
pro suis delictis hostias immolarent, passimque uniuersi
prophetae proclament peccatis suis ueniam postulantes. inde
est, quod sanctus Iob dicit: nemo mundus a sorde, nec
infans, cuius est unius diei uita super terram,
idemque alibi: astra non sunt munda in conspectu
tuo. prophetae quoque Dauid de generalitate sanctorum certa
definitio prolata cognoscitur, qua ait: ne intres in iudi-

9 Ephes. 5, 32 19 cf. Hebr. 5, 3 28 Iob 14, 4 sq. (LXX)
ΘΟ ΤΡ 15, 15" ;27 Psalm. 142, 2

lénterpunzi post disseretur sustulique interpunctionem 2 post erudiri;
Thielius pro sua artem criticam factitandi ratione et ut (402, 28) et
disseretur eicienda. putat scripturarum οἷ: arum V, harum o 2 est
temereo?: extremere V 7 inde cut» Car. | quisque— quisquis, cf. Indicem
8 censitus o 12 data e certi V, corr. o 14 mystici V, corr. o
15 humane V 17 esse V, corr. o nemine V, corr. o 217 quae Car.

26*

404 Gelasii I. dicta aduersus Pelagianam haeresim

cium eum seruo tuo, quoniam «non» iustificabitur
in conspectu tuo o:unis uiuens; ubi utique neminem
prorsus hominum discreuisse perspicitur, sicut idem planius
hoe ipsum loquens manifestiusque declarat: dixi 'pronun-
tiabo aduersum me iniustitiam meam domino' et 5
tu remisisti impietatem cordis mei. pro hae orabit
ad te omnis sanctus in tempore oportuno, qui
utique 1 non poterat non solum sub lege sanctos esse sed
in futura dei gratia eminentioris propositi post futuros; unde
quod ait in tempore opportuno, non sine rerum uentu- τὸ
rarum cognitione subiunxit. et in oratione sua sapientissimus
Salomon: non est homo, qui non peecauit, et item ipse:
quis gloriabitur eastum se habere corautmundum
1056 esse a peccato? sed ne putentur illorum temporum
saneti ab hac impassibilitate forsitan excipiendi, quoniam
«non» concessis a deo coniugibus utebantur (quamuis et
beatus Helias passibilis fuisse memoretur, quemadmodum
consequentia declarabunt, et sanctus propheta Danihel non
solum pro populi sed etiam pro suis peccatis perhibeatur
orasse, sieut ipse dicit: cum orarem et confiterer so
peccata mea et peccata populi mei domino deo
meo), tandem ueniamus ad beatos apostolos et dicat beatus
ile Iacobus, qui cum omnes utique iusti essent apostoli,
proprie atque speciatim iusti uirl praerogatiuam legitur adse-
cutus: beatus uir, qui suffert temptationem, quia ss
cum probatus fuerit, accipiet coronam uitae,
quam repromisit deus diligentibus se, et item post

—-

4 Psalm. 31, 5 sq. 12 Eccl. . 7, .21 13- Prou. 29, 9
20 Dan. 9, 20 24 cf. Clem. Alexandr. (Hypotyp. VI et VII) apud
Euseb. h. e. II 1, 3 et 5; Hegesipp. (Hypomn. 5) apud Euseb. II 23,
4 sqq.; Hieronym. de uiris illustr. 2 — 25 Iac. 1, 12

1 non add. ο 3 eidem V, corr. o? 6 impietate V, corr. o orauit V
corr. Car. 8 fort.Xnon putare» non poterat sanctus o? 9 futurus o?
11 uulgo non interpunzxerunt post subiurixit 18 qui V, corr. o
aut er autem V | 16 non addidi 19 prohibeatur V, corr. o 25 tempta-
tione V, corr. o

[21]

Epist. XCVII. 10—12. 405

pauluum: unusquisque autem temptatur a coneu-
piscentia sua abstraectus et inlectus; dein concu-
piscentia cum conceperit, parit peccatum, pec-
catum uero cum consummatum fuerit generat
mortem, et item idem: in multis enim offendimus
omnes, idemque secutus adiunxit: et Helias homo erat
similis nobis passibilis. dicat beatus Petrus apostolus:
earissimi, rogo, αὖ quasi incolae eti aduenae
abstineatis uos a corporalibus uoluptatibus, quae
militant aduersum animam, et item: nolite mirari
ad feruorem, qui ad temptationem uobis fit, quasi
noui aliquid uobis contingat; item postea: sobrii
estote «4et» uigilate, quia aduersarius uester
diabolusquasi leo fremens circuit quaerens, quem
deuoret; cui resistite in fide seientes easdem
passiones in omni, quae est in mundo, fraternitate
uestra [1671], a qua fraternitate nimirum se ipgi fidelium
Saepe cunctorum fratres adnuntiant nee suam probantur
discreuisse personam. . dicat beatus Iohannes euangelista, ille
qui in pectore discubuit saluatoris: si dixerimus, quia
peccatum non habemus, nosmet ipsos seducimus,
quia ueritas in nobis non est; quod si confessi
fuerimus delicta nostra, fidelis est et iustus, qui
dimittat nobis peccata et mundet nos ab omni
iniquitate; item: quod si dixerimus, quia non pec-
cauimus, mendacem faciemus eum et uerbum eius
non erit in nobis. dicat idem: haee scribo uobis, ut
non peecetis; sed si quis peecauerit, aduocatum

I Iac. 1, 14 sq. 9Iao. 3. 2 6 Iac. 5, 17 EPI T9. TI
IücPetr. 1 4, 12 12 Petr. I 5, 3 8q. 20:e[ Tol, 19,29; 21; 20
Furl 1 5. 5 25 Γ0 1 f, 10 ΟῚ Ioh. T 2. 1—2

2 deinde Car. cum Vulgata 4 consumatum V 6 ideque V
10 aduersus Car. ewm Vulg. 13 et add. Car. iuxta Vulgatam «αἱ V,
(077. 0 16 mundos V, corr. o 18 frs V — 19 «apostolus et» euang.
Car. 21 sedicimus V, corr. o. 23: nrà V esto: e V

406 Gelasii I. dicta aduersus Pelagianam haeresim

habemus apud patrem iustum, et ipse propitiatio
peccatorum nostrorum, non tantum nostrorum
sed et totius mundi; item ipse: omne, quod in mundo
est, concupiscentia carnis est et concupiscentia
oculorum et ambitio saeculi, quae non est a patre 5
sed ex mundo est; et mundus transit et concupi-
scentia eius, qui autem fecerit uoluntatem domini,
13manet in aeternum. ueniat minimus apostolorum sed
uas electionis dei, ueniat magister gentium Paulus, praedi-
cator diuinae gratiae singularis et mysterii caelestis copiosus 10
expositor, ille qui uerba ineffabilia, siue in corpore siue extra
corpus nesciens, in tertium caelum leuatus audiuit, qui tanta
gratia redundauit, ut cum omnium esset postremus, plus
omnibus laboraret, et quid non solum fidelibus insinuet super
hae parte sentire sed etiam quid de se ipso pronuntiet,
liberae ueritatis doctor adnuntiet. et quoniam longum est
cuncta, quae ad hane causam pertinent, dicta reuoluere,
ponantur pauca de multis, ex quibus nobis sufficientissime
demonstretur magis nos cum Paulo debere infirmari, ut
habitet Christus in nobis, quam quolibet aliter sentiente quam 2o
Paulus fortes uideri et iam uelut, quod absit, Christi remediis
14non egere. ait ergo: scio enim, quia non habitat in
me,hoe est in carne mea, bonum; nam uelle adiacet
mihi, perficere autem bonum non inuenio. non
enim quod uolo bonum, hoc facio, sed quod nolo ss
malum, hoc ago; si autem, quod nolo, illud faeio,
non ego operor illud, sed quod habitat in me

-—

8. Ioh. I1 2, 16 sq. 8 sq. ef. Cor. 1 15, 9; Act. 9, 15. S. sqb
Tim. 1 2, 7 (II 1, 11) 11 sq. ef. Cor. 1 12, 23qq. .18.ef. Cor. E Too 18
19 cf. Cor. I1 12, 9 22 Rom. 1: 18—20

7 dni V 14 quid o: qui V, quo seruato insinuet «quid? s. h. p. sen-
tiret interpolawit Car. | 16 liberae scripsi: liberare V, libere Car,
19 deuere V 20 «cum» quolibet Car. 21 et iam scripsi: etiam V
et Car.

[e
QU

n5
οι

Epist. XCVII 18--16. 407

peccatum. item: condelector enim legi dei secun-
dum interiorem hominem, uideo autem aliam
legem in membris meis repugnantem legi mentis
meae ae captiuum me ducentem in lege peceati,
quae est in membris meis. miser ego homo, quis
me liberabit de corpore mortis huius? gratia dei
per lesum Christum dominum nostrum. quare $e15
igitur miserum hominem appellat, quare se gaudet per Christi
gratiam de mortis corpore liberari, si nullis affectibus humanae
miseriae pulsabatur, si nullis infestabatur, ex quibus libera-
retur, ineursibus? item idem: caro concupiscit aduersus
Spiritum et spiritus aduersus carnem; haec enim
inuicem aduersantur sibi, ut non, quae uultis,
illa faciatis; non enim, quae uult, spiritus perficit, ne de

5 perfectione superbiat. et item: non perficit caro, quae

uult, ut 510 humanae conditionis admoneat, ne tamen usque-
quaque propositum fidele demergat.

Ac ne forsitan, ut solent quidam uanis opinionibus arbitrari,
quod haec beatus apostolus Paulus sub alterius nescio cuius
persona pronuntiet quam de se ipso fateatur, quamuis nihil
ilie tale ualeat prorsus ostendi atque cum ait: miser ego
homo, quis me liberabit de corpore mortis? gratia
dei per Iesum Christum, tam gentilis quam Iudaei
remota probetur esse persona, audiamus tamem hune alibi
quasi sese manu propria designantem ac semet ipsum specialiter
indicantem: ego ipse mente seruio legi dei, carne

] Rom. 7, 22—25 Db'Gsb. x I 15 Rom. 7, 15 21 Rom.
4, 24 sq. 96 Rom. 7, 25

9 repugnante V, corr. o 9 nullus V, corr. o 11 aduer-
sum V, corr. cod. Angelic. iuxta Vulgatam 16 nec mawuwult Thiel,
temere 18 ac ne forsitan] ex eo quod sequitur arbitrari supple
arbitreris 21 atque scrípsi: tamen V, ita ut Thiel 22. liberauit V,
corr. p mortis «huius» Labb. secundum Vulgatam 25 sese o?:
esse V

408 Gelasii I. dicta aduersus Pelagianam haeresim

autemlegi peccati, et item de se ipso: castigo corpus
meum et seruituti redigo, ne, qui aliis praedico,
ipse reprobus effieiar. quis igitur non aduertat, quid
interesse potuerit, quod membra sua castigando refrenaret,
ne reprobus existeret, si nullis talibus stimulis pulsaretur, s
quos neglegendo et non corporis sui castigatione Sei
reprobus esse potuisset?

17 Quapropter cum haec et apostoli de semet ipsis professi
fuisse monstrentur, — qui etiamsi ista minime prodidissent,
procul dubio tamen omnes orationem dominicam et neces- 10
sario praedicarent et ueraci corde proferrent, qua cotidie
supplicantes dimitti sibi sua debita postularent et, ne in
temptationem inducerentur, orasse et, ut a malo liberarentur,

l8suppliciter implorasse doceantur. propter quod etiam beatus
Iohaunes apostolus, quod supra iam dictum est, intellegitur 15
edidisse dicens: si dixerimus nos peccatum non habere,
mendacem faciemus eum, Christum scilicet, qui hane
orandi formam suis discipulis non dedisset, in qua uel eoti-
dianis debitis relaxatio proueniret et, in temptationem ne»
reciderent, implorarent uel, ut a malo liberarentur, exposce- 20
rent, si nihil esset omnino, quo aut debitum praegrauaret
minime relaxatum aut temptatio posset inferri peecati, aut

]9nullum, a quo liberarentur, malum prorsus existeret. 510
autem quosdam mouet subripiens inlusio dormientium, quasi
non grauior aestimata sit coneupiscentia uigilantum. quam- 25
uis enim et insolentia corporalis frequentius refrenanda sit
uel castigatione ieiunii uel ciborum frugalitate sumptorum,
ne materia praebeatur humanis sensibus fantasticae uoluptatis

1 Cor. 19, 27. 12 cf. Matth. 6, 12 sq. 16 Ioh. I 1, 10

lipsum V, corr. ὁ et in seruitutem Car. cum Vulgata 8 qua-
propter ... monstrentur| apodosis non statim sequitur sed per anacoluthiam
quandam demum ὃ 21 14 quid Thiel in fine paragraph ponens inter-
rogationis signum 18 non dedisset scripsi: condidisset V cotidiani
debitis V, correxi: cotidiani debiti o 19 in temptationem «ne» Hartel:
in temptationem V:«ne?in tempt. o? 20 recciderent V — 21 quo V:
quod Car. 22 inferre V, eorr. Car. 25. uigilanüum o

Epist. XCVII 17—22. 409

imaginatione fallendis, uel magnis hoc de miseratione diuina
sit precibus implorandum, ut ab inlecebrosis uisionibus sopitae
mentes reddantur immunes: tamen, siue haec incontinenter
agentibus siue uiuentibus continenter eueniant, certe, si quis
est, minor reatus est nescientum quam carnalis operis appetitu
palam aperteque cupientium. denique licet non paruo dei
munere potiatur, quisquis aut nullis talibus, si.fieri potest,
aut perraris pulsatur insidiis, nusquam legimus in culpam

uocari fantasmata somniorum. sed plane ipsius domini uoce 20

10 non ignoramus esse depromptum, quod quisque mulierem

20:

uiderit ad conceupiscendum, eandem sit in suo corde moechatus,
ubi eonsequenter reatum subesse non dubium est ideoque
tam iugi supplicatione quam elemosinis ceterisque bonis
actionibus expiandum est. non enim uacat, quod dictum est,
omnia per elemosinam posse mundari, cum ait dominus, dum
de internis externisque figuraliter purificationibus loqueretur:
uerumtamen quod superest, date elemosinam et
ecce omnia munda sunt uobis, sed etiam illud, quod
earitas ecooperiat multitudinem peccatorum, ut
scilicet quiequid insinceritate corporis et mentis adtrahitur,

rationalis pletatis opere deleatur. de beatis autem, sicut supra 21

iam diximus, apostolis tantum debemus nosse, quae ipsi de
sua conuersatione sentiri propriis uocibus ediderunt; quae
uero tacita sunt ab eis, nulla nobis relinquetur licentia per-
serutandi.

Sed iam diligentius uestigemus, cur nec post reparationem 22

quoque generis humani renouationemque naturae, quae fit per
baptismatis sacramentum, non solum haec uitia sublata non
fuerint sed ipsos etiam in magnae continentiae proposito

10 Matth. 5,:28 17 Luc. Ἢ, 41- .19 Petr. 1 4, 8

9 mente mentes V, corr. o 9 nescientium o 9 domini supra
lin. add. Υ 11 eandem Thiel cum Vwigata: quod eadem V 18 ivgii V,
corr. o 15 et (cum Vulgata) 17 elemosinam o: elemosina V 19 multi-
tudine V, corr. o 20 in sinceritate V, corr. edit. reg. 26 nec scripsi:
hec V, om. Thiel

410 Gelasii I. dicta aduersus Pelagianam haeresim

constitutos siue minus seu amplius, prout quisque gratia
diuina dispensante profecerit, tamen infestare non desinant,
cur relicta sint, contra quae mens religiosa pugnaret, et licet
iam ;.saluati per fidem spem redemptionis acceperint,
adhue tamen expectetur, sieut ait apostolus, redemptio 5
corporis nostri et, cum mysteriis caelestibus iam renatis
pignus sit adoptionis ingenitum, perficienda deinceps sustine-
23 atur adoptio, ut scilicet deficientibus isdem uitiis, contra quae
nobis in hoc tempore continua dimicatio est, ab hae necessitate
liberati, quod fide suscepimus, quod spe proposita sustinuimus, 10
ipsarum rerum desideratis affectibus adsequamur, quatenus |
hac incursionum peste prorsus exuti tranquilla semper sancti-
fieatione uiuamus, quod in illa futura beatitudine promittitur
esse complendum, cum, sicut ait apostolus, corruptibile
hoec induerit incorruptionem et mortale hoe in-
duerit inmortalitatem atque animale corpus spiritalem
24sumpserit dignitatem. igitur dubium non est superbiam super
omne esse peccatum, quippe de qua scriptum est: initium
omnis peccati superbia. quod tantum malum est, ut
singula praue facta in hoc ipso, quia praua sunt, censeantur so
esse damnanda solaque sit superbia, quae et in bene factis
perieulosa doceatur. haec est, quae non tantum animal
rationale in terris positum constare non siuit sed angelicam
25 quoque deiecit infesta naturam. nam cum deus omnipotens,
qui fecit omnia bona ualde, cuncta suis modis et congruis ss
ordinibus instituta condiderit eaque propriis concesserit uel
manere uel proficere posse mensuris, hic rationabili creaturae
subrepsit affectus, qui per id, quod decentius facta consisteret,
plus ei de propria dignitate confidere quam, sicut modus eius

μ᾿

4 Eph. 2 8 5 Rom. 8, 928. 14 Cor. 1 15, 58. 18 Eccli. 10, 15
25 Gen. 1, 831

2 desinat V, corr. Car. 4 acceperimus Car. 9 demicatio V
15 incorruptione V, corr. o 17 supserit V 19 superbia V, corr. o
quod tantum malum etc.] sententiam muluatus est ab Augustino, de nat.
et grat. c. 31 (ed.? Maur. X 94) 26 ea quae V, corr. o

Epist. XCVII 23—98. 411

poscebat, de ipso conlatore dignitatis ingessit atque ita aliter
adpetendo sui culminis firmitatem. quam conpetens eius et
decens norma requireret, fecit eam praeter ordinem naturalem
cupiendo fastigium meriti potioris erumpere. qui excessus 26
5 utique sieut reatum intulit excedenti, sic iustitiam conditoris,
contra cuius ordinem tendebatur, offendit et, dum ab eo tenore
cessatur, quo solo proficeretur ad summi boni perenne con-
sortium, consequenter, qui ad eius stabilem participationem
peruenire non posset, defectus accessit, sicut creaturae
1) rationalis usibus congruebat. nam angelos ad profectum
conditos promerendae stabilitatis aeternae illa res indicat,
quoniam si sie faeti essent, ut ulterius nihil egerent, nulla
pars eorum ullum potuisset habere defectum. non enim in
eis diuersam naturam fuisse dicendum est, ne ille, qui propria
uoluntate prolapsus est, angelus excusetur, si hoc illi non
suae proteruitatis ingessit arbitrium sed necessitas inditae
conditionis imposuisse uideatur. unde ergo beati et sublimes 27
angeli de perceptis grati piae deuotionis officio et non se
ipsos sed potius ipsis praeferendo conuenienter auctorem ad
20 elus perpetuitatem proficere prouehique meruerunt, inde isti,
qui reprobi sunt, de perceptis consequenter ingrati debitumque
dissimulantes obsequium seque ipsos magis quam, qui tantae
dignitatis substantiam condiderat, praeferre molientes οἵ
delectatione suae creationis inlecti a creatoris honore cessando,
e; quanto arroganter elati, tanto aeternitatis rectitudinem per
inreuerentiam non sequendo ab eius pariter et dignatione et
participatione retracti sunt et: ab eo, quod sempiternum est,
recedentes in id, quod semper deficit, sunt reducti. ^ quod 28
praestante deo nostro plenius alias confidimus exsequendum;
80 nunc interim, quantum praesenti negotio sufficit. haec illa
causa est, hoc illud malum, per quod etiam sine uitio corporali
quadam spiritali fornicatione motus angelus a diuina, qua

μ᾿
οι

|
|
|
|

4? perhenne V 12 fati V, corr. o 16 necessitas sin inditae V,
correxi; necessitas sibi inditae p? 19 ipsis scripsi: ipsi V — 20 prouehi
que V 26 dignatione T'Àiel: indignatione V — 32 angelicus V, corr. o

412 Gelasii I. dicta aduersus Pelagianam haeresim

inlustrabatur, gratia et partieipatione delapsus est eoque modo
degener factus ac de caelesti sede pro hac sui decoloratione
seclusus secundae conditionis imaginem dei per inuidiam
flammatus euertt. isdem motibus adgrediens in securitate
degentem, quibus de summis ad ima male confisus ipse 5
deciderat. hinc illa felicitas paradisi primis hominibus constare
non potuit, hinc illa primae conditionis integritas, dum ita de
se fidit, tamquam ipso, qui condiderat, non egeret, nec de
pereeptis agit gratias, quod nusquam fecisse memoratur, nec
de conseruandis, quae sumpserat, poscit auxilium nec ad eum 10
etiam pulsata temptatoris accessu deuota concurrit et consulit
suaeque se credit inter prospera uoluntati, facile sine praesidio
creatoris patuit deceptoris insidiis et in praeuaricationem
traetata consequenter inlieiti conditionem praefixae mortis
inuenit meritoque est conpetenti subiecta uindictae, quoniam 15
nec de bonis fuerat deuota retinendis nec malum praecauerat
ante praedictum, dum per maioris ambitum potestatis deum
se scilicet fore praesumens foueas hostilis persuasionis incurrit,
et quae, si suo ordine mansisset grata factori, perpetuum
summae commercium deitatis potuisset adprehendere, con- so
petenter sine debito summae diuinitati officio captiosa promis-
29 sione frustrata ad diuinitatem non potuit peruenire. sic ergo
sine illius principalis ac. summae rationis affectu, quae in
bonis semper retinendis contrarüsque refutandis intemerata
persistit, ad cuius utique similitudinem rationale fnerat animal 95
institutum, ut eam pro suo modulo congruis actionibus
imitando ipsiusque seruando reuerentiam subsequendoque
gratiam, ut uere similitudo eius et imago permaneret, obtinere
potuisset fieretque diuinae rationis tamquam suae parentis et
auctoris digna consortio et per hoe nihilominus utpote particeps so

1 dilapsus V, corr. Car. 2) celesti ex celestis V — pra V, corr. o
sua Car. 4 hisdem V 12 piosperam uoluntatis V, corr. Car.
14 tracta o perfixe V, corr. o 18 praesumentis V, corr. Thiel
persuasinis V 2| diuinitatis V, correxi copiosa « quique ex 60
pendent 28 ilis V, corr. o? 30 digna ex dignam V . haec o

Epist. XCVII 28—31. 418

aeternitatis aeterna constaret: dum sua, qua creata fuerat,
dignitate confidit sibique se putat in eo, quod erat facta,
sufficere nec subdita ueneratur deuotione factorem, et ab illius
participatione discessit et in se ipsa sine illo, in quo habebat
5 subsistere posse, non constitit atque ita ordinem legitimae
rationabilitatis excedens in inrationabilitatis abruptum per
uerisimilitudinem ratio« ci»nationis, qua deum se fieri credebat,
abducta est et illius priuatiohe, quae sempiterna uita est, in
istam recidit, quae sine fonte uitae uitam perpetuam retinere
10 non posset. quamuis ergo pro his transgressionibus digna 30
fuerit ultione, iustus tamen arbiter deus sic istam creaturam
propositae legis aequitate corripuit et, quae diuinum sequi
tramitem inter felicia fastidiuit, sibimet ipsam merita lance
dimisit, ut tamen, quia et decepta fuerat creaturae potioris
incursu (ilius scilicet, quae fremebat illo terrenam proficere
posse substantiam, unde spiritalis ipsa deciderat, et tamquam
solatium capere cupiebat de alterius ruina creaturae, uel ut
non solum se culpandam ex alterius quoque transgressione
praetenderet sed lapsum suum in creatoris referret opificium,
euius et aliud opus constare ueluti minime potuisset), inef-
fabili eireumuentae pietate consuleret, utramque uero creaturam
recte conditam hae ratione monstraret, quia et degeneres
angeli per sanetorum angelorum beatitudinem confutantur —
quod isdem modis, quibus illi (hoe est debitae pietatis officio 31
26 creatoremque suum debita praedicatione laudando) per digna-
tionis eius augmenta profectumque reuerentiae conpetentis
partieipationem boni parentis stabilitatemque perpetuam sempi-
ternae gloriae sunt adepti, sic isti quoque, si eodem tenore
niterentur, ad similem beatitudinem uenire potuissent, nisi
80 desides ἃ sui làude faectoris et conpetentem reuerentiam non

σι

1 constare V, corr. Thiel qua seripsi: que V, in qua Thiel
9 sufficere scripsi (cf. p. 414, 4): subicere V, subiacere Car. 7 racionati-
onis V, corr. o 9 reccidit V . fonte supra linea V — 18 tramite V,
corr: o. 14. et om, ἃ . 17.uelut Car. 18 solam Tel, se &non? cul-
pandum eodem teste Coust. 24 hisdem V deuitae V, corr. Car.:
deuotae p?

414 Gelasii 1. dicta aduersus Pelagianam haeresim

sequentes ab eius retracti partieipationis affectu propriae
nequiuissent incrementa perfectionemque sumere dignitatis,
dum suae institutionis claritate detenti ulterius se nihil egere
ae sibi se sufficere posse praesumunt, perque se ipsos optinere
fidentes, quiequid per solam gratiam potuissent conditoris 5
adipisci, quod in suae prorsus conditione mutabilitatis habere
32non poterant —; homo quoque de se ipso manifestis indiciis
reuincatur in tantum rite factus, ut qui per diuinam gratiam
potest surgere post ruinam, multo amplius potuisse doceatur,
51 eandem gratiam deuota mente sequeretur, integer perma- 10
nere, quantumque gratia 1sta praeualeat, magis inde cognosci,
dum et incolumis absque eadem stare nequiuerit et ualeat ad
323eandem ineolumitatem redire post lapsum. bonus ergo
artifex deus, qui sempiternum et summum semper habet esse,
quod bonus est, atque ideo nec umquam erescendi gerit 15
amplius appetitum, quia nihil est super id, quod sempiternum
bonum semper et summum est, nec ulla potest inclinatione
diminui de hoc ipso, quod summum bonum sempiternumque
consentit. unde etiam non per rapinam in forma dei dictus
est constitutus, qui hoe habebat utique per naturam, sicut 90
ille spiritus, qui quod erat nece sempiternum habebat
omnino nec summum, per rapinam maluit occupare quam per
auctoris gratiam perpetem consequi dignitatem, a quo sump-
serat angelicae substantiam claritatis, quemadmodum beati
angeli in diuina gratia permanentes consecuti sunt sempiternae 35
beatitudinis firmitatem, prauus autem spiritus nec illud potuit
obtinere, quod nisus est inconpetenter inuadere, et tenorem
suae conditionis excedens in hoc etiam non potuit perseuerare,
94quod factus est. ^ auctor ergo bonus, ut bonum se opus
condidisse firmaret, si in eadem sui conditione persisteret,

[2-]

19 cf. Philipp. 2, 6

8 se nihil egere οἷ: senibus legere V 4 perque V 12 sg. ad eandem
ad incol. V, posterius ad del. o 17 sumum V 18 sempiternum
que V 19 consentitur Hartel; fort. consistit ante etià in codice «
man. 1 subducta linea del. et oia, quod per errorem scripserat pro etia;
Thielius linea illa non animaduersa coniecit et dominus etiam

Epist. XCVII 392—836. 415

inferioris ereaturae suae miseratus offensam, quod spiritalis
substantia, quae et sui et alterius processerat ipsa deceptrix,
atque in sua nequitia perseuerans omnino consequi digna non
fuerat, terrenae conditionis et per fraudem deceptae substantiae
naturam pariter clementer suscepit et causam sicque, ut nunc
breuiter explicemus, conpetenti lapsam dispensatione reparare
proponens, ut in se ipso haec eadem natura, quae per
inoboedientiam — mortis «erat», rediret ad uitam: solus
ipse peecati nescius in substantia, quam post peccatum
1, restaurandam potenti benignitate susceperat, ut indebitam
mortem, quam sine peecato utique non debebat, pro his, qui
«per» peccatum debitores mortis extiterant, imputaret simul-
que diabolum hominis deceptorem, qui consentientem sibi
subditum per diuinam tenebat iure sententiam, per iustitiam
15 nihil ei reddere iam debentem .. et cum occidisset eum, in
quem sine peccato licentiam non habebat, merito ei uice
mutua subiugaretur addictus, quique se humanae substantiae
utpote captiuae suae dominum deumque iactabat, huic et
iusto pariter et deo uero mutuo subderetur. intererat enim 96
s) aequitatis inmensae, ut non abrupte diuina potentia diabolus
sed ipsius hominis etiam, quem se prostrauisse iactabat,
iustitia uinceretur. quibus non satis habuit reparator excelsus,
ut ipse tantummodo in ea natura, quam sumpserat, gereret
de hoste humani generis hunc triumphum (quid enim praesta-
»5 retur uniuersae nostrae creaturae, si uictor diaboli solus
Christus existeret?): tribuit ergo fidelibus suis dignanter
inmensa pietate consortium, tribuit per gratiam suam fidemque

σι

2 substantia ex substantià corr. V 3 atque delendum widetur ^ non
supra linea V 6 dispensatione ex dispensationé V — 7 proposuit Coust.
8 mortis «erat» scerépsi: mortis V, mortua erat Cowst., mortua Thiel
9 peccat in se scius V, corr. Thiel 10 susceperat Kapparuit^ T'Àiel
12 per add. Car., ob 2? 14 iustitiam Xspoliaret? Coust.: ego certa
medela mom suppetente satis habeo post debentem indicasse lacunam,
qua praeter uerbum aliquod uelut uinceret (sic Thielius) fortasse etiam
alia exciderunt 15 et V: ut Coust. 17 addictus o: adhétus V
20 abrupte V 25 naturae temere Thielius

416 Gelasii I. dicta aduersus Pelagianam haeresim

conlatam, ut hominum milia ineffabilis conpendio sacramenti
participatum eius adquirerent renouataeque in suo saluatore
naturae facti consimiles ipsi quoque fierent deceptoris sui
97 mutata sorte uictores. itaqne contra superbum spiritum per-
manentem hac est prouisum curatione saluandis, ut conpeten- 5
tibus modis ad suae conditionis integritatem — proficerent
dignitatemque caelestem, quatenus elationis exitialis affectum,
qui non solum humanam sed ipsam quoque, sicut dictum est,
angelicam prostrauerat ante naturam, humanitate necessaria
medieinaliter declinaret ad integritatem reparandam; quippe
post lapsum earere debuit illo malo, quo integra perstare
98nequiuerat. oportebat autem, ut ipsa quoque rationabilis
humana creatura, quod propria uoluntate perdiderat, etiam
secundum dei gratiam propria reciperet uoluntate et, quae
sine merito curabatur, tribueretur ei, ut etiam hoc sequeretur i5
ex merito. propterea maluit singularis ille saluator perfici
potius in infirmitate uirtutem quam prorsus sine
infirmitate uel de se confidentem uel auctoris neglegentem
39fieri humanam substantiam sine infirmitate securam. hine
est igitur, quod beatus Paulus, qui et ruinam conditionis 90
humanae et restaurationem ceteris copiosius intimauit, etiam
de se ipso clamat: ne magnitudo reuelationum extol-
lat me, datus est mihi stimulus carnis meae,
angelus satanae, qui me colafizet. propter quod
ter dominum rogaui, ut discederet a me, et dixit z;
mihi 'sufficit tibi gratia mea, nam uirtus in
infirmitate perficitur. libenter igitur gloriabor
in infirmitatibus meis, ut inhabitet in me uirtus
Christi, etitem ipse: uanitati enim creatura subiecta
40est: adhuc utique uanitati, quantum adhue mundanis sensibus so
impliceatur corruptibilique conditione deprimitur; illa utique

16 Cor. I1 12, 9 22 ibid. 12, 7—9 29 Rom. 8, 20

1 conpedio V 5 hae 52?*: hec V, hoc o Car. 9 humilitate 5? Coust.,
fort. recte 14 propriam rec. uoluntatem V, corr. Thiel — 15 hoc V:
haee Car. 17 uirtutem ex uirtutum V 24 sathane V

et
Qt

σι

Epist. XCVII 37—42. 417

creatura, de qua idem dicit alibi: si qua igitur noua
creatura, uetera transierunt; ecce faeta sunt
omnia noua, et de qua idem alibi dicit: ipsius enim
sumus figmentum, creati in Christo, in operibus
bonis, itemque ipse de eadem: in Christo enim Iesu
neque circumcisio aliquid ualet neque praeputium
sed noua creatura: haec utique creatura, qua in Christo

refecti sumus, non qua ab initio facti sumus. de qua etiam 41

beatus lacobus apostolus sie ait: uoluntarie genuit nos
uerbo ueritatis, ut simus initium aliquod crea-
turae eius, non illius creaturae, quae in Adam condita est,
sed quae patris luminum, a quo est omne datum
optimum et donum perfectum, uoluntate genita uerbo
ueritatis initium sumpsit in Christo et hoc ipsum ideo, ne
in quibuscumque suis bonis fideret humana substantia sed,
quicquid recti in se esse cognosceret, desursum descen-
dens esse perpenderet ab illa incommutabili et sine
uicissitudinis obumbratione luce semper inmensa, per
quam sibi mutabili et uicissitudinum obumbratione fuscatae

luminis ueri munus sentiret impendi. haec igitur est illa 42

creatura, quae spiritaliter uiuens non uolens sustinet
mortalis infestationis affectus, contra quos indesinenter pugnans
mallet non habere, quos uinceret, quam cum infesto iugiter
hoste confligere. non uolens ergo subiacet in tantum uanis
desideriis in quantum sine dubitatione perituris (unde dicit
apostolus: caro econeupiscit aduersus spiritum et
Spiritus aduersus carnem, ut non, quae uultis:
illa faeiatis) sed propter eum, inquit, qui subiecit
in spe, ut nemo in hae scilicet uita rursus de plena felici-
tate sib arrogans, ac ne rursus forsitan desperatione succum-

$^ CorsAlT *5,^ 17 9 Eph. 2, 10 5 Gal. 6, 15 9 Iac.
1, 18 12 sqq. cf. ibid. 17 — 21 Rom. 8, 20 24 et 28 Rom. 8, 20
26 Gal. 5, 17

8 non quia V, corr. o? 17 incomutabili V 20 inpendi ex inpen-
dit V 48 uincere V, corr. ο 29 plana V, corr. o

ΧΧΧΥ. 9"

A18 Gelasii I. dicta aduersus Pelagianam haeresim

beret. sic eam subiecit his molestiis perferendis, ut tamen
46 spe consoletur erecta. haec est igitur sine ambiguo creatura,
de qua ait: quia et ipsa creatura liberabitur a
seruitute eorruptionis in libertatem gloriae fili.
orum dei. patefecit, de qua creatura uellet intellegi, in s
libertatem inquiens filiorum dei: quae in hoc mundo
ex ea parte nunc seruit, qua uitiis infestatur humanis, tunc
ad libertatem filiorum dei perfecta securitate uentura, cum
corruptibile hoc induerit incorruptionem et mor-
tale hoc induerit inmortalitatem, ut fiat sermo, 10
qui seriptus est 'absorpta est mors in uietoria.
ubi est, mors, stimulus tuus?' stimulus autem
mortis peccatum est, uirtus uero peccati lex. deo
autem gratias, qui dedit nobis uictoriam per
44 dominum nostrum Iesum Christum. quapropter beatus 15
apostolus manifestius uolens et de qua creatura ageret, et de
qua eius seruitute quaue libertate dissereret, utpote per quem
Christus loquebatur, ostendere adhuc inculcat et dicit:
scimus enim, quod omnis creatura ingemescit et
parturit: non nisi rationabilis creatura est et illa rationabilis, 2o
quae quid ingemescat quidue parturiat, iam renata cognoscit
et infirmitatem suam deflens promissionem, perpetuae tran-
45 quillitatis expectat. ^ quod doctor egregius quousque perducat,
diligentius intuendum est. non solum inquiens illa (hoc
est creatura populi Christiani) sed nos ipsi primitias es
spiritus habentes (ipsi utique apostoli, ipsi ecclesiae
principes et parentes, qui primordialiter sancti spiritus dona
sumpserunt. quae ecclesiasticis ministrarent spiritaliter in-
crementis; ubi sine controuersia semet ipsos quoque in una
eademque quamuis maiore gratia praeditos — unde et ait so

3 Rom. 8, 21 8 Cor. 15, 53—57 9. Rom. 8, 22 24 sqq.
Rom. 8, 28

l sie supr. lin. add. V man. 1 4 libertate V, corr. Car. 1l ab-
sorta V 12 mors (uictoria tua? ubi est mors» Car. secundum Vul-
gatam, sed cf. infra p. 419, 17 428 ecclesiasticiis V

[2]

Epist. XCVII 48—47. 419

primitias spiritus habentes quasi primates gratiae dei
— in una tamen eademque se cunctamque ecclesiam generali
conditione constituit) — sed etiam nosmet ipsi dicens
primitias spiritus habentes intra nos gemimus
aperuit, quorum ille gemitus, quem supra dixerat, esse
noscatur, et, quid gemeret, euidenter exposuit: adoptionem

expectantes. certe iam sacramento regenerationis pignus 46

adoptionis accepit: quae est ergo ista adoptio, quae post
adoptionem initam sustinetur, quaeue redemptio corporis
nostri; quae uentura proponitur? ergo non accepisti, quae
expectare te dicis? 'accepi', inquit, 'sed mysteriis sum renouatus
initiatusque caelestibus, quibus superstes et in hac adhuc
mortalitate consistens, quae sua sunt, in me conpetenter
operantibus ad eorum plenitudinem perfectionemque ualeam
atque hie pugnantium ibi sit consummata uictoria, ubi
dicendum est: absorpta est mors in uictoria. ubi est,
mors, stimulus tuus? nunc autem spe salui facti

sumus; spes autem quae uidetur, non est spes;

nam quod uidet quis, quid sperat? si autem quod
non uidemus, speramus, per patientiam expec-
tamus.'
fidelium, quid in fide teneant, quid in spe sustineant, quid
tota caritate desiderent. quod totum ineunetanter ideo fit,
sicut quidam magister ecclesiae sapienter edocuit dicens: ad
magnam enim utilitatem fidelium materia est
seruata certaminum, ut non superbiat sanctitas,
dum pulsatur infirmitas, quo scilicet sua saltem fragili-
tate commonita post ruinam non in se fidat nostra conditio
sed ad illius incessabiliter recurrat misericordiam reformanda,
cuius gratiam non quaerendo nec in paradisi potuit intemerata

16 Cor. I 15, 54 sq. 17 Rom. 8, 24 sq. 24 Anonym. De uoca-
tione omnium gentium I 8 (— Leonis opp. edd. Baller. II 177)

9 adoptionum Car. initam Hartel: initia V Car. 15 consumata V
16 absorta V 6 reseruata editiones citati opusculi

27*

satis elara luce patefecit, qui sit status in hac uita 47

490 Gelasii 1. dicta aduersus Pelagianam haeresim

felicitate constare, discatque sine tali praesidio inde lapsam,
per quod instruitur post aerumnas ad gaudia redire perpetua,
multoque se magis incolumem hoe subsidio durare potuisse,
quo non solum ad creationis suae reducitur institutum sed
48 ad caeleste praeparatur habitaculum. huie zutem disputationi 5
nullatenus aestimetur esse contrarium, quod in epistola sua
beatus Iohannes apostolus et euangelista disseruit: quia qui
natus est ex deo, non peecat, ut ex hoc uidelicet, qui
regenerati sunt, non peccare credantur. quod utique si eo
sensu, sicut quidam non recte iudicantes arbitrantur, uir magni- 10
ficus ille promisisset, uniuersaliter utique, quisque renatus
AO9esset, iam peccare non posset. deinde contra hunc eundem
apostolum sentire conuincitur, si quis hoc eum definisse
praetendit. idem quippe dicit alibi: si dixerimus, quia
peceatum non habemus, nos ipsos seducimus et
ueritas in nobis non est, et iterum: si dixerimus,
quia non peccauimus, mendacem facjemus eum et
uerbum eius non erit in nobis. et utique hoc tantus et
talis dicebat apostolus, cuius si quis potiorem se meritis
aestimare contendit, ipse uideat caueatque, ne incidat morti-
ferae praecipitationis abruptum. eerte enim ipse, qui haee
dicebat, ex deo utique natus erat et tamen docebat atque
praedicabat dicens: si dixerimus quia peccatum non
habemus nos ipsos seducimus et cetera, quae superius
90conprehensa sunt. sed qualiter peccare non possit, qui ex 95
deo nascitur, ipse potius uir deo plenus exponat. si
dixerimus inquit, quia non peccauimus, mendacem
faciemus eum; quod si confessi fuerimus delicta
nostra, fidelis est et iustus, qui dimittat nobis [
peccata et mundet nos ab omni iniquitate. patefecit, so
quomodo, qui ex deo nascitur, peccare non possit, ut scilicet

τϑ

PE.

7 Ioh. 1 5, 18 14 et 23 ibid. 1, 8 16 ibid. 1, 10 26 ibid.
1, 10 et 9
1 discat que V 4ado:a V. 11] prompsisset o quisquis o?
20 «in» mortiferae Binius

Epist. XCVII 48—59. 491
unusquisque fidelium, postquam ex deo natus est, sicut se
non habere peccatum pronuntiare non debet, sie, quod admit-
tendo contraxerit, confitenti relaxatione submotum peccatum
inesse non possit, sicut ipse etiam secutus adiunxit: haec
Scribo uobis, ut non peccetis; sed si quis peccauerit,
aduocatum habemus apud patrem iustum et ipse est
propitiatio peccatorum nostrorum, non tantum nostro-
rum sed totius mundi. quod breuiter indicatum prudens
lector per totum scripturarum corpus copiosis poterit testi-
10 ficationibus inuenire et manifestius adprobare sic temperatum

nostrae salutis antidotum, ut omni proteruitate deposita qui

gloriatur non in se sed in domino glorietur.
Etiam illud praeterea diligentius intuendum est, quod51
quosdam mouere perspeximus, id est quod ait apostolus, cum
15 coniugibus fidelibus infidelibusque loqueretur, sanctificari
scilice£. siue uirum siue mulierem infidelem per cuiuslibet
sexus fidele consortium. et inprimis non inconuenienter 52
oeeurrit, quod dictum est de foedere coniugali: erunt duo
in earne una, per quod possit consequenter intellegi, ut
20 quoniam cuiuslibet coniugis fidelis corpus templum est dei
et regeneratione purgatum diuinique sanctificatum per puri-
fieationem mysterii, secundum quendam modum per coniugalis
unitatem carnis etiam coniugis infidelis sanctificatio corpus
attingat longeque distet ista societas ab illo consortio, quod
5 jn utrisque coniugibus idolis mancipatum est et inmundi

Spiritus habitatione pollutum, dum in illo genere nuptiarum

per legem foedusque coniugii ad alterum tametsi nescientem

forsitan nec uolentem diuina benedictio per «fidem» alterius
unitae sibi carnis accedit, in isto uero et principalis illa

σι

Boh 2. Ὑ.60. 5.1 008 1.51. 16. cf ibid. 7,14 — 18 Gem.
2, 24, unde saepius adferuntur in Nouo Testamento

14 id (qua ligatura, is qui hanc partem codicis scripsit, semper ita
utitur, ut exprimat id est cf. Proleg. cap. I) V: id o, idem Thiel 21 puri-
ficatione V, corr. o 28 fidem $nserui: quae tradita sunt. Thielius ita
explicanda putat, ut ex eis quae praecedunt, subaudiatur benedictionem

422 Gelasii I. dicta aduersus Pelagianam haeresim

fornicatio, qua ahima alienatur a deo, et spiritus praui
contagium tam reddat utrumque» coniugem detestanda conin-
quinatione maculatum, quam ab illa fide, quae corda purificat,
53summae diuinitatis externus. deinde non inrationabiliter,
quantum arbitror, et illud concurrit, ut oratione fidelis cuiusque 5
coniugis etiam infideli misericordia quantacumque praestetur,
uel ipsa certe, quae ad salutem pertineat temporalem. in qua
misericordia non parum diuinae pietatis adquirit et per hoc
secundum quendai modum particeps diuinae dignationis
effectus edicitur. si enim cibos, qui per legem sacram descri- 10
buntur inmundi, per uerbum dei sanctifieari testatur apostolus
(unde etiam illud est: quod deus mundauit, tu com-
mune ne dixeris), non erit absurdum nec inconueniens,
quod per fidelis coniugis precem, quam fieri pro ipsa certum
est affectione coniugii, aliquid etiam infidelis coniux sancti- 15
fieationis per misericordiam diuinam, quam fidelis coniugis
implorat supplieatio, consequatur longeque differat, sicut
dietum est, ab illo eonubio, in quo utrique coniuges a uerae
diuinitatis puritate sunt exteri et uisitatione submoti sed
inmundos utrique spiritus inuocantes:pari inmunditia sunt 30
94referti. nam si comparatione leuium uel grauium peccatorum
iustificatus dicitur ab eo, qui maioribus est uitiis inuolutus,
ille quem minor reatus inuoluit (sicut dieitur ad Hierusalem,
quae tune criminum et praeuaricationum inmanitate feruebat:
iustificasti sororem tuam Sodomam): quanto magis ?5
iustifieatio uel sanctificatio etsi non plena atque perfecta,
secundum tamen quendam modum conpetenter accipitur, ubi
non solum a fidecli» coniuge minus peecatur sed ab eo etiam

11 cf. Tim. 14, δ 12 Act: 11, 9. 25 cf. Ezech. 16, 46—51.

2 fort. reddit utrum V, corr. e? 4 externus V: 'aut externum
legendum aut supplendum est Thiel 10 affectus V, corr. p? 12 co-
mune V 14 fideles coniuges V, corr. o? 16 quam g?: que V
19 uisitatione (?) Tel: uisitarie V, uoluntarie Mansi 20 inmundo
utrisque V, corr. o 23 εἰ V 28 fideli o: fide V

Epist. XCVII 53—57. 423

coaiugi peccatorl remedium summae diuinitatis exposcitur,

quam ubi a coniugibus utrisque peceatur? nam secundum 55

quendam modum hane sanctificationem per fidelem coniugem

etiam infideli coniugi peruenire haec ipsa uerba testantur
apostoli, siquidem non iam «in»fidelem coniugem legitimam
sanctificationem sumpsisse confirmat, quia per fidelem coniugem
quippiam sanctifieationis adquirat; denique, qua sit conditione
censendus, secutus adiunxit: nam si infidelis discedit»
discedat, non iam inde tamquam fidelem suscipi designans,

10 Quia per haee, quae dicta «sunt», aliquid ad eum peruenit,
fidelis coniugis siue consortium seu precem, diuinae sanceti-
ficationis et gratiae; sed nisi ipse quoque fidelis existat, pro
infideli sit procul dubio iudicandus. ^ est etiam ille modus 56
infideli eoniugi sanctificationis impertiendae per coniugem iam

15 fidelem, si huie exhortationem conuersionis ad deum et
credulitatem summae diuinitatis insinuet, maiestatem uirtutem-
que eius ineulcet et per affectum coniugii eum facilius informet
et inclinet ad fidem, adstruens, quae sit spes in unum deum
credentibus uel in huius uitae cursu, uel post, eius transitum

40 Quae requies sit futura. haec eum per fiduciam coniugii sanctis
uerbis cor eius adsidua uoce pulsando coniux fidelis frequenter
insinuat, diuinae sanctificationis eidem, et menti eius et corpori,
propinat effectum, sicut ait beatus Petrus apostolus: similiter
mulieres subditae sint uiris, ut, si qui non credunt

28 uerbo, per mulierum conuersationem sine uerbo
luerifiant considerantes in timore castam conuersati-
onem uestram. quam si per familiaritatem suscipiat coniu- 57

ον T 7,45. 95 Petr, I 8, 1-84.

l coniuge peccatore V, corr. o? 4 coniugii V, corr. Car. per-
uenire Car.: puenire V, prouenire p? 5 infidelem Car.: fidelem V
8 discedit inserui secundum Vulgatam 10 sunt add. Car. 11 fidelis ?:
fidelibus V werb:s fidelis coniugis . . precem adcuratius explicantur ea
quae praecedunt quae dicta «sunt? 15. exortationem V — 25 conuersati-
one V, corr. o

494 - Gelasii I. dicta aduersus Pelagiànam haeresim

galem et dei gratiam sibi per affectum coniugii ministratam
non in uacuum recipiat et refutet, fit sanctificatio per fidelem
coniugem coniugis infidelis, dum hisce modis ex infidelitate
in consortium sanetifieationis adtrahitur; alioquin si oblatam
sibi gratiam nec per affectum suscipit coniugalem crecipiens;- 5
que in uacuum tam diuinae dignationis quam etiam humanae
singularis affectionis oblitus aestimat abnuendam atque ob
hoc ipsam quoque coniugis affectionem nititur abiurare et ab
ipsius pii consorti lege discedere, digne permittitur eidem
licentia discedendi, quia non est illo coniugio dignus, quo se 10
ipse iudieauit indignum, patienterque ferat fidelis coniux illo
se caruisse coniugio, quod fornicatur a deo, cui idem coniux
fidelis inhaerendo principalem dei retinet castitatem itaque et
adultero caret et eo, qui respuit una ueraciter fieri caro cum
coniuge iam fideli, nee aestimet fuisse legitimum, quod diuina 15
5101 despexerit lege coniungi, ac potius libenter accipiat eum,
qui anima separatus a deo est, a se quoque corpore fuisse
98 diuisum. secundum hunc igitur modum etiam de talium filiis
accipiendum est, quod illie consequenter adseritur, ubi ait
apostolus, quod, nisi haec sanctificatio inter huiusmodi coniuges 2o
proueniret, filii eorum inmundi essent, nunc autem
sancti sunt. sancti sunt enim secundum quendam modum
in comparatione illorum, qui ex utrisque parentibus inmunditiae
diabolieae mancipatis contaminatisque nascuntur. isti enim ex
ea parte, qua de sancta carne fidelis parentis et templo dei ss
et deum unum in suo corde gestantis exorti sunt, (non»nihil
diuinae benedictionis hauserunt: in qua utique benedictione
sanctitas continetur, cuius dignatione perstrieti sancti non

21 Cor. I 7, 14

1 coniugiis V, corr. Car.: coniugis p? 2 fit a*: sit V 5 «recipiens»que
scripsi, cf. p. 401, 20 et p. 424, 2: que V, «eam» que ρ2, «at^que Coust.,
quam T'hiel 9. promittitur V, corr. o 16 coniugi V, correxi: coniugii a,
unde diuini.. coniugii Thiel 17 est «et? ἃ Car. 19 illi V, corr. οἷ
26 non add. c? 27 auxerunt V, corr. o? 28 perstrincti V,

J corr. ἃ

σι

Epist. XCVII 57— 61. 425

inmerito nuncupantur. per hanc quidem et gratiam sancti-59

fieationis adsumunt et, ut ad eam sicut conpetit perueniant
consequendam, iam eius per parentem fidelem rudimenta
percipiunt et odorem sanctae notionis agnoscunt. precibus
Christiani parentis, quibus eis sine ambiguo imploratur
diuina misericordia, utique sanctificatio iam praebetur οὐ
plerumque fidelis studio parentis uel ad uenerabilia loca
paruuli deferuntur uel etiam nescientibus renatis fonte baptis-
matis sanctificatio plena confertur aut, ubi iam capaces rati-
onis extiterint, adhortatione et insinuatione pii parentis inge-

ritur, quae omnia sanctificationis instrumenta esse manifestum 60

est, quibus aut ad eius ueniant firmitatem aut, si ista
despiciunt, semet ipsos sanctificatione dispolient et gratiam dei,
quae his per affectum parentis ingeritur, euidenter euacuant
atque ita de sanctis, id est de eruditionibus sanctitatis, abscisi
in non sanctorum consortia profana rediguntur. de quibus
nihilominus sic dicatur, quomodo de parentibus eorum infide-
libus praeceptum : si infidelis uult is discedere, discedat.
numquidnam haec genera sanctitatis uel sanctificationis de61
utroque profano parente progenitis filiis intimantur? ecce, quid
interest inter sobolem ex illo uel isto coniugio procreatam;
ecce, quemadmodum isti familiares et propinqui sunt sancti-
fieatis àtque ideo non inmerito saneti sunt editi, et quibus
diuina miserieordia consequenter eius precibus imploratur
quique cum sanctis educationibus inbuuntur et sacrae religionis
initiantur affectu; ad cuius si peruenerint firmitatem, illius
per saeramentum sanetificationis plenitudinem consecuntur,
euius per fidelem parentem etiam ante sacramentum rudimenta

Ἰδι ο p 7,15
1 nunccupantur V quidam V, correxi et gratiam Hartel:
etiam- V Car. sanctificationem Car. . 10 adoratione V, corr. o

adhortatio et insinuatio Car. 12 ueniunt.. dispoliant Tie] 15 id
(— id est) V: uelo 18 uult is Car.: uultis V, uult Thiel 29. sancti-
ficati Car., sanctificationi Cowst. 24 eius] scil. parentie fidelis 26 in-
firmitatem V, corr. o?

496 Gelasii I. dictà aduersus Pelagianam haeresim

sumpserunt, per quae rudimenta iam sancti, qui sancta
62institutione praeparabantur, non incongrue sunt uocati. num-
quid autem, quia dietum est sanctificari infidelen coniugem
per fidelem, ita dictum est, ut iam propriae credulitatis
sanctificatione non egeat, ac non magis ideo, quia per illam 5
familiaritatem — fidelis coniugis percipiendae sanctificationi
proximus sit et propinquus effectus? nam si iam sanctificatus
diceretur, ut sanctificatione penitus non egeret, non de eodem
in eonsequentibus diceretur: infidelis si uult discedere,
63discedat. sic ergo et filii eorum nuncupati sunt sancti, quia 1o
per saneti parentis affectum capiendae sint proximi sanctitati,
non quod iam ipsi propria sanctificatione non egeant, quae
utique, sieut nullus Christianus addubitat, sine regenerationis
sacrae mysterio nec sumitur nec habetur, sicut et parens
eorum infidelis sic sanctificatus dicitur per fidelem, ut tamen, 15
ingestae sibi per fidecle»m coniugem sanctificationis «si» ipse
legitimum non suscepit effectum, infidelis fuerit nuncupatus.
64sicut ergo eum, quem per fidelem coniugem sanctificatum
dixit, postea nuncupat infidelem, quia proprie ipse uel ipsa
non credidit, sie et filii, qui per fidelem parentem eo modo so
sanctificati, quo coniux, sancti appellati sunt, nisi ipsi quoque
proprie credant, infideles consequenter existunt. satis enim
apparet. secundum quendam modum sanctificationem hane
coniugis appellatam, qui postea infidelis adseritur: sie ergo
65et de filiis intellegendum est. numquid igitur, quod saepe 36
repetendum est, soboles profanorum huiuscemodi sanctitatis.
aliqua cuiuslibet parentis portione contingitur uel aliquibus
huiusmodi disciplinis precibus adhortationibus cuiuspiam

9 Cor. 1 T7, 15

5 illa V, corr. p 10 nunccupati V 11 sanctitatis V, corr. p?
15 ut (815 tamen Thiel 16 fidem V, corr. c? si addidi 11 nunc-
cupatus V 19 nunecupat V proprie ipsae V, corr. « 240 sic p*:
sicut V 23 quendam p?: quem ad V 27 contigitur V, corr. p:
contegitur Car.

Epist. XCVII 62— 67. 427

participationem uel notitiam uel auditum uel eruditionem
sanctitatis adsumit, quae sub inmundorum spirituum domina-
tione consistens et diabolieis praeuaricationibus et contagiis
mancipata hoc modo semper inmunda est, quo parentes,
quamdiu in eadem peruersitate consistit? ^ plerumque autem 66
eb per antieipationem, quod 4in» scripturae sanctae textu
frequentius inuenitur, iam esse dicitur, quod futurum est,
sicut in euangelio legimus: quia Iesus moriturus erat
pro gente et non tantum pro gente, sed ut filios dei,
10 qui erant dispersi, congregaret in unum: filios dei certe
iam nuncupans, qui adhue essent diffusa gratiae uocatione per
mundum sacris innouandi mysterii in dei filios adoptandi;
uel, cum dicitur: beati qui nón uiderunt et crediderunt,
iam beati appellati sunt, qui adhue tunc futuri fuerant beati,
15 cum essent, quae non uiderant, credituri; sicut et plerumque
pro faciendis iam faeta referuntur, ut: foderunt manus
meas et pedes meos. item tamquam pro faciendo definitur, 67
quod non sit causa qualibet interueniente faciendum, sicut
beatus apostolus pro deuotione praedicationis iniunctae ad
20 Spanias se profitetur iturum, quod tamen certa dispensatione
deitatis, quod fieret, non prouenit. alter, cum appellatur
aliquid esse, [quod] hoc ipsum esse cessauit uel cessaturus
est hoc ipsum esse, quod dicitur, ut Iudas apostolus, qui
praeuaricando, quod est appellatus, amisit; sicut idem et
discipulus dictus est, cum quidem nec Christi discipulus esset
sed potius diaboli, sieut de eo dietum est: unus ex uobis.
diabolus est, quod diaboli esset operarius: dictus est tamen
discipulus, etiam cum nec uerus esset et cessaturus hoc dici.

σι

i5
e

S leh. 1T, bl sq. 18 Ioh. 20, 29 16 Psalm. 21, 17 20 Rom.
15, 24 25 exempli gratia Ioh. 12, 4 2426 Ioh. 6, 71

2 quae scripsi: que V, quae est o? post mancipata plene interpungens
6 in add. Binius 10 eongregarent V, corr. o 11 nunceupans V
gratia euocatione V, correxi: gratiae euocatione Car. 17 pro faciendo.«* p?:
profieiendo V, profitendo o? 20 Hispanias o 21 alter cum V: aliter
cum 7A4el, interdum p? 22. quod eieci cessaturum o

428 Gelasii 1. dicta aduersus Pelagianam haeresim

68est et ille modus, quod saepe uelut generaliter et absolute
dicitur, cum tamen ad omnes generaliter (non? pertinere
manifestum est, ut cum dicitur Abrahae: in semine tuo
benedicentur omnes gentes, omnes quidem gentes bene-
dicentur nec erit ulla natio sub caelo, cui non praedicetur s
euangelium, et tunc ueniet finis, sed ipsae gentes non ex
integro omnes benedicentur, quia non omnium est fides; uel
sicuti est: omnis lingua confiteatur deo. cui locutioni
sensus ille conectitur, eum ex parte totum saepius nuncupatur,
sicut et tune homo luda, eum totam gentem procul dubio :e

69 nominaret. εἰς et illi filii sancti uideri possunt uocati, quia
multi uel plurimi ex his per ea, quae dicta sunt, mysteriis
imbuti caelestibus saneti efficientur, et merito jam esse dicti
sunt, quod futuri sunt, uel ex ea portione, qua per religiosum
parentem erant participes sanctitatis, tamquam iam ex integro 15
id essent, sancti sunt nuncupati, uel, quia ex talibus filiis
multi futuri essent plenae sanctificationis heredes, iam et isti
ex eo, quod futuri fuerant, nuncupati sunt, et, licet hoc essent
plurimi forsitan non futuri, a parte sanctorum toti sancti
generaliter sunt uocat. 20

τὸ De resurrectionis uero qualitate uel de ea, quae post resur-
rectionem species sit futura, audiamus apostolum praedicantem,
ubi ait: sed dicet aliquis: quomodo resurgent mortui?
quali autem eorpore uenient? et humanae mentis diffiden-
tiam redarguens, eam merito stultam, quae deo quicquam ss
iudicaret impossibile, nuncupando, conpetenter ex rerum etiam
uisiblium et ὁ humanis conuersationibus usitatam simili-

3 Gen. 22, 18 6 cf. Matth. 24, 14 8 Rom. 14, 11. 23 sqq.
Cor. I 15, 35—38

2 non add. ο2 3 habrahe V 6 ueniat V, correxi ipse V 9 nunc-
cupatur V — 10 tunc cod. Angelic.: nunc V. 11 filii scripsi: fideli V,
fideles o 16 εἰ 18 nunccupati V 18 sint V, corr. α 19 non Thiel:
nunc V 25 eam scripsi: quam V, quo seruato 26 nuncupat
Tiuel 27 fori. et humanis conuersationibus usitatarum «multitudine;
similitudinem; et delendum suadet Hartei

Epist. XCVII 68— 73. 429

tudinem conparationemque magnificam praeclarus doctor inducit
dicens: insipiens (qui deo haee impossibilia aestimas uel
ambigis esse facienda) tu, quod seminas (non» uiuificatur,
nisi prius moriatur. quam similitudinem ad resurrectionem 7]
5 corporis post mortem futuram conuenienter aptauit. deinde
quod secutus adiecit: et quod seminas, non corpus, quod
futurum est, seminas sed nudum granum ut puta
tritici et ceterorum; deus autem dat illi corpus prout
uoluit, ad qualitatem iam et speciem, quae post resurrecti-
10 onem futura est, genus conparationis adhibere curauit. prout
uoluit inquit: quid adhue quaeris? prout uoluerit deus, sic
dabit unicuique corpus ineffabili potentia suscitatum. ^ sed 72
forsitan arbitreris ideo magis significari non unicuique suum
reformandum proprie corpus, cum adstruatur prout deus
15 uoluerit esse reparandum. diligenter ergo sensum plenius haec
traetantis intende, si scire conaris, cuiusmodi corpus unicui-
que sit deus hoc ipsum prout uoluerit redditurus, et tamquam
tibi iam tunc ad ista respondentis apostoli uerba perpende.
nosse desideras, quale resuscitatis hominibus corpus prout
:) deus uoluerit sit daturus: agnosce prudenter: et unicuique
seminum proprium corpus, quod utique non sine causa
uir deo plenus adnectit, nisi ut futuras hominum huiusmodi
dubitationes expelleret. audi, inquam, quod sapienter adiecit.
et ex similitudine rem ipsam, cui comparatur, agnosce. et 73
265 unicuique inquii seminum proprium corpus: si in
similitudine proprium corpus, ergo et in re, cuius similitudo
est, proprium corpus certum est esse reddendum; semina
enim ista sine controuersia hominibus comparauit, de quorum
utique morte et resurrectione loquebatur, atque ideo singula
so singulis conferens, quantum ad uiuificanda post mortem corpora
pertineret, de grani non prius uiuificati quam mortui compara-

9 non addidi secundum Vulgatam; wwulgo post moriatur ponebant
signum interrogationis 4 simultitudinem V, corr. « 9 specie V,
corr. o? 19 nosce V, corr. o 24 similitudine V, corr. o 29 sin-
gula Car.: singulas V 80 morte V, corr. o

430 Gelasii I. dieta aduersus Pelagianam. haéresim

;i4tione singular mirabiliter expliceauit. ^ dehinc quali post
resurrectionem corpore censeretur esse quisque uenturus, id
est, utrum hae conditione, quam moriendo gestauerat, an
longe meliore, nihilominus illa similitudine patefecit, qua
seeutus exposuit: et tu quod seminas, nudum granum, s
seminas, ut puta tritici aut alicuius ceterorum, et
deus dat illi corpus prout uult. in hac ergo forma corpus
deum dare decentius quam obierat euidenter expressit, sicut
in subsequentibus dieitur: seminatur in corruptione,
surgit in incorruptione; seminatur in ignobilitate,
surgit in gloria; seminatur in infirmitate, surgit in
uirtute; seminatur corpus animale, surgit corpus

7ospiritale. eece quemadmodum hominis morientis non hoc
seminatur, quod corpus est post futurum; ecce prout uult
deus intellegitur resurrecturis corpus reformare post mor- 15
tem, cum inaestimabili suae misericordiae uoluntate, quod
fuerat in corruptione seminatum. incorruptibili nobilitate
restaurat; quod fuerat terrenae conditionis in ignobilitate
sopitum, in gloria caelesti resuscitat; quod fuerat mortalitatis
infirmitate resolutum, redintegrat inmortalitatis decore uestitum; 30
postremo, quod fuerat animale defunctum, corpus spiritale

TOrestituit et reformat. quae cuncta ad statum meliorationis
sublimationisque respiciunt; illa uero, quae restat, pars
conparationis adnexae specialiter ad proprietatem corporis
unicuique rethibendam pertinere firmatur, qua consequenter 35
dicitur: et unicuique seminum proprium corpus, ubi
satis apparet in quauis resurgentium claritate proprietatem

71 corporis esse mansuram. nec otiosum est, quod beatus apostolus,

9 Cor. I 15, 42—44

2 resurrectione V, corr. o 3 hec V, corr. o gustauerat V, corr.
Mansi an ?:a V 4 quam» 10 incorruptione e£ 11 gloria scripst
secundum Vulg.: incorruptionem .. gloriam V Car. 12 uirtutem Car.
13 queadmodum «: que admodum ín que admodum corr. V 22 restituat
et reformet V, corr. Car. 925 rethibenda V, corr. Car.

σι

Epist. XCVII 74—79. 431

eum de solo «loqueretur» humano genere (quod solum est
utique suscitandum nec alia quaecumque substantia hoc est
munere decoranda) atque ideo sufficeret ad unum genus
hominum unam speciem seminis gratia conparationis adhibere,
per quam et non prius uiuifieari quam mori et honorabilius
corpus, quam seminaretur, exsurgere perdoceret: sed ut diuersi
sexus proprium corpus adsecre?ret innouandum, quod in una
specie seminis, quantum ad similitudinem respiceret, non
habebat, ne per hoc et unam tantummodo speciem resusci-
tandorum corporum futuram significasse putaretur proprietatum
distinctione summota, discreta quoque seminum genera con-

parationis suae caute conuenienterque duxit adhibenda, u£78

proprietatem corporum, sieut dictum est, quam una species
discernere non ualebat, seminum diuersitas indicaret subpedi-
taretque plene comparationi facultas, per quam ad specialitatem
corporum designandam conuenientissime diceretur et unicui-
que seminum proprium corpus, ut, quod una species
cuiuslibet grani disereto sexu, qui ei nullus est, &int»imare non
posset, exprimendae corporum proprietati, sicut saepe iam
dictum est, seminum diuersitas intellegentiam ministraret.
triplex igitur in hae conparatione propositio, disputatio,
definitio est, et quantum ad intellegendam resurrectionem
pertinet corporalem, ex similitudine grani non prius uiuificati
quam mortui conpetens similitudo suffieiensque deprompta est.
quantum uero ad id attinet, quia non id corpus seminatur,
quod futurum est, sed deus dat illi corpus prout
uult, in eiusdem continentia lectionis necessario causa rese-
ratur, cur corruptibile corpus seminatum perhibetur incorrupti-
bile rediturum et cetera, quae huie sensui probantur adhaerere.

1 loqueretur addidi secutus Thieliwun «loqueretur de solo» 6 sed ut
etc.] per anacoluthiam dicta swnt, cum desit uerbum quod pendeat a
quod (p. 430, 28) 7 proprius V, corr. o. adseret V, corr. cod. Angelic.

10 futurarum V, corr. p? 11 quoque V: quaeque o, quaecumque Labb.

15 plene seripsi: plene V 18. est intimare scripsi: estimare V, «est
aestimari Tiel 19 posset V: potest «idonea». T'hiel 28 ! cur
scripsi: cam V

432 Gelasii 1. dicta aduersus Pelagianam haeresim

quantum autem ad proprietatem corporum respicit edocendam,
plenissime declaratur, quod beatus apostolus nequaquam
seminis unius conparatione contentus, per quod proprietatem
corporum non posset ostendere, cum id una species, ut supra
memoratum est. seminis non haberet, studuit ex seminum ὅ
diuersitate monstrare unicuique surgentium, qui sunt utique

SÜseminibus comparati, proprium corpus esse reddendum. et
resurgent ergo homines uiuificati post mortem. qui utique
prius morientibus et postmodum uiuificandis seminibus conpa-
rati sunt; et non hoc, quod moriuntur, id est tamquam 10
seminantur, resurgunt sed deus eis dat corpus ut uult,
ut sit de «corruptibili injcorruptibile. de mortali inmortale,
de animali spiritale, ut quod mortis fuerat conditione decolo-
ratum, inmortali decorum integritate reddatur. et proprium
corpus, sicut unumquodque seminum, sine dubio recepturi
sunt, quod quia diuerso sexui in uno semine conparari non
poterat, ex seminum diuersitate conlatum est, ut ex diuersitate
seminum corporum proprietas signaretur; si uero proprium
corpus resuscitatus quisque suscipiet, indubitanter est con-
sequens, ut unicuique sexui corpus proprium reformetur, quia, 20
sicut dictum est, et unicuique seminum) proprium corpus
restituitur adtributum et, si unicuique seminum proprium
corpus restituitur, per quae utique semina in utroque sexu
omne genus hominum designatum est, sequitur. ut omne
genus humanum, quod in utroque sexu istis est seminibus 25
designatum, proprium sit corpus habiturum.

81 Haec nos ex uerbis apostoli fas est sobria consideratione
metiri, ultra quae praeuaricantum est temeraria curiositate
prorumpere. propter quod etiam commonemur: altiora te ne
quaesieris et fortiora te ne fueris scrutatus, et: non ao

m
o

29 Eccl. 3, 22 30 Rom. 12, 16

12 corruptibili incorruptibile o*: corruptibile V 14 dequorum V,
corr. Thiel 426 habiturum Thiel: arbitrium V, resumpturum Edit. regia
27 hoc 9 28 ultraq; V praeuaricandum V, correxi: cauendum οἷ

Epist. XCVII 80—83. 4923

alta sapientes sed humilibus consentientes. postremo
adtendentes illud, quod apostolica quoque praedicatione firmatum
est: quod oculus non uidit nec auris audiuit nee in
cor hominis ascendit, quae praeparauit deus timen-
tibus se, quisquis superius memorati sensus apostoli non
est intellegentia uel comparatione contentus, ad hoe certe,
uelit nolit, sine dubitatione constringitur, ut quae oculus non
uidit nec auris audiuit nee in cor hominis ascendit, qualibet

audeat sibi meditatione componere. quasi uero humani corporis 82

aliqua membra culpabilia uel de«de»cora uel reprehensibilia
sint creata, cum deus fecerit omnia bona ualde et unam&quam »-
que speciem in suo genere conpetenti decore subnixam, nisi
quod haee, quae inhonesta nostra sunt dicta. concupiscentiae
primordialis decolorasset excessus: quae utique sie fuerant
instituta, ut ad nutum mentis humanae famulantia tantum-
modo ex animae rationalis arbitrio ad procreandae sobolis
causam suis officiis fungerentur, praeter hane uero causam
nihil eontra mentis imperium uel praeueniendo insolentius
uoluntatem uel, cum id uoluntas 2xpeteret, quiequam rebellionis
adferrent. sed postquam anima summis suis subiecta non
constitit, pari in se ipsa naturae contumacis lege punita
superbia est, ut huie quoque id est animae dominio subiecta
consequenter obsequia repugnarent et, quod uetiti praesumpti-
one contraxerat humanae mentis inoboediens adpetitus, in ea
parte corporis indicaret, qua degeneris ac decoloratae super-
baeque radicis procul dubio uitiosa fuerat generatio propaganda.
quae utique si hie, nisi essent hac exorbitatione foedata,
potuerant decore tantum humano generi propagando tam
honesta quam moderata persistere etiam in corpore sine

3.Cor. 12, 9. 11 ef. Gen. 1, 81 (Eecli. 89, 21)

timentibus
4 3ibesntibus V (qui diligunt illum Vulg.) 9 audiat V, corr. o?
uero g?: uerbo V 10 decora V, corr. Thiel 11 unamque V,
corr. Car. 18 uel praeueniendo TAzel: que praeueniendo V, prae-
ueniendoque 2? 19 uoluntate V, corr. ρ3 quiequam V 20 ad-
ferent V — animam V, corr. ^? 25 superbjieque Y 26 radiciis V,
ΤΟΥ 24 hane V, 'corr, o

XXxV. 28

431 Gelasii 1. dicta aduersus Pelagianam haeresim

dubitatione terreno, quanto magis credendum. est in spiritali
corpote ineffabiliter decentius haee posse constare, praecipue
cum nihil iam genitalis offieii in illa perpetua claritate gestura
sint sed ad hoe tantum suae speciei formaeque non deerunt,
ut non aliqua alia forma quam humana, cui promissa resur- 5
rectio est, resuscitata iudicetur nee aliquid sit, quod in carnis
perfecta resurrectione non maneat, et uideatur alia species
suscitata, quam integrae carnis humanae liniamenta designant?
quae quisque non uult fortasse moderata ratione librare, uelit
nolit, ut dictum est, aut «ad» illud superius reuertetur, ut 10
quod oculus non uidit nec auris audiuit et in cor
hominis non ascendit non aestimet perscrutandum, aut si
ultra eonatur erumpere, ipse uideat suae temeritatis abruptum.
84 quam autem condita sunt honesta humanae membra substantiae,
etiam res illa nos admonet, quod cum in paradiso nudi essent 15
primi parentes, nihil in his confusionis habuerint, unde post
peccatum et concupiscentiae uirus ingressum corporum suorum
inordinata perturbatione confusi sunt, atque ideo satis apparet,
quod, si in illa quamuis felicitate paradisi positis, terreno
tamen corpore constitutis conspici sine confusione potuerunt, so
multo magis in spiritali corpore atque in illa sublimi beati-
tudine, quae similitudinem gestura est angelorum, et, ut
homini in carnis resurrectione nihil desit, integer reformetur
et, ne àliquid deforme conditor creasse uideatur, si quid de
resuscitato eorpore subtrahatur, bonum potius eius opus inde s;
etiam conprobetur, ut eius conditio in illius quoque claritatis
85 decore permaneat; nisi forsitan isti etiam illie adhuc existiment
motus corporeos orituros, ubi, sicut ipse dominus ait, neque
nubent neque nubentur sed sunt sieut angeli. quod

11 Cor. 12, 9. 28 Marc. 12, 25

4 specie V, corr. o 10 ad add. Car. 138 apruptam V 16 con-

fusionibus V, corr. o? habuerint ez habuerunt corr. V: habuerunt
Car. l7 ingressu V, corr. à? — 19 illà V, corr. o quauis . . positi
..constituti Car. 20 conspicis V, corr. o? 21 «110 spiritali Car.

26 ilis V, corr. Thiel 29 angelis V, corr. o

Epist. XCVII 83—88. 435

utique, si in unam speciem corporis unumque sexum omnes
fuerant suscitandi, eur diceretur, causa penitus non fuisset.
quin potius cum femineo sexu magis conpetat nubere, non
illie defuturum sed cessaturum prorsus a nuptiis indicatur.
cum autem nihilominus scriptum sit: ut (re»cipiat unusquis-
que propria corporis quae gessit, siue bona siue mala,
quomodo id fiet, nisi uterque sexus in sui corporis proprietate
uel iudicium subeat uel praemium beatae resurrectionis acci-
piat? falluntur autem, qui putant illud apostoli testimonium 86
10 sibimet suffragari, quo uideantur adserere in uirilem formam
omnes homines suscitandos, ubi ait: donec occurramus
omnes in unum uirum perfectum. quid ergo facient, cum
rursus idem dicat: despondi uos uni uiro uirginem
castam exhibere Christo, quod huic utique opinioni
15 eorum erit sine dubitatione contrarium, nisi mysterio conpe-
tenter inspecto modesta mente cognoscant, qualiter utrum( que»
conueniat? | quid itaque uelit sibi, quod in utroque sexu 87
describatur ecelesia, quantum domino reserante sentimus,
exponimus. ab initio Christum et ecclesiam humana carne
30 similitudine coniugii designatam sancta scriptura testatur.
proinde cum femineo sexu censetur ecclesia, infirmitas quidem
humanae conditionis ostenditur, quae tamquam in ecclesia
coniuge Christi conuenienter exprimitur, sed nomine uirginitatis
uel continentiae eius propositum uel integritas fidei, de qua
86 eb ipse beatus apostolus disserit, intimatur. cum uero dieitur:
donee oecurramus omnes in uirum perfectum, nec 88
diuersum est nec diuisum, quoniam quiequid in eeclesiae
corpore continetur, quae cum Christo una caro est, sacri lege

9 Cor. I1 5, 10 11 Eph. 4, 18 18 Cor. II 11, 2 20 cf.
Eph. 5, 32

9 sexui Thiel 5 recipiat serips? (referat Vwlg.): cipiat V, capiat o
13 dispondi V uno V, corr. Car. 16 modestamenta V, corr. o
utrum V, corr. Thiel 18 describatur TAiel: describat V 19 hu-
mana V: in una Thiel

28*

436 Gelasius I. ad Honorium episcopum

coniugii etiam ipsius caro « « modis omnibus in sexu fieri
utroque, quod dietum est siue illie uirginem castam siue
hie uirum perfectum, ut ita sint in ecclesiae catholicae
intemerata fide uiuentes et sancto proposito continentes, licet
adhuc positi in infirmitate conditionis humanae, ut tamen per s
unam carnem ecclesiae et Christi, id est coniugis et uiri, in
ipso quoque uirilem accipiant firmitatem uigoremque perfectum,
cuius per ecclesiae uirgineam fidei castitatem, quae cum

89 eodem una caro, fiunt etiam uiri membra perfecta. ubi illa
quoque beati apostoli Pauli uerba tractanda sunt, quibus ait:
omnes nos in unum corpus baptizati sumus in Christo.
quantum ad unitatem utique pertinet sacramenti, unum corpus
sumus in Christo; quantum ad sexuum diuersitatem, ipse
alibi dicit: siue uir siue mulier, omnes unum sumus in
Christo. cum suo enim toto corpore, quod eius est plenitudo, 15
perfectus est Christus et ideo, quia per unum idemque
mysterium, licet diuersi sexus, unum tamen eius corpus
accipitur, per cuius corporis plenitudinem perfectus est
Christus. cum ergo uir Christus ecclesiae tamquam coniugis
suae et caput sit et uirtus atque perfectio, merito omnis »o-
ecclesia in hunc unum uirum perfectum, cuius est una caro,
perhibetur occurrere.

-—

(98.)
EPISTOLA GELASII PAPAE AD HONORIUM EPISCOPUM.

DILECTISSIMO FRATRI HONORIO GELASIUS. Licet inter uarias s;
temporum difficultates continuis occupationibus implieati uix
respirare ualeamus, pro sedis tamen apostolicae moderamine

11 Qor. I 12. 1424. ^ Di Gal B. 28

1 post caro lacunam indicawi; Thielius im eis quae sequuntur addi
wwult docetur 8 huie V, corr. ras. o man. post. ^. ecclesia catholica
Car. 7 uirlem V: uirilit α 8 quae scripsi: quam V, qua Thiel
13 sexum V, corr. o?: sexus p — 22 occurrere exper. V

98. | Dat. a. 490 (?) die 28 Iul. Edd. Car. I? 343; Collect.
Concil; BTA I 277; Thiel 321: mil misi primas duas paragraphos
Bar. ad a. 493, 24 24 INCIP EPLA V

[2]

T
et

τῷ
Qt

Epist. XCVII 88 — XCVIII 4. 437

totius ouilis dominici curam sine cessatione tractantes, quae
beato Petro saluatoris ipsius nostri uoce delegata est: et tu
conuersus confirma fratres tuos, et item: Petre, amas
me? pasce oues meas!, dissimulare nec possumus nec
debemus, quae nostram sollieitudinem forma perstringat, cum
beato Paulo apostolo sentientes atque dicentes: quis infir-
matur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et
ego non uror? ita quippe nos repente tristis horrenda et
uix credibilis confecit opinio, ut mentem nostram confunderet
sauciaret affligeret. nuntiatum nobis est enim in regionibus
Dalmatiarum quosdam recidiua Pelagianae pestis zizania
seminasse tantumque illie eorum praeualere blasphemiam, ut
simplices quosque mortiferi furoris insinuatione decipiant. est
quidem error ipse nefarius tanto perniciosior ad subripiendum,
quanto ad fallendum uerisimilitudinis colore uersutior: prae
stante (tamen» domino adest fidei catholicae pura ueritas
conéordibus uniuersorum patrum deprompta sententiis, quae
et subtile uirus funestae prauitatis exponat et humano generi
saluando conferat de scripturarum confectione medicinam.
nullatenus igitur discretione rerum nondum abundantia corda
conturbet, donec et occultum uulnus appareat et saluatio
singularis eluceat: quoniam quantalibet arte fallaciae spiritus
perditionis armetur, sancto gladio spiritus principalis et dete-
gitur et necatur. quapropter per dilectionem «tuam» cunctos
ibidem domini sacerdotes fraterno commonemus affectu, ut,
qui cum erudiente uos domino contra nouicios pugnetis
errores, olim fperuersitatem toto orbe damnatam nec ipso

2 Lue. 22, 92. 9 Ioh, 21, 17.6 Cor. IE 11, 29

l obilis V 2 delegatum V, corr. Bar. 12 tantamque Bar.
praeualeret blasphemia V, corr. o? 16 tamen addidi: sed» praestante o?
17 sententiis Bull. Taur.: sententi* V (man. 1); concordi..sententia p?
18 funestae οἷ: funesta et V 19 confectionem V, corr. o 20 discretione V,
corr. Thiel habundantia V 24 tuam add. p? 27 ipso recipere
debeatis auditu scripsi: ipso recipere debetis aut V, ipsos (sic o) recipere
debeatis auctores Thiel

438 Gelasius I. ad Honorium episcopum,

recipere debeatis auditu. quod «si» temere putatur esse
faciendum, quae non haeresis a maioribus nostris conuenienter
extineta rursus prouocare nos audeat et palam nouis resumptis
uiribus aperteque confligat? numquidnam licet nobis a uene-
randis patribus damnata dissoluere et ab illis excisa nefaria
dogmata retractare? quid est ergo, quod magnopere praeca-
uemus, ne cuiuslibet haeresis semel deiecta pernicies ad
examen denuo uenire contendat, si, quae antiquitus a nostris
maioribus cognita discussa refutata sunt, restauranda nitamur?
nonne ipsi nos, quod absit et quod numquam catholica
patietur ecclesia, aduersariis ueritatis uniuersis contra nos
resurgendi proponimus exemplum? ubi est, quod scriptum
est: terminos patrum tuorum non transgredieris, et:
interroga patres tuos et adnuntiabunt tibi, et seni-
ores tuos et dicent tibi? quid ergo tendimus ultra definita
maiorum aut cur nobis non sufficit, si quid ignorantes discere
cupiamus, qualiter ab orthodoxis patribus et senioribus singula
quaeque uel uitanda praecepta sunt uel aptanda catholicae
ueritati? cur non his probantur esse decreta? numquid aut
sapientiores illis sumus aut poterimus firma stabilitate constare,
si ea, quae ab illis constituta sunt, subruamus? an fortasse
nescitis hane haeresim, de qua loquimur, et ab apostolica
dudum sede per beatae memoriae Innocentium ae deinde
Zosimum, Bonifatium, Caelestinum, Sixtum, Leonem continuis
et incessabiüibus sententiis fuisse prostratam nec tantum
ecclesiae catholicae legibus sed principum quoque Romanorum
eo tenore damnatam, ut nec usquam terrarum uiuendi locum
sectatores eius habere sinerentur? quae omnia tam gestis

18 Prou. 22, 28 14 Deut. 32, 7

1 si add. Thiel 8. nobis V, corr. o? | 8 contendat ex contendunt V
9 restaurare adnitamur o? [11 aduersariis ex aduersarius V . 16 ma-
lorum V, corr. Car. 16 et 19 quur V 16 sufficiunt Thiel; ego sustuli
uulgatam post sufficit interpunctionem distinzique post ueritati 20 pote-
remus V, corr. o. 28 sede o: sed V 24 bonifacium V Xystum
Thiel 26 ligibus V, corr. « — 27 usque iterarum V, corr. o?

Epist. XCVIII 5—10. 439

ecclesiae per singulas quasque regiones de eorum prauitate
confectis quam censurae publicae sanctionibus edocentur. ecce, 8
quorum libet aures catholicas. audire doctrinam, quaestiones
accipere, tractare tendiculas et blasphemias patienter admittere,

5 0 Si studerent aduersus eos maiorum nostrorum libros respon-
saque cognoscere! illie modis omnibus cerneretur nihil esse
prorsus, quod «non» et ab istis fuerit uentilatum et ab illis
magnifi« ca » ueritate contritum, sicque de cunctis eorum nequitiis
refutandis fideles quique redderentur instructi, ut nihil amplius

i0 quaereretur. sed si forsitan ineruditos animos quaedam de 9
eorum sensibus proposita commouerunt, ita uenerabilium
patrum doctrinis et omnis eorum publicatur insania et, quibus
remediis curetur, ostenditur, ut ex his deo praestante praeuisis
cuncta, quae de eorum serie texuerunt, et periculosa sectantibus

15 et stulta deprehendentibus esse uideantur, ita ut si quis
existimet reluctandum, non tam ueterum sententiis contradictor
existat sed humanae saluti catholicaeque doctrinae palam se
aperteque profiteatur inimicum. quo magis adtentius peruigil 10
cura pastorum ἃ sacris gregibus luporum debet arcere

30 saeuitiam, eum quidquid ouibus sanctis acciderit detrimenti,
praesulum, quod absit, damnet incuriam, sicut a regeneratis
agminibus nocentium depulsio bestiarum custodum praemiis
perpetuum proecurabit augmentum. certe si, ut magis optamus,
falsis haec rumoribus sint relata, quantocius desideramus

26 agnoscere, ut qui de membrorum Christi uexatione trepidamus,
multo magis de eorum stabilitate laetemur. — Data V. Kal.
Aug. Fausto u. c. cons.

9 quorumlibet ἃ 4 blapsphemias V 7 non add. Labb. 8 magni-
fica Car.: magnifi V, magnifici « — 18 prante (pro prante) V — 17 sa-
lutis V 18 adtentius V: adtentius(que^? Hartel; Thielius adnotat hinc
excidisse uidetur comparationis membrum, quo eorum, qui pecora custo-
diunt, in arcendis lupis wigilantia exponebatur. quae quis credet?
20 cum quidquid T'iel: numquid quid V, ne si quid o? — 23 procura-
uit V, corr. Thiel ante si del. ut V — aptamus V, corr. 0 25 qui
de V: quid «, unde qui editiones 21 fausto V: Albino Car.; cf. quae
exposui Thiel p. 26

440 Gesta de nomine Ácaci

(99.) |

In causa fidei Christianae, cui ab exordio sui numquaur
defuisse probantur inimici, nostro quidem saeculo sed interuallo
temporis Nestorius et Eutyches non noua dogmata suae
peruersitatis sed nomina prodiderunt. nam Nestorius ante
quinquaginta octo ferme annos Photini et Pauli Samosateni
secutus errorem Oasitano exilio meruit relegari dicendo, sicut
ab auctoribus suis didicit, Christum dominum nostrum hominem
tantummodo de uirgine Maria esse progenitum. contra quem
Eutyches post annos plurimos aestimans disputandum rectum
tramitem tenere nesciuit et in Ápollinaris est lapsus insaniam
in haec uerba prorumpens, quibus adsereret Christum uerum
hominem non fuisse nec in eo duas naturas esse credendas
sed unam tantummodo dei uerbi, uerumtamen incarnatam.

99. Edd. Car. 13 142; Sirmondus in Appendice codicis Theodos.
p. 111; Thiel 510. | Praeter V adhibui codices: B. — Berolin. lat. 79
saec. IX, T — Uatic. Regin. 1997 saec. IX/X, 4 — Monac. lat. 5508
saec. IX simulque, ubi e re uidebatur, leciiones adnotaui epitomae X editae
in Appendice II adhibitaeque a Liberato diacono (Breu. cap. 15, 16, 18)
et epitomae codicis W — Uallicell. XVIII saec. X editae τὰ Áppendice
III. deratione omnium codicum alio loco agam. ltractatuttituli causa
praefigunt Incipit gesta de nomine Àcaci ΒΓΑ; quibus omissis uerba ὙΝΟΙΡῚΤ
IN CAUSA FIDEI..PROBANTUR INIMICI quasi inscriptionem litteris maiusculis
scripsit V — causas B cum ab B nnumquad B 53 deffuisse V nostro
quidem V: nostro qui W, nostro quae B, nostroque ΓΔ sed VW: se I'A,
om. B interuallo VB: interualla ΓΔ, per interualla W 4 temporis VW:
temporum BTA eutiches B, eutychisT, euticis A — suae peruersitatis V:
suadentis À, suadentes BW, sucedentes T' — 5 prodiderunt VÀ: prodie-
runt lTW, prodigerunt 5 6 quinquaginta hocto B, ivur ἃ, quinqua-
ginta et octo T ferme om. B fotini I, foteni B, futini ἃ pau-
lis À samosetanl L, sammosati ἃ 7 oasitano ez casitano corr. W:
casitano T, casetano A, cassiano B, asitano V neruit δ deligari B,
inligari ἃ si quod (pro sicut) ἃ " 8 suis om. Δ dedicit A do-
minum BTAW: deum V 9 progenium B 10 euthycis T, euthechis ἃ
plurimos VTAW: non plurimus ΒΒ estimandis putandum V, extemens
disputandum Δ, aestimans disputando I', exiimans dis putando B 11 ne-
sciuit V: offendit ΒΓΔ, nesciens offendit Sirm. apollenaris V, apolo-
naris B lapsus V: raptus ΒΓΔ . insania Δ, om. I' 12 in haec
uerba V: ita BTAW asserit Δ 18 eos T 14 una A 14 sq. incarnata
quam B, in carne tamquam À

σι

Epist. XCIX 1—6. 441

quam quidem non esse hominis perhibuit sed humanam, ut
similitudo magis humani corporis quam ipsa ueritas suaderetur:
cum catholica fides uerum deum uerumque hominem Christum
del filium esse fateatur, non unius naturae sed unius existentiae
atque. personae. cum ergo Eutychen istum presbyterum et
abbatem Constantinopolitanae ciuitatis Eusebius Dorylitanus
episcopus suadere talia repperisset, zelo fidei, quam etiam
cum agens in rebus esset ostendit (ipse enim Nestorium
quoque in tempore reprehendit in ecclesia res sacrilegas
praedicantem), detulit ad Flauianum episcopum et ad iudicium
prouocauit. dieta causa est. cum partes suas Eutyches iste
presbyter uideret urgueri, per Chrysaphium spatarium Theodosii
praesidium principis expetiuit. eurus praecepto Florentius uir
inlustris ex consule diseussione Eutychis abesse non potuit et

5 lam praesentia ipsius conuincitur Eutyches atque damnatur.

offenditur imperator et apud Ephesum ciuitatem | mandat 6

synodum congregar. adsunt fere trecenti sexaginta episcopi
prineipibus Dioscoro Alexandrino episcopo, Iuuenali Hierosoly-

3 eatholicae 4 — uerumque deum B 4 unus utroque loco Β existen-
tiae V:essentiae BTAW . 5cur V — euthicen T, euthici ἃ 6 dorilitanus Δ,
doriletanus I', dorilicanus B ? suaderit Δ alia 8 reperisset A,
repperisse VB 8 esset οἷ: essit Δ, esse VBT . ostendet B . enim V:
etian BTAW nestorium ΒΓ ΔΊ: nostrorum V 9 quoque om. 5
reprehendens B 10 detulit VI: om. A, «hie ergo eutichen» detulit .B
fauianum T 11] eutycis T, euthicis A, eutychen B iste VT: iter A;
iste presbyter om. B 12 uideretur urgueri B, uideretur tueri Δ
chrisaphium V, crisaphyum JB, chisafium T, crisafium Δ. theodosii
(theodosi TA) praesidium ΒΓΔ: theodosium V 13 expitiuit V, expe-
diuit 8 florentài V 14 console ἃ discussione VI: discussion A,
addiscussione JB, discussioni Sirm. eutiches V, eutices D, euthecis Δ
habuisse A οὖ iam (etiam T) praesentia (praesentiam ΓΔ, in praesentia
Sirm.) ipsius VIA: cuius etiam presentia B 1δ conuincetur .B eu-
tiches V, euthices DB, eutychis T', euthicis Δ 16 apud ephesum ciui-
tatem V: in ephesina (effesena B, ephesena ex ephisina Δ man. 2) ciui-
tate (ciuitatem T) ΒΓΔ 17 synodus B, synodo À tricenti sexaginta T,
CCcCLX Δ, trecenti 1x 8 18 principibus . . episcopo om. T iou-

uenali A hierosolimitano ΚΔ, herosolimitano B

442 Gesta de nomine Acaci

mitano, Thalassio Caesariensi, Eustathio Berytensi, Eusebio
Ancyritano, Dasilio Isauro. interfuerunt etiam uicari ab
apostolica sede directi Iulius Puteolanus episcopus, Hilarus
archidiaeonus urbis, quia presbyter Renatus in Adelo insula
morte praeuentus est. adfuit etiam Dulcitius notarius ecclesiae.
in quo conuentu repudiatae sunt papae Leonis dogmaticae ad
synodum Flauianumque directae litterae nec permittuntur
aliquatenus recenseri. toto die, id est sexto Idus Aug., nihil
aliud nisi quondam Nestorii damnati, id est prioris Ephesenae
synodi gesta releguntur. simul etiam discutitur lectis omnibus
chartis iudicium de Eutyche sanctae memoriae Flauiani. interea
cum Eutychis blasphemiae relegerentur, ab omnibus adelamatum
est hane esse ueram fidem, hane orthodoxam. deicitur contra-
dieentibus uicariüs Romanis Flauianus et recipitur Eutyches.

] thalasio cesarlense B. tassia cesariensis Δ Eustathio Sirm.: eu-
stachio V, eusthacio B, eustasio F, eustasio$ ἃ — byretensi V, byritensi T,

biriensi B. uiritensio ἃ 2 anciritano B, acceritano ἃ hisauro VA
isauriae B comuicarii B 3 apostolicae B poteolanus ἃ hy-
larus VT, helarus ἃ 4 urbis V: om. BTAW qui et À presbre-
natus V adelo FI: aledo A, adoleo B, abedo W, Delo Sirm.; cf.
quae exposui Byzantinische Zeitschrift III p. 146 sq. 5 est «bona» ad-
fuit B; cf. Proleg. c. III, ubi de codice B uerba feci dulcicius B
nostarius ἃ ecclesiae V: om. ΒΤ ἃ 6 sqq. repudiate sunt pape
leonis dogmatice ad .. directe littere nec permittuntur aliquatenus
recenseri V: repudiata est epistola (epistula T') papae leonis dogmatica
(dogmaticam B, dogmaticae A) ad..directa et penitus non permittitur
recenseri (recensiri B, recensire A) ΒΓΔ, repudiatae sunt epistolae p. L.
quae fuerant ad..directae et penitus non permittuntur recensiri W'
7 flauanum quae BA, fauianumque T 8 toto V: tota BTAW
diae B sexto B: sextu V, vi. TÀ 9 condam T, quedam W
nestorium ἃ prioris ex priusis V, priori T efesene B, effesini ex
effisini Δ, ephesinae T 10 synodo ἃ gestare leguntur V, gesta
relegunt B. gesta religuntur T, gesta relinquuntur ἃ — simile B lecti T
11 eartis ΒΓΔ eutycen T', euthicen A, euticeno B . fauiani T
12 eutichis V, eutycis T', euthecis A, euthices B blasphemia A rele-
gentur V, religentur Δ 18 essem T contradicentibus VT: contra B
14 uicariis BTAW: om. V recepitur B, recipietur T', receptor etiam ἃ
eutiches V, euthices B, euthycis T', euthicis ἃ

jpist. XCIX 7—10. 443

damnatur etiam Eusebius episcopus accusator eiusdem pres-
byteri tamquam Nestorianus, qui ante, dum adhue esset laicus,
Nestori fuerat accusator — ita enim nihil uolunt isti Eutychi-
anistae inter se esse atque Nestorium, ut quieumque apud
eos Eutychianista non fuerit, Nestorianus prorsus habeatur,
cum doctrina catholiea uniat duas naturas in Christo, non
diuidat sicut Nestorius fecit. et isti reperiuntur deteriora
garrire; nam fidentissime dicunt rem ineptam, rem etiam
stolidis exsecrandam: ante unitionem, id est incarnationem,
duas dici debere naturas, post uero unam dei uerbi, tamen
incarnatam, ut si dicamus aliquid ceratum aut picatum uel
stagnatum aut quolibet alio genere coloratum. post diem
tertium synodi, qua deiectus est sanctae memoriae Flauianus,
deicitur etiam Domnus Antiochenus. Dioscorus repente discessit
solutusque conuentus est. ducitur in exilium Flauianus et
apud Epipam, quae est ciuitas Lydiae, seu superueniente seu

ingesta morte defunctus est. tunc temporis Anatolius quidam 10

presbyter Alexandriae apud Constantinopolim morabatur; haec

1 damnatus B .episcopus VW: om. ΒΤ Δ accasatus H 2 Ὁ Δ

93 enim ΒΓΔ: om. V euthicianiste B, eutychianite T, euthiciani
istae Δ 4 se om. B atque nostrius T' et (pro ut) B 5 euthi-
cianistae B, eutychianita T, euthician//// (eras. i) ista ἃ non om. ἃ
fuerint B 6 doctina V catholica doctrina trsp. B uni aut A,
vna ad B — 7 si quod ἃ iste Δ repperiuntur V: quidem repperi-
untur ΒΓΔ deterior agarrire V 8 etiam om. B, etiam////| (eras.
fort. à) Δ 9 execredendam .B Il//lanitionem (eras. m) Δ 10 dua V
(corr. o) deci T tamen VITA: tantum B 11 incarnata A si
om. B ceratum ez ceratam B aut ΒΓΔ: aput V picatum ex

peccatum A, pecatum T, pictum bona (cf. ad p. 442, 5) B uel V:
aut BTA 12 post V: iam uero post BTA diem ΓΔ: die B, idem V
13 diiectum Δ 14 etiam VTA: etiam et B domus A anthiocenus
ΒΔ, anthyocenus T reppente V discessit om. T 15 dicitur B

li
et V: om. ΒΓΔ 16 aput BT lidiae B, lidie A, die V sius priore

loco pro seu ἃ superueniente seu VT: superueniente ////eo Δ, super-
uenientes et B 1? tune temporis V: om. ΒΓΔ anatholius BT,
anotolius V 18 alexandrinus ΒΓΔ aput T constantinopoli A,.

constantinopolitano B

444 Gesta de nomine Ácaci

enim consuetudo praedictis est, ut ad comitatum uicibus
clerici dirigantur, num quid forte causae uel necessitatis
emergat. fit ergo iste Anatolius Constantinopoli episcopus,
llhomo partium Dioscori. exempto anno moritur Theodosius
imperator, Chrysaphius punitur, Marcianus factus est princeps. s
laesam fidem grauiter ferens indicit synodum apud Nicaeam,
in qua et ipse et Pulcheria resedit et omnes cum senatu
saeculi potestates. quam synodum transtulit postea Calcedonam
12propter palatii uicinitatem. conueniunt quingenti et ultra
episeopi totius Orientis et Aegypti; Dioscorus exhibetur, ut τὺ
facti sui causas in concilio possit adserere. interfuit item
imperator ipse conuentui, interfuerunt onmes iudices, senatus
et omnes aulicae potestates. Eusebius ille Dorylitanus episcopus
ante annum ferme de exilio fugiens Romam uenerat et iam
Calcedonensi synodo interesse properauit. accusat et ipse :5
Dioscorum et alii Alexandrini. quid multa? damnatur Dioscorus.

] est ut VBTI: et istud ἃ Comitatum B. comitatu T 2 num V:
ne ΓΔ, nee B causa A necessitates TI', necessitas Δ 8 emergant T'

anatorius D, anatholius T constantinopolim ΒΓΔ 4 exempto VT:
exemto D, eximito ἃ anno VB: anni A, om. T 9 chrisapius JV,
crisaphyus B, chribafius ΓΤ, cresafius ἃ ponitur I'À 6 nicheam V,

nyciam I, nicenam Δ, nicea B 7 pulceria B, pulcheria ex pulchoria Δ
man. 2 resedit VIA: ret sedem B, resideret dubitanter Thielius, eo
quod reuera nec Marcianus nec Pulcheria Nicaeae adfuerunt ^ omues
cum senatu scli potestates V: ommes cum senatus et potestatis Δ, ois
(omnis T) cum eo senatus et potestates BT ὃ postea transtulit trsp. BrTAW

caleedonam VW: calchedonam I, caleedona BA 9. palaci B uicini- .
tate Τί, uiniate B 10 egypti VB exhibitur A 11 positas
serere B item V: etiam BTAW 12 ipsi conuentui B, ipse in
conuentu À interfuerunt omnes iudices senatus et omnes aulice
V: interfuit et senatus et omnes iudices et omnes aul. ΓΔ, inter-
fuit et senatus et omnes aul. B, interfuit senatus et omnes iudices et
aul. W 18 aule////e Δ potestatis 5 dorilitanus ΒΓΔ: dorianus V
episcopus «qui» Sirmond 14 ferme om. BTAW . & iam V, si recte
distimnzi: etiam. ut uidetur TA, etiam et B Sirm. 15 calcidonensi V,
caleydonensi I, calcedonensis A properabit A ipse dioscoro B
16 quid ex quod V . dioscorus «et? T

Epist. XCIX 11—16. 445

sanctae memoriae Flauiani corpus officiosissime Constantino-
polim reportatur, apud Alexandriam Proterius catholicus fit
sacerdos. quidam Timotheus presbyter, cui cognomentum erat 18
Eluro, et Petrus diaconus, qui episcopatum nune Alexandrinae
occupauit eeclesiae, Dioscori sectatores ab Alexandrina se
ecclesia separarunt. quos cum Proterius episcopus suus ad
ministerium proprium reuocare non posset, utrumque damnauit.
mortuo principe Marciano conlectis turbis haereticorum Timo- 14
theus et Petrus ueniunt Alexandriam et ordinatur ab haereticis
Timotheus episcopus. duo igitur apud Alexandriam episcopi
esse coeperunt. ante triduum paschae, quo cena domini
celebratur, conductis perditis occupatur ecelesia, ad quam se
sanctae memoriae Proterius timore contulerat. ibi supra dicto
die in baptisterio occiditur laniatur eicitur et funus incenditur
cineresque ipsius sparguntur in uentos. Leo sumit imperium, 15
ad quem tanti facinoris catholicorum querela peruenit. contra
quos haeretici supplicarunt petentes, ut Caleedonensis synodus
aboleretur: ilh autem uindietam sceleris postulantes. consi-16

l officios. et constant. B 2 aput I ' proterius er pterius A mam. 2,
propter ius T $ sacerdus .B presbyter, quod hic exhibent ΚΣ, post
Eluro collocant ΒΓΔ . cognomentum scripsi: cognomento VT, cogno.
minato Δὲ cognomen X (Tim. cognomento Aelurus edd. Liberati) 4 eluro
TA: erulo V, elurus B, ellurus X episcopato Δ 5 sectatores ab
Alexandrina se ecclesia V2: sectatores se (sectatoris se DA, sectator

esse I') ab alexandrina nb exandriía A) ecclesia .BT'AW 6 separa-
runt BTAW'X: separarant V proterius ex pterius A man. 2 suus
VT. suos Δ: om. BWE, suis monitis Sirm. 7 ministerium proprium ΚΣ:
ministeria sua BTAW posse T, possit BA — uerumque Δ 8 urbis B
rethiceorum Δ 9 perus B ad alexandria Δ 10 apud VT alexah-

dria B 11 ceperunt V 12 celebrat V conductis perditis VE: col-
lecta multitudine perditorum ΒΓΔ se om. ΒΔ 13 propter ius T
14 funus ΚΣ: funus (fumus BW) eius BTAW Liberat. 15 cinerisque A,
cineris quae 8 ipsius EBTAW: eius V (Liberat.) spargantur Β
inuentus BA 16 tantis D querella BT, queri//ilaa A — 17 hereticis B
caleedonensi V, calcedonenses T, calecidonensi ex lacedonensi Δ man. 2
18 adoleretur B, oboleretur A uicdictam B sceleris ΚΣ: tanti
sceleris BT W, tantis clericis Δ postulantes ΚΣ (postulabant Liberat.):
expetebant T, expectabant A, spectabant D

416 Gesta de nomine Acaci

derans imperator nimis esse graue uexarl tanto itinere sacer-
dotes, quorum plurimos aut aetas aut infirmitas aut etiam
paupertas hunc laborem subire prohibebat, dirigit per totum
Orientem magistrianos; dirigit etiam Anatolius episcopus
Asclepiadem diaconum suum. per quos omnes illi episcopi, 5
qui Caleedona fuerant congregati, quid Alexandriae factum
fuisset agnoscunt consultique rescribunt Chaleedonensem syno-
dum usque ad sanguinem defendendam esse, quia non alteram
fidem statuisset quam synodus Nicaena; Timotheum non
solum episeopum non haberi sed etiam Christiani appellatione 10
pruari. quo facto fit alter Timotheus catholicus episcopus
Alexandriae. uix Timotheus ille depellitur, fugit Petrus,
mittitur in exilium Chersonense Timotheus, qui locus in Ponto
l7est abditus. quamdiu uixit imperator Leo, uixit Timotheus
episcopus Alexandriae cum quiete. sed cum Dasiliscus oceu- 15
passet imperium, damnare coepit Calcedonensem synodum et

1 nemisisse ἃ tanto itinere VE Liéberat.: tantos iterum BTAW
2 etates B 9 haec laborem A, haec labore T sobire prohibeat A
dirigit per totum orientem magistrianos ΚΣ: dirigit magistrianos per
totum orientem .BTAW (dirigistrianos T', magistrianus B, magistrianos
ex magistrianus ἃ man. 2, magis christianos W; totum orientem ex toto
oriente Δ man. 2) 4 anotolius V, anatholius T episcopus ΚΣ:
episcopus Constantinopolitanus BTAW ὃ asclipiadem Δ, asclipiandem B
per quos VZ: et BTA, per quos et Sirm. et illiB 6 calcedonia A,

calchedona T alexandria VA 7 fuisse T' consultique V: inter-
rogatique (interrogati qui Δ) cum suis prouincialibus (conprouincialibus B)
episcopis ΒΓΔ chalcidonensem V, calcidonensem A, calcedonensem B,

ealehedonensem T 8 defendendam esse ΚΣ: esse defendendam (defen-
dendum T^) BTAW 9 statuisset V: statuit BTAW synodum T,
synodus ex synodum A man. 2 nicea B, nychenam T 10 solum spm
habere Δ christiane Δ 11 quod B facto VZ: deposito BI, de-

positum A timotheum V, om. T 12 ille VZ: hereticus TAW, heri-
cus B fugiit B 13 chersonense timotheus V: timotheus cersonam
(cersona B) BTA (cf. W) locutus T . in ponto est V: est in ponto
BTAW 14 uixit timoth. V (cf. WZ): uiuit (uiuet A) timoth. TA,
timotheus (om. uiuit) B 15 alexandrinae B conquiete Δ basi-
lieus B occupatus sit Δ 16 cepit VB caleidonensem V, calce-
donense B4, calchedonense Γ

Epist. XCIX 16-—19. 447

fugare catholicos. tune denique Timotheus ille damnatus
accepta libertate Constantinopolim uenit et damnatos haereticos
locis suis reddidit. uadit Alexandriam, fugit Timotheus catho-
lieus et in monasterio latet. Petrus ille iterum se Timotheo

iunxit, eum quo fuerat ante damnatus. redit Zeno imperator 18

ad regnum, Dasiliseus opprimitur. mittitur Alexandriam, ut
pulso peruasore Timotheo Timotheus catholieus redderetur
ecclesiae. sed illo Timotheo damnato morte praeuento Petrus
consors ipsius ab uno haeretico Alexandrinis episcopus ordinatur.
quem nihilominus deiei iussit Christianissimus imperator et
reduci Timotheum catholicum sicut Acacii Constantinopolitani
episcopi litteris continetur. eum quidam episcopi seu clerici
seu monachi seu saecularis uitae homines ad communionem
catholiei episcopi Timothei nollent uenire, diuersis sacris eos

terruit elementissimus imperator. scribit ad papam Simplicium 19

Timotheus dicens Petrum olim in diaconio esse damnatum,

1 fugare catholicos ΚΣ: catholicos (catholicus T, catholicos ex catho-
liceus Δ, cathol cos B) persequi BTAW 2liberate B — const. uenit VE:
uenit const. BTAW damnatus Δ heretico I', heretici Δ ὃ cui-
locis Δ reddedit B, reddit Δ fuit B 4 monasterium Δ latet
ex latit Δ man. 2 illi 4, om. B se timotheo iunxit VY: se iunxit
sed uixit B, se iunexerat A) timotheo BTAW . 5 antea T zeno ex
geno Δ man. 2 6 regem V . basilieus B obpmitur Δ, oppromi-
tur T mititur B alexandria .B 7 peruasorem Δ, persuasore I'
timotheo om. BT, timotheum Δ reddetur V, redditur Δ 8 iilo VX:
isto AW; sed isto om. B praeuenit Δ 9 con sor V episcopis
ordinatus Δ 10 imperator BTAW?: princeps V 11 reduci ΒΓΣ: redu-
eit VAW timoth. cathol. BTAW X: cathol. timoth. V athaci A,

acaci T 12 episcopi VA, episc T: om. BX cum quidam episcopi
(seu addidi) clerici V: cum (om. B) plurimi (pluri B, plurimis ex pli-
mis Δ man. 2) seu clerici (clericis A, clericus .B) BTAW clericus
bona (cf. ad p. 442, 5) seu B 13 monachis Δ saeculares T,
seculari B hominis Δ ad om. B communione A 14 ca-
tholicae Β uenire V: penitus conuenire BTAW 605 terruit V: terruit
uniuersos BTAW 15 clementissimos T, clementissimo B, dementis-
simus «£ widetur V — scripsit A, scribsit T sympliium JB 10 sq.
dicens . episcopum V (cf. E): rogans ΒΓΔ (cf. W)

448 Gesta de nomine Acaci

nunc etiam Christiana societate semotum, mandans per Isaiam
episcopum, ut scriberetur imperator de Petro longius in
exilium dirigendo, quia latebat in Alexandrina ciuitate et
20insidiabatur ecclesiae. per ferme triennium uel amplius sanctae
memoriae papa Simplicius numquam destitit scribere ad 5
Ácacium episcopum, ut fieret de Petro quod Timotheus epi-
scopus postulabat. scriptum est etiam principi sed numquam
2linde rescriptum est. post omnia lohannem presbyterum et
oeconomum suum Timotheus ad prineipem misit rogans, ut
si quid sibi humanitus forte contingeret, iuberet pietas eius !?
catholicum a catholicis ordinari. ad cuius petita responsum est
et tam ipsi quam clericis scriptum atque isdem sacris
oeconomus Iohannes multis laudibus praedicatur, ut iam
paene omnibus Alexandriae episcopalis putaretur officii candi-
22 datus. defuncto rsto Timotheo episcopo oeconomus ille Iohannes,
quem clementissimus imperator pro ecclesia et fide scripserat

-—

1 remotum X ysaiam V 2 de petro longius in exilium dirigendo
quia .. ecclesiae V (ut eundem petrum longius in exilium dirigeret
quia . . ecclesiae E): de petro quia (qui BW) .. ecclesiae ut (quatenus W)
ad longinquum (longincum Δ) deportaretur exilium BTAW 3 letabat V
alexandria Δ et om. Δ 4 pro (pro per) B. ferme triennium BTAWX:
triennium ferme V uel (et Z) amplius ΚΣ: om. BTAW 9 sym-
plieius 8. numquam (numquann B) VBE:nonTAW X destitit (desistit V)
VXW: desiit ΒΓΔ scribere VEW: scribendo ΒΓΔ 6 achacium T,
achachium 4A, cacium 8 ut fieret ΚΣ: ut ageret (agere T', ageraret Δ)
cum imperatore et (ut Δ, quatenus W) fieret BTAW . 7 etiam om. B
prieipi B, princeps Δ 8 rescribtum T 9 eoconium V, yconomum T,
eticonomum À, canonum B 10 contingeret VT: contigerit BA X et ante
et post iuberet eras. et Δ iuueret T — ^ietatis T — 11 catholicüs cum
acatholicis B a (pro ad) B petitu B, pietate pene!l/ (ta man. 2,
sub ras. fuisse widetur ta) Δ 19 et tam ΓΔ: ut tam B, etiam V
ipsis T, ipse B, ipsi et Δ scribtum T atque V: et ΤΆ, et in B
hisdem ΒΤ 13 iohannes economum írsp. B, iohannis yconomus FT,
iohannis iconomus Δ ut etiam .B 14 alexandrinae episcopalis B,

alexandriepalis V 15 oeconomus ille iohannes V: iconemus (ycono-
mus T) iohannis ΓᾺΔ, iohannes et conomus B 16 quem clementis-
simus . . 449, 1 laborare V: om. BTAW|E)

Epist. XCIX 20— 24. 449

laborare, eatholieus a catholicis episcopus ordinatur. qui eum
more maiorum ad apostolicam sedem synodica per Isidorum
presbyterum et Petrum diaconum scripta misisset, superueniente
Uranio subadiuua et contra lohannem episcopum sacra
principis deferente, ab episcopatus illius papa confirmatione
suspensus est. et quia isdem sacris de restituendo Petro,
quem ipse damnauit, fecerat mentionem, haec pars omnino est
abnegata. unde uidetur clementissimus imperator offensus.

cum ergo sanctae memoriae papae Simplici nihil totiens ad 29

AÀcaeium ante directa propter Alexandrinae ecclesiae quietem
et catholicae integritatem fidei scripta proficerent, superuenit
idem fugiens sanctus lohannes episcopus, qui sicut decebat
ab apostolica sede susceptus est. nam et priores eius similiter
Romanae ecclesiae tempore persecutionis suffugium poposcerunt,

huius aduentus plenius uniuersa patefecit. cui dum Acacii24

scripta legeremus, quae de Petro et Iohanne miserat, excessus
Acacii etiam in hac causa grauissimi sunt retecti. illo enim

1 episcopus (epis V) ordinatur VE: ordinatur episcopus ΒΓΔ 2 more V:
de consuetudine (consuetudinem T) ΒΙ Δ sedem om. B synodica
€x synodica V, ex synodeca Δ man. 2 per Ysidorum .. diaconum V:
om. ΒΓΔ (WX) 9 scribta T' remisisset A 4 subaiuua V, sub-
adiuba 8 episcopum V: iam episcopum BTAW . sacro principe A
5 deferrente T — papae Δ confirmatione papa £rsp. B Θ isdem V:
hisdem TA, in sedem B, in isdem X sacris... mentionem om. A

9 papa T j symplieii B, simplicium Δ quotiens 5 10 acha-.
cium T, ac//acium Δ ante directa V: om. ΒΤ Δ papae (pro
propter) δ alexandriae ΓΔ quietim Δ 11 integritatem fidei V:
fidei (fidem A) integritatem BTAW scribtam T proficerint A, pro-
ficent B — sub (pro superuenit) Δ 12 fugiens V: om. BTAW . sancti T
iohannis ΓΔ decebat W'*: dicebat V.B, dicebat inter scribendum. in

decebat corr. T, dicebat ali Δ 13 ab VBW: om. TA susceptum B
prioris B, prioras A 14 persequutionis Δ 18 achacii T', achaci A,
bona (cf. supra ad p. 442, 5) acacii B 16 scribta Γ legerimus B,
relegerimus A petra B iohanne V: iohanne (iohannem B) anti-
ochenis (anthiocenis ΒΓΔ) WBTA 17 achacii ΓΔ in ac B gra-
uissime (correxi) sunt retecti V: grauissimus deprehenditur W,, grauis-
simus (grauissimos T) deprehendit ΒΓΔ illum 8

XXXV. 29

450 Gesta de nomine Acaci

tempore, quo de Petro Alexandrino damnato retulit, etiam de
29 Petro et Iohanne Antiocheno sic scripserat: Petrum apud
Constantinopolim monasterium gubernasse sed hoc propter
crimina derelicto Antiochiam fugisse; ibi pulso Martyrio
catholico episcopo per uibssimum populum et haereticos 5
sedem ipsius occupasse continuoque damnatum ab episcopis
atque a Leone principe Oasam deportatum; de quo lapsum
Constantinopolim redisse ac dedisse fidem, quod nullas
ulterius turbas facere prorsus auderet, sed, sicut superius
dietum est, Basilisci temporibus a Timotheo illo damnato, 1o
qui Constantinopolim uenerat, ad Antiochiam remissum fuisse,
ut iterum illie episcopatum teneret. quo facto idem Petrus
Iohannem quendam presbyterum, de quo Acacium diximus
retulisse, ordinat Apamenis episcopum; a quibus non receptus
redit Antiochiam et Petrum episcopatus sui pellit auctorem 15
et inuadit eius ecclesiam. quos simul damnatos iterum dicit
Acacius petens ab apostolica sede,. ut, si ad eam forte

1 quod de B alexandrinae 5 damnatur A retulit etiam VE:
retulerat (etulerat A) non longe post etiam (iam TA) ΒΓΔ - 2 iollam B
antiocheno VE: om. BTA sic TAX: om. VB scribserat T 3 mona-
sterio B guuernasse T hoc pape criminati relicto B 4 anthio-
ciam T, antiochenam B fuisse ἃ ubi pulso B, impulsu ἃ mar-
tyrio VE: om. ΒΓΔ 5 uilissimum populum et VZ: om. ΒΓΔ here-
ticus ἃ 6 occupasset B damnato B ab episcopis atque VE:
om. ΒΤ ἃ 7 ἃ leone ΒΓΑΣ: leone V ρτϊποῖρε VB (imperatore E):
tunc principe (principes A) ΓΔ oasam deportatum VE: ad oasitanum
(casitanum Δ) exilium (exilio A) esse directum ΒΓΔ . labsum T, lapsu BA
8 residisse B quo V . nullus A 9 alterius ΓᾺ faceret B —au-
diret ἃ 10 basilici B, baselisci T 11 antiociam B. anthiociar T'
12 quod ἃ 18 iohanne V quidam ἃ achacium TA 14 ret-

tulisse LT', recolesse ἃ ordinat apamoenis T, ordinata pamoenis A,
ordinata pamenis VB episcopus ἃ receptum B 15 redit V2:
uenit BTAW antiociam B, anthiociam T episcopatum I', episco-

patum Β 16 et inuadit (n falso addit V) eius ecclesiam ΚΣΤ: om.
ΒΓΔ quos simul damnatos iterum VE: qui simul iterum damnatos W,
cum quo simul damnatus est. iterum Liberat.; quos iterum damnatos
(damnatus A) ΒΓ Δ dic A, di B 17 achacius ΓΔ sede se ut B
ad eam (ad eadem Z) forte VZW: forte ad eam ΒΓΔ

Epist. XCIX 25—28. j 451

confugerent, ne ipso quidem dignos haberet aspectu et, si
iam aliquam indulgentiam forsitan impetrassent, irritam esse

debere aec eorum paenitentiam recipiendam esse. quod cum?26

praefatus sanctus Iohannes Alexandrinus episcopus relegisset,
tacere non potuit, quod illum Iohannem, quem Acacius eum
Petro damnauerat et sine paenitentiae remedio fecit ab
apostolica sede damnari, post tot damnationes Tyriorum

miserit ecclesiae praesidere. postquam ergo non solum nihil27
profecisse litteras decessoris sui sanctus Felix papa cognouit

et ludibria quaedam ab Acacio fieri in euersionem fidei ef
totius ecclesiasticae disciplinae, electis Uitali episcopo Troen-
tinati ex Picenti regione et Miseno Cumanae ecelesiae episcopo
ex regione Campaniae sub hae instructione direxit, ut Petrus
de Alexandrina pelleretur ecclesia et ut libello sancti Iohannis
episcopi Alexandrini responderet Acacius atque ipsi denuntia-

retur Ácacio, ut anathema Alexandrino diceret Petro. sed 28

legati supra dieti, quamuis in custodiam hostili more detrusi

leonfugerint BA ne ipso quidem dignos haberet (digni haberentur Z)
aspectu (effectu ex effectum V) ΚΣ: nec uisu (uisui B, uisi A) dignos
(dignus ΒΓΔ) haberet BTAW . iamsiírsp. Δ 2 aliqua indulgentia ΓΔ
forsitam ΓΔ inpetrasset A iurita TA — 3 deberet ΓΔ incipien-
dam T 4 sanctus V: om. BTAW. iohannis ΓΔ retulisset B
5 quem (pro quod) Δ quem acacius (achacius T', achatius Δ) BTAWX:
acacius quem V cum petro damnauerat V X: damnauerat cum petro
BTAW. 6 penitentiae remedio ΚΣ: remedio penitentiae BTAW Ὁ se
(pro sede) B post tot damn. Tyr. om. Δ damnationis tiriorum .B
8 miseret B, miserata ἃ ecclesiam B praesedere Δ᾽ 9 proficisse ΒΓΔ
literas .B praedecessoris W . felix BTAW: om. V — 10 achacio T,
athatio A fieri inuersione Δ fidei et V (cf. W): om. ΒΓΔ 11 eli-
etis B, lectis V — uitali V: uitale BTA trentinati Δ, troentinate .D
12 picenti V: picina ΒΓΔ, picena W . e miseno cumana B, et misino
caimane ἃ 14 de om. B et om. ^ libellos B, libellus A

15 achaius A acacius . . denuntiaretur om. T ipse BA denun-
tiatur achatio Δ 16 achacio T Alexandrino VW: om. ΒΓΔ —dicerit A
sed legati supra dicti quamuis in custodiam hostili more detrusi V: qui
quamuis hostili (ostili B) more detrusi in custodiam BT, quidem uiso

stili more detrusi in custodia A, qui licet hostili more in custodia de-
trusi W

29*

459 Gelasius 1. aduersum. Andromachum contra Lupercàlia

chartas amiserint, tamen perfidis haereticis atque damnatis
adcommodare non debuerant, quae sola negari potuit, uolun-
tatem. non solum ergo non egere quae iussa sunt aut quae
poterant expedire fecerunt sed etiam haeretieis communica-
uerunt, confirmationem Petri episcopatus, ad quem pellendum
missi fuerant, deferentes atque contumelias in episcopum

29 Iohannem Acacio rescribente portantes. quibus commotus papa

beatissimus habita synodo Uitalem et Misenum ab offieio et
communione suspendit ac deinde damnauit Acacium. cuius
postea audacia deteriora committens etiam illum Petrum
Antiochenum eiecto catholico Calendione a se ordinato -
Antiochenam misit ecclesiam. !

30 Postquam Iohannes superuenit episcopus, quem sicut
oportuit Romana suscepit ecclesia, sanctus papa Felix legati-
onem, ut dictum est. ordinauit. quae apud perditos animos
quicquid est hostilitatis experta est. nam detrusa in custodiam
perditis chartis cum grandi uix remeauit obprobrio, episcopatum

1 cartas BA ammiserint B 2 debuerant VB: debuerunt T'AW
negare T'À uoluntate BA 9 egere V: egerunt TAW, negerunt B5
atque (pro aut quae) Δ 4. poterant expedire V: expedire (expetire A)
poterant ΒΓΔ fecerunt V: om. ΒΤ Δ etiam BlI'AW: om. V
communicauerint confirmatione ἃ oatT . que B pellendi ἃ
6 deferentis A 7 achacio T, achatio Δ rescribente V: dirigente ΒΓΔ
(cf. W; | quibus commotus papa beatissimus habita synodo V: quibus
rebus habita synodo commotus beatissimus papa BTAW (cf. W) 8 ne-
senum B et om. V 9 ac deinde damnauit acacium V: acacium-
que (achaciumque T, achatiumque Δ) damnauit ΒΓΔ 10 postea V:
om. BTAW . comittens V illum om. B 11 antiocenum B, anthio-
cenum T electo V . catholicum A calendionem A, kalendionem T
a se ordinato V: quem ipse ordinauerat BTAW . ad om. ἃ 12 anthio-
cenam T', acatiocenam B, antiochiam A — ecclesiam rxpeLrícmr B 13] $$ 30
ei 31, quas solus exhibet V, ad ipsum tractatum mon pertinent sed ei
posteriore tempore a nescio quo additae sunt idque ita, ut uerba ὃ 30
ex ipsius tractatus SS 23 et 28 conflarentur. — sicut oportuit huc trans-
posui coll. S 23, unde haec desumpta suni: post ut dictum est (15)
exhibet V 15 perditos animos scripsi: praedicatos animos V, prae-
dictos omnes o? 17 perditi V, corr. o grande V

»"»᾿

[2n

T
Q

t5
σι

Epist. XCIX 28 — C 2. 453

Petri; ad quem expellendum missa fuerat, firmatum reportans.
quem Romana anathemarat ecelesia ita: Felix papa episcopis 91
per Aegyptum Thebaidem Lybiam et Pentapolim constitutis
post alia: Petrum uero, qui se ab ecclesiae unitate sub beatae
recordationis Proterio separauit et in mortem ipsius parricidae
Timotheo ad Ppersequendos iunxit orthodoxos, nulla tanti
nominis aut honoris permittimus societate laetari, quando in
ereatoribus propriis non dissimilibus ipso sui exordio caducum,
quod se aestimat, reperitur. est ergo praefatus cunctis anathema
nec ab ecelesia catholica credatur umquam recipi, qui post
coher(ei»tionem saepissimam et per tot annorum spatia in
peruersitate propria perseuerans locum satisfactionis amisit.

(100.)

EIUSDEM PAPAE GELASII ADUERSUM ANDROMACHUM ET CETEROS

ROMANOS QUI LUPERCALIA SECUNDUM MOREM PRISTINUM COLENDA
CONSTITUUNT.

Sedent quidam in domibus suis nescientes, neque quae
loquantur neque de quibus affirment, de aliis iudicare nitentes,
cum se ipsi non £iu»dicent et uelint prius accusare quam nosse
ae docere quam discere et indiscussis rebus nec inuesticgati»s
causis nec rerum ratione quaesita, quod eis ad buccam uenerit,
ineonsideranter effundere et praecipitanter euomere, non ueritatis
adsertione prolata censentes sed studio eacologiae, quae nesciunt,
arguentes, eoque progressi sunt, ut etiam recte facta mali-
uolentiae proposito lacerare contendant; qui si saperent, non
praeeipitarent omnino sententiam sed perscrutatis ante rebus
loquenda depromerent. uerum quia nos arguunt segnes esse

2 anathematizarat o*« man. post. ita distinxi ab eis quae sequun-
tur comiunaique cum eis quae antecedunt — 4 talia V, corr. o 5 par-
ridie V, corr. o? 6 ad V: ad se o, unde se ad ge? 7 laotari V,
corr. o quanto V, corr. Thiel 9 repperitur V . fort.esto 1] co-

hertionem V. correxi: cohortationem wulgo 12 perseuerant V

100. Edd. Car. I? 410; Bar. ad a. 496, 30; Collect. Concil.;
Thiel 598. 14 τνοῖρ Eruspgx V — 19 iudicent o?: dicent V nosce Υ,
corr. o? 420 inuestigatis Car.: inuestris V — 25 qui o: qua V

454 Gelasius I. aduersum Àndromachum contra Lupercalia

censores in uitiis ecclesiae cohercendis, et a nobis consequenter
agnoscant non tantum corporalis adulterii-esse peccatum, quod
et discuti debeat et iure puniri, sed esse longe maius for-
nieationis et adulterii genus, quod in quolibet Christiano, quia
membrum omnis Christianus ecclesiae est, competenter debeat
uindicari: tanto enim sacrilegii maius est crimen, quanto animae
fornieatio peior est corporis; nam per animae fornicationem ab
ipsius dei coniunctione disceditur adque inmundos spiritus
spiritalis adulterii genere transitur. | quomodo autem non «in»
hanc partem recidit, qui cum se Christianum uideri uelit et
profiteatur et dicat, palam tamen publiceque praedicare non
horreat, non refugiat, non pauescat ideo morbos gigni, quia
daemonia non colantur et deo Februario non litetur, ei deo,
ubi haee deliramenta compererit? quomodo praeuarieator non
est, qui in has blasphemiae profanitates incurrit? quomodo
sacrilegus non aestimetur, qui abiurata unius dei prouidentia
et potestate, quam confessus, ad prodigiosas superstitiones et
uana figmenta seducitur? secundum apostolum longe deterius
iureque damnandum confessam ueritatem deserere quam si in
eani nullatenus credidisset. quamuis enim ridiculosa sint figmenta,
quae proferat. tamen ipse affectus et uoluntas in crimine est
et professio ac praedicatio iure damnanda, ae per hoc, qui in
alium sententiam damnationis uult siue dilatione proferri, in
quo alium iudicat, semet ipsum se condemnare cognoscat.
numquid enim pontifex uindicare debet in eos, qui adulterium
corporale committunt, et in eos, qui sacrilegium, id est
fornicationem et adulterium spiritale gerunt, non debet uindi-

18 sqq. cf. Petr. 11 2, 20 sq.

9 fornicationis et adulterii p?: fornicariis et adulteris V ὃ coniunc-
tione er coniunctione corr. V adque scripsi: atque V, atque «ad» p?
9 in add. Bar. 11 publiceque p? Bar.: publiceque suppliceque V
12 morbo signi V, corr. « man. 1 ut uidetur 18 deo o: ideo V — ei
deo temptawi: uideo V Bar. 14 conceperit Bar. 1ὅ hac V, corr. o
blaphemiae V . 17 confessus «est» Car. 18 uana ex unas corr. o?: ua-
nas V 6 fort. reducitur (cf. p. 456, 8) deterius iureque damnandum

scripsi: deterius iureque damnandus V 19 in eam o: meam V 20 cre-
didisset o: credidisse V

Epist. C 2—7. 455

care? nonne ipse dominus, cum adultera ad eum esset adducta,

aeeusantibus dixit: si quis uestrum sine peecato est,
primus in eam lapidem mittat? non ait “81 quis uestrum
non simili modo adulter est' sed 'si quis sine peccato est';
quolibet ergo obstrietus quisque peccato in alterius peccati
reum lapidem non audeat mittere. quibus tune pro sua conscientia
discedentibus mundi saluator adiecit: mulier, ubi sunt
accusatores tui? nemo te condemnauit nee ego te
condemnabo. sed uade, ulterius iam noli peecare.
tenes et teneris, urgues urgueris, obstringis obstringeris;
pontificis discussionem flagitas uindictamque deposcis: memento
idem aduersum omne crimen esse proferendum. numquid non
etiam leges humanae dicunt, quod reus reum facere non possit?
fistucam uides in oculo fratris et in tuo trabem
non uides? qui moechos accusas, adulterium facis et corporales
adulteros spiritalis adulter incessis? certe discussionem poscis,
homo diligens maturus religiosus non uis aliquem in ecclesia
peccare, peccantem cupis discuti e£ poenae consequenter addici:
quaecumque in alium promis, et in te proferre cogeris; hoc
enim facis, ne segnitia pontificis aecusetur, ne maculetur ecclesia:
debet ego et pontifieis in omnibus malefactis sollicitudo et
seueritas non deesse et ab omrnibus ecclesiae fama purgari.
sed dicas forsitan «te» laicum, illum ecclesiae ministrum et
eo grauius crimen exaggeres. uerum dicis nec ego diffiteor:
tanto sollieitius examinandus est quanto magis propinquus est,
tanto magis reus est quanto in illo ministerio constitutus, et
haec facere minime debuisset. ecce censura non deest: auditur
et, si conuictus fuerit, uindictae consequenter addicitur. age
2 Ioh. 8, 7 - 7 Ioh. 8, 10 sq. 13 cf. Dig. XLVIII 1, 5; C. Th.
IX 1, 12;:C. Iusl. IX 1, 19 . 14 Matth. 7, 8
4 simili modo scripsi: similitudo V, similiter o? 9 quodlibet V,
corr. Car. 10 urges et urgeris, obstringis et obstringeris Par. ob-
stringes V, corr. o? 12 idem scripsi: in V 17 non uis o: nouis V
18 cupi V, corr. o pene V 19 in te g?: inter V — 20 facit Mansi
ne mac. scripsi: He (am Ne?) mac. V, et mac. o 23 te add. Bar.:
om. V; forsan te o? 24 eo scripsi: ego V, esse o?, ergo (om. et) Edit.
reg. exaggeras o? 25 solicitius V — 27 auditu V, correxi

. ".
456 Gelasius I. aduersum. Ándromachum contra Lupercalia

modo, quid uis de te? numquid quia in ministerio sacro non
es, in plebe sacra non es? an nescis et te membrum esse
summi pontifiPis? an ignoras totam ecclesiam sacerdotium
8uocitatam? postremo si ille reus est, qui accedens ad
ministerium ecclesiae delinquit, numquid et tu reus non es,
qui post confessionem ueritatis ad praua et peruersa et profana
et diabolica, quibus te renuntiare professus es, figmenta
9reduceris? itaque etiam tu post blasphemias palam publiceque
profusas a sacro corpore modis omnibus abstinendus es. non
potes enim mensae domini participare et mensae daemoniorum 10
nec ealicem domini bibere et calicem daemoniorum, non potes
templum dei esse et templum diaboli, lux simul et tenebrae in
te conuenire non possunt. uiderim, utrum urgueas atque compel-
las in alio maleficium uindicari: tu tamen sceleris tui pondus
non potes declinare et, quanto in alio transire crimen non pateris 15
impunitum, tanto quid etiam in te pro rerum ratione facere
lOdebeamus ostendis. | uerumtamen in ipsis blasphemiis tuis,
quibus es iure plectibilis, imperitiam tuam euidenter agnosce
et, sicut ait ille, uoluntatem habere te mentiendi,
artem fingendi non habere, cum sic te intellegas malum
habere affectum peruersumque apostatandi propositum, ut tibi
materia prorsus uanitatis ilius nulla suppeditet nec possis
lladstruere, quod corde concipis et ore depromis. dic mihi,
cum saepenumero in Romanis historiis legatur Liuio oracto re
saepissime in hac urbe exorta pestilentia infinita hominum 96
milia. deperisse atque eo frequenter uentum, ut uix esset, unde
ilis bellieosis temporibus exercitus potuisset adscribi: illo
tempore deo tuo Februario minime litabatur an etiam cultus

9 Petr. I 2, 5 9 sqq. cf. Cor. I 10, 21 et 20; I1 6, 14 — 19?
23 sqq. inter Liuii secundae decadis fragmenta receperunt qui Liuium
ediderunt (Hertz fragm. 12)*

3 sacerdotum V, corr. Bar. 13 urgeas Bar.: urgues V 14 male-
fieio V, corr. Thiel: maleficia Bar. 15 poteris V, corr. Car. 19 uo-
luntate V, corr. o 24 Liuio oratore scripsi: libi o orare V, Liuio auc-
tore Car.

τῷ
οι

Epist. C 8—14. 457

hie omnino nil proderat? illo tempore Lupercalia non celebr« a-
b»antur? nec enim dicturus es haee sacra adhuc illo tempore
non coepisse, quae ante Romulum ab Euandro in Italiam

perhibentur adlata. ^ Luperealia autem propter quid instituta 12

sunt, quantum ad ipsius superstitionis commenta respectat,
Liuius in secunda decade loquitur nee propter morbos inhi-
bendos instituta commemorat sed propter sterilitatem, ut ei
uidetur, mulierum, quae tunc acciderat, exigendam. proinde si
uel ad hoc ipsum aliquid hoc ualeret, hoc intermisso non
morbus acciderit, contra quem Lupercalia reperta non sunt.
sed feminae nequaquam generare debuerant, pro quarum
fecunditate concinuntur inuenta. ^ quid dicturi estis de peste,
de sterilitate, de bellorum tempestate continua? numquid et
haec propter sublata Luperealia contigerunt? si autem non
propter ista uel uitanda uel curanda Lupercalia sunt prouisa,
quid inani turbatione iaetamini? quid Tuscia, quid Aemilia
ceteraeque prouinciae, in quibus hominum prope nullus
existit, ut bellica necessitate consumerentur, Lupercaliorum fecit
offensio, quae longe ante uastatae sunt, quam Lupercalia tolle-
rentur? quando Anthemius imperator Romam uenit, Lupercalia
utique gerebantur et tamen pestilentia tanta subrepsit, ut tole-
randa uix fuerit. numquid per Campaniam Lupercalia gerebantur,

quae sublata morbos illie et pestilentiam procrearent? 5648 14

dieturi estis ad Romam tamquam ad caput omnia pertinere et,
quod hie factum non est, diuersis prouinciis ad eam pertinentibus
obfuisse. eur ergo, antequam ad Romam istae prouinciae
pertinerent, praeter Luperealia proprii opibus floruerunt? ut
sterilitas sit continuata terrarum, Lupercalia sublata fecerunt

1 proderat illo tempore quo Lup. celebrabantur Thiel ^ celebrantur V,
corr. o. 9 cepisse qui V, corr. o? 5 respectant V, correxi 6 libius V
8 exigendam Labb. in marg.: exhibenda V, eximendam TAiel 10 ac-
cidere Thiel 12 concinantur V, correxi: concinnantur cod. Amgelic
13 sterelitate V 16 demilia V, corr. o 18 uellica V, corr. o?
21 suprepsit V 22 campania V, corr. (mam. post.?) α 23 pesti-
lentia V, corr. o: pestilentias o? procrearet V, corr. p 24 dicitur
iestis V, corr. Car.: dicitur gestis «

458 Gelasius I. aduersum Àndromachum contra Lupercaiia

an nostrorum merita peccatorum, de quibus olim dictum est:
et
Quiequid Romani meruerunt perdere mores?

sterilitas certe feminarum debuit prouenire, propter quam
auferendam Lupercalia instituta iactantur, non sterilitas terrarum, ὁ
propter quam Lupercalia non sunt instituta remouendam. quid

15in Africa unde sterilitas? quid in Galliis? Lupercalia ista fecerunt
an nostri mores. furta, homicidia, adulteria, iniustitiae, iniquitates,
ambitiones, cupiditates, periuria, falsa testimonia, oppressiones
miserorum, bonarum causarum impugnatio malarumque defensio 1o
et in omnibus inaudita peruersitas, postremo, quod supra omnia
est, deo fictae mentes et sacrilegia artesque magicae etiam
paganis horrendae? ecce, quae faciunt omnia aduersa et inimica
nobis, non Luperealia, quae sunt pro uestra salute sublata.

l6sed quid dieitis uos ipsi, qui Lupercalia defenditis et agenda 15
proponitis? uos ea depretiatis, uos eorum cultum celebritatemque
uilem uulgaremque redditis. si offensio Lupercaliorum nobis
aduersa procurauit, uestra culpa est, qui quod uobis singulariter
prodesse putatis, neglegentissime et non . « longe impari cultu
et deuotione ea ducitis celebranda, quam profanitatis uestrae so
celebrauere maiores. apud illos enim nobiles ipsi currebant
et matronae nudato publice corpore uapulabant. uos ergo
primi in Luperealia commisistis. satius fuerat non agere quam
ea cum iniuria celebrare, sed deduxistis uenerandum uobis
cultum et salutiferum quem putatis ad uiles triuialesque ss

17 personas, abiectos et infimos. 5851 uere ergo profitemini hoc
sacrum ae potius execramentum uobis esse salutare, ipsi
celebrate more maiorum, ipsi cum resticulo nudi discurrite,

2 et praesertim in fine uersus uix samum ὃ sterelitas V |. 6 remouenda V.
corr. Thiel 8 nostris V, corr. o? 10 inpugnatio ex inpugnatione corr. V
17 ostensio V, corr. Bar. 19 non longe V: tam longe Bar., cum
longe Thiel, nune longe Hartel; ego lacunam indicaui quam sic fere
expleuerim non 4sicut decuit obseruantes? longe 25 et salutiferumque
quem V, corr. o: et del. Thiel 26 hoc Bar.:inhoc V 28 resticulo scripsi

coll. Plutarchi Caes. 61 διαϑέουσι ἀνὰ τὴν πόλιν γυμνοὶ σχύτεσι λασίοις τοὺς
ἐμποδὼν... παίοντες (cf. etiam Romul. 21, Anton. 12): ridiculo V, amiculo Car.

Epist. C 14—20. 459

ut rite uestrae salutis ludibria peragatis. si magna sunt, si
diuina, si salutifera, si in his uitae uestrae pendet integritas,
cur uos pudet per uos ipsos talia celebrare? si pudet et dedecus
est, itane salutiferum est et diuinum et profuturum, quod uos
ipsi dedeeus esse fateamini? nemo religionem profitetur.
quam per se exsequi prorsus erubescit et refugit: ipsa uere-
cundia uestra uos doceat crimen esse publicum, non salutem
et non diuinitatis cultum, de quo sapiens nullus erubescit, sed
instrumenta prauitatum, quibus mens uestra contra semet
10 ipsam testimonium ferens, quod gerendum profitetur, erubescit :
implere. ^ Castores uestri certe, a quorum cultu desistere 18
noluistis, cur uobis oportuna maria minime praebuerunt, ut
hiemis tempore uenirent huc nauigia cum frumentis et ciuitas
inopia minime laboraret? an diebus sequentibus hoc futurum
15 est, aestatis? a deo constitutum beneficium est, non Castorum
uana persuasio. dieite nobis, nec Christiani nec pagani, ubique 19
perfidi nusquam fideles, ubique corrupti nusquam integri, qui
tam utrumque tenere non potestis, quam sibi utrumque con-
trarium est; dicite inquam, Luperealiorum patroni et re uera
?0 digni talis ludibrii et cantilenarum turpium defensores, digni
magistri uesaniae et qui non sine causa sana capita non habetis,
digni hac religione, quae obscenitatum et flagitiorum uocibus
celebratur: uideritis ipsi, quid uobis salutis impendat, quae
tantam moribus labem perniciemque proponit? ^ nec est, quod 20
dicatis potius haec agendo et facinora uniuscuiusque uulgando
deterreri a talibus commissis animos et pudore refrenari, ne
de his publica uoce cantetur, quando, sieut ille ait, non tam
deterrere quam admonere animos haec ludibria uideantur
et, sicut ille dixit,
30 iram atque animos ἃ crimine sumunt

no
οι

27? 30 Iuuenal. VI 285

1 peragratis V, corr. o. 11 pastores et 15 pastorum quam ineptissime

coniecit. Thiel 17 numquam integri V, corr. Car. 20 digni talis
Scripsi: dignitati V, diuinitatis Car., dignitates Hartel 26 deterrire V,
corr. o3; deterrere o? 28 diterrere V, corr. o? admouere Coust,

hac V, corr. o 80 ira V, corr. o

160 Gelasius I. aduersum Ándromachum contra Lupercalia

eo impudentiores effecti, quo crimine publicato expositaque
uerecundia nil superest omnino, quod pudeat, nec habet, quod
metuat publieari, sed iam se fiducialiter exertat, qualis iu
propatulo non per cohercci»tionem sed potius per quandam
laetitiam et celebritatem numinum decantata est, quaelibet illa
persona, immo et religione se praestare confidit, ut sit, unde
numinum sollemnia celebrentur, quae nisi criminum decantati-

2lonibus non coluntur. dicite nobis itaque, qui uoluntatem

profanitatis habetis, cuius causas asserere non potestis, qui
tuendae habetis propositum falsitatis, quam defendere non
potestis: quid dieturi estis de siccitate, de grandine, de
turbinibus, de tempestatibus uariisque cladibus, quae pro morum
nostrorum qualitate proueniunt? numquidnam haec omnia pro
sublatis Luperealibus contigerunt an malis moribus castigandis

22 meritis retributionibus inferuntur? — sed non mirum est homines

non iudicio diuino uelle ista contingere sed uanae superstiti-
onis incursu, qui ut sua crimina et malefacta cooperiant, auc-
toritatem 'caeli sidera perhibent adhibere et fatalem induc cere»
errorem necessitatemque peccandi facinoraque sua non de cordis
proprii peruersitate procedere sed caelo auctore pendere. pro-
ponite igitur, pro quibus aut submouendis malis aut promerendis
bonis Luperealia uestra fuerint instituta, et uideamus, quae
illa bona prouenerint, eum Lupercalia gererentur, et quae mala

23 suecesserint, eum Lupercalia uiderentur ablata. —figite gradum:

ad quod uestrum excidium dieatis haec prodigia fuisse reperta,
digni, qui monstrum nescio quod pecudis hominisque mixtura
compositum siue uere siue false editum celebretis? si propter

l- 8e w: e V expositamque V, corr. o 8 exerat V, correxi
4 cohertionem V, corr. Bar. 5 nominum V, corr. Thiel 6 sint o
7 nominum ΚΓ, corr. Bar. 11 dicitur V, corr. o 12 turbinis V,
corr. αϑ: turbine o? 14 an malis ὁ: animalis V, an in malis Car.
17 qui ut Thiel: quibus V cooperiant auctoritate coeli, sidera perh,
adhiberi Thiel 18 inducere scripsi: indu V, inducit «, inducunt Bar.,
induci Edit. reg. 25 post excidium Thiel addi iubet submouendum

τῷ
Q

-— — € A 0 ni i μον δου... ἀν o9

———PPrÓrÁ—HEM,

Epist. C 20—25. 461

pestilentiam summouendam, ut antiquiora praeteream, ecce,
antequam meis temporibus tollerentur, pestilentiam grauem
tam in urbe quam in agris hominum pecudumque fuisse non
dubium est; si pro sterilitate iactatis, cur in Africa uel Galliis
ista contingunt, ubi nec fuerunt aliquando Lupercalia nec
constat fuisse sublata? cur nune Oriens omnium rerum copiis
exuberat et abundat, qui nee celebrauit umquam Lupercalia
nec eelebrat? am dicitis illic nocere, ubi per plurima saecula 24
fuerant celebrata et repente sublata sunt? uideamus ergo, si
10 his temporibus, quibus dicitis agitata et rite ac plena sui,
sieut uobis uidetur, deuotione completa sunt, numquam fames,
numquam pestilentia prorsus extiterit. si uero saepenumero
his cladibus ad extremum periculi uentum est, apparet his
malis summouendis nihil Lupercalia profuisse etiam eo
15 tempore, quo, sieut dietum est, ut putatis, competenti ordine
gererentur. sic de singulis quibusque necessitatibus, propter
quas dixeritis fuisse prouisum, si constiterit etiam illis non
desisse, uana huius remedii conuincitur esse praesumptio.
— uerumtamen eur non hoc etiam nune experiamini, utrum
20 ualeant aliquid rite celebrata? et uos per ludibria ista discur-
rie uestrorum more maiorum, ut diuinam rem et salutarem
uobis, ut dicitis, deuotius celebrando saluti uestrae prospicere
magis magisque ualeatis! — numquid eum haee celebrarentur, 25
a Gallis Roma non capta est et saepenumero ad extrema
265 quaeque peruenit? numquid bellis ciuilibus sub hae cele-
britate non concidit? numquid Lupercalia deerant, quando
urbem Alaricus euertit? et nuper, cum Anthemii et Ricimeris
ciuili furore subuersa est, ubi sunt Lupercalia? cur istis
minime profuerunt? certe «si» diuinum est, si salutare uobis,
80 Cur non per uos ipsi, ut maiores uestri, ista faciatis? cur
causas uestrae salutis minuitis? cur decoloratis, cur eliditis,

9 urbem quam in agros V, corr. Car. — 4 sterelitate V 6 quar V
7 exuberat ex exuberauit corr. V qui o?: quae V 10 agitatta V
11 famis V 17 quas Bar.: quam V [19 uerumtamen cur wsque ad
29 ualeatis post 29 profuerunt collocanda widentur 20. ualeat V, corr.
Bar. 29 si add. Bar. 80 facitis Bar.

462 Gelasius I. aduersum. Andromachum contra Lupercalia

cur ad uilia quaeque déducitis? quid imputatis nobis, cum
26ipsi remedia uestra caleetis? satius est et non temptare quam
contumeliose peragere. maiores certe uestri si uitiase, ut illis
uidebatur, sacrum aliquod celebrassent, instaurandum esse
ducebant: cur non, quod ad uitiosum cultum redegistis per 5
indignas quasque id exequendo personas, competenti instaurati-
one reparatis, ut causas uestrae salutis plemius perfectiusque
tractetis? cur uos pudeat agere, si salutare est? si diuinum,
27 cur tractasse sit dedecus? sed inquis uel imaginem ipsius
rei non debere moueri. si prodest, si salutare est, eur imago 10
potius apud uos et non ipsa sit ueritas? aut si certe nec
tunc profuit, quando ritu integro, sicut dicitis, tractabatur,
quid quaeritis eius imaginem, cuius nec ipsam profuisse
28 cernitis ueritatem? sed dicitis tot saeculis rem gestam non
oportere secludi. nihilominus multis temporibus paganitatis
superstitio uentilata est. sacrificetur in templis daemonum et
in Capitolio profana uanitas celebretur! cur portionem defen-
ditis et, quae maiora sunt, praeteritis? si plurima genera
uanitatum multis acta saeculis probantur esse sublata, cur
portio quantouis tempore uentilata non possit auferri? si 30
temporibus praescribitur, imputate maioribus uestris, qui cum
hac temporis praescriptione non usi sint, posse, quod super-
fluum est, et debere remoueri, dum plura et maiora submota
29 sunt, indiearunt. sed dicis etiam Christianis temporibus haec
fuisse. sed etiam illa aliquamdiu Christianis quoque temporibus 36
celebrata sunt. numquidnam, quia sub primis praesulibus
Christianae religionis ablata non sunt, ideo sub eorum suceces-
soribus tolli minime debuerunt? multa sunt, quae singulis
pontifieibus diuerso tempore sublata sunt noxia uel abiecta;
non enim simul omnes in eorpore curat medicina languores, 30

2 8 et (est et) im és et (— esset) mutawit o?, est (del. et) Bar.
5 ad uitiosum ex anitiosum (sic αὐ corr. οἷ: auitiosum V 9 cur
scripsi: quod V 11 fort. fit 12 tractabitur V, corr. ο 22 hec V, corr. o?
praescriptionem V, corr. o 25 aliquandiu V 28 «a»singulis Car.
80 curati V, corr. o langore V, corr. o

Epist. C 26—832. | 463

sed quod periculosius conspicit iuminere, ne aut materia
corporis non sufficiat medicinae aut pro conditione mortali .
simul omnia non possit auertere. quaere, quale sit, unde
agis: si bonum est, si diuinum, si salubre, merito quando-

5 cumque toli non debuit; si nec salubre nec diuinum,
causandum tibi magis est, eur tardius auferatur, quod super-
stitiosum constat οὐ uanum, quod certe Christianae professioni
non conuenire manifestum est. postremo, quod ad me pertinet, 30
nullus baptizatus, nullus Christianus hoc celebret et soli hoc

10 pagani, quorum ritus est, exsequantur. me pronuntiare conuenit
Christianis ista perniciosa et funesta indubitanter existere.
quid me ineusas, si quod professioni intime inimieum est,

ἃ consortibus professionis Christianae pronuntio submouendum ?
ego certe absoluam conscientiam meam: ipsi uideant, qui

15 lustis admonitionibus oboedire neglexerint. quod etiam prae-31
cessores meos forsitan fecisse non ambigo et apud imperiales
aures haec summouenda temptasse et, quia auditos esse non
constat, dum haec mala hodieque perdurant, ideo haec ipsa
imperia defecerunt, ideo etiam nomen Romanum non remotis

40 etiam Lupercalibus usque ad extrema quaeque peruenit. et
ideo nune ea remouenda suadeo, quae cum nihil profuisse
cognosco, tamquam contraria uerae religioni noxia potius
extitisse pronuntio. postremo si de meorum persona praescri- 92
bendum aestimas decessorum, unusquisque nostrum admini-

es Strationis suae redditurus est rationem, sicut etiam in publicis
dignitatibus fieri peruidetis. ego neglegentiam accusare non
audeo praecessorum, cum magis credam fortasse temptasse

l fort. quos aut Car.: autem V 4 posi diuinum del. est. V
meritoque T'hiel per errorem ut uidetur 8 ad o: a V 12 professioni
intime (?) Hartel: professio (corr. ex professione) minime V, professi
minime « (unde professis minime Thiel), profésso nomini Bar. 19 Ro-
manorum Car. 22 uera V, corr. o 27 ante fortasse del.
fuisse V

464 Gelasius I. episcopis per Dardaniam etc. constitutis

eos, ut haee prauitas tolleretur, et quasdam extitisse causas
et contrarias uoluntates, quae eorum intentiones praepedirent,
sicut ne nunc quidem uos ipsos absistere insanis conatibus
uelle perpenditis.

(101.)

GELASIUS EPISCOPUS UNIUERSIS EPISCOPIS PER DARDANIAM SIUE
PER ILLYRICUM CONSTITUTIS. — Áudientes orthodoxam uestrae
dilectionis in Christo constantiam atque ita uos antiquae fidei
communionisque sincerae traditionibus inhaerentes, ut mentem
Christianae deditam ueritati nullatenus inficerent praeuarica-
torum uicina contagia, magnificauimus dominum caritatemque
uestram missis litteris alloqui per religiosos uiros filios nostros
Cyprianum atque Maeariüm diacones tota cordis auiditate
curauimus, quoniam pro sedis apostolicae principatu, cuius
solleitudo delegata diuinitus cunctis debetur ecclesiis, nos
uiuimus, si uos statis in domino, magnisque gaudiis
trniumphamus, cum ubique terrarum dominum Sabaoth semen
purae confessionis reliquisse cognoscimus, quod non in petrosa
deueniens aestu temptationis exaruit nec uiae proximum
cecidit uagantibus inimicis expositum nec in spinas inruit
suffocandum sed in bonam terram piae deuotionis uestrae
caelesti satione dispersum in tricesimum sexagesimumque

16 Thess. 13, 8 18 cf. Matth. 13, 5 sqq.

2 intentionibus V, corr. Bar. 4 perpenditis exer V

101. Dat. d. 3 Aug. a. 494. B — Berolin. lat. 79. | Edd. Car..

I? 375; Collect. Concil.; BTA I 285; Thiel 383; particulas tantum
Dar. ad a. 494, 17. 6 episcopus om. B siue per Illyricum V: et
Daciam B; μὲ episcopis Dardaniae scriptam commemorat epistulam. Ui-
gilius in. constit. de tribus capit. ep. 83 ὃ 215 (p. 290, 20 84) 8 nos B
9 communionis quem B mente ypi etiam adeditam in ueritatem B
10 inficere ut B 12 uestrae B reperligiosos trsp. B 18 macharium V
abitate B 14 principatum B. 1&5 deligata B 17 triumphamur 5
ubicumque 8 dominum V: deum B 18 quo B 20 in spinas
scripsi: in spinis V, spinis B 21 suffucandum .B douotionis 8
22 fatione V — tricensimum B sexaginsimum quae B, correxi: sexa-
gesimum V

Epist. C 32 — CI 4. 465

fructum centenariumque profecit, perfectionem scilicet fru-
menti dominici mystica loeutione designans. ^ quapropter 3
exultantibus animis confidentius incitamus, ut ab Eutychianae
pestis incursu pectora uestra sapienter intemerata seruetis,
5 quoniam qui perseuerauerit usque in finem, hic saluus
erit. dominus prope est: nihil solliciti sitis, siquidem
maior est, qui in nobis est, quam qui in hoc mundo, regnum-
que domini intra nos esse scriptura testante sit certum. ut 4
autem ab eorum, qui in errore sunt positi, noxia societate
19 caueatis, nullum talibus communicantem ad uestrum recipiatis
qualibet subreptione consortium, quia sicut in unaquaque
haeresi cum prauitatis auctore damnato successores eius et
conplices atque huiusmodi sectatores polluta communione
permixtos catholica uitare debet rntegritas, ita cum Eutychete
i5 Dioscorus simulque Timotheus Elurus et Petrus Alexandrinus
eiusque communieator Ácacius nec non etiam Antiochenus
Petrus cum suis omnino sunt participibus abdicandi nec quis-
quam, etiamsi prauitatem deponere se promittat, recitandis
tamen nominibus consentiens perditorum uel eadem recitan-
0 tium minime communione discretus ad inmaculata sacri gregis
ouilia quibuscumque modis est permittendus intrare, ut ecclesia
dei nosti, quae maeulam rugamque non sustinet, in-
uiolata permaneat. absint ergo a fidelibus Christi uiperei
capitis dira commercia et procul a caelestibus pascuis morti-
25 fera uenena pellantur, ut salutaris alimonia panis illius, qui

5 Matth. 10, 22 6 Philipp. 4, 5 sq. 8 Luc. 17, 21 22 Eph. 5, 27
25 sq. Ioh. 6, 50

1 profidt B 2 desigiat qua pro B 9 profidentius B
eutyciane δ 4 pectura B ὅ quoniam B: quoniam iam V 6 solli-
citis V | est ante qui om. B quam ez qui corr. V in-boc. ἢ:

hoe B 9 societati B 12 successore V 18 copliliís (eras. ice) B
uiusmodi B sectatoribus V 14 eutichete V: eutyches B 15 dios-
chorus B elluru B alexandrinus et petrus étrsp. B 18 etiam se B
omisso se post deponere 20 menime B sacri gregis B: sacrilegis V.
sacrilegis Car. 22 qui B 23 filidelibus B uiperei B: uipere V
24 comnercia B precul B 25 ut V: et B

XXXV. 30

466 — Gelasius I. episcopis per Dardaniam etc. constitutis

de caelo descendit, fideliter hune sumentes ad uitam per-
ducat aeternam. quae ut mutua ualeamus exhortatione pro-
Spicere, det operam uestra dilectio, ut et sospitatem uestrae
caritatis optatam et fidei communi instantia nobis crebrius
aperire non desinat, quatenus alternis nos instructionibus ex-
citantes legitimorum domini sacerdotum possimus inuenire
mercedem. per uicinas quoque prouincias haee eadem pate-
facere uestra caritas uigilanter insistat, ut et qui catholicae
communionis sinceritate subsistunt competentibus roborentur
alloquiis et qui forsitan a huius rectitudine deuiarunt ad inte-
gritatem dogmatis Christiani salubribus monitis reducantur.
nouerit autem uestra fraternitas ecclesiae Thessalonicensis
antistitem nostris adhortationibus saepius incitatum contagia
communionis externae numquam declinare uoluisse nec apud

nos nomen Acacii uel ceterorum similium perfidorum hisque 1

communieantium congrua professione damnasse. quapropter
eum communionem sedis apostolicae non recepisse manifestum
est, quoniam nisi puris sensibus et ab omni nefandae socie-
tatis peste mundatis beati Petri apostoli nec possumus nec
debemus caelestia praebere commercia. propterea cautius
agendum est cum praefato, ne catholicis mentibus ficta apo-
stolicae sedis reconciliatione subripiat; quam sicut dolosis
artibus fallere et cireumuenire non praeualet, ita subdolus
non potest optinere. auctoritatem quoque nostram, quae ad
Dalmatiarum est directa pontifices, etiam ad uos credidimus

1 descendit de caelo trsp. B (de coelo descendens V*lgata) fide-
liter B: fideles V hanc Car. 2 exortatione B 9 uestram B
4 obtatam B fidei communis instantia V, correxi: dei communionis
instantiam B 5 denat B 6 domini om. B 7 per uicinas V: pro-
uindias B 10 ad B: ab V 12 thesalonicensis B 18 adortationibus B
15 his que V 16 congruam professionem B 17 communione V

18 pris B: puri V 19 peste mundatis B: om. V 20 caelestia B: ec-
clesia V, ecclesiae uulgo 21nec B ficta B: ut fit V (sub ficta contecerat
Thiel) 22 recontiliacdionis B subripiat B: subrepat V 28 sallere V
subdolus B: subsicu: V, societatem eius T'Àiel] 424 auctoritate quoque
nostra B 25 dalmacicorum B pontifiis B ad om. B
credimus V

[5]

οι

Epist. CI 5—10. 467

dirigendam, quatenus in ueritate catholica secundum formam
traditionis antiquae tenere nos consonam noueritis ubique
sententiam, si quos uero nouos didiceritis motus exsurgere,
nobis fraterna debeatis sollicitudine reserare, quo subinde,
quae patrum regulis congruant, praestante domino remedia
proeuremus. nec quisquam omnino uobis persuadeat Acacio
praeuaricationis suae crimen fuisse laxatum, quia qui, post-
quam in collegium recidens prauitatis iure commeruit ab
apostolica communione secludi, in hac eadem persistens dam-
natione defunctus est, absolutionem, quam superstes nec
quaesiuit omnino nee meruit, mortuus jam non potest impe-
trare; siquidem ipsis apostolis Christi uoce delegatum est
quae ligaueritis super terram et quae solueritis super
terram. ceterum iam de eo, qui in diuino est iudicio con-
stitutus, nobis fas aliud decernere non est praeter id, in
quo eum dies supremus inuenit, atque ideo nisi eius nomine
refutato ceterisque consortibus huius erroris cum nullo prorsus
eorum participare debebitis mensae dominicae puritatem, quam
maiores nostri semper ab haeretica magnopere seruauerunt

pollutione discretam. 864 neque uos quisquam circumuenire 10

pertemptet, cum dicat non de religione sed de nominibus
esse certamen uel apostolicam sedem non causam communi-

13 Matth. 18, 18

1 dirgendum B 9 dedeceritis B, diceritis ex diceretis corr. V
mortuos exurgere B 4 debeatis B: debitis V, debetis o debeatis
fraterna írsp. B reserare o: referare V, reseruare Β quo V: qui B
9 que ez quo corr. B 1 quia qui V: qua B qui postquam usque ad
16 inuenit adfert Uigilius ep. 83 $ 215 (p. 290, 22 sqq.) 8 collegius B
reccidens V:recedensB iure commeruit B: iureque meruit V, iure meruit
Uigilus 9. desistens Β 10 est om. B superstitis B 12 ipsi B
13 legaueritis B 14 est om. B 15 aliud decernere non est B et Uigilius:

non est aliud decernere V id in V Uigilius: id quod decretum est
in B 16 sub premiis 5 18 debetis B domonicae puritate .B
21 cum seripsi: quo VB, quod Car. non om. V de nominibus

scripsi (cf. p. 468, δ): demonibus V, de omnibus B, de moribus ρὲ
22 cummunis catholicae que fidei tractare B
30*

468 Libellus apocrisiariorum ecclesiae Alexandrinae

onis catholieae fideique tractare sed iniuriam dolere, cur
uideatur ab Ácaeio fuisse contempta, quoniam haec et huius-
modi, quatenus simplices quosque deeipiant, hi, qui in errore

]llsunt positi, spargere non quiescunt. uidetis enim, sicut
supra jam dictum est, per nomina praeuaricatorum, si, quod 5
absit, in ecclesia recitanda credantur, simul et contagium
praeuaricationis induci. sedes autem apostolica in tantum
non eontumeliam dolet sed fidem defendit communionemque
sinceram, ut hodie cunctos, qui in eius uisi sunt prorupisse
despectum, si ad integritatem fidei communionisque eatholicae :o
reuertantur, secundum regularum tramitem paternarum toto
cordis affectu uenientes et plena caritate suscipiat. Dat. III.
Non. Aug. Asterio et Praesidio conss.

(102.
LIBELLUS QUEM DEDERUNT APOCRISARII ALEXANDRINAE ECCLESIAE 15
LEGATIS AB URBE ROMA CONSTANTINOPOLIM DESTINATIs.

GLORIOSISSIM0 ATQUE EXCELLENTISSIMO PATRICIO FESTO ET
UENERABILIBUS EPISCOPIS CRESCONIO ET GERMANO SIMUL CUM EIUS
POTESTATE DIRECTIS IN LEGATIONE AB URBE ROMA AD CLEMENTIS-
SIMUM ET CHRISTO AMABILEM IMPERATOREM NOSTRUM ANASTASIUM 20
ALEXANDRINAE UENERABILIS ECCLESIAE DIOSCORUS PRESBYTER ET
CHAEREMON LECTOR RESPONSIS EIUSDEM ECCLESIAE SERUIENTES.

9 Uenerabiles sanctae ecclesiae Romanae urbis atque Alexandrinae
non solum fidem rectam atque immaculatam, ex quo salutaris
in eis praedicatus est sermo, sed etiam diuino in ministerio 5;
semper concordiam seruauerunt, quippe cum ab uno fuerit in
utrisque laetum fidei fundamentum (Petrum memoramus

1l dolore VB, corr. ? οὐ V, quur B: cum Bar. 2. comptemta B

et om. B 8 symplices Β hi V: illi B. — herore V — 4 smt V
expargere B 5 per V: si B si V: om. B " sedis V ὃ defen-
det B 9 odie B cuncti VB, correxi 12 plena V: ple B sus-
cipiat.exeLrcrmr B reliquis omissis — 18 ῬΒΕΒΙΡΙΟ cows V

102. Dat. a. 497. Edd. Bar. ad a. 497, 14; Collect. Concil.;
Thiel 628. 15 viBELLV V, corr. o apocrisiarii Edit. reg. 22. chere-
mon V responsi V, corr. o 25 sed Bar.: ἢ (— uel) V, uerum ??

οι

1ὅ

σι

Epist. CI 10 — CII 6. 469

beatum apostolum, cuius per omnia sanctus euangelista
Mareus extitit imitator) ita ut, si quando eontingeret in
rebus ambiguis quaedam episcoporum concilia celebrari,
sanctissimus is, qui Romanae praesidebat ecclesiae, reueren-
tissimum Alexandrinae ciuitatis archiepiscopum delegabat, ut
sui curam loci susciperet. 864 hostem humani generis, cui
bona perosa sunt, qui in perniciem nostram impio semper
furore grassatur, non piguit per satellites proprios zizania
inter utrasque conserere, ut tantae unitatis discordiam
perpetraret. nam Eutyche impiissimo contra fidem, quae ἃ
beatissimis apostolis praedicata est, sentiente οὖ docere
temptante contigit per idem tempus sedis apostolicae praesulem
tunc Leonem litteras ad Chaleedonense concilium destinare.
quarum litterarum fuere interpretes hi, qui cum Theodorito
Cyrreorum ciuitatis episcopo tune fuerant Nestorianae haere-
seos sectatores, contraque eam fidem, quae a uenerabilibus
trecentis decem et octo patribus est edita, supra memoratae
litterae probacba»ntur existere et non paruas occasiones his,
qui eiusdem nefandissimi Nestorü blasphemias uindieant,
praestiterunt, ita ut licentius adstruerent eundem Nestorium
minime fperuersa sensisse. his igitur causis deo amabilis
populus noster offensus est et de Graeca translatione arbitratus
est in Latino quoque sermone sensum similem contineri ac
sese ab unitate Romanae diuisit eeclesiae. nec non etiam
Romanus antistes existimans nos contra eam fidem, quae
tradita est a beatissimis apostolis, adspirasse, a nostra se
communione suspendit. uerumtamen eius uolentes satisfacere
sanctitati nos eam fidem tenere, quam princeps apostolorum
Petrus eiusque discipulus Marcus beatissimi tradiderunt et
postmodum trecenti decem et octo uenerabiles edidere pontifices,

1 euugia (— euangelia) V, corr. o 4 reuerentissimo V, corr. o
9 delegabat cod. Angel.: delegebat V, deligeret Bar.; fort. delegaret
8 erassatur V pinguit V, corr. p. 10 eutiche V 18 chalcidonense V
16 quae a Bar.: qua ea 7 18 probantur V, correxi 422. ostensus .V,
corr. o? — arbitratus supraseripsit V deleto uocabulo reatus 26 con-
spirasse Bar. 27 uerum o: utrum V

ὦ

470 Libellus apocrisiariorum ecclesiae Alexandrinae

legatos ad urbem Romam nostra dirigere curauit ecclesia;
sed ibi quidam ciuitatis nostrae repertus est a recta fide
dissentiens atque ab ea ex causis quoque diuersis alienus
existens, qui hoc nisus est perpetrare, ne ulla in suscipiendis
legatis copia praeberetur. qui nec ad faciem usque salutationis
admissi sine aliquo effectu reuersi sunt. quia uero ante non
multum temporis Photinus religiosus diaconus sanctae Thes-
salonicensis ecclesiae nobiscum de pace sanctarum ecclesiarum
uerba conseruit dixitque se ante spatium parui temporis
destinatum a sanctissimo archiepiscopo Àndrea Thessalonicensis
eeclesiae ad Romanum pontificem Anastasium et affirmabat
de his, quae nos uehementer offendunt in translatione epistolae,
sibi satisfactum fuisse a supra dicto praesule Romanae
ecclesiae, quod sceilieet in epistolae translatione conprobentur
errores, ipsam uero Latinam epistolam iuxta fidem trecentorum
decem et octo sanctorum patrum editam constitisse: insuper
quaedam retulit ex persona eiusdem antistitis fuisse narrata,
quae ad uituperationem eorum, quae in translatione sunt
indita, pertinerent et ad illos t et, qui ea confingere tempta-
uerunt, ad satisfactionem uero eorum, qui rectam fidem
inmaeulatamque custodire non neglegunt. quibus abunde
sanati cupientesque pristinam redintegrari concordiam maluimus
etiam a uobis, si uera sint illa, quae Photinus religiosus
diaconus nobis retulerat, edoceri uestraeque | desiderauimus
occurrere sanctitati et de his omnibus habere conloquium.
uerum sanctitas uestra non semel sed crebro nos docere
dignata est in epistolae interpretatione errores intersitos non
in Latino textu fuisse conceptos. quapropter supplicauimus
uobis, ut confessionem nostrae fidei sumeretis, pro qua
uenerabilis ecclesiae nostrae legatione perfungimur; quam

2 quidam] sc. Iohannes Talaia 4 in V: fort. ibi 6 admissis V,
ras. corr. man. post. α 7 et 10 thesalonicensis V 14 comprobarentur
Bar. 17 narratà V, corr. o? 19 illos et corrupte V: et om. Bar.,
illos erigendos Thiel seruato postea confringere; fort. illos etX&iam incul-
pandos? confringere V, corr. Bar. 28 uersa V, corr. p? 980 ecclesia
nostra legatione perfungitur V, corr. Bar.

ΜΠ:

ho
σι

Epist. CII 7—11. 471

fidem etiam ubique sanctissimus archiepiscopus intimauit et
adprobantium aeeepit rescripta cunctorum. quod si etiam
uestram huie fidei sanctam eeclesiam uideritis congruere,
nobis satisfieri iubeatis, ut sublatis e medio scandalis ad
pristinam tam Romana quam Alexandrina uenerabiles ecclesiae

redeant unitatem. ^ hanc autem fidei nostrae confessionem 10

uobis optulimus taliter continentem ex euangelicis apostolicis-
que praeconiis inspiratione diuina solam ueram rectamque
fidem, «qualiter» trecenti decem et octo uenerabiles patres,
qui in Nieaena synodo congregati sunt, ediderunt. quam
secuti sunt et centum quinquaginta, qui in urbem regiam
conuenerunt aeque uenerandi pontifices. hane etiam deexse-
quentes, qui Ephesi conlecti sunt, patres annuente quoque
sedis apostolicae papa sanctissimo Caelestino sacrilegum
damnauere Nestorium, poenam in eos, qui temptauerint fidem
aliam statuere, praefigentes. quem Nestorium nos quoque
simul cum Eutyche contraria his, quae superius dicta sunt,
sentientes. anathematis ultione damnamus, suscipientes duo-
decim ill capitula, quae uenerandae memoriae Cyrillus

Alexandrinae ecclesiae quondàm archiepiscopus scripsit. con- 11

fitemur autem unigenitum dei filium et deum, qui secundum
ueritatem factus est homo, dominum nostrum Iesum Christum
consubstantialem patri secundum diuinitatem et consubstanti-
alem nobis eundem ipsum secundum humanitatem, qui
descendit et incarnatus est de spiritu sancto et Maria uirgine
theotoco hoc est dei genetrice, unum filium non duos exsistere.
unius namque dicimus unigeniti filii dei siue miracula siue
etiam passiones, quas sponte pro nobis carne sustinuit. eos
autem, qui diuidunt uel confundunt aut phantasiam aliquam

1 sanctissimis archiepiscopis V, corr. Bar. 4eo:se V 6 quae
sequitur confessio, fere ad uerbum reddit Henoticum quod dicitur Zenonis
traditum ab Euagrio III. 14 (cf. Liberat. c. 17) 9 qualiter addidi
(quam Bar.) 12 exequentes o? Bar. (ἐξηχολούϑησαν Henot) 4268 ex
Maria Bar. (χαὶ Μαρίας Henot.) rio M d 29 phantasia V,
corr. o

472 Libellus apoerisiariorum ecclesiae Alexandrinae

introducunt, nequaquam omnino recipimus, quia incarnatio illa,
quam dei genitrix secundum ueritatem ex se edidit, augmentum
fili non effecit; mansit enim trinitas et incarnato, quod unum
l2ex trinitate est, dei uerbo. haec itaque scripsimus non fidem
nouantes sed uobis causa concordiae satisfacere cupientes. 5
omnem autem, qui aliter sentit sensitue seu nune seu
aliquando in quocumque loco uel in quolibet concilio,
anathematis poena percellimus, praecipue uero Nestorium et
13 Eutychen uniuersosque, qui illis adsentiunt. uestra igitur
reuerentia suscipiens fidem nostram hanc se praesuli Romanae 10
ecclesiae Anastasio adseruit relaturam, quem et paratum
existere memorabat satisfacturum illis, si qui fuissent a
nobis pro hae eausa transmissi. illud etiam adserebat, contra
hane fidem Dioscorum Timotheum Petrumque sensisse, nostrae
quondam eiuitatis archiepiscopos nec debere in diptychis
eorum nomina recenseri. nos contra poposcimus aut produci
aduersus eos, qui adstruant talesque demonstrent, aut, si non
reperirentur, qui eos conuincere potuissent, nobis pro eorum
persona satisfacientibus adquiescat demonstrantibus et ad-
probantibus, quod hanc fidem tenuerint docuerint cunctisque, »o
quos informauerunt, tradiderint praefati patres nostri et
archiepiscopi Timotheus Dioscorus atque Petrus. uestra autem
sanctitas renuit dicens non sibi fuisse praeceptum ab aposto-
14lieae sedis antistite de his facere quaestionem. huius rei gratia
Obtestamur uos coram magno deo et saluatore nostro lesu 3
Christo, qui de sancta et dei genitrice uirgine Maria incarnatus
et natus est quique concordem glorifieationem seruitutemque
fidelium probat libenter et suscipit, et sanetis angelis eius

—

9 trinitas V: trinitas trinitas a, cui concinere uidentur Graeca uerba
Henotici μεμένηχε γὰρ τριὰς ἢ τριὰς; contra cum V consentit uersio Li-
berati (ed. Garnbrius p. 16) — incarnatjo V — 4 dei V pro deo errore
fortasse interpretis (σαρκωϑέντος τοῦ... ϑεοῦ λόγου Henot) 6 omem V
qui aliter o: qualiter V φρονήσαντα ἢ φρονοῦντα Henot. 12 si qui
scripsi: qui si qui V, qui Bar: 13 transmisi V 15 diptichiis V
2] patres V: parentes « 28 rennuit V

Epist. CII 12—17. 473

et hac eadem inmaeulata, quae de illo est, fide, ut ad urbem
Romam fauente domino uenientes hanc chartulam offeratis
apostolicae sedis antistiti Anastasio, quae ex persona sanctae

eeclesiae uobis Alexandrinae oblata est, ut eius sanctitas 15

relegens, quae sibi fuerint placita, seu litteris ad sanctissimum
archiepiscopum nostrum datis seu per aliquem internuntium
manifestare dignetur. nam cum a sanctitate eius fidei rectae
fuerit seruata confessio, quae est a beatis patribus constituta,
nos paratos existere profitemur ad urbem Romam legatos, qui
pro unitate sanctarum dei ecclesiarum agere debeant, destinare.

confidimus autem in domino nostro lesu Christo, quod huic 16

fidei eius beatitudo consentiens iuxta illa, quae in responsione
sunt posita, ueluti proprios etiam nostros populos arbitretur
et pro eorum regimine sollicitudinem gerat cupiens secundum

deum omnibus utilis approbari. exemplar autem huiusl17

chartulae penes nos detinuimus, necesse habentes, $i qua
mora prouenerit, quominus sanetarum ecclesiarum unitas fiat,
in illo glorioso de caelis aduentu domini nostri Iesu Christi,
cum uenerit iudicare uiuos et mortuos, ante tribunal eius,
ubi nulla est acceptio personarum, eum hoe adsistere ad
refellendum eos, qui sanctarum ecclesiarum neglexerint uni-
tatem. EXPLICIT. DIONYSIUS EXIGUUS ROMAE ΡῈ GRAECO
CONUERTI,

19 Petr. I 4, 5 (Tim. IL 4, I) 20 cf. Paralip. II 19, 7 saepiusque
in Nouo Testamento

l et hane eadem inmaculatam .. fide (corr. ex fide) V, correxi: per
hanc eandem immaculatam ..fidem Bar. ad Bar: ab VIT re-
sponsiones V, corr. o? 21 reffellendum ex reffellendam V — scarum V
EXPL DIONISIVS V cRECO. V

474 Gesta de absolutione Miseni

(103.)

EXEMPLAR GESTORUM DE ABSOLUTIONE MISENI FLAUIO UIATORE U. C.
CONS. SUB TERTIO IDUUM MAIARUM IN BASILICA BEATI PETRI.

Residente synodo uenerabili uiro papa Gelasio una cum
Bonifatio Maximino Epiphanio Basilio Uitali Claro Irenaeo
Decio Asello Euplo Ualentino Martiniano Basso Benigno
Primitiuo Palladio Uindemio Constantio Martyrio Candido
Laurentio Deodato Mercurio Stephano Dulcitio Fortunato
Paschasio Sanctulo Innocentio Chrysogono Colonico Uiatore
Salustio Luciano Molensi Maximiano Ualentino Constantio
Gaudentio Felice Uitaliano Petro Sereno Aucupio Timotheo
Stephano Laurentio et Probo episcopis, residentibus etiam
Castino Laurentio Canusio Eugenio lanuario Marciano Gor-
diano Petro Urbico Paulino Ualente Petro Asterio Smaragdo
Bonifatio Maxentio Epiphanio Iustino Felice Redempto Pro-
iectitio Iouino Bono Paschasio Laurentio Calixto Iohanne
Ualentino Sebastiano Martino Epiphanio Andrea Seruodei
Apellione Petro Seruando Romano Marcellino Domnino Agapito
Abundantio Marcellino Litorio Laurentio Agathone Sebastiano
Ualentino Anastasio Genesio Dionysio Epiphanio Acontio Pau-

108. | Habita synodus die 13 Maii a. 495. 8 — Berolin. lat. 79.
Edd. Car. I? 405; Bar. (apographo wsus codicis B) ad a. 495, 6;
x

Collect. Concil.; Thiel 437. 2 EXEMPLA D ABSOLATIONEM SENI D
MESENI V FLAVIO VICTORE VIRO CLARISSIMO SUB TERTIO IDUU MAIARU IN
BASILICA BEATI PETRI V, suB d ΠΙ 1d MAIAS IN BASILICAS BEATI PETRI FL.
UIATORE Uc cows B 4 residente V: residentibus B, residente in Car.
uenerabile V — pape B 5 bonifado Y maximo B hireneo V:
irenio Β 6 martiniano basso benigno om. B 9. pascasio VB san-
tulo B chrisogono V, crisogono B uiatore salustio Luciano B: om. V
10 malensiBB 12 staphano B etiam prbis castino B 13 gordiana B
15 bonifacio V.B macsentio B redemto VB prolectitio V, pro-
iectio B, corr. Binius 16 iouino bono pascasio laurentio B: om. V — ca-
listo B 17 seuastiano B epifanio B 18 appellione V, pellione B:
Opilio presbyter tit. Uestinae subscribit synodo Romanae anni 499
(Mansi VIII 236, 26) | romane (correzi) marcellino domnino B: om. V
agapeto Β 19 marcello lectorio B. Agatone seuastiano B 20 ualen-
tino om. B dionisio V: diuisio B epifanio B

σι

[51]

Epist. ΟΠῚ 1—6. 475

lino Agapito Adeodato Benedicto Dominico Redempto Seuero
Iuliano Stephano Crescentione Septimino Cypriano et Ejpi-
phanio presbyteris una eum Amandiano uiro illustri et Dioge-
niano uiro spectabili, adstantibus quoque diaconibus Gelasius
episcopus ecclesiae catholicae urbis Romae dixit: — 'Meminit
dilectio uestra superiore conuentu oblatum nobis a Miseno
libellum in conspectu uestro fuisse recitatum, hune eundem,
si placet dilectioni uestrae, denuo recensendum, ut acta nostra
contineant. qui aliud se quoque petitorium prae manibus
habere profitetur, «quo id», quod etiam in hoc continetur, pos-
simus agnoscere'. et adiecit: '"Miseni libellus denuo recitetur.

Anastasius diaconus recitauit: — Datum ἃ famulo uestro
Miseno die octauo Iduum Martiarum Uiatore u. c. cons.
Quantum ad meae pertinet infelicitatis abruptum, errori meo
qualibet ratione contracto definio non esse parcendum, quo-
niam hoc ipso poena carere non debeo, quod merui ad causam
poenalem quacumque sorte perduci. quantum uero respicit
ad remediale subsidium, duo sunt, quae me ad hoc suppli-
citer implorandum uenire constringunt: ne uel ego despera-
tione magis perpetuis cruciatibus sim dignus addiei Iudae
praeuaricatoris exemplo et quia tanta est ineffabilis illa cle-
mentia, quae per apostolicam potestatem uniuersum facinus
possit absoluere. ^ hane igitur solam in meo negotio, papa
uenerabilis, uocem miserandus effundo 'parce prostrato, porrige
manum iacenti'! nullis ignorantiae excusationibus nitor, nullas

1 agapeto B adeudato B domnico B 2 cresentie(?)ne V, cri-
scentione B septimione cipriano B 3 uero inlustre B 4 uero ex-
pectabili 8 asstantibus V 9 orbis B 6 uobis VB, corr. c?
7 libello 8 eundem p: eudem εὖ widetur B, eadem V 9 qui V:
et qui B, et quia Bar. [10 quo id nser. Hartel: om. VB quid B
contineatur B 11 meseni V 12 recitatum dato ad B 18 misseno B

vur V id mar B 14 ad me pertinet infelicitatis ab utraqualibet
errori B 1ὅ contractum B. 17 forte V — 19 desperatione ez despe-
ratione V, disperatione B 20 adduci B 21 et quanta V 2422 per
om. B 24 mirandus V X25 exsationibus B nulla V

476 Gesta de absolutione Miseni

decipulas circumuentionis optendo nec in quemquam calami-
tatis meae studeo transferre discrimen, quia alios incusare
non debeo, qui poscam clementer absolui. sufficit mihi, quia.
licet mihi pro mea defensione nihil adferam, non ambigam
tamen haec omnia tuo iudicio esse tractanda. tantum quaeso,
ut supernam misericordiam subsequentes, quae pronuntiat per
prophetam: nolo mortem morientis, donee reuertatur
et uiuat, uos potius cuncta, quae in personam meam gesta
sunt, benigna consideratione deliberantes uiaticum seni aegri-
tudine continua et maceratione consumpto, ne sine ecclesia-
stico munere rapiar, non negetis, ex alterius casu experimentum
meae formidinis intuentes, qui auxilium etiam uobis conferre
uolentibus non potuit adipisci. et me per imperitiam hac clade
potius implieatum hoe ipsum dignanter ostendit, quod ad
receptionis ecclesiasticae superstes gratiam ualui peruenire'.

Quo lecto (Gelasius episcopus dixit: *Petitorium gesta
retinebunt? et adiecit: 5spse nune Misenus adueniat et peti-
torium quod obtulit ipso praésente recitetur'. cumque ingressus
fuisset, Misenus prostratus in terra aliud petitorium obtulit
et rogauit, ut susciperetur. cumque susceptum fuisset, Gela-
sius episcopus dixit: 'utraque petitoria, quae obtulit, ipso
quoque praesente legantur.

7 Ezech. 18, 32

l obtend 8 clamitatis B 2 studio V quia alios usque ad
suffieit mihi B: om. V . quia Bar.: qui B 3 pquam B, corr. Bar.

sufficit mihi del. Bar. quia V: qua B 4 mihi om. V 5 iudicio V:

dilectio 8 queso et superna men subsequente qua B 6 pronun-
ciant V 8 persona mea B 9 sunt B: sunt im sint corr. V libran-
tes B uitia cum B senià egritudine V, seni egritudini B [10 et
om. V | ecclesiastico munere V: ecclestiastico commune 2B, ecclesiastica
communione Bar. 11 negitis B exprimentum B 12 fortitudinis V
18 indipisci B ac clale V 14 impleccatum ΒΒ ipso Bar. in-
dignanter B ostendite VB Bar., corr. Fronto Ducaeus 14 sq. ad-
reptionis B 15 supertis B 16 quod B 19 terram B 20 susceptus B
22 legatur V

Epist. CIII 7—11. 477

Iterum Anastasius diaconus recitauit: — Datum ἃ famulo
uestro Miseno sub octauo Iduum Martiarum Flauio Uiatore
u. c. cons. Quantum ad meae pertinet infelicitatis abruptum,
errori meo qualibet ratione contracto definio non esse par-
cendum, quoniam hoe ipso poena carere non debeo, quoniam
merui ad poenalem causam quacumque sorte perduci. quantum
uero respicit ad remediale subsidium, duo sunt, quae me ad
hoe supplieiter implorandum uenire constringunt: ne uel ego
desperatione magis perpetuis cruciatibus sim dignus addici
Iudae praeuaricatoris exemplo' et cetera quae superius con-
tinentur.

Item aliud petitorium: — Datum a famulo uestro Miseno 10

sub tertio Iduum Martiarum Flauio Uiatore u. c. cons,
Oblato primitus petitorio meo nihil aliud suppliciter exoraui,
quam ut misericordia mihi sedis apostolicae non in perpetuum
negaretur. cuius mihi spem quoniam pro inmensa dei pietate,
qua regitur, relucere iam sentio, magis magisque conscientiam
meam contagiis perfidorum, quae infeliciter potius quam studio
eireumuentus incideram, liberam purgatamque esse pronun-
tians toto corde atque ore protestor sub diuinae contempla-
tionis intuitu me omnes quidem haereses et quicquid inimicum
est catholieae et apostolicae fidei communionique sincerae
prona mente refutare, tum praecipue Eutychjanam haeresem
cum suo scilicet auctore Eutychete et eius sectatore Dioscoro
uel successoribus eius atque communicatoribus Timotheo Hel-

l iter B recitatum 8 datus V, data B, corr. e? aom. V

famula B 2 sub om. Β vim V — id mar. flauiano tore B — 3 felici-
tatis V —— obruptum B 4 quam liberatione contracta B 5 penam V
7 meae ad B 9 disperationem B adduci ΒΒ 10 iudee V, corr. o:
iure B exemplum B 12 iter B petitorium recitat dato B 18 sub

to
die B tertio B: un V id mar flauiatore B 14 petitor a meo V
exoraut V 15 ut mia V: nram B 17 reluerare Β 18 qué feliciter V
19 incederam V 20 protector B 21 inimicum B: initium V 22 cath.
uelapostol. B | communionisque V, communionesque B, corr. o 28 per-
manente 8 eutichianam V, euticianam B heresim .5 24 euti-
chete V, eutice B 25 ellure B

478 Gesta de absolutione Miseni

luro, Petro Alexandrino, Acacio Constantinopolitano, Petro
Antiocheno cunctisque eorum complicibus et communicatoribus
respuere damnare et anathematizare perpetuo omnesque istos
et huiusmodi horribiliter execrari, nec umquam me cum talibus
ullum quolibet modo profiteor habiturum esse consortium sed 5

123b his omnibus futurum prorsus alienum. quorum prauitatem
licet numquam uoluntate receperim, tamen quia meae calami-
tatis impulsu minus cautus uideor incidisse, sub conspectu
dei et beati Petri apostoli eiusque uicarii ac totius ecclesiae
mea sicut dixi confessione uoceque condemno detestor exhorreo, 1o
in sola me fide communioneque catholica et apostolica semper
duraturum esse confirmans. cui petitioni meae manu mea
subscripsi sub III. Id. Mart. Uiatore u. c. cons. ac uestrae
beatitudini in conuentu uenerandorum credidi meis manibus
offerendam'. Et alia manu: 'Ego Misenus huic petitioni meae 15
et a me oblatae subscripsi die et consule supra scripto'.

13 Gelasius episcopus dixit: Quae lecta sunt, transcribantur'
et adiecit: 'quid uideatur fraternitati uestrae statuendum,
uestri quoque consilii participatione desideramus agnoscere'.
leuauerunt se omnes episcopi uel presbyteri rogantes et 20
dicentes: *exaudi Christe: Gelasio uita!' dictum uicies. *quod
uobis deus dedit in potestate, praestate? dictum duodecies.
*hoe fac quod facit domnus Petrus? dictum decies. «αὖ indul-
geas rogamus'. dietum noules.

14 Cum denuo resedissent, Gelasius episcopus dixit: 'Sedes
apostolica quidem, quae Christo domino delegante totius

1 antioceno petro írsp. B 2. eorum om. B . 3 isto B . 5 quod-
libet B habitarum B 7 reciperim B meae B: me V 8 inpul-
sum B conspectum 5 9 uieari B 10 professione B conm-
demno B exorreo B 11 fide communioque (!) bis scripsit V
apost. me semper B 18 subcripsi B sub V: die B ac B: hac V
14 crededi B 15 offerendum B huc B 16 ablate B supra
scripto om. V 18 uidetur fraternitatis urae B 19 cognoscere B
20 episc. et presb. Β 23 dominus V 24 rogamus om. V dictum B:
dic V 25 residissent B: sedissent V — 26 apostolicam .B quae B:
de V diligante B

T
[^1]

Epist. CIII 19—16 479

ecclesiae retinet principatum, pro dispensatione curaque gene-
rali quam uel pro fide eatholica uel pro paternis canonibus
regulisque maiorum necessaria semper circumspectione de-
pendit, Misenum atque Uitalem, quos contra Eutychianae
pestilentiae sectatores uel contra eos, qui talium se com-
munione polluerant, suae potestatis legatione suffultos ad
Orientem dudum sub sanctae memoriae decessore meo prae-
sule destinarat, cur apostolica praecepta declinantes quolibet
modo in eorum, aduersum quos missi fuerant, consorlia reci-

.dissent, gestis synodalibus rerum discussione patefacta com-
munione pariter et honore merito iureque submouit. quibus 15

tamen misericordiae locum memor supernae pietatis pro suo
moderamine reseruauit et, dum conditionem posuit ultionis,
spem noluit propitiationis abscidi sicque suam sententiam
temperauit, ut istorum ueniam cum illorum mallet salute
prouenire, quorum fuerant participatione decepti, ac potius
praeberent eis, quos suo firmauerant in prauitate consensu,
et salubrem correctionis metum et emendationis imitandae

consortium. . denique sic ipsa animaduersionis uerba librata 16

sunt, ut se illi et cum istis perculsos aduerterent et ex eorum
conditione non diffüd»erent posse saluari. in quo utique et his
non est in totum uia praeclusa remeandi et illis, si mallent,
per istos est oblata correctio studiumque porrectum, quo
possent meliore conatu praeteritos compensare prolapsus, si
fauorem, quem praeuaricatoribus facili uoluntate detulerunt,
in reformationem catholicorum potius conuerterent sacerdotum.
dictum est enim tamdiu istos fore suspensos, donec auctore

1 pricipatum B que om. B 9 circum om. B 4 mese-
num V euticiane B: eutichene V 6 suae g?: siue VB 7 dubum B
sub om. V 8 cur V: quod B 9 receidissent V . 10 discusione B
12 superna B 13 mederamine B 16 fuerunt V . potius hi'pberent
(sic) B 17 suos B firmauerat ΒΒ 18 correptionis T'hiel emi- -
tande .B 20 percussos B 21 different VB, corr. p? 428. istos non
est B correcti B 24 possit .B conati .B antepensare pro-
lapsos V 25 facile B 26 in B: et V reformatione B 27 doneo V
autore B

480 Gesta de absolutione Miseni

deo et annisu catholicorum principum uel populi Christiani

17 Alexandrina catholicum sacerdotem recepisset ecclesia. gratu-

landum scilicet crederetur nullo modo (Graecos non posse
renuere, quod uiderent ab apostolica sede fuisse damnatum,
faeileque eos posse de istorum supplicio commoueri, ut nossent,
quid uitarent et quid consequenter ambirent, ac uelle puta-
rentur resipiscendo magis sentire cum rectis quam iugiter
errare cum perfidis, expectatumque diu est, ut his rationibus
incitati eontagia nefanda deponerent una cum sede apostolica
sentiendo, sicut de eorum speratum fuerat uoluntate. nitentes
eatholieis sacerdotibus reuocandis studium potius commodare
utque et ipsi ad orthodoxam recurrerent unitatem et istis,
qui illorum participes erroris extiterant, ministrarent praesti-
tutae receptionis effectum. nec qua fieri potuit occasione
cessatum est, quo competenter admoniti et sufficienter in-
structi pariter pericula uitanda cognoscerent ac patere sibi
januam, si sinceris mentibus hanc petissent, apostolicae com-

18 munionis aduerterent. sed quia eo peruentum est, ut horta-

mentis quoque medicinalibus, dum etiam quae referrent con-

traria non haberent, differrent tamen hactenus adhibere consen- :

sum, illorum quidem diffieultatibus paternum debemus pii
doloris affectum deprecantes omnipotentiam dei nostri, quae
sola quamuis deuias in ueritatis uiam potest conuertere uolun-
tates, ut eisdem suae propitiationis operatione mirabili spiritum

] principatum V 2 catholico sacerdote cepisset ecclesia gratulari
ut scllicet B 4 rennuere VB quo B fuis B ὅ facile quae B

( resipiscende B igiter B 8 expectatum quae V 9 incitatis B

una cum V: ut B apostolica sede consentiendo B 10 nitentesque
Bar. 11 reuocandis Thiel: reuocandi VB commodare utque et
scripsi: commodarent quae et DB, commendarent que V, commendarent
quo o? 12 hortodoxam recurrent ueritatem B 13 erroris om. B

inde a ceptionis incipit fragmentum F' cod. Uaticani 4961 fol. 109 (cf.
Proleg. cap. I) 14ne F quia B 15 gestatum B copetenter F,
conpetentur B. 16 uita da F, uitandi B 18 ortamenti B, orna-
mentis VF, corr. Bar. 19 referent contrarie B 20 different B
actenus VF.B 22 dei B: domini VF 28 deuias VF: dehas B
24 operationem VF' . spiritu VFB, c:rr. Bar.

Epist. CIII 17— 90. 481

resipiscentiae et efficientiam correctionis dignanter infundat.
quae donec, sicut de eius uirtute confidimus, diuina placa- 19
tione proueniant, huic interim, qui supplicat, desiderabiliter
expetenti nullatenus perire patiamur, ut cuius non sunt Orien-
5 tales deiectione perterriti ne in errore persisterent, saltim
curatione prouocentur ut redeant ad salutem, praecipue cum
dispositionis sedis apostolicae clementiam (tenor comitetur
ipse dietorum neque prolata sibi repugnare constitutio iudi-
cetur. definitum quippe est, ut superius jam praedictum est, 20
10 eos de quibus agimus eatenus debere suspendi, donec auctore
deo et praefatis adnitentibus Alexandrina catholicum reciperet
ecelesia sacerdotem. non abrupte et sine exceptione propositum
sed ea ratione depromptum est, qua non, siue illis adnitentibus
siue non adnitentibus, indifferenter uideretur infixa sententia,
15 ideoque, sub quo tenore librata conditio est, eodem non existente
necessitatem suae professionis absoluit. quod enim cum adnisu
praedictorum pronuntiatum est esse faciendum, hoc eodem non
succedente non fieri posse manifestum est sed, cum eorum etiam
faciendum memoratur adnisu, satis euidenter ostensum est, quod
90 sine hoe non possit impleri. lieet ergo illi, quorum deesse
probatur adnisus, de sua sunt obstinatione miserandi, tamen
quia deest, sicut sine eo effici non potest quod cum eodem
effiei posse praesumptum est, ita desistentibus causis, per
quas hic articulus ueniret ad terminum, insolubiliter non

l efficatiam 1" 2 uirtite concidimus B 9 proueniat VE
9 sg. huic.. expetenti ΚΠ: hunc..expetentem Bar. 5 prae-
teriti B 6 redirent VF " dispositionem B sedis om. VF | có-
mitetur B 8 eonstituo VF 9. dictum F 10 qub; B 11 reciperit B
12 abrupte V, aprupte B post propositum del. € V man. 1, om. FB
13 adnitentibus siue non om. VF 15 qno VF: uno B 16 necessi-
tate VF sue profesionis 7", sueq; flixionis B adnixum B

17 eode FP 19 memoratum B annisu B: adnisus V, adinisus F
satis om. VF euidentur B. 20 posset B 21 sua B: qua VF
sunt VB, fx F: sint Bar. | 29 qua B. eo B: et VF quod cum
eodem effici om. .F' deletis deinde eis quae praecedunt non potest 24 in-
sulubiliter .B

XXXV. 91

482 Gesta de absolutione Miseni

2]retinet obligatum. quapropter lata sententia non existentibus,
per quae possit usque ad sui exitum deputatam retinere
mensuram, his consulendi, qui ea ante tenebantur, tribuit
libertatem. et apostolica quidem sedes, ut saepe repetendum,
aestimans Orientales nullo modo non posse respuere, quod 5
sedes apostolica refutasset, eosque saluti propriae et aposto-
lieae communioni nullius praeferre posse personam, haec de
eorum mentibus melius aestimarat. sed, quod iterum non
tacendum est, dolenda pernicies non uelut improuidam bene
de Orientalibus sentientem potest opinionem magis apostolicae 10
sedis arguere quam suae peruicaciae potius deputare, quod
oblatum sibi tramitem propriae redintegrationis seeuta non
fuerit, nec ideo tamen alis debet medicinalem desiderantibus

22impedire per suam peruicaciam facultatem. tune enim dicta
sunt de Graecorum consensione fidenter, quia simul et beati 15
Petri societatem quibuslibet uidebantur praeponere posse per-
sonis et, qui extiterant ante catholici, aestimabantur consen-
ΒΕΓ facile ueritati atque ideo cuiuslibet hominis affectum
desideriis apostolicae communionis non posse praeponere. qui
cum nondum susceperint per quas is ordo decurreret uolun- 20
tates, id, quod per eas fieri posse praesumptum est, cernitur
absolutum, quoniam, cum desunt qui efficiant, nullus pro-
uenire possit effectus — immo cum idem ipsi, per quos iudi-

23 cabatur esse faciendum, ne efficiatur obsistunt. qui si in hac
sunt, quod absit, obstinatione mansuri, resoluta conditio est 25

l oblegatum B existentibus per que bis B 8 qui ex que corr. V
ea ante tenebantur sceréps?: aetate tenebantur B, adtenebantur VI^
adnitebantur g?, arctati tenebantur Bar. tribuet B 5 extimans F;
est aestimans Car. nullu B non om. F' 6 sedis B 7 com-
munionis F nullus V 8 extimarat F 9 inprouidum VB, corr. p?
10 potes oppinionem B 11 sedis om. F . quod latum B 15 hjsimul F
et simul érsp. B 17 extiterunt B extimabantur F' 19 desideriis B:
in desideriis VF' proponere VB qui (sc. Graeci) Thiel: quae ΚΕ
20 nondum VF: non sus B quas VF: qua B is B: his VF,
hic Car. decurret uoluntatis VF 22 cum om. B qui VF: per B
peruenire VF, praeuenire B, corr. Bar.

Epist. CIII 21—25. 483

ilius rei, quae eorum studiis fiducialiter censebatur impleri;
Si uero, sicut potius optamus, fuerint ad meliora conuersi,
ne inter haec interim, qui misericordiam postulat, uel aetate uel
morbo, quo frequenter impetitur, possit intereipi, dum superstes
est, consulendum est, ne defuncto iam nullum possit remedium
subrogari. quippe cum non dietum sit siue illis annitentibus siue
etiam fortassis inuitis sed cum eorum magis adnisu, quod pro-
uulgatum fuerat, posse constare, sic igitur eum illis adnitentibus

nullatenus praefixa perdurant. hoc etiam tenore beatus Paulus 24

apostolus non ideo, quod absit, fefellisse credendus est aut
sibi extitisse contrarius, quoniam cum se ad Spanias promisisset
iturum, dispositione diuina maioribus occupatus ex causis
implere non potuit quod promisit. quantum enim ipsius
uoluntatis interfuit, hoc pronuntiauit quod re uera uoluisset
efficere; quantum ad diuini secreta consili, quae ut homo
omnia non potuit licet spiritu dei plenus agnoscere, superna

praetermisit dispositione praeuentus. nec quia beatus Petrus 25

apostolus pro affectu diuinae reuerentiae ipsi domino respondit:
non lauabis mihi pedes in aeternum, fefellisse, quod
absit, aut in sua putabitur minime constitisse sententia, quia
mox eidem diuinae cesserit uoluntati, ut, quod se dixerat non
esse facturum, causis astrictus humanae salutis expeteret prona

Poet Bom. 15,28. 19 Ioh. 13,.8

lcensebantur VE' — werba inde a, 2 si uero «sque ad 485, 19 concessum
(cf. tamen ad. p. 434, 3) collectioné suae inseruit. Anselmus Lucensis ;
coniuli codd. Uatic. 1364 (—.A!) et Uatic. 4993 (— 4.3), quorum consensum
non fere adnotatis propriis utriusque erroribus significabo littera 4 2 si
BA: sin VF sicut Β 3 qui nram postulat B 4 quo A: quod VE.B

inpeditur.B ^ posset B intercipiendum 1 superstes (superistis B) est

VEB:estsuperstes.4A — 5 consulendum est B: consulendum VF, est con-
sulendum.4 6 non om. B 7 promulgatum A 8 sic 43: si A!, sicut VE'B

t
aniaentibus .B 9 pacefixa B 10 credendum B 11 spanias V B:
ispanias F, hispanias A promississet B 14 uoluisset om. B 16 dei
om. B 18 effectu B . reuerentiae cet» A ipso B 20 puta-
batur 4 , sententiam BF . quia VFA: quo B 21 uoluntati ces-
serit 4 ut Thiei: ad VFB, et A dixerat se írsp. A 22 an
passuruin ? expeteret B: patere VE'A?, patere .i!

484 Gesta de absolutione Miseni

26 uoluntate faciendum. idcirco illa non succedente uia, qua
reorum fuerat reconciliatio constituta, alteram licet adoriri,
qua subueniatur quibus subueniendum esse decretum est,
maxime cum Miseno ex quolibet excessu uel qualibet
praeuaricatione poena sufficiat, quae usque eo tractata est, ut 5
sola conditionis humanae et suprema consideratione laxetur,
remittendaque punitio sit, quae non habet ultra quo crescat,
quia cum nulli animae deus omnipotens et misericors per
ecclesiasticam pietatem quaerenti uoluerit remedium denegari,
non dubium est hoc ipso auctore deo et diuina conpunctione
prodire, ut tune de eius receptione tractetur, quando eam

27 non protelanda quoque necessitas compellat impendi; nostro
praeterea saluatore beato Petro apostolo prae ceteris deleganti:
quaecumque ligaueris super terram, ligata erunt
et in eaelis et quaecumque solueris super ter- 15
ram, erunt soluta et in caelis, sicut et his uerbis nihil
constat exceptum, sic per apostolicae dispensationis officium
et totum possit generaliter alligari et totum consequenter
absolui, praecipue cum ex hoc magis praeberi cunetis oporteat
apostolieae miserationis exemplum, ut absolutione damnati, si 30
resipiscant uniuersi et ab errore se retrahant atque ad aposto-

14 Matth. 16, 19

1 succedente VEA: faciente B qua reorum Tie]: quare horum
ΡῈ 43, quare heorum Ai, qua seorsum B, qua eorum Bar. 2 recon-
siliatis B alterum B adhoriri B 3 discretum B *decretum

est' et paulo post 'neque enim qui longe! (p. 485, 3) omissis intermediis A
5 praeuaricationis VI'B, corr. o? ^ penas V tráctata B: tracta VF
ut VF: et B 6 et VFB: om. Bar. supprema consideratione B
Bar.: superna conditione VF 7 remitendaque ex renitendaque F,
remittenda quae B ponitio B sit B: est VF . 9 noluerit BF
10 ipsa B οἰ] an ex? 11 de om. VF eam (scil. recepti-
onem) scripsi: ea VFB 12 proteland F, procellanda B; fort. prote-
landam impedi V 13 pro B deliganti F, delegante Bar.
14 quaecum legaueris B legata erunt in (om. et) B 17 per
om. F 18 geraliter F . allegari B ante consequenter del. et B
19 preueri Β 20 dampnatis V 21 ad F: ab B, om. V

[^]

Epist. CIII 26—99. 485

lieae communionis sinceram redeant puritatem, uinculis se
damnationis illius, quam uniuersaliter merito praeuaricationis
exceperant, non ambigant exuendos. neque enim qui longe
positos ad integram fidem curare nitimur, reuertentes in
praesenti supplices refutare debemus. ubi sollicite praecauendum
est, ne conscientiae detrimentum negantes usque ad extremum
poscenti misericordiam, quod absit, ullatenus incidamus
censuraeque «se»ueritas etiam circa supplices sine fine persistens

transeat in reatum. proinde quantum permittente domino 28

possibilitatis humanae desideranti remedia praebeamus, totum,
quod supra nostrae facultatis est, modulum, diuino iudicio
relinquentes. non autem nobis poterunt imputare, cur praeuari-
cationis offensam uiuentibus remittamus, quod ecclesiae deo
largiente possibile est, qui nos etiam mortuis ueniam praestare
deposeunt, quod nobis possibile non esse manifestum est.
quia cum dictum sit quae ligaueris super terram,
quos ergo non esse iam constat super terram, non humano
sed suo iudicio reseruauit nec audet ecclesia sibimet uindicare,
quod ipsis beatis apostolis conspieiat non fuisse concessum,

quia alia sit causa superstitum alia defunctorum. tulerit 29

16 Matth. 16, 19

1 unitatem Bar. 2 quem VF praeuaricationis T'Àvel: praeuari-
catoris VF, praeuaricatores .B 9 neque enim qui wsque ad 19 con-
cessum rwrsus exhibet A 4 positus B 5 ubi VFA: ut B 7 pos-
centi misericordiam VEA: portanti màm B 8 censure quae B seue-
ritas p?: ueritas VF'AB suplices B 9 permanente B 10 possibilitati .A
desiderantis B werba totum quod supra wsque ad 20 defunctorum
hic éllic leuijer mutata, adfert Uigilius papa in constit. de tribus capit,
(ep. 88 ᾧ 216 — p. 291, 9 sqq.), usque ad 19 concessum F'acundus contra
Mocian. LXVII p. 866 Aed. Migne — totum om..B Facund. 12 poterant B
«per» praeu..B 18 remitamus V 14 qui VA F'ac.: quod F^, quae B (nec...
deposcant U:gil.) l6 quicum B ligaueris super terram VA: legaueritis
super terram BD, ligaueritis et solueritis super terram Uigil., ligaueritis
super terram erunt ligata et in caelo F'acund. ^ 17 quos ergo VF'AB:
hos quos Uigil., quos Facund. iam om. F 18 suo deus iudicio
Uigil. audit B . sibimet om. A 19 conspiciat VE'A: conspiciant B,
conspicit U?gil. F'acund. 420 quia . . defunctorum cwm eis quae sequuntur
contungit Thiel superstatum D, supértitum F

486 Symmachus papa episcopis per Illyricum etc.

Uitalis sortem diuini iudicii, cui etiam cum magnopere *
uellemus non potuit subueniri: huie saltim prosint, dum
copia uiuentis admittit, in remediis adsequendis alterius
experimenta repente subtracti. cumque scriptum nouerimus: ;
unus adsumetur et unus relinquetur, hortatur nos s
intercepti periculum in superstite subsidia non differre sanandi,
qui hoc ipso recipiendus diuinitus indicatur, cum illi superuiuit,
qui ad haec non meruit peruenire, et quoddam de utroque
caelestis iudicii refulget examen ostenditurque nobis euidentius
in duobus, in quo fuerit causa sine uenia et in quo sit, quae 1o
indulgentia carere non debeat, atque ideo, quod ipse quoque,
81 superstes eompetenter Acacius expetisset, potuerat optinere
(quippe de quo sie positum est insolubilem fore, ut non
diceretur: etiamsi forte cornigeret), multo magis huie, qui
communione eius infectus est, imploranti flebiliter pietatis est 15

90 apostolicae non negare. professus ergo Misenus regulariter se
omnes haereses, Eutychianam praecipue cum Eutychete,
Dioscoro, Timotheo Helluro Petroque Alexandrino, Acacio
Constantinopolitano Petroque Antiocheno uel cunctis horum
successoribus sectatoribus et communicatoribus detestari 20
eosque anathemate ferire perpetuo, communionis apostolicae
et sacerdotalis gratiam, quam catholica traditione percepit,
recipiet dignitatis".

9 Luc. 17, 84 13 cf. Felicis ep. 6 (Thiel p. 246): numquamque
anathematis uinculis exuendus

1 cum om. F magnopore B 2 poterit F subuenire VFB,
corr. Bar. prosit B 3 in B: et VF ulterius VF 5 adsumitur VF
ortatur B 6 differre VF: differende B, differenda Bar. * haec F'
ipso Bar.: ipsum VEB(Xob» hoc ipsum p?) recipiendis B 8 hoc B
9 celesti B ostenditusque .B 10 que sit quo B 11 quod B:
quam VF 12 superstis B 14 corrigit B. 15 fleuiliter VB 16 ne-
garetur P' 17 euticianam B, eutichanam VF' eutichete VF, eutice B
18 etilure B 185q.acatio constantinop. post Dioscoro (18) érsp. Εἰ 19 anti-
oceno Ε΄, anti///oceno B, anticheno V 20 comnunicatoribus B 22 sacer-
dotalis reliquis omissis VF, sed in V fol. 103v. colummae dexterae
lineae, quae supererunt, 27 et dimidia uacuae relictae sunt 22. gratia B,
corr. Bar.

Epist. CIII 29 — CIV 1. 487

Omnes episcopi et presbyteri surgentes in synodo adelama-
uerunt exaudi Christe: Gelasio uita? dictum quindecies.
*domne Petre, tu illum serua? dictum duodecies. (euius sedem,
et annos" dietum septies. 'uiearium Christi te uidemus
dietum undecies. 'apostolum Petrum te uidemus! dictum
sexies. (cuius sedem, et annos? dictum septies trigesies.

Sixtus notarius sanctae ecclesiae Romanae iussu domni mei
beatissimi papae Gelasi ex scrinio edidi die tertio Id. Maii
Flauio Uiatore u. c. cons.

(104.)

DILECTISSIMIS FRATRIBUS UNIUERSIS EPISCOPIS PRESBYTERIS
DIACONIBUS ARCHIMANDRITIS ET CUNCTO ORDINI UEL PLEBI PER
ILLYRICUM DARDANIAM ET UTRAMQUE DACIAM SYMMACHÜS. Quod
plene fieri cupimus! ΟῚ quae scribimus impleantur, nullus
stupeat seruatum hactenus nos nune soluisse silentium, cum
prudentissimi Salomonis ista uox personet: tempüs loquendi

16 Eccles. 8, 4

5 dictum undecies Fronto Duc.: tunc undecies B 6 sexcies Β 7 ius-
so B, corr. Bar. 8 crinio B Maii Har.: πλαὶ B, Martii Thiel
9 cons. exeLic B

104. Dat. d. 8 Oct. 512 (5 Mart. 513 ?). F — fragmentum
Auellanae quod. extat in fine codicis o. (cf. Proleg. cap. I); B — Berolin.
lat. 79; ᾧ — editio ammi 1532 in Prolegomenis adcuratius descripta,

quae cwn magnopere deprauata interpolataque sit, lectiones warias eius

^on subscribam misi fere eis locis, quibus ad ferendwm iudicium de
discrepantiüs codd. V et B monnihil inde posse deswmni uidetur. | Edd.
Car. I? 434; Bar. ad a. 512, 36; Collect. Concil.; BTA I 358;
Thiel 717. 11 Dilectissimis fratribus uniuersis episcopis V.F: Simma-
chus uniuersis episcopis B, om. ᾧ 12 diaconibus Εἰ ΒΨ: picis V
ARCHIMANDITIS B ORDINE DB uel plebi VB: et plebi F, plebeio Ψ
per Illyricum VF: ATQ; A FRATRIS ORTODOXIS PER ORIENTIS PARTES Seu
per tratias per illirieum B. 13 «et? Dardan.| ^ utramque om. 4 — parIAM
SYMMACHUS V, pATIAM S1MACHUS P hic desinens: Daciam constitutis Symmachus
episcopus Romanus $, Datiam constitutis B — Quod ..cupimus] distinai
uerba ab eis quae sequuntur; similem exordii formulam widesis in Felicis epp.
17 et 18 (Thiel 275, 277) et Gelasii ep. 3 (Thiel 312) — quod plene . . imple-
anturom.d Car. lb5stupeaB actenus B scilentium V — 16salominis D,
Solomonis ᾧ 16 sq. tempus tacendi et tempus loquendi £rsp. cum Vulgata

b25

488 Symmachus papa episcopis per Illyricum ete.

et tempus tacendi. quia taciturnitatem praesens tempus
expugnat: nam inter ea quae accidunt nunc silere nec fidei
stimulis excitari magni constat esse fastidii. quippe ubi reli-
gionis reuerentia et summa coneutitur, aptum iuxta diuinam
scripturam dicere eos qui sunt mites debere esse pugnaces.
est siquidem et spiritalis quaedam deo accepta congressio;
iude et laudabiliter uniuersa tolerantur, ne quisquam a diuina
caritate separetur. et uos quidem docere quid deceat, graue
onus pudoris, sed necessarium de utilitatibus ammonere. neque
enim congruum illis religiosae offerre dogmata disciplinae, a
quibus institutionis ipsius expectatur plena perfectio. sed
breuiter clara perstringimus. ui incognitum, Constantino-
politana ecclesia qua Nestorii contagione laborauerit, Nestorii
inquam, qui quasi putre corporis membrum a societate catho-
licae communionis excisus est? ubi terrarum non praedicatur
congregatio Calcedonensis sancta concili, quae Eutychen et
Dioscorum, duo nomina famosa et magnae perfidiae, unius
sententiae integritate damnauit, iniquitatis complices et uno
spiritu diuinis dogmatibus aduersa ructantes? quis Petrum et
Timotheum praefatorum uernulas ignorauit, propugnatores
intentionis addictae et auctores ac magistros suos scaeuo
errore uincentes? illum Timotheum loquimur parricidam, qui
sánctae recordationis Proterio superstite non solum ecclesiam
non religiosis auctoribus occupauit uerum etiam effusionem

5 cf. Luc. 22, 36 (?)

2 accedunt 4 — 3 magnis B fastidii ΒΨ: fastidium Υ 4 summa
cutetur Β 5 eos Vd: om. B . debebere B ὅ sq. pugnaces siquidem
spiritalis quae est et deo accepta congressio uniuersa laudabiliter tollerat ne
quisquam Ψ 6 est B: et V 7 inde VB: unde Coust. tollerantur B
a V: om. ΒΦ 8 et B: ut V (et uos. . ammonere om. c) quid
scripsi: quod VB . deceat B: doceatis V — graui V 10 religio se V,
religiosa 4 offerre V4: afferre B 11 institutioni V 12. perstrin-
gemus Ψ constantinupolitana B 13 qua B: que V nestorii
contagione laborauerit ΒΨ: om. V 14 a om. B 15 escisus V 16 con-
gregatione .B sancti Bar. euticem B 17 magnopere fidei V
18 iniquitates B 19 aduersa ructantes B: aduersa luctantes V (aduer-
sarias pesteis i) 21 scaeuo B Bar.: saeuo Ψ, crebro V — 22 errore Bo:
erro V 23 scae B procerio superistite B

τῷ
-

οι

Epist. CIV 2—7. 489

pii sanguinis ad «crimen peruasionis adiecit. ipsius nempe
damnationem uniuersalis est ecclesiae uox locuta, dum eum
nomine quoque Christiani honoris exueret. euius Petrum
sequacem notum fecerunt orthodoxorum plurimae passiones,
in quibus ille uirtutem animi sui exultauit ostendere. nouit
hunc Ephesus cum tota societate Dioscori, ubi cum proprii
auctore peccati finem sancti Flauiani operatus innotuit. tacenda
sunt Antiochiae mala, ubi per alterius Petri nefanda ludibria
reuerendum sacerdotii nomen inrisum est. quis Apamiae et
Tyri gemitus tragicis criminibus comparandos, uel si solis
uacet, digna possit lamentatione deflere? quid Acacium? qui
quasi bonis suis fascino quodam grauatis, quae BDasilisco
imperante praemiserat, nouo exemplo poenae deprehensus est
aduersum se ipsum dicens ipse sententiam, illos mutata
uoluntate defendens, quos prius gloriosum putauit addicere,
et laborans sociare fidelibus, quos dudum haereticos manifestae
praeuarieationis ostenderat: propter quos maxime fugiendos et
designatorum superius damnato agmini coaequandos illa,
propter quae fidelis probatus est esse, dissoluens et permixtus
his, per quae ecclesiae laesio generalis euenit. aduersum hos
$i patrum dogmata ratio suadet esse seruanda, cogitate, si
possunt maiore transgressione caleari quam nunc per eos qui
in partibus uestris Eutychetis dogmata recidiua resuscitant.
51 uero tamquam infirme constitutae sententiae sine periculo

lad criperuasionis B ipsium nimpe B 2 damnationis B 4 notum d:
notam V, uotum B fecerunt Và: fuerant B 6 proprii VB*:

praedicto Bar. 7 innouit B 8 antioce B 9 pferendum V et
Tyr Bar.: ethyrii y, tyri VB . 10 genitus B tragoecis V . crimi-
bus B 11 possit B4: posset V 12 grauatus B balisco B
18 pene V, pene B 14 mutata B: mutua V 16 heriticos B mani-
festae Ψ: manifeste V, manifestos B 17 maximae B 17 sq. fugiendus
et designato superius damnatorum agmini coaequandus d 18 superi-
orius V coaequando B 19 filis B 20 aduenit B aduersum B:
aduersus V 21 suadit B 28 uestris V: nostric B eutichetis P.
Eutyches Ψ recitiua suscitant B5 24 infirme Car.: infirme V,
infirmae Buy constitutae (constitute B) sententiae D'/: constituta
sententia V

XXXV. 32

490 Symmachus papa episcopis per Illyricum etc.

negleguntur, citra ullum robur credulitatis nostrae summa
subsistit semper succedentibus nouis uetera constituta soluen-
8tibus. quando enim fpaternarum regularum despiciuntur 2
inuenta nee eorum, quae bene instituta sunt. firmitas uindi-
catur, huiusmodi impietatem necesse est fidei semper uenire. 5 |
nam ubi facilis dissolutio est rationabilis constituti, ibi omnis
sanctitatis. forma corrumpitur, Christus impetitur et (quis
hoe fidelium patienter accipiat?) instituta patrum reuerenda
calceantur. et (quis non uitae mortem iusta electione praepo-
9nat?) ubi eatholieae fidei adoranda reuerentia? ubi multo τὸ
cruore sanetorum dogmata constituta? ubi doctorum ueterum
fidelis auctoritas? ubi illa religiosarum mentium stupenda
patientia, propriis bonis contenta nudari, ne de spe aeternae
hereditatis excideret, quasuis ambiens passiones, ne incor-
lOruptibilis illius boni iudicaretur indigna? nam nulla maiora :5
documenta sunt fidei quam ubi temporis ratio suadet uitam
subdere passioni, et ideo, qui pro ea periculum persecutionis
subire meruerit, dignum se caelesti ostendit esse militia.
Christus nos pio sanguinis sui pretio comparauit gratiae
libertate concessa nihil inuenientibus humanis operibus, quod zo
dignum pro tanta mercede tribuerent, atque ideo, ubi religionis
iniuria est, amorem fidei omnem transcendere oportet affec-
1ltum. unusquisque ergo exilia et peregrinationes tamquam
domum patriamque respiciat, ne desideriis retentus humanis
Christi societate priuetur. ecce tempus, quo repetit fides s5

|
|

1 cetera Β 2 substitit B nouis g?: nobis ΚΒΦᾧ 4 indicatur B
5 huiusmodi V: in huiusmodi B impietatem Bd: impietate V,
impietates Bar. semper uenire V: peruenire B, superuenire Bar.
8 pacienter fidelium £rsp. B 9 morem B proponat B 10 reue-
rendà B 13 contempta V nunad B 14 exciderit B, excidere ᾧ
ambiens passiones V: ambiit passionibus B 13 nam ΒΨ: iam V
maiora $4: maiorum B, malorum V 16 ubi B): bi ex ui corr. V
17 subdere V4): reddire B psecutionis ΒΒ 18 obire 4 caelesti . .
militia scripsi: caelesti .. militiae VB, caelesti .. militem 4, caelestis...
militiae o 19 uos ᾧ sanguine B sui Bi: om. Υ' 20 inueni-
enientibus B 21 tribueret Ψ, retinueret Β 22 omnen B effectum B
24 que om. Ψ 25 prouocetur B

Epist. CIV 8—14. 491

milites suos et inclamat ad defensionem sui feruorem gratiae
consecutos! fidem ipsam dicere iudicemus *ecce tempus optabile,
ecce fructuum congregatio desiderata fidelium, ut paruis

passionibus munera magna compensent" pluribus caritatem 12

uestram pro dispensatione nobis credita cuperemus hortari:
sed quid opus nostrae uocis stimulis, ubi ad tolerandas pro
Christo magnanimiter passiones apostolicis et patrum docemur
exemplis, quae per damna humanarum rerum caelestium nobis

ostenderunt augmenta uirtutum? — ergo pronuntiemus intrepidi 19

claras ecclesiae cum magna fiducia disciplinas; longe sit a
nobis prophetae sermo dicentis: et sacerdotes uera cela-
uerunt. quem enim latet discipulorum scientiam a doctoribus
exigendam et, quod non pronuntiatum laedit sequaces, hoc
perieulosum esse tacentibus? necesse est enim apud eos
laborare ueritatem, apud quos non manifestatum latet sub
ueritatis colore mendacium; magnum robur adimpugnantium
fidem, quamdiu aduersus eos prolatae sententiae non uiriliter

asseruntur. sed de uobis dicere opto meliora: ut ea, quae]4

per improbos eonfusa sunt, per uos correctionis remedium
consequantur. non est tam durum decipi quem quam deceptum
in errore persistere. malum hoc et malis omnibus grauius,
quando ἃ corpore suo membra dissentiunt; nam etsi non

11 cf. Esai. 28, 7; Hierem. 2, 8; Thren. 2, 14 et quae sunt similia

2 obtabilem B 8 fructuum B: fructum V) prauis B 4 com-
penset 4 6 nostrae VB: est Bar. uod V ὃ qui Bar. dam-
num 9j hunarum B5 uobis Ψ 9. ostendunt q pronuntiemus inter
alia οὐ dicamus cum sancto (p. 492, 18) omissis intermediis ᾧΨ 10 fidu-
ciam B 11 et B: ut V 12 scientiam V: uiolentia B 13 exigenda V B,

corr. α — quod pro non uinciatum B 14 esset tacentibus B aput B

15 latet V: lacet wel iacet B . 16 robor B . adimpugnantium scripsi:
ad inpugnantium V, ad inpugnandum B 17 quandiu V aduersum B
sentiae .B 19 confussa B correptionis V 20 consequanter B,
consequatur V est om. B tam B: am V relicto antea 2 wel 3
litterarum spatio quod expleuwit mam. rec. addita tütera t decipi
quemquem dec. V 22 quando B: quam V, cum o? disentiunt 5
etsi non V: et B

492 Symmachus papa episcopis per Illyricum etc.

singillatim occupet omnia liniamenta debilitas, necesse est
tamen iuxta apostolieam uocem totum corpus ex parte prae-

15grauari. unde addictorum fugienda communio; iuxta beatum

apostolum pronuntiationem fidei nullus erubescat, uirtus enim
est omni credenti. declinemus sacrilegum Eutychetis errorem
eum Manichaea malitia congruentem; communionem quoque
eorum, qui sunt a talibus educati, pari intentione uitemus,
quae nune quasi morbosa contagio ecclesiis partium uestrarum
temptat inripere. nemo enim se pari cum praedictis ferri
tempestate dissimulet, donec portum uerae fidei ab eorum

l6communione separatus introeat. quae quidem amans moneo,

non odio persequentis accuso. nam qui culpanda uituperat nec
utilia subministrat, exprobrantis habet potius studium quam
amantis affectum, et qui hortatur ad profutura, uehementius
boni propositi designat imaginem, ut feruentius utilia expe-
tantur, inuitans. propter quod, fratres, illius bonam ecclesiae
desiderantes unitatem et beatum decorem sacrae concordiae
praesumentes dicamus cum sancto Dauid: quam bonum et
quam iocundum habitare fratres in unum; ut et de
nobis apostolus Paulus dixerit: uos autem omnes fratres
in Christo unum estis. donec enim unitas ista non redeat,
nullus ambigat eadem nihilominus esse uentura, quae in
Constantinopolitana nuper eeclesia contigerunt. de quibus
pariter mihi ingemescere necesse est et tacere: nam qui
apostolicae sedis ammonitionem neglegendam esse crediderunt,

2 Cor. 1 12, 26 4 Rom. 1, 16 18 Psalm. 132, 1 20 Gal.
9, 28

1 debilitat B 5 est om. V euticetis B 6 militia V con-

gruente B 4 edocati B 8 morbosa B: morbo a V, morbo ac o?
partum B 9 inrepere B separari V redictis B ferre V
11 amons B 12 persequens Bar. accusant B uituperet B

13 exprobatis B — antis (pro amantis) Β 14 ortatur B 15 imagine VB,
Corr. 0 expetantur p?: expectantur V, expectentur B 16 propter V:
pposito δ bonam p: bona V, bone B 18 resumentes B 20 nobis B:
bonis V, uobis Ψ 21 ista Bd: om. V 22 ampligat B 23 nuper om. B
24 pariter mihi ΒΨ: mihi pariter V 25 commonitionem neglegendum B

"n5

Epist. CIV 13—17. 193

merito inciderunt ea, quae uenire solent solatio destitutis.
si quis ergo salutem propriam cogitans seruare cupit apostolica 17
iudicia, cum a praefatorum se labe seiunxerit, nostrae com-
munionis se nouerit sine dubitatione participem: qui autem se
ab eorum, quos apostolica sedes damnauit, non societate remo-
uerit, sciat nullo colore nullo figmento nullaque calliditate
ecclesiasticae custodiae posse subripere, quia sicut illos, qui
a Supra scriptorum se, hoc est Eutychetis Dioscori Timothei
Petr et Aeacii, uenenis dissociant, libenter amplectimur, ita
cirea istorum sectatores cura et sollicitudo nostra, ne subripere
possint, semper inuigilat. ET ALIA MANv: Deus uos incolomes
custodiat, fratres karissimi. Data VIII. Iduum Oct. post
cons. Felicis ἃ, c.

1 incederunt B c(iny ea Ψ euenire Bar. 2 seruare Vd: seruari B
9 se uixerit.B 4 qui autem se Hartel: quia si Vi, quasi B 5 sede V
non soc. V: soc. non d, non se soc. B societate ex societate corr. V
6 fermento B 7 «se» custodiae Bar. 1 et 10 subripere Vd: subrepere B
8 euticetis diospori thimothei B 10 istorum B: storum V 11 pos-
sit V οὗ alia manu om. ᾧ et alia .. karissimi om. B nanus V,
corr.o 19 data.. u.c. om. y Dat. tertia non mar probo uc consule B,
quae temporis noia a V quam mazime distans quomodo explicanda
sit nescio.

XXXV. 33

, i .
"LED Ρ

δ 4"
Ἐὰν ΤΡ
Dé

,
LI
y í
ἷ 5 1
διε υ δ α, λυ a

πο.

e P Mil E D-

"Y AT NA

» : e
3 ds 1 ἢ TERN

ÀÁ

j ,
(
ὦ TER) dn
M ὃ
]

ps [
/^cC'UP 305

GETTY CENTER LIBRARY

TRADAT

25 00643 7608

—À———
LL

7
42

ete,
a

Y X

ὧν

ἣν
τὰ

Ü
x

B
«eu

LI
Ni

27 , ΟΣ 3
DO IEEE
P EE,

Sn Ia

"oy n

ον
UU T

p E ai un a PUR

eu d 2 7.
“..

PX WW TI wv. V

Internet Archive Audio

Featured

Top

Images

Featured

Top

Software

Featured

Top

Texts

Featured

Top

Video

Featured

Top

Mobile Apps

Browser Extensions

Archive-It Subscription

Save Page Now

Full text of "Epistulae imperatorum pontificum aliorum inde ab a. CCCLXVII usque ad a. DLIII datae Avellana quae dicitur collectio"

See other formats